IV SAB/Gl 88/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński, , po rozpoznaniu w dniu 4 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.P. na bezczynność Prezydenta Miasta T. w przedmiocie świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych postanawia: odrzucić skargę; W dniu 2 sierpnia 2013 r. do Sądu wpłynęła skarga M.P., w której zakwestionował on czynność Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w T. polegającą na wyrejestrowaniu go z ubezpieczenia zdrowotnego w związku z wydaniem przez Prezydenta Miasta T. decyzji z dnia [...] r., orzekającej wobec niego o utracie statusu osoby bezrobotnej, pomimo iż decyzja ta nigdy nie stała się wykonalna, jako że wniósł od niej odwołanie, po rozpoznaniu którego Wojewoda [...] rozstrzygnął o uchyleniu tego aktu i o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Równocześnie skarżący zarzucił Dyrektorowi Powiatowego Urzędu Pracy w T. bezczynność polegającą na zaniechaniu opłacania za niego składek na ubezpieczenie zdrowotne. Wywiódł bowiem, że wspomniany organ był do tego zobligowany, skoro świetle przywołanego wyżej stanu rzeczy jest on osobą bezrobotną, co stanowi tytuł prawny ubezpieczenia. Opisana wyżej skarga została rozdzielona mocą zarządzenia Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 5 sierpnia 2013 r., w wyniku czego skarga M.P. na czynność organu zatrudnienia zarejestrowana została pod sygn. akt IV SA/Gl 816/13, z kolei skarga na wskazaną wyżej bezczynność stanowi przedmiot sprawy niniejszej. W odpowiedzi na skargę, Prezydent Miasta T., reprezentowany przez Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w T. - działającego przez pełnomocnika - radcę prawnego A.G. wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Organ administracyjny wywiódł, iż kwestionowane przez M.P. czynności - w tym opłacanie składek na ubezpieczenie zdrowotne co do którego w jego ocenie nastąpiła bezczynność - nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego, jako że nie mieszczą się w katalogu zawartym w art. 3 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a. Dodatkowo podkreślił, że skarżącego prawidłowo wyrejestrowano z ubezpieczenia społecznego, a co za tym idzie zaprzestano opłacania składek na to ubezpieczenie. Stanowiło to bowiem skutek pozbawienia statusu bezrobotnego, które w świetle art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013 r., poz. 674 ze zm.), nastąpiło od dnia niestawienia się przezeń w wyznaczonym terminie w powiatowym urzędzie pracy. Jakkolwiek zatem wyrejestrowanie skarżącego z ubezpieczenia zdrowotnego zostało dokonane, pomimo iż decyzja orzekająca o utracie tego statusu "nie weszła do obrotu prawnego", to jednak decyzja ta miała charakter deklaratoryjny i jedynie stwierdzała skutek prawny w postaci utraty statusu bezrobotnego, który nastąpił z mocy samego prawa z dniem 27 marca 2013 r., kiedy to skarżący nie stawił się w ustalonym terminie w Powiatowym Urzędzie Pracy w T. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. W pierwszej kolejności należy podnieść, iż stosownie do treści art. 1 §1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Z art. 3 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a. wynika natomiast, że kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1. decyzje administracyjne; 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym na które służy zażalenie; 4. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a. Treść przywołanego wyżej unormowania nie pozostawia wątpliwości co do tego, że złożenie skargi na bezczynność organu administracji jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku, gdy polega ona na braku wydania jednego z aktów lub na braku podjęcia jednej z czynności, które zostały w tym przepisie wymienione. Niniejsza sprawa została zainicjowana skargą M.P. na bezczynność Prezydenta Miasta T. (wskazany w skardze Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w T. był podmiotem działającym z upoważnienia tego organu), polegającą na nieopłaceniu za niego składek na ubezpieczenie zdrowotne. W tym kontekście należało uznać, że skarga jest niedopuszczalna. Samo opłacanie składek na ubezpieczenie zdrowotne za osobę bezrobotną nie należy bowiem do czynności wymienionych w art. 3 §2 pkt 4 p.p.s.a. W regulacji tej mowa jest jedynie o takich aktach lub czynnościach, które dotyczą uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa. Trzeba w tym miejscu zaakcentować, że choć w porównaniu do normy zawartej w art. 16 ust. 1 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 11 maja 1995 r. Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm.) ustawodawca zrezygnował z wymogu, aby zaskarżalna czynność dotyczyła przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku, to jednak zakres stosowania nowego przepisu w doktrynie i orzecznictwie nie jest rozumiany jako daleko odbiegający od dawnego (vide: A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie 3, str. 29 - 32. Patrz również: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2009 r., sygn. akt II GSK 969/08 - orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Musi tu więc istnieć konkretny i ścisły związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, która dotyczy takiego uprawnienia lub obowiązku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2004 r., sygn. OSK 247/04, publ.: ONSAiWSA 2004/2/30). Trzeba zatem przyjąć, że w omawianym art. 3 §2 pkt 4 p.p.s.a. chodzi o czynności, które na mocy obowiązującego prawa kształtują bądź modyfikują treść określonych praw i obowiązków strony, nie zaś takie, które mają charakter wyłącznie materialno-techniczny i podejmowane są jedynie w ramach niejako "automatycznej" realizacji skutków prawnych aktu (bądź czynności), stanowiącego podstawę tych praw i obowiązków. Tymczasem opłacanie składek na ubezpieczenie zdrowotne należy do drugiej z opisanych wyżej kategorii. Tytułem objęcia M.P. ubezpieczeniem zdrowotnym oraz wynikających z tego faktu praw i obowiązków było posiadanie przezeń statusu osoby bezrobotnej. Utrata rzeczonych praw i obowiązków stanowiła natomiast skutek prawny pozbawienia go tego statusu, o czym rozstrzygnięto mocą stosownej decyzji administracyjnej. Opłacanie za skarżącego składek z tego tytułu było natomiast wyłącznie czysto techniczną czynnością stanowiącą konsekwencję posiadania przezeń tego statusu i samo w sobie nie kształtowało jego praw oraz obowiązków. W świetle powyższego należy stwierdzić, że wspomniana czynność wykracza poza zakres wskazany w art. 3 §2 pkt 1-4a p.p.s.a., a tym samym skarga na bezczynność organu polegająca na braku jej dokonania nie mieści się w kognicji sądu administracyjnego, co powoduje, że skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 §1 pkt 1 i §3 p.p.s.a. W tej sytuacji Sąd nie jest władny dokonać merytorycznej oceny zarzutów wyrażonych w skardze.