I SA/Wr 105/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA - Katarzyna Radom, Sędziowie sędzia WSA - Barbara Ciołek, sędzia WSA - Marek Olejnik (sprawozdawca), Protokolant starszy sekretarz sądowy Lucyna Barańska, po rozpoznaniu na rozprawie Wydziale I w dniu 28 lutego 2014 r. sprawy ze skargi: A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 24 grudnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Wyrokiem z dnia 23 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpatrzeniu sprawy ze skargi A. S. (dalej zwanego skarżącym, stroną, zobowiązanym), sygn. akt I SA/Wr 400/11, uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] grudnia 2010 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Ze stanu faktycznego wynika, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W. prowadził wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu 28 kwietnia 2003 r., obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za poszczególne miesiące 2000 r. i 2001 r. W dniu 12 kwietnia 2010 r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. wystawił kolejne tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] i następnie, działając, jako organ egzekucyjny, dokonał na podstawie art. 79 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a."), zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu doręczono skarżącemu dnia 14 kwietnia 2010 r. W piśmie z dnia 19 kwietnia 2010 r. skarżący zwrócił się do Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o "anulowanie przysłanych tytułów wykonawczych", podnosząc, "że ciążący na nim obowiązek został wykonany, cała bowiem zaległość była spłacana w comiesięcznych ratach". Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W., mając na uwadze zarówno charakter ww. pisma, termin, w jakim zostało ono wniesione, jak również argumenty w nim podniesione, zakwalifikował je jako zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] 10.2010 r., nr [...], umorzył prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...], od [...] do [...], od [...] do [...] oraz od [...] do [...], postępowanie egzekucyjne. W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W. wskazał, że w istocie, ww. tytuły wykonawcze obejmują zaległości, które w dalszym ciągu są egzekwowane w toku postępowania egzekucyjnego, wszczętego w 2003 r., prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w 2003 r. Organ egzekucyjny stwierdził, że niedopuszczalne jest egzekwowanie tej samej należności w dwóch równolegle prowadzonych postępowaniach egzekucyjnych i w związku z tym umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...], od [...] do [...], od [...] do [...] oraz od [...] do [...]. Strona zaskarżyła powyższe rozstrzygnięcie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W.. Podniosła w swym zażaleniu, że ciążący na niej obowiązek został wykonany. Wskazała bowiem, że cała ciążąca na niej zaległość, wraz odsetkami i kosztami egzekucyjnymi, która łącznie wynosiła 32.642,70 zł, została spłacona w ratach przez okres ponad 7 lat. Tymczasem, organ egzekucyjny, wystawił kolejne tytuły wykonawcze, obejmujące te same zaległości i wszczął wobec niej postępowanie egzekucyjne, w ramach którego ponownie egzekwował już uregulowane wcześniej należności. Dyrektor Izby Skarbowej we W. postanowieniem z dnia [...] 12.2010 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora ZUS we W.. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Podtrzymał dotychczasowe zarzuty, podkreślając, że wszystkie postanowienia dotyczą w istocie jednej kwestii zaś wydawanie wielu rozstrzygnięć jest w istocie sztuczne i służy jedynie komplikowaniu sprawy. Powołanym we wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie stwierdzając, że skarga jest zasadna, jednak z innych względów niż w niej podniesione. W ocenie sądu pierwszej instancji zakażone postanowienie naruszało ogólne przepisy o postępowaniu administracyjnym wyrażone w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: "k.p.a."), w tym przede wszystkim zasadę legalizmu (art. 6 k.p.a.), praworządności, prawdy obiektywnej, wyważania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.), pogłębiania zaufania do organów Państwa (art. 8 k.p.a.) oraz informowania stron (art. 9 k.p.a.) w szczególności przez wadliwe uzasadnienie, ale także niejasne brzmienie osnowy postanowienia. Od powyższego orzeczenia zarówno skarżący jak i Dyrektor Izby Skarbowej wywiedli skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zarzuty sformułowane w obydwu skargach kasacyjnych okazały się zasadne, w związku z czym, uwzględniając je, uchylił w całości zaskarżony wyrok do ponownego rozpatrzenia (wyrokiem z dnia 4.12.2013 r. sygn.. akt II FSK 89/12). Podkreślił, ze stopień niespójności uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego pierwszej instancji, jak też jego niedostosowanie do materiału zgromadzonego w aktach sprawy, są na tyle znaczne i oczywiste, że pozwalają mówić o uchyleniu się od kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje : Przedmiotem skargi w przedmiotowej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora ZUS we W. umarzające na podstawie art59§3 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], od [...] do [...], od [...] do [...] oraz od [...] do [...]