II SA/Łd 1148/13

Dnia 4 marca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Anna Stępień Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Anna Łyżwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2014 roku przy udziale --- sprawy ze skargi M. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane i zwrot świadczenia z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. nr [...] z dnia [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. a.bł. Decyzją z dnia [...] , nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267, w skrócie: "K.p.a.") oraz art. 9 ust. 1, art. 2 pkt 7 lit. a), a także art. 23 ust. 1 i ust. 7 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012r., poz. 1228 ze zm., powoływana także jako: "ustawa"), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...], orzekającą w stosunku do M. A. o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 grudnia 2011r. do 30 września 2012r. w kwocie 200,00 zł miesięcznie oraz o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za ww. okres w kwocie 2000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia Politechniki [...] z dnia 17 maja 2013r. wynikało, że M. A. była studentką ww. szkoły od dnia 8 października 2011r. do dnia 7 listopada 2011r., kiedy to strona zrezygnowała ze studiów. Ponadto z zaświadczenia Policealnej Szkoły [...] A z dnia 21 czerwca 2013r. wynikało, że M. A. została przyjęta jako słuchaczka do ww. szkoły w dniu 14 listopada 2011r., a następnie została skreślona z listy słuchaczy w dniu 31 stycznia 2012r.. Powodem skreślenia z listy studentów był fakt, że w wymienionym okresie strona nie uczęszczała na zajęcia i nie złożyła pracy kontrolnej oraz nie przystąpiła do egzaminów semestralnych. Następnie organ II instancji powołał się na art. 63 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004r., nr 256, poz. 2572 ze zm.), według którego rok szkolny we wszystkich szkołach i placówkach rozpoczyna się z dniem 1 września każdego roku, a kończy – z dniem 31 sierpnia następnego roku. W związku z tym Kolegium wskazało, że skoro M. A. została skreślona z listy słuchaczy z dniem 31 stycznia 2012r. to w jej przypadku nie ma zastosowania art. 63 ustawy o systemie oświaty bowiem termin "rok szkolny kończy się z dniem 31 sierpnia" dotyczy osób posiadających status ucznia, a strona wraz ze skreśleniem z listy słuchaczy utraciła status ucznia Policealnej Szkoły [...] A. Organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż M. A. od dnia 7 listopada 2011r. nie była uczniem, bowiem utraciła status studenta, a zatem świadczenie alimentacyjne za okres od dnia 1 grudnia 2011r. jej nie przysługiwało bowiem nie spełniała przesłanki art. 9 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ II instancji wskazał również, że strona została prawidłowo pouczona o warunkach koniecznych do korzystania z prawa do świadczeń, jak również o konieczności niezwłocznego informowania organu wypłacającego świadczenie o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Pomimo tego M. A. zrezygnowawszy z nauki w szkole, o fakcie tym nie poinformowała organu wypłacającego świadczenie, pobierając dalej nienależne świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożyła M. A. wnosząc o ponowne i wnikliwe rozpatrzenie jej sprawy z uwagi na niesłuszność zaskarżonej decyzji. Skarżąca podniosła, że w jej ocenie spełniła warunek, o którym mowa w art. 9 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, bowiem od dnia 14 listopada 2011r. do dnia 30 września 2012r. była uczniem Policealnej Szkoły [...] A w Ł., natomiast żaden przepis nie uzależnia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego do frekwencji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W myśl art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., nr 270, powoływana dalej jako P.p.s.a.), sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w tak zakreślonej kognicji stwierdzić należy, iż organy administracji naruszyły przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo. Natomiast art. 23 ust. 1 ustawy stanowi, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Z kolei w myśl art. 2 pkt 7 lit. a) ustawy za nienależnie pobrane świadczenia uważa się świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone, mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części. W przedmiotowej sprawie organy obu instancji uznały, że skarżąca z chwilą skreślenia jej z listy słuchaczy z dniem 31 stycznia 2012r. przestała spełniać przesłankę uprawniającą ją do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym od dnia 1 grudnia 2011r. do dnia 30 września 2012r. Tym samym świadczenia za ww. okres zostały przez skarżącą nienależnie pobrane. W pierwszej kolejności należy zatem podkreślić, że organy administracji błędnie przyjęły, że skreślenie skarżącej z listy studentów z ostatnim dniem stycznia 2012r. spowodowało utratę prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego od początku okresu świadczeniowego, na jaki prawo do świadczenia zostało przyznane. Brak było bowiem podstaw do uznania, że skarżąca nie spełniła przesłanki "pobierania nauki w szkole", o której mowa w art. 9 ust. 1 ustawy, w okresie od 1 grudnia 2011r., tj. ze skutkiem wstecznym, skoro skreślenie z listy słuchaczy, zgodnie z zaświadczeniem z dnia 21 czerwca 2012r. nastąpiło w dniu 31 stycznia 2012r.. Fakt absencji skarżącej w zajęciach dydaktyczno – wychowawczych oraz brak wywiązywania się z obowiązków słuchacza zaocznej szkoły policealnej nie miał w związku z tym znaczenia, gdyż do 31 stycznia 2012r. skarżąca posiadała status słuchacza tej szkoły. Po drugie w niniejszej sprawie nie można mówić o tym, że skarżąca pobierała nienależnie świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie od dnia 1 lutego do dnia 30 września 2012r., bowiem oceniając zebrany materiał dowodowy organy administracji pominęły fakt, że w dniu 2 lutego 2012r. skarżąca została ponownie przyjęta do tej samej szkoły i do dnia 31 sierpnia 2012r. była wpisana na listę słuchaczy. Następnie w dniu 1 września 2012r. po raz kolejny została przyjęta do ww. szkoły i pozostawała jej słuchaczem do dnia 31 stycznia 2013r. Okoliczność ta ma bardzo istotne znaczenie w świetle oceny spełnienia przez skarżącą przesłanki z art. 9 ust. 1 ustawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy powołał się na art. 63 ustawy o systemie oświaty, z którego wynika, że rok szkolny we wszystkich szkołach i placówkach rozpoczyna się z dniem 1 września każdego roku, a kończy – z dniem 31 sierpnia następnego roku. Organ ten jednak zupełnie pominął fakt, że zgodnie z powołaną ustawą szkoły publiczne i niepublicznej dzielą się na poszczególne typy, z których jednym jest szkoła policealna dla osób posiadających wykształcenie średnie, o okresie nauczania nie dłuższym niż 2,5 roku, umożliwiającą uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminów potwierdzających kwalifikacje w danym zawodzie (art. 9 ust. 1 pkt 3 lit.d ustawy o systemie oświaty). Natomiast szczegółową organizację roku szkolnego określa rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 kwietnia 2002r. w sprawie organizacji roku szkolnego (Dz.U. nr 46, poz. 432 ze zm., powoływane także jako: "rozporządzenie"), które przewiduje odmienną organizację roku szkolnego dla określonych typów szkół. Stosownie zatem do § 2 ust. 2 powołanego rozporządzenia w szkołach ponadgimnazjalnych dla młodzieży, zasadniczych szkołach zawodowych, uzupełniających liceach ogólnokształcących, technikach uzupełniających i szkołach policealnych oraz we wszystkich typach szkół dla dorosłych zajęcia dydaktyczno – wychowawcze mogą rozpoczynać się w pierwszym powszednim dniu lutego. Skarżąca ponownie uzyskała status słuchacza w dniu 2 lutego 2012r., a więc nie można zarzucić jej również tego, że nie spełniała warunku do otrzymywania świadczeń z funduszu alimentacyjnego po dniu 31 stycznia 2012r. Wreszcie wskazać należy, że definiowany w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów okres świadczeniowy, to okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, który liczony jest od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego. Ponadto zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu (w przypadku skarżącej okres ten wynosił od dnia 1 grudnia 2011r. do dnia 30 września 2012r.). Okres ten nie pokrywa się rokiem szkolnym określonym w rozporządzeniu w sprawie organizacji roku szkolnego. Lektura tegoż rozporządzenia oraz wspomnianej już wyżej ustawy o systemie oświaty prowadzi do wniosku, iż rok szkolny obejmuje nie tylko zajęcia dydaktyczno – wychowawcze, ale także ferie zimowe, ferie letnie i przerwy świąteczne. Okoliczność, iż w pewnych okresach roku szkolnego uczeń nie uczęszcza na zajęcia dydaktyczno – wychowawcze nie oznacza automatycznie, iż przestaje uczyć się w szkole. (vide: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 kwietnia 2008r., w sprawie sygn. akt IV SA/Gl 827/07 oraz WSA w Łodzi z dnia 5 grudnia 2012r., w sprawie sygn. akt II SA/Łd 955/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyjęcie przez ustawę okresu świadczeniowego w wymiarze 365 dni jednoznacznie wskazuje, iż świadczenia z funduszu alimentacyjnego należą się także w okresie letnich, czy zimowych ferii. Z okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wynika, iż skarżąca od dnia 31 sierpnia 2012r. przestała być słuchaczem zaocznej szkoły policealnej, jednak okres od skreślenia jej z listy słuchaczy pokrywał się z okresem przerwy w uczęszczaniu na zajęcia dydaktyczno – wychowawcze wywołanych feriami letnimi, trwającymi do końca sierpnia (§ 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia). Tak więc skarżąca w okresie, w którym była skreślona z list słuchaczy, nie uczęszczałaby na zajęcia dydaktyczno – wychowawcze. Ponadto skarżąca ponownie podjęła edukację od września 2012r.. Powyższe jednoznacznie wskazuje, iż skarżąca w okresie świadczeniowym, tj. od dnia 1 grudnia 2011r. do dnia 30 września 2012r. pobierała naukę szkole w rozumieniu art. 9 ust. 1 ustawy. Tym samym brak jest dostatecznych powodów aby uznawać, iż świadczenie z funduszu alimentacyjnego, które zostało jej przyznane decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] było wypłacane w okolicznościach powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części, o czym mowa w art. 2 pkt 7 lit. a) ustawy. W związku z tym stwierdzić należy, że decyzja organu I instancji, a w ślad za nią decyzji organu odwoławczego została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., bowiem opierała się o stan faktyczny, który nie został oceniony w sposób wszechstronny, a z kolei brak uwzględnienia całokształtu materiału dowodowego skutkowało błędnym zastosowaniem art. 23 ust. 1 i ust. 7 w zw. z art. 9 ust. 1 i art. 2 pkt 7 lit. a) ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W tym stanie rzeczy sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 wyroku. Na podstawie art. 152 P.p.s.a. sąd w pkt 2 wyroku orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji uwzględni wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku, a w szczególności oceni całokształt zebranego materiału dowodowego, z uwzględnieniem faktu, że w okresie świadczeniowym skarżąca w sposób nieprzerwany pobierała naukę w zaocznej szkole policealnej, czego potwierdzeniem są kolejne zaświadczenia tej szkoły, a więc brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca nienależnie pobierała świadczenia z funduszu alimentacyjnego z powodu niespełnienia przesłanki określonej w art. 9 ust. 1 ustawy. ds