II FZ 954/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "G." spółka komandytowa w B. (dawniej: "G." spółka komandytowo-akcyjna w B.) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SA/Kr 1935/13 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi "G." spółka komandytowa w B. (dawniej: "G." spółka komandytowo-akcyjna w B.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 3 października 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2013 r. postanawia oddalić zażalenie. We wniosku o udzielenie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "G." spółka komandytowa w B. (dawniej: "G." spółka komandytowo-akcyjna w B.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 3 października 2013 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2013 r., skarżąca spółka podała, że jej kapitał zakładowy wynosi 51.000,- zł, a wartość jej środków trwałych 30.898.658,15 zł. Wysokość zysku za 2012 rok wyniosła według bilansu, 1 311 774,87 zł. Spółka podała, że posiada rachunki w trzech bankach; łączna kwota zgromadzonych na nich środków pieniężnych nie przekracza 400,- zł. Strona skarżąca podniosła, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i ma trudności z regulowaniem zobowiązań, a połowa nieruchomości o wartości ponad 12 milionów złotych została przewłaszczona na zabezpieczenie zobowiązania z tytułu umorzenia akcji. Spółka została wezwana przez referendarza sądowego do przedłożenia wyciągów z kont bankowych spółki obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy oraz obrazujących ich obecny stan, zeznania podatkowego za 2012 rok, zaświadczenia z odpowiedniego urzędu skarbowego o wysokości uzyskanego przez stronę skarżącą dochodu w 2013r. lub braku dochodu w tym roku, zaświadczenia o wysokości funduszy posiadanych w kasie spółki, ostatniego zeznania podatkowego z tytułu podatku VAT, bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2012r., oświadczenia określającego ilu pracowników zatrudnia spółka, spisu posiadanych nieruchomości z podaniem numerów ksiąg wieczystych dla nich prowadzonych oraz harmonogramów spłat rat kredytowych. Wezwania tego spółka nie zrealizowała. Postanowieniem z dnia 28 lutego 2014 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy. Na skutek sprzeciwu wniesionego od powyższego rozstrzygnięcia sprawa została poddana pod rozpoznanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2014 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca nie zrealizowała wezwania referendarza sądowego do uzupełnienia informacji zawartych we wniosku, tym samym nie wykazała swojej sytuacji finansowej. Takie działanie uniemożliwia Sądowi ocenę, czy istotnie nie posiada ona żadnych czy przynajmniej dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Powyższe postanowienie spółka zaskarżyła zażaleniem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. postanowienie z dnia 4 stycznia 2011 roku w sprawie o sygn. akt II FZ 681/10) z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 252 §1 P.p.s.a, wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Warunkiem przyznania omawianego uprawnienia procesowego jest przedstawienie przez wnioskodawcę w sposób nie budzący wątpliwości swej sytuacji majątkowej, na podstawie której Sąd będzie mógł dokonać oceny zaistnienia w konkretnej sprawie przesłanek przyznania prawa pomocy. W sytuacji gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, Sąd ma możliwość wezwania strony do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenie lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów (por. art. 255 P.p.s.a.). Odnosząc powyższe rozważania od okoliczności rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przyznanie wnioskowanego uprawnienia procesowego mogło nastąpić jedynie na podstawie klarownie przedstawionego przez stronę stanu faktycznego sprawy wpadkowej. Nieudzielanie przez skarżącą spółkę wskazanych w wezwaniu informacji, uniemożliwiało Sądowi pierwszej instancji przeprowadzenie rzetelnej analizy sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy. Skarżąca, uchylając się od przedstawienia precyzyjnych informacji w omawianym zakresie, w istocie uniemożliwiła Sądowi poczynienie niezbędnych ustaleń faktycznych w sprawie. Nie sposób przyjąć, że Sąd, będący w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy, dysponentem środków publicznych, będzie decydował o sfinansowaniu udziału skarżącej spółki w postępowaniu sądowoadministracyjnym, opierając się na nieprecyzyjnych i fragmentarycznych danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywający. Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że to na spółce spoczywał obowiązek udowodnienia, że jej sytuacja majątkowa uzasadnia przyznanie uprawnienia procesowego we wnioskowanym zakresie. W rozpoznawanej sprawie, strona powyższego obowiązku nie dopełniła, co daje podstawę do oceny rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji jako zgodnego z prawem. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a.