. Zarzut wykonania obowiązku objętego innymi tytułami wykonawczymi o nr [...] do [...] został uwzględniony na podstawie art.33 pkt 1 u.p.e.a. odrębnym postanowieniem Dyrektora ZUS we W. (postanowienie z dnia [...]10.2010 r. utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]10.2010 r. Nr [...] – WSA we Wrocławiu wyrokiem z dnia 28.02.2014 r. sygn. akt I SA/Wr 7/14 oddalił skargę na ww. postanowienie). Z akt sprawy wynika, że prowadzone wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...], od [...] do [...], od [...] do [...] oraz od [...] do [...] , zostało umorzone przez organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...]10.2010 r., nr [...], na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. ze względu na niedopuszczalność egzekucji administracyjnej. Jak stanowi art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Niedopuszczalność egzekucji występuje w sytuacji, gdy dany typ obowiązku nie podlega dochodzeniu w trybie egzekucji administracyjnej. Decydującym w tym zakresie jest przepis art. 2 § 1 - 3 u.p.e.a., w którym ustawodawca określił obowiązki egzekwowane w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na podstawie tytułów wykonawczych objętych zaskarżonym rozstrzygnięciem egzekwowane są składki na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, fundusz pracy, fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych, a z przepisu art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a. w zw. art. 24 ust 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr z 1998 r. Nr 137, poz.887 ze zm.) z wynika, iż należności te podlegają egzekucji administracyjnej. Drugi aspekt niedopuszczalności egzekucji może nastąpić w związku z przeszkodą formalną w przymusowym dochodzeniu obowiązku. W tej mierze oceny należy dokonać przez pryzmat przepisów art. 3, art. 3a i art. 4 u.p.e.a., w których wskazano podstawy formalne kierowania obowiązku do przymusowego dochodzenia w trybie egzekucji administracyjnej. Podstawą formalną skierowania zobowiązania do przymusowego dochodzenia w trybie egzekucji administracyjnej jest przepis art. 24 ust 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Trzecia z możliwości wystąpienia niedopuszczalności egzekucji, wypracowana w orzecznictwie sądowym, to sytuacja, w której funkcje wierzyciela wykonywał nieuprawniony organ. Okoliczność ta również nie występuje w przedmiotowej sprawie, bowiem nie można mówić o odrębności podmiotów - organu egzekucyjnego i wierzyciela, kiedy jak w niniejszej sprawie Dyrektor oddziału ZUS wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego, który został wystawiony w kierowanym przez tego Dyrektora oddziale (ZUS Oddział), albowiem ZUS, jako państwowa osoba prawna o jednolitej organizacji (struktura posiadająca osobowość prawną) jest zarówno wierzycielem jak i organem egzekucyjnym (wyrok WSA w Poznaniu dnia 16 stycznia 2008 r. I SA/Po 1360/07). Czwarty wariant niedopuszczalności egzekucji administracyjnej będzie miał miejsce, gdy wystawiony tytuł wykonawczy obejmuje okres i zaległości, na które wcześniej już wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne. Dochodzi wtedy bowiem do sytuacji, gdy jedna należność egzekwowana jest podwójnie. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W. Orz Dyrektor Izby Skarbowej we W. słusznie wskazali, że niedopuszczalne jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie, wymienionych w osnowie zaskarżonego postanowienia, tytułów wykonawczych. Dyrektor Izby Skarbowej we W., po przeanalizowaniu akt sprawy zasadnie stwierdził, że faktycznie doszło do niesłusznego objęcia postępowaniem egzekucyjnym należności za okres dochodzony na podstawie uprzednio wystawionych tytułów wykonawczych. Należy podkreślić, że egzekucja tego samego obowiązku w toku dwóch równolegle prowadzonych postępowań egzekucyjnych jest niedopuszczalna. Prowadziłoby to bowiem do sytuacji, w której ta sama należność byłaby egzekwowana podwójnie. Mając zatem na uwadze powyższe, należy uznać, że rozstrzygnięcie podjęte przez organ egzekucyjny jest prawidłowe. Ponadto, w ocenie Sądu, w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec Skarżącego nie zostały naruszone ani przepisy prawa materialnego, ani normy proceduralne. Pozostałe zarzuty zawarte w skardze nie dotyczą przedmiotowej sprawy lecz innych równolegle prowadzonych postępowań sądowych (np. kwestia wpłaty z dnia 1.04.2009 r. była przedmiotem rozpoznania w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 73/14, zagadnienie rozłożenia na raty w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 7/14). Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art.151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną.