I SA/Gd 84/14
WyrokWSA w Gdańsku2014-03-05
Skład orzekający: Irena Wesołowska, Małgorzata Gorzeń, Ewa Wojtynowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o przedłużeniu terminu wszczęcia postępowania egzekucyjnego, pomimo że postępowanie podatkowe nadal się toczyło, a skarżąca zarzucała naruszenie zasady słusznego interesu strony?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo utrzymał w mocy postanowienie o przedłużeniu terminu wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Spełniona została przesłanka złożenia wniosku o przedłużenie terminu przed jego upływem, a także istniały uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania egzekucyjnego, takie jak niezakończenie postępowania podatkowego i konieczność uzupełnienia materiału dowodowego. W ocenie sądu, przedłużenie terminu było zgodne z prawem i służyło zabezpieczeniu interesu publicznego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o przedłużeniu terminu wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Postępowanie zabezpieczające prowadzone było na majątku skarżącej w związku z zaległościami podatkowymi. Skarżąca zarzucała organom rutynowe działanie, naruszenie zasady słusznego interesu strony oraz brak zmian w stanie faktycznym sprawy, mimo trwającego postępowania podatkowego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Fabińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 marca 2014 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w z dnia 18 listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu wszczęcia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267- dalej: "k.p.a."), art. 159 § 2 i § 3 w trybie art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 1015; z późn. zm. dalej. "u.p.e.a."), po rozpatrzeniu zażalenia M. M. na postanowienie organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 23 września 2013 r. w przedmiocie przedłużenia terminu wszczęcia postępowania egzekucyjnego na zabezpieczonym na podstawie zarządzeń zabezpieczenia majątku podatniczki do dnia 31 grudnia 2013 r., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i rozważania:
Organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie zabezpieczające do majątku zobowiązanej M. M. na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z dnia 22 listopada 201l r.:
- nr [...], wystawionego na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia 18 listopada 2011 r. określającej przybliżoną kwotę zobowiązania z tytułu podatku od osób fizycznych za 2006 r., w kwocie 23.146,00 zł;
- nr [...], wystawionego na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia 18 listopada 2011 r. określającej przybliżoną kwotę zobowiązania z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za 2007 r., w kwocie 29.833,00 zł;
- nr [...], wystawionego na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia 18 listopada 2011 r. określającej przybliżoną kwotę zobowiązania z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za 2008 r., w kwocie 50.332,00 zł;
- nr [...], wystawionego na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia 18 listopada 2011 r. określającej przybliżoną kwotę zobowiązania z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za 2009r., w kwocie 50.210,00 zł.
Przedmiotowe decyzje zostały uznane za doręczone M. M. w dniu 18 listopada 2011r. w związku z odmową ich przyjęcia przez zobowiązaną.
Zawiadomieniem z dnia 24 listopada 2011r. organ egzekucyjny dokonał w dniu 2 grudnia 2011 r. zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku bankowego w "A" Bank S.A. w Ł. W toku prowadzonego postępowania zabezpieczającego Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 21 lutego 2012 r., działając na podstawie art. 17 i art. 157 a) u.p.e.a. - zmienił sposób zabezpieczenia poprzez wpis hipoteki przymusowej na nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą nr [...], w tym samym dniu uchylając zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w "A" Bank S.A.
Organ egzekucyjny I instancji postanowieniem z dnia 29 lutego 2012 r. - mając na względzie treść art. 159 § 1 u.p.e.a., przedłużył termin wszczęcia postępowania egzekucyjnego na zabezpieczonym majątku do dnia 31 grudnia 2012 r. z uwagi na konieczność wszczęcia postępowań podatkowych wobec M. M. w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006, 2007, 2008 i 2009 rok.
Zawiadomieniem z dnia 9 sierpnia 2012 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia zabezpieczającego prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank tj. w Samodzielnym Referacie Rachunkowości Podatkowej w/m, z tytułu zwrotu podatku VAT za II kwartał 2012 r. w kwocie 18.421,00 zł. Odpis przedmiotowego zajęcia doręczono M. M. w dniu 13 sierpnia 2012 r.
Pismem z dnia 20 listopada 2012 r. pełnomocnik strony, złożył wniosek o "uchylenie zabezpieczeń na majątku zobowiązanej, tj. lokalu mieszkalnym położonym w K. oraz na gotówce złożonej na rachunku bankowym obsługującym działalność gospodarczą, w wysokości 18.421 zł (...)". Zdaniem wnioskodawcy okoliczności ustalone w protokole kontroli podatkowej przeprowadzonej u męża zobowiązanej, gdzie stwierdzone obroty na rachunkach bankowych dla obsługi kont "B" nienależących do podatniczki, nie mogły być przypisane do M. M. tylko dlatego, że formalnie należały do niej.
Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 17 grudnia 2012 r. odmówił uchylenia zabezpieczenia dokonanego na podstawie wskazanych zarządzeń zabezpieczenia, natomiast postanowieniem z dnia 18 grudnia 2012 r. przedłużył termin wszczęcia postępowania egzekucyjnego na zabezpieczonym majątku M. M. do dnia 31 marca 2013 r.
W ramach postępowania zażaleniowego, Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 22 lutego 2013 r., uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 17 grudnia 2012 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
W związku z powyższym, organ egzekucyjny wystosował do M. M. wezwanie z dnia 22 marca 2013 r. do sprecyzowania podania z dnia 20 listopada 2012 r., które wobec braku reakcji strony pozostawiono bez rozpoznania.
Kolejno Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniami z dnia 22 marca 2013 r. - przedłużył termin wszczęcia postępowania egzekucyjnego na zabezpieczonym majątku do dnia 30 czerwca 2013 r., zaś postanowieniem z dnia 20 czerwca 2013 r. do dnia 30 września 2013 r.
W piśmie z dnia 30 lipca 2013 r. skierowanym do organu I instancji został wystosowany przez stronę wniosek "o uchylenie zabezpieczenia nałożonego postanowieniem z 17 grudnia 2012 r. w sprawie nr [...]". Jako podstawę wniosku zobowiązana, powołując się na okoliczność uchylenia decyzji "wydanych w sprawie (...) rozliczeń z podatku dochodowego za lata 2006 - 2009 przez Izbę Skarbową w G.", podkreśliła, że zabezpieczenie ma obecnie charakter represyjny. Dodała, że ustanowione zabezpieczenia przekraczają kilkakrotnie ewentualne zaległości podatkowe. Podniosła także, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do przyjmowania założenia o bezskuteczności przyszłej egzekucji.
Co więcej, zobowiązanej nie można zarzucić "utrudniania czy nawet udaremniania postępowania podatkowego", ani uchylania się od wykonania zobowiązań podatkowych.
W reakcji na powyższe postanowieniem z dnia 30 lipca 2013 r. organ egzekucyjny odmówił uchylenia zabezpieczenia dokonanego na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z dnia 22 listopada 2011 r. Natomiast postanowieniem z dnia 23 września 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego przedłużył termin wszczęcia postępowania egzekucyjnego na zabezpieczonym majątku M. M. do dnia 31 grudnia 2013 r.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem strona złożyła zażalenie wskazując, że przyczyny, które uniemożliwiają wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie są uzasadnione, skoro oparte są na nieobiektywnych przesłankach. W opinii skarżącej brak możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest spowodowany zawinionymi działaniami wierzyciela podatkowego.
Dyrektor Izby Skarbowej, rozpoznając zażalenie, w pierwszej kolejności powołał art. 159 § 1 u.p.e.a., wskazując dalej, że termin zabezpieczenia może być przedłużony przez organ egzekucyjny, gdy spełnione zostaną następujące przesłanki: wierzyciel zgłosi stosowny wniosek w terminie trwania zabezpieczenia oraz wykaże, że z uzasadnionych przyczyn postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte.
Zdaniem organu II instancji, zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego nie narusza prawa, gdyż nie ziściły się przesłanki do uchylenia zabezpieczenia przewidziane w art. 159 § 1 u.p.e.a.
Zgodnie z prawomocnym postanowieniem z dnia 20 czerwca 2013 r. termin do wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w postępowaniu zabezpieczającym dokonanym na majątku zobowiązanej na podstawie zarządzeń zabezpieczenia nr: [...], [...], [...], [...] z dnia 22 listopada 2011 r. wyznaczono do dnia 30 września 2013r., zatem zaskarżone postanowienie sporządzono przed upływem tego terminu.
Organ przyjął, że w sprawie nastąpiło wyrażenie woli przez wierzyciela, co do tego by został przedłużony termin zabezpieczenia, co mieści się już w samym postanowieniu z dnia 23 września 2013 r., skoro Naczelnik Urzędu Skarbowego skupia w sobie dwie role: organu egzekucyjnego i wierzyciela, a to implikuje, że mamy do czynienia z zobowiązaniem podatkowym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 maja 2010 r., sygn. akt 1 SA/Bd 76/10).
Przywołując stanowisko doktryny przedstawione w komentarzu do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pod redakcją D.R. Kijowskiego (E. Cisowska-Sakrajda,M. Faryna, W. Grześkiewicz, C. Kulesza, W. Łuczaj, P. Pietrasz, J. Radwanowicz-Wanczewska, P. Starzyński, R. Suwaj, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, LEX, 2010): organ wskazał, że "uzasadnionymi przyczynami w rozumieniu art. 159 § 2 u.p.e.a. są:
- niezakończenie postępowania kontrolnego lub podatkowego (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 6 maja 2008 r., I SA/Kr 791/07, LEX nr 524699), brak decyzji uniemożliwia bowiem wszczęcie postępowania egzekucyjnego;
- konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, celem postępowania podatkowego jest bowiem zgromadzenie kompletnego materiału dowodowego oraz dokonanie wszechstronnej oceny dowodów i na tej podstawie dokonanie prawidłowego rozliczenia w zakresie zobowiązań podatkowych (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 marca 2008 r., I SA/Wr 1213/07, LEX nr 468123);
- zaskarżenie decyzji wymiarowej i wstrzymanie jej wykonania;
- problemy ze skutecznym doręczeniem decyzji bądź upomnienia, o ile jest ono wymagane".
Jak wyjaśnił organ, postępowanie podatkowe w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2006-2009 nie zostało jeszcze zakończone, bowiem Dyrektor Izby Skarbowej decyzjami z dnia 19 lipca 2013 r. uchylił w całości decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 31 stycznia 2013 r., przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia w zakresie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2006-2009. W związku z powyższym organ podatkowy w dalszym ciągu prowadzi postępowanie podatkowe i po uzupełnieniu materiału dowodowego, zgodnie z zaleceniami organu II instancji, wyda decyzje wymiarowe w zakresie określenia zobowiązania M. M.
Tym samym, w ocenie organu, brak przedłużenia terminu zabezpieczenia podważałby sens dokonanego zabezpieczenia i byłby sprzeczny z interesem publicznym.
Ponadto zaskarżone postanowienie zawiera wszystkie wymagane prawem elementy, tj. oznaczenie organu podatkowego, datę jego wydania, oznaczenie strony, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie o możliwości wniesienia zażalenia oraz podpis osoby upoważnionej, jak również uzasadnienie faktyczne i prawne, a zatem argumenty strony ukierunkowane w tym zakresie są według organu odwoławczego pozbawione jakichkolwiek podstaw.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pełnomocnik M. M. rozstrzygnięciu Dyrektora Izby Skarbowej zarzucił, że spotkała się z rutynowym stanowiskiem organu, gdyż w jej ocenie obecny stan sprawy dotyczącej zobowiązań w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za lata poprzednie, od czasu skierowania sprawy do ponownego rozpatrzenia, nie zmienił się. Skarżąca powiadamiana jest jedynie o kolejnych terminach wskazywanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Przy czym termin przywołany w uzasadnieniu postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej tj. 30 września 2013 r. już dwukrotnie został przesunięty. Zatem nie znajduje uzasadnienia postawa organu II instancji przyjmująca za naturalny stan sytuację gdy ten sam organ, raz jako podatkowy, raz jako egzekucyjny, uznaje niejako nawzajem swe zachowania jako oczywiste i uprawnione po to, by lekceważąc w następstwie słuszny interes skarżącej, utrzymywać rodzaj stagnacji w postępowaniu podatkowym. Zdaniem pełnomocnika strony ocena przez organ II instancji postępowania zabezpieczającego organu I instancji nie powinna ograniczać się do stwierdzenia ich legalności. Tym bardziej, że skarżąca nie kwestionowała podstawy prawnej czynności organu podatkowego. W jej opinii, w stanie faktycznym sprawy, przy zachowaniu cechy legalności, naruszona została zasada ogólna wskazana w art. 7 k.p.a.
Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., określanej dalej jako p.p.s.a.). Ponieważ prawo wspólnotowe począwszy od dnia 1 maja 2004 r. stało się częścią polskiego porządku prawnego, dokonywana przez Sąd ocena legalności decyzji dotyczy jej zgodności z prawem stanowionym, tak przez polskiego ustawodawcę, jak i ustawodawcę wspólnotowego.
Z przepisu art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi.
Posiadając tak określony zakres swojej kognicji Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaś zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co byłoby podstawą jego wyeliminowania z obrotu prawnego.
Zgodnie z art. 155 u.p.e.a., zabezpieczenie może być dokonane przed ustaleniem albo określeniem kwoty należności pieniężnej lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, jeżeli brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a przepisy odrębne zezwalają na takie zabezpieczenie. Tym odrębnym przepisem jest art. 33 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 749 ze zm.- dalej: O.p.), który dopuszcza możliwość ustanowienia zabezpieczenia na majątku podatnika, w trakcie toczącego się postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej, przed wydaniem decyzji określającej lub ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego.
Taka sytuacja wystąpiła w rozpatrywanej sprawie, albowiem w toku prowadzonego postępowania kontrolnego Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzjami z dnia 18 listopada 2011 r. dokonał zabezpieczenia na majątku skarżącej, określając jednocześnie przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych wraz z odsetkami za okres od 2006 r. do końca 2009 r.
Termin trwania zabezpieczenia od jego dokonania w związku z wydaniem decyzji, o której mowa w art. 33 i 33a O.p. został określony w przepisie art. 159 u.p.e.a. i zasadniczo wynosi 3 miesiące. Ustawodawca jednak, w art. 159 § 2 tej ustawy, przewidział możliwość przedłużenia powyższego terminu na wniosek wierzyciela. Warunkiem jego prolongowania jest złożenie wniosku o jego przedłużenie, zanim termin zabezpieczenia zakończy swój bieg, a przy tym, gdy brak jest możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Przepis wymaga jednocześnie, aby przyczyny, z powodu których postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte, były uzasadnione.
W sprawie nie jest kwestionowana okoliczność, że wierzyciel ( będący jednocześnie organem egzekucyjnym ) złożył kolejny wniosek o przedłużenie terminu zabezpieczania, zanim termin ten zakończył swój bieg - miało to miejsce w dniu 20 września 2013 r. Wcześniej, po rozpoznaniu poprzednich wniosków, w tym wniosku z dnia 13 czerwca 2013 r. o przedłużenie terminu zabezpieczenia, postanowieniem z dnia 20 czerwca 2013 r. organ egzekucyjny przedłużył termin wszczęcia postępowania egzekucyjnego do dnia 30 września 2013 r.
Skoro kolejny wniosek został złożony w terminie, to oznacza, że spełniona została przesłanka warunkująca prolongowanie terminu stosowania zabezpieczenia. Z istoty regulacji zawartej w art. 159 § 2 u.p.e.a. nie wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przedłużenia terminu zabezpieczenia ma zapaść w czasie, kiedy termin zabezpieczenia jeszcze się nie zakończył, lecz to, aby przed upływem tego terminu wierzyciel złożył stosowny wniosek o jego przedłużenie, co w niniejszej sprawie nastąpiło.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że z treści art. 159 u.p.e.a. wynika, że obok konieczności dochowania terminu do złożenia wniosku, gdyż wniosek musi być złożony w terminie trwania zabezpieczenia, przesłanką przedłużenia okresu zabezpieczenia jest brak możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Przepis ten wymaga, aby przyczyny, z powodu których postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte, były uzasadnione. Termin zabezpieczenia należności pieniężnych może być z kolei przedłużony wielokrotnie (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2009 r., sygn. akt I FSK 222/08, LEX nr 51930, wyrok WSA w Łodzi z dnia 21 grudnia 2011 r., sygn. akt III SA/Łd 1043/11, LEX nr 1107303 oraz wyrok WSA w Łodzi z dnia 8 grudnia 2011 r., sygn. akt III SA/Łd 1109/11, LEX nr 1118900).
Wskazana w art. 159 § 2 u.p.e.a. przesłanka przedłużenia terminu zabezpieczenia - niemożność wszczęcia postępowania egzekucyjnego na skutek uzasadnionej przyczyny, jest wystarczającym warunkiem, którego spełnienie uprawnia organ do przedłużenia terminu zabezpieczenia. Konieczne jest więc jedynie, by wierzyciel domagając się przedłużenia terminu zabezpieczenia wykazał, że w terminie wskazanym w art. 159 § 1 u.p.e.a. nie było możliwe wszczęcie postępowania egzekucyjnego, a przyczyny, które uniemożliwiały wszczęcie postępowania egzekucyjnego były usprawiedliwione. W niniejszej sprawie wniosek wierzyciela z dnia 20 września 2013 r. o przedłużenie terminu zabezpieczenia czynił zadość tym wymogom.
Wniosek zawierał bowiem uzasadnienie żądania, realnie wskazywał, że zobowiązanie podatkowe może nie zostać wykonane. Wśród przyczyn wskazanych przez organ wymieniono:
1) wielkość przewidywanej kwoty zaległości podatkowej,
2) niedeklarowanie przez podatnika należnych zobowiązań podatkowych,
3) nieterminowe regulowanie przez M. M. w latach 2004-2010 zadeklarowanych przez siebie zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług (VAT),
4) prowadzenie wobec podatniczki w przeszłości postępowań egzekucyjnych,
5) niezłożenie przez nią oświadczenia o nieruchomościach oraz prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem hipoteki przymusowej, oświadczenia o rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem zastawu skarbowego, czym uniemożliwiono organowi podatkowemu szczegółowe ustalenie sytuacji finansowej podatnika, która ma istotne znaczenie dla przyjęcia konieczności dokonania zabezpieczenia w ramach prowadzonej kontroli podatkowej,
6) utrudnianie przez stronę prowadzenia czynności kontrolnych poprzez nieudostępnienie wszystkich wymaganych dokumentów, w tym wyciągów z rachunków bankowych wykorzystywanych do działalności gospodarczej oraz spisów z natury dotyczących towarów handlowych.
Niezależnie od powyższych przyczyn wskazano na konieczność wykonania wytycznych Dyrektora Izby Skarbowej, który decyzjami z dnia 19 lipca 2013 r. uchylił w całości decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 31 stycznia 2013r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania w zakresie określenia podatniczce zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2006 do 2009.
Jakkolwiek organ II instancji nie przytoczył w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia treści tego wniosku, to jednak do treści tej się odwołał i powołując się na cel zabezpieczenia stwierdził, że brak przedłużenia terminu zabezpieczenia sprzeczny byłby z interesem publicznym prowadząc do pozbawienia wierzyciela możliwości zaspokojenia w przyszłości roszczeń publicznoprawnych.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podnosi się, że uzasadnionymi przyczynami w rozumieniu art. 159 § 2 u.p.e.a. są w szczególności niezakończenie postępowania kontrolnego lub podatkowego (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 6 maja 2008 r. sygn. akt I SA/Kr 791/07, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl) czy też konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 marca 2008 r., I SA/Wr 1213/07, publ. j.w.).
Także w doktrynie wskazuje się, że przyczyną uzasadniającą przedłużenie terminu do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego jest szczególne skomplikowanie sprawy, w ramach której ma zostać nałożony obowiązek (Dariusz Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, UNIMEX, Wrocław 2006, str. 838).
Wskazać w tym kontekście także należy, że postępowanie zabezpieczające jest postępowaniem pomocniczym wobec postępowania egzekucyjnego, toczy się przed jego wszczęciem i służy stworzeniu gwarancji wykonania obowiązku w toku postępowania egzekucyjnego. Zasadniczo ma ono ułatwić przyszłą egzekucję, która może być skierowana do rzeczy, na której ustanowiono zabezpieczenie, w szczególności w sytuacji, gdy zachodzi uzasadniona obawa, że zobowiązania podatkowe nie zostaną wykonane. Zatem u podstaw stosowania tej instytucji leży zabezpieczenie interesów wierzyciela. Takie właśnie przyczyny spowodowały wydanie decyzji o zabezpieczeniu w przedmiotowej sprawie, konsekwentnie temu celowi służy przedłużenie czasu trwania tego zabezpieczenia. Przedłużenie zabezpieczenia skutkuje możliwością dalszego stosowania środków zabezpieczających.
W kontekście powyższego Sąd nie dopatrzył się po stronie organów obu instancji naruszenia wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady słusznego interesu skarżącej, skoro jak wskazano powyżej ich rozstrzygnięcia odpowiadały prawu.
Dodatkowo należy podkreślić, że zaskarżone postanowienie zawiera rozstrzygnięcie wszystkich kwestii poruszonych w zażaleniu skarżącej, organ egzekucyjny podjął bowiem niezbędne działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, przekonywująco, a co najważniejsze zgodnie z przepisami prawa, wskazał na powody uniemożliwiające wszczęcie postępowania egzekucyjnego, skoro nie zostały jeszcze wydane decyzje wymiarowe, a uzasadnioną przyczyną przedłużenia terminu zabezpieczenia była konieczność dalszego prowadzenia postępowania podatkowego, co wynika z decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 19 lipca 2013 r.
Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło