II OSK 2380/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-03-04
Skład orzekający: Maria Czapska-Górnikiewicz, Jerzy Stelmasiak, Jerzy Siegień
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy starorzecze rzeki oznaczone w ewidencji gruntów jako nieużytek, porośnięte roślinnością wodną, może być uznane za "inny zbiornik wodny" w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Doliny Środkowej Łyny, co skutkowałoby zakazem lokalizowania obiektów budowlanych w pasie 100 m od jego brzegów?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że oznaczenie gruntu w ewidencji jako nieużytek nie wyklucza istnienia na nim zbiornika wodnego, do którego mógłby mieć zastosowanie zakaz zabudowy. Dane ewidencyjne nie są rozstrzygające dla ochrony przyrody, która ma na celu zachowanie istniejących walorów przyrodniczych. Sąd uchylił wyrok WSA, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, aby WSA ocenił, czy materiał dowodowy potwierdza istnienie "innego zbiornika wodnego" na obszarze starorzecza.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił postanowienie GDOŚ odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego i garażu. Organ odmówił uzgodnienia, wskazując na naruszenie zakazu lokalizowania obiektów budowlanych w pasie 100 m od brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, zgodnie z rozporządzeniem Wojewody Warmińsko-Mazurskiego. WSA uchylił postanowienie, uznając, że starorzecze rzeki Pisy, oznaczone w ewidencji jako nieużytek, nie jest zbiornikiem wodnym. GDOŚ zaskarżył wyrok WSA, zarzucając błędną wykładnię przepisów dotyczących ewidencji gruntów i zbiorników wodnych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz Sędziowie NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) del. WSA Jerzy Siegień Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Kuberska-Pellegrino po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2014r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 480/12 w sprawie ze skargi Z.L. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od Z.L. na rzecz Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z 13 czerwca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Z.L. (dalej jako "skarżący") uchylił postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] stycznia 2012 r. w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach, a także utrzymane nim w mocy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Olsztynie z [...] czerwca 2010 r.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wyjaśnił, że Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Olsztynie postanowieniem z [...] czerwca 2010 r. odmówił skarżącemu uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz budynku garażu na działce o numerze geodezyjnym [...], położonej w obrębie M., w gminie B. Organ I instancji wskazał, że realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia narusza zakaz określony w § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia nr [...] Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 19 grudnia 2008 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Doliny Środkowej Łyny (Dz.Urz. Woj. Warmińskiego Nr 201, poz. 3152 – dalej jako "rozporządzenie z dnia 19 grudnia 2008 r.). Zgodnie z treścią tego przepisu na terenie obszaru chronionego zakazuje się lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od brzegów linii rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz obiektów służących racjonalnej gospodarce rolnej, leśnej lub rybackiej.
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska postanowieniem z [...] stycznia 2012 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Jako podstawę prawną wskazał między innymi art. 60 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 4 pkt 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm. – dalej jako "u.p.z.p.").
Organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji, z których wynika, że działka skarżącego znajduje się niemalże w całości w pasie 100 m od linii brzegu rzeki Pisa, a także w pasie 100 m od linii brzegu starorzecza rzeki Pisa, stanowiącego "inny zbiornik wodny" w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2008 r. Wyznaczona w załączniku graficznym do przedłożonego projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla planowanej inwestycji, nieprzekraczalna linia zabudowy wyznaczona została w odległości 100 m od linii brzegu rzeki Pisa, lecz, w ocenie organu odwoławczego, powinna być także wyznaczona w odległości 100 m od linii brzegu starorzecza rzeki Pisa.
Zdaniem organu odwoławczego, za "inne zbiorniki wodne" w rozumieniu art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm.) należy uznać inne niż jeziora zbiorniki wodne, zarówno naturalne, jak i sztuczne. Zdaniem organu odwoławczego, za wskazanym sposobem rozumienia przedmiotowego pojęcia przemawiają reguły wykładni językowo-logicznej, w szczególności reguła lege non distinguente nec nostrum est distinguente (tam gdzie rozróżnień nie wprowadza sam prawodawca, nie wolno ich wprowadzać interpretatorowi). Zgodnie z regułą języka potocznego zbiornik wodny w przeciwieństwie do cieku, jest wodą stojącą, zajmującą naturalne lub sztucznie wytworzone zagłębienia terenu. Wyróżnia się tzw. małe formy zbiornikowe: stawy, sadzawki, osadniki, baseny, wyrobiska i zapadliska z wodą oraz tzw. duże formy zbiornikowe: jeziora naturalne i sztuczne (tzw. zbiorniki retencyjne lub zbiorniki zaporowe).
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wskazał, że starorzecza to pozostałości po dawnym korycie rzeki, które powstają naturalnie, jak i dzięki regulacjom prowadzonym na rzekach. Starorzecza tworzą całkiem odmienny typ biotopu wodnego w porównaniu z korytem rzeki. Są to zbiorniki stale lub okresowo zasilane wodą z rzeki albo też tracą z nią połączenie i ulegają zamuleniu. Starorzecza mogą charakteryzować się znacznymi wartościami przyrodniczymi.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że planowana inwestycja nie dotyczy urządzeń wodnych oraz obiektów służących racjonalnej gospodarce rolnej, leśnej lub rybackiej, w związku z czym nie jest możliwe zastosowanie odstępstwa od zakazu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia z dnia z 19 grudnia 2008 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska ustalił również, że w przedmiotowej sprawie nie jest możliwe zastosowanie odstępstw określonych w § 4 ust. 5 pkt 1, 2 i 3 rozporządzenia.
Skarżący wniósł skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Uchylając zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające Sąd I instancji wskazał, że z protokołu przeprowadzonej 1 czerwca 2010 r. wizji działki skarżącego wynika, że działka usytuowana jest w sąsiedztwie starorzecza oznaczonego na mapie sytuacyjno-wysokościowej jako nieużytek. Zgodnie zaś z § 67 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454 – dalej jako "rozporządzenie z dnia 29 marca 2001 r.") użytki gruntowe dzielą się na określone w tym przepisie grupy. Rodzaj poszczególnych użytków gruntowych, oraz ich zasięg zależy od istnienia elementów będących podstawą ich rozróżnienia, określonych przepisami rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. oraz załącznika nr 6 do tego aktu. W załączniku nr 6 do rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. zostały wyszczególnione cechy, właściwości, czy też charakterystyczny sposób zagospodarowania, które to elementy pozwalają zaliczyć grunty do poszczególnych użytków gruntowych. Zgodnie z pkt 5 załącznika nr 6 do nieużytków zalicza się:
1) niezakwalifikowane do użytków ekologicznych:
a) bagna (błota, topieliska, trzęsawiska, moczary, rojsty),
b) piaski (piaski ruchome, plaże nieurządzone, piaski nadbrzeżne, wydmy),
c) naturalne utwory fizjograficzne, takie jak: urwiska, strome stoki, uskoki, skały, rumowiska,
2) nieprzeznaczone do rekultywacji wyrobiska po wydobywaniu kopalin.
Natomiast do użytków ekologicznych zalicza się prawnie chronione pozostałości ekosystemów, takich jak: naturalne zbiorniki wodne, śródpolne i śródleśne "oczka wodne", kępy drzew i krzewów, bagna, torfowiska, wydmy, płaty nieużytkowanej roślinności, starorzecza, wychodnie skalne, skarpy, kamieńce itp. Użytki ekologiczne określa się na podstawie rozporządzenia właściwego wojewody lub uchwały właściwej rady gminy, podjętych na podstawie przepisów o ochronie przyrody (pkt 4 załącznika nr 6).
Sąd I instancji wskazał, że organy nie podnosiły, że starorzecze rzeki Pisy jest użytkiem ekologicznym, czyli formą ochrony przyrody, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie przyrody, do którego miałyby zastosowanie przepisy art. 44 i art. 45 tej ustawy. Dlatego Sąd I instancji uznał, że starorzecze rzeki Pisy jest nieużytkiem, a nieużytek nie jest zbiornikiem wodnym.
Sąd I instancji wskazał przy tym, że w pkt 6 załącznika nr 6 zostały określone grunty pod wodami, którymi są grunty pod morskimi wodami wewnętrznymi (pkt 1) oraz grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi (pkt 2), a także grunty pod wodami powierzchniowymi stojącymi (pkt 3). Do gruntów pod wodami powierzchniowymi płynącymi zalicza się grunty pod wodami płynącymi w rzekach, potokach górskich, kanałach i innych ciekach, o przepływach stałych lub okresowych, oraz źródła, z których cieki biorą początek, a także grunty pod wodami znajdującymi się w jeziorach i zbiornikach sztucznych, z których cieki wypływają lub do których wpływają. Do gruntów pod wodami powierzchniowymi stojącymi zalicza się grunty pod wodami w jeziorach i zbiornikach innych niż określone w pkt 1 i 2.
W ewidencji gruntów grunty pod wodami są odrębnie oznaczane (§ 68 ust. 4 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r.). W ocenie Sądu I instancji, z powyższego wynika, że jeżeli starorzecze rzeki Pisy miałoby być innym zbiornikiem wodnym, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2008 r., to na mapach stanowiących załączniki do projektu decyzji oznaczone byłyby symbolem Wp, lub Ws. Organ I instancji ustalił, że w przedmiotowym przypadku starorzecze stanowi niewielki płytki akwen porośnięty typową roślinnością wodną. Są to elementy charakterystyczne dla nieużytku. Zdaniem Sądu I instancji, organy niezasadnie uznały, że do starorzecza będącego nieużytkiem zastosowanie ma zakaz, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2008 r.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska.
W pierwszej kolejności zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego.
Po pierwsze, błędną wykładnię § 67 pkt 5 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w związku z pkt 5 załącznika nr 6 tego rozporządzenia oraz w związku z § 68 ust. 4 rozporządzenia. W ocenie organu doprowadziło to Sąd I instancji do uznania, że nieużytek nie może stanowić zbiornika wodnego.
Po drugie, błędną wykładnię § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2008 r. w związku z § 67 pkt 5 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w związku z pkt 5 załącznika nr 6 tego rozporządzenia oraz w związku z § 68 ust. 4 tego rozporządzenia. W ocenie organu, na skutek błędnej wykładni powyższych przepisów Sąd I instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2008 r., ponieważ zbiornik wodny na nieużytku nie stanowi innego zbiornika wodnego w myśl cytowanego przepisu.
Po trzecie, niezastosowanie § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2008 r., w istniejącym stanie faktycznym.
Ponadto organ zarzucił naruszenie przepisów postępowania.
Po pierwsze, art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") przez dokonanie przez Sąd I instancji na podstawie akt sprawy ustaleń nie wynikających z tych akt w zakresie stanu faktycznego. W ocenie organu Sąd I instancji błędnie ustalił, że w sprawie będącej przedmiotem kontroli, nie zachodzą przesłanki określone w § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2008 r., tj. nie ma zastosowania zakaz obowiązujący w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu Doliny Środkowej Łyny, stanowiący, że na obszarze tym zakazuje się lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych. Zdaniem organu, z akt sprawy wynika bezsprzecznie, że w miejscu planowanej inwestycji zlokalizowany jest zbiornik wodny, w stosunku do którego zastosowanie ma przedmiotowy zakaz. W efekcie Sąd I instancji błędnie zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a.
Po drugie, art. 134 § 1 w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a., przez dokonanie ustaleń wykraczających poza zakres orzekania, tj. dokonanie oceny merytorycznej należącej do kompetencji organu ochrony przyrody w odniesieniu do roślinności wodnej występującej w granicach omawianego zbiornika wodnego i przyjęcie, że jest to typ roślinności charakterystyczny dla nieużytku. Zdaniem organu, powyższe nie wynika w żaden sposób z dowodów zgromadzonych przez organy administracji w trakcie postępowań uzgodnieniowego i odwoławczego.
Po trzecie, art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a., przez zawarcie przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku niespójnej oceny prawnej jak i uzasadnienia oraz wskazanie, że płytki akwen porośnięty roślinnością wodną oznaczony w ewidencji jako nieużytek nie stanowi zbiornika wodnego zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2008 r. Zdaniem organu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (protokół z oględzin, załączniki graficzne do przedmiotowego projektu decyzji o warunkach zabudowy oraz mapy: topograficzna, sytuacyjno-wysokościowa i ortofotomapa) potwierdza stan faktyczny w niniejszej sprawie, tj. występowanie w sąsiedztwie planowanej inwestycji zbiornika wodnego (akwenu).
Po czwarte, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a., przez jego zastosowanie w sytuacji, gdy właściwym było zastosowanie art. 151 p.p.s.a.
Organ wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi, ewentualnie, na podstawie art. 176 i 188 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zawiera częściowo usprawiedliwione zarzuty skutkujące jej uwzględnieniem.
W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej zwanej "p.p.s.a.") – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Po pierwsze, należy zaznaczyć, że zasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2008 r. w związku z § 67 pkt 5 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. oraz w związku z pkt 5 załącznika nr 6 tego rozporządzenia, a także w związku z § 68 ust. 4 danego rozporządzenia. Wynika to z tego, że § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2008 r. wprowadza na Obszarze Chronionego Krajobrazu Doliny Środkowej Łyny przewidziany w art. 24 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie przyrody wprowadza zakaz lokalizowania obiektów w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych. W przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził, że o istnieniu "innego zbiornika wodnego" w rozumieniu powyższego przepisu przesądza wyłącznie oznaczenie gruntu symbolem Wp lub Ws, który w ewidencji gruntów i budynków przypisany jest dla gruntów pod wodami, ponieważ oznaczenie symbolem N oznaczającym w ewidencji nieużytek wyklucza istnienie zbiornika wodnego i nie uprawnia organu do zastosowania zakazu. Stanowiska tego nie można jednak zaakceptować. Oznaczenie gruntu w ewidencji gruntów i budynków określonym symbolem i zakwalifikowanie go do określonej kategorii użytków gruntowych nie przesądza o zastosowaniu powyższego zakazu, a w szczególności nie oznacza, że na obszarze oznaczonym symbolem N nie może istnieć zbiornik wodny. Należy bowiem zaznaczyć, że wykładnia przepisów prawa z zakresu ochrony przyrody musi uwzględniać cel ich ustanowienia i zasady przyjęte w ustawie o ochronie przyrody. Ponadto w świetle art. 2 ust. 1 i 2 tejże ustawy ochrona przyrody polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody, a celem tej ochrony jest m.in. utrzymywanie procesów ekologicznych i stabilności ekosystemów, ochrona walorów krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień, utrzymywanie lub przywracanie do właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych, a także pozostałych zasobów, tworów i składników przyrody. Natomiast obowiązkiem organów administracji publicznej, a także innych podmiotów jest stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody dbałość o przyrodę będącą dziedzictwem i bogactwem narodowym. Z powyższych unormowań wynika, że ochronie podlega istniejący stan walorów przyrodniczych, który, na co słusznie zwrócono uwagę w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, nie musi pokrywać się z danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków. Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, stanowią, zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. –Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287), podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych. Natomiast, w odniesieniu do ochrony przyrody dane te, oczywiście mogą być również wykorzystywane, lecz nie można przypisać im charakteru wyłącznie rozstrzygającego, tak jak uczynił to Sąd I instancji.
Po drugie, w sytuacji oparcia skargi kasacyjnej na obu podstawach przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zasadą jest w pierwszej kolejności rozpoznawanie zarzutów odnoszących się do przepisów postępowania, a nie prawa materialnego, jednak nie odnosi się to do przypadku, gdy tak jak w rozpoznawanej sprawie naruszenia przepisów postępowania w istocie nie dotyczą stanu faktycznego przyjętego za podstawę orzekania, a ich postawienie w skardze kasacyjnej jest konsekwencją naruszenia przez Sąd I instancji przepisu o charakterze materialnym. W przedmiotowej bowiem sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny wniosek o braku podstaw do zastosowania § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia sformułował tylko w oparciu o dane zawarte w ewidencji, dodatkowo wyjaśniając, że płytki akwen porośnięty roślinnością wodną to elementy charakterystyczne dla nieużytku. W związku z tym należy wskazać, że chociaż słusznie podniesiono w skardze kasacyjnej, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie uprawniał Sądu do takiej oceny, to jednak nie miała ona charakteru przesądzającego. Należy także zaznaczyć, że koncentrując uwagę na ewidencyjnym oznaczeniu obszaru położonego w sąsiedztwie działki skarżącego symbolem N Sąd przyjął, że teren ten w ogóle nie stanowi starorzecza, lecz nieużytek, a w związku z tym nie oceniał też stanowiska organu, że starorzecze jest innym zbiornikiem wodnym w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2008 r. Natomiast na tym twierdzeniu oparte zostały wszystkie pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, a dowodzi tego ich uzasadnienie, z którego jednoznacznie wynika, że wnoszący skargę kasacyjną organ formułując zarzuty i posługując się w nich terminem "zbiornik wodny" utożsamia to pojęcie z terminem "starorzecza". Ponadto, twierdząc, że starorzecze jest innym zbiornikiem wodnym w rozumieniu powyższego przepisu rozporządzenia i art. 24 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie przyrody organ pojęć tych używa zamiennie. Dlatego też stanowisko to nie jest prawidłowe, stąd też oparte na nim zarzuty skargi kasacyjnej nie mogły być zasadne. Wskazanych pojęć nie można bowiem utożsamiać, ani używać zamiennie. Na ich różne znaczenie wskazuje chociażby treść innego zakazu wprowadzonego na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody na Obszarze Chronionego Krajobrazu Doliny Środkowej Łyny przewidzianego w § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia "likwidowania naturalnych zbiorników wodnych, starorzeczy i obszarów wodno-błotnych". Gdyby pojęcie starorzecza mieściło się już w pojęciu zbiornika wodnego to taki przepis nie byłby uprawniony. Także charakterystyka starorzecza szczegółowo przedstawiona w uzasadnieniu skargi kasacyjnej o możliwości "zamulenia" i w efekcie zaniknięcia jeziora przyrzecznego wskazuje na odmienność pojęć "zbiornik wodny" i "starorzecze".
Po trzecie, należy podkreślić, że Sąd I instancji, analizując przepisy rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków trafnie dostrzegł, że gdyby sam obszar starorzecza miał podlegać ochronie to tylko w tej formie prawnej, którą dla użytku ekologicznego przewidziano w art. 44 i 45 ustawy o ochronie przyrody. Przypisując jednak danym z ewidencji gruntów znaczenie rozstrzygające dla wykładni terminu "inny zbiornik wodny" zawartego w § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2008 r. nie dostrzegł, że o ile sam obszar starorzecza znajdujący się na terenie oznaczonym w ewidencji jako nieużytek nie podlega tej formie ochrony, jaka przewidziana jest w powyższych przepisach ustawy o ochronie przyrody, to na takim obszarze może rzeczywiście występować zbiornik wodny nie oznaczony w ewidencji symbolem Ws lub Wp, do którego będzie odnosił się zakaz zabudowy przewidziany w § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia.
Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, kontrolując zaskarżoną decyzję oceni czy materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania administracyjnego potwierdza, że na obszarze starorzecza rzeki Pisy oznaczonego na mapach symbolem przypisanym dla nieużytku występuje "inny zbiornik wodny" w rozumieniu przepisu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia organu.
Z powyższych względów na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło