IV SA/Gl 816/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2014 r. sprawy ze skargi M. P. na czynność Prezydenta Miasta T. w przedmiocie świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych postanawia: umorzyć postępowanie. Pismem z dnia 3 lipca 2013 r. M.P. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na czynności oraz bezczynność Powiatowego Urzędu Pracy w T., w której zakwestionował: 1) czynność Powiatowego Urzędu Pracy w T. polegającą na wyrejestrowaniu go z ubezpieczenia zdrowotnego w związku z wydaniem przez Prezydenta Miasta T. decyzji z dnia [...] r., orzekającej wobec niego o utracie statusu osoby bezrobotnej, pomimo iż decyzja ta nigdy nie stała się wykonalna, jako że w wyniku wniesionego odwołania, Wojewoda [...] rozstrzygnął o jej uchyleniu i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji; 2) bezczynność Powiatowego Urzędu Pracy w T. polegającą na zaniechaniu opłacania za niego składek na ubezpieczenie zdrowotne, pomimo że nie utracił statusu osoby bezrobotnej w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 674, dalej: ustawa). Wskazując na powyższe stwierdził, że organ zatrudnienia zobligowany był do opłacania składek na jego ubezpieczenie zdrowotne, gdyż w świetle zaistniałego stanu faktycznego i przywołanego art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy był on osobą bezrobotną, co stanowiło tytuł prawny ubezpieczenia. Jednocześnie podkreślił, że zgodnie z art. 73 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r., nr 164, poz. 1027 ze zm.), obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa w jej art. 66 ust. 1 pkt 24 powstaje z dniem uzyskania statusu bezrobotnego, a wygasa z dniem utraty tego statusu. W jego opinii obowiązek opłacania składki zdrowotnej przez urząd pracy wynika z mocy prawa, tj. z art.86 ust. 1 pkt 7 tej ustawy. Autor skargi wskazał, że wyrejestrowanie z ubezpieczenia zdrowotnego, a nie z rejestru osób bezrobotnych, na mocy nieostatecznej decyzji pierwszoinstancyjnej o utracie statusu osoby bezrobotnej i zaprzestanie opłacania składek zdrowotnych, których obowiązek regulowania wynika z prawa, albowiem kreuje ono uprawnienie do skorzystania z publicznej służby zdrowia podlega kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej P.p.s.a.). Opisana wyżej skarga została rozdzielona mocą zarządzenia Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 5 sierpnia 2013 r., w wyniku czego skarga w części skarżącej czynność organu zatrudnienia stanowi przedmiot niniejszej sprawy, z kolei skarga na bezczynność zarejestrowana została pod sygn. akt IV SAB/Gl 88/13. W odpowiedzi na skargę, Prezydent Miasta T., reprezentowany przez Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w T. – działającego przez pełnomocnika – wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Organ administracyjny wywiódł, że kwestionowane przez stronę skarżącą czynności, w tym opłacanie składek na ubezpieczenie zdrowotne, co do którego w jego ocenie nastąpiła bezczynność - nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego, jako że nie mieszczą się w katalogu zawartym w art. 3 § 2 P.p.s.a. Dodatkowo podkreślił, że skarżącego prawidłowo wyrejestrowano z ubezpieczenia społecznego, a co za tym idzie zaprzestano opłacania składek na to ubezpieczenie. Stanowiło to bowiem skutek pozbawienia statusu bezrobotnego, które w świetle art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, nastąpiło od dnia jego niestawienia się w wyznaczonym terminie w powiatowym urzędzie pracy. Jakkolwiek zatem wyrejestrowanie go z ubezpieczenia zdrowotnego zostało dokonane, pomimo iż decyzja orzekająca o utracie tego statusu "nie weszła do obrotu prawnego", to jednak decyzja ta miała charakter deklaratoryjny i jedynie stwierdzała skutek prawny w postaci utraty statusu bezrobotnego, który nastąpił z mocy samego prawa z dniem 27 marca 2013 r., kiedy to skarżący nie stawił się w ustalonym terminie w Powiatowym Urzędzie Pracy w T. Postanowieniem z dnia 4 września 2013 r. tut. Sąd odrzucił skargę na bezczynność Prezydenta Miasta T. w przedmiocie świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W ocenie Sądu treść art. 3 § 2 P.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że złożenie skargi na bezczynność organu administracji jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku, gdy polega ona na braku wydania jednego z aktów lub na braku podjęcia jednej z czynności, które zostały w tym przepisie wymienione. Sąd ten orzekł, że sprawa zainicjowana skargą na bezczynność Prezydenta Miasta T., polegającą na nieopłaceniu składek na ubezpieczenie zdrowotne strony skarżącej jest niedopuszczalna. Stwierdził, że "samo opłacanie składek na ubezpieczenie zdrowotne za osobę bezrobotną nie należy bowiem do czynności wymienionych w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.". W regulacji tej, jak podał "mowa jest jedynie o takich aktach lub czynnościach, które dotyczą uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa". Za Naczelnym Sądem Administracyjnym wskazał, że musi tu istnieć konkretny i ścisły związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, która dotyczy takiego uprawnienia lub obowiązku (por. postanowienie NSA z dnia 16 września 2004 r., sygn. OSK 247/04, publ.: ONSAiWSA 2004/2/30). Zaakcentował, że w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. chodzi o czynności, które na mocy obowiązującego prawa kształtują bądź modyfikują treść określonych praw i obowiązków strony, nie zaś takie, które mają charakter wyłącznie materialno-techniczny i podejmowane są jedynie w ramach niejako "automatycznej" realizacji skutków prawnych aktu (bądź czynności), stanowiącego podstawę tych praw i obowiązków. Tymczasem opłacanie składek na ubezpieczenie zdrowotne należy do drugiej z opisanych kategorii. Tytułem objęcia strony skarżącej ubezpieczeniem zdrowotnym oraz wynikających z tego faktu praw i obowiązków było posiadanie przez nią statusu osoby bezrobotnej. Utrata tych praw i obowiązków stanowiła skutek prawny pozbawienia go tego statusu, o czym rozstrzygnięto mocą stosownej decyzji administracyjnej. Opłacanie za niego składek z tego tytułu było wyłącznie "czysto techniczną czynnością stanowiącą konsekwencję posiadania przezeń tego statusu i samo w sobie nie kształtowało jego praw oraz obowiązków". W świetle powyższego stwierdził, że zaskarżona czynność wykracza poza zakres wskazany w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a., a tym samym skarga na bezczynność organu polegająca na braku jej dokonania nie mieści się w kognicji sądu administracyjnego. Na rozprawie w dniu 19 lutego 2014 r. strona skarżąca podtrzymała skargę kwestionując w szczególności stanowisko prezentowane w odpowiedzi na skargę co do tego, że sprawa nie mieści się w katalogu spraw dotyczących kognicji sądów administracyjnych. Podniosła, że w objętej skargą sprawie brak jest decyzji podlegającej wykonaniu, a tym samym umożliwiającej przyjęcie, że wygasły jej uprawnienia do ubezpieczenia zdrowotnego. Organ administracyjny złożył do akt decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. uchylającą przedstawioną w aktach decyzję organu I instancji wydaną w przedmiocie utraty statusu bezrobotnego przez skarżącego z dnia 11 lipca 2013 r., a także przedstawił roczny raport składek społecznych zdrowotnych oraz pismo PUP w T. z dnia [...] roku, w którym poinformowano adresata (skarżącego) o uregulowaniu w całości składki na ubezpieczenie zdrowotne za sporny okres. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego przepisu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta obejmuje, w myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy P.p.s.a., również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji publicznej w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a ustawy. Zgodnie natomiast z art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowanie gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku wystąpią zdarzenia, w następstwie których przestanie istnieć sprawa sądowoadministracyjna, co oznacza, że przed wydaniem wyroku przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Zdaniem Sądu z taką właśnie sytuacja mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. W uchwale NSA w składzie siedmiu sędziów, z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08 stwierdzono, że "art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu – w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy – organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności". Jednocześnie w uchwale tej stwierdzono, że "stosownie do art. 149 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Z przepisu tego wynika a contrario, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi nawet wówczas, gdy ta decyzja lub akt podjęte zostały z naruszeniem terminu przewidzianego do ich wydania" Tak też NSA w wyroku z dnia 16 marca 2000 r., sygn. akt I SAB 201/99. NSA uznał, że rzeczą oczywistą jest, że "jeżeli do daty orzekania przez sąd organ administracji publicznej, którego dotyczyła skarga na bezczynność, wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to - mimo pozostawania w zwłoce - przestaje on tkwić w bezczynności. Postępowanie sadowoadministracyjne w sprawie jego bezczynności staje się więc bezprzedmiotowe również i z tego powodu, i dlatego podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3. Nie ma w takiej sytuacji podstaw do oddalenia skargi, ponieważ powodem oddalenia skargi jest jej bezzasadność. Oznacza to, że sąd powinien skargę na bezczynność organu oddalić, jeżeli stwierdzi, że wbrew twierdzeniom skarżącego organ nie pozostawał w bezczynności w dacie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Uznawszy zaś, że organ był bezczynny w tej dacie, ale przestał nim być, wydając stosowny akt lub podejmując właściwą czynność w trybie autokontroli, sąd powinien uznać, że przestała istnieć sprawa sądowoadministracyjna (rozumiana jako ustalenie, czy istnieje potrzeba zmuszenia organu do podjęcia nakazanych prawem aktów lub czynności), a co za tym idzie postępowanie to stało się bezprzedmiotowe". Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy jawi się konieczność podkreślenia, że poza sporem jest, że organ usunął istniejące naruszenie prawa we własnym zakresie regulując w całości składki na ubezpieczenie zdrowotne strony skarżącej za sporny okres. Tym samym w dacie orzekania przez Sąd organ administracji publicznej, którego dotyczyła skarga podjął czynność, której domagała się strona. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że postępowanie sadowoadministracyjne w stało się bezprzedmiotowe i z tego powodu, podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.