I OSK 1797/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-02-25
Skład orzekający: Bożena Popowska, Małgorzata Borowiec, Teresa Kurcyusz-Furmanik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy żołnierz pełniący służbę kandydacką, który nie zdał egzaminu komisyjnego z języka angielskiego, może zostać zwolniony ze służby na podstawie art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, nawet jeśli posiada świadectwo znajomości języka angielskiego na poziomie wymaganym do dopuszczenia do egzaminu na oficera?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że niezdanie egzaminu komisyjnego z języka angielskiego stanowi podstawę do zwolnienia żołnierza ze służby kandydackiej na mocy art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i § 41 ust. 7 Regulaminu studiów. Sąd podkreślił, że posiadanie świadectwa znajomości języka angielskiego, o którym mowa w § 55 Regulaminu, dotyczy innego etapu studiów i nie wyklucza zastosowania przepisu o zwolnieniu ze służby w przypadku niezdania egzaminu komisyjnego.Stan faktyczny
K. K. został zwolniony ze służby wojskowej pełnionej jako służba kandydacka z powodu niespełnienia wymogów regulaminu studiów, w szczególności niezdania egzaminu komisyjnego z języka angielskiego. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Ministra Obrony Narodowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. K. na decyzję Ministra. K. K. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędne ustalenie stanu faktycznego i niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących zwolnienia ze służby.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bożena Popowska (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Borowiec, Sędzia del. WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Protokolant starszy asystent sędziego Anna Siwonia-Rybak, po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 1996/13 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby wojskowej oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 1996/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z czynnej służby wojskowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Komendant [...] decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. zwolnił K. K. z czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba kandydacka wskutek niespełnienia wymogów określonych w regulaminie studiów.
Minister Obrony Narodowej, po rozpatrzeniu odwołania K. K., decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że przedmiotem rozpoznania jest zasadność decyzji o zwolnieniu ww. ze służby kandydackiej wskutek niespełnienia wymogów określonych w regulaminie studiów. Zaistnienie tej negatywnej przesłanki obliguje organ, w myśl art. 134 ust. 1 pkt 4 wojskowej ustawy pragmatycznej, do zwolnienia żołnierza pełniącego służbę kandydacką z tej służby. K. K., pomimo możliwości stwarzanych mu przez przełożonych, nie wywiązał się z obowiązku określonego w § 41 regulaminu studiów w zakresie terminowego składania egzaminów i uzyskiwania zaliczeń, a tym samym nie mógł zaliczyć kolejnych semestrów zgodnie z § 41 ust. 2 tego regulaminu. Organ podkreślił, że kierownik Studium Szkolenia Wojskowego [...] wystąpił do Rektora - Komendanta z wnioskiem o zwolnienie ww. ze służby kandydackiej już w listopadzie 2011 r. z powodu powstałych zaległości z kształcenia wojskowego (V semestr). Został on wówczas skierowany na egzamin komisyjny z wychowania fizycznego, do którego nie przystąpił przedstawiając zwolnienie lekarskie. Zaległość z tego rygoru rozliczył dopiero w maju 2013 r. W dniu [...] czerwca 2013 r. w wyniku przeprowadzonego egzaminu komisyjnego z języka angielskiego K. K. otrzymał ocenę niedostateczną. W protokole egzaminacyjnym zawarto informację o niesamodzielnej pracy egzaminowanego. Z akt sprawy wynika również, że do dnia [...] czerwca 2013 r. (data decyzji organu pierwszej instancji) K. K. nie zdołał wyeliminować - wbrew formułowanym twierdzeniom - pozostałych braków z rygoru kształcenia wojskowego (po jednym z VI, VII i IX oraz trzech z VIII semestru). Nie posiadał zaległości z przedmiotów kształcenia politechnicznego.
Minister uznał, że w tej sytuacji organ pierwszej instancji, w oparciu o § 41 ust. 7 Regulaminu studiów, był zobowiązany zwolnić ww. ze służby kandydackiej. Zgodnie bowiem z tym przepisem, Rektor - Komendant zwalnia kandydata na żołnierza zawodowego ze służby kandydackiej w przypadku niezdania egzaminu komisyjnego. Organ odwoławczy nie uwzględnił podniesionego w odwołaniu zarzutu naruszenia szczegółowych zasad przeprowadzania egzaminu komisyjnego. Wskazał, że zgodnie z § 39 ust. 5 w zw. z ust. 7 Regulaminu studiów, zasady te ustala kierownik Studium Szkolenia Wojskowego, a nie dziekan w przypadku, gdy egzamin komisyjny dotyczy modułu programu kształcenia wojskowego, co w niniejszej sprawie miało miejsce. Egzamin komisyjny obejmował materiał będący podstawą do zaliczenia VII, VIII i IX semestru kształcenia wojskowego z języka angielskiego. K. K. znane były wcześniej wymagania, jakie w tym zakresie postawiła komisja egzaminacyjna, powołana do przeprowadzenia egzaminu. Stosownie do § 35 ust. 3 Regulaminu studiów, skład komisji jest ustalany w terminie do dwóch tygodni od daty wpłynięcia wniosku w sprawie zwolnienia kandydata na żołnierza zawodowego ze służby kandydackiej w związku z niespełnieniem wymogów programu kształcenia wojskowego. Termin został zachowany, zważywszy na datę, jaką w wyniku opiniowania przez Prorektora ds. Wojskowych [...] wniosek został opatrzony, tj. dzień [...] czerwca 2013 r. Kierownik Studium Szkolenia Wojskowego decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. powołał komisję egzaminacyjną i wyznaczył termin egzaminu komisyjnego na dzień [...] czerwca 2013 r.
Organ odwoławczy nie zgodził się również z tezą odwołującego, jakoby umożliwienie ponownego podejścia do egzaminu komisyjnego pozwoliłoby mu na wyeliminowanie negatywnych skutków sytuacji, w jakiej się znalazł. W ocenie Ministra, okoliczności zwolnienia nie budzą wątpliwości i trudno uznać je za niesprawiedliwe społecznie i godzące wprost w podstawowe zasady Konstytucji RP. Umożliwienie ponownego podejścia do egzaminu prowadziłoby - w tym kontekście - do uprzywilejowania jednych podmiotów prawa kosztem pozostałych, które wywiązują się z obowiązków określonych w regulaminie studiów.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na opisaną wyżej decyzję Ministra Obrony Narodowej, K. K. zarzucił temu rozstrzygnięciu naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. art. 7 - 10 § 1 i 3 Kpa, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 81 i art. 107 § 3 K.p.a., a w konsekwencji naruszenie art. 134 ust. 1 pkt 4 i ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z § 55 Regulaminu studiów wyższych w [...], natomiast decyzji organu pierwszej instancji - naruszenie art. 134 ust. 1 pkt 4 i ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z § 55 powyżej określonego Regulaminu oraz tych samych przepisów postępowania, które naruszył organ odwoławczy.
Minister Obrony Narodowej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazał, że zaskarżona decyzja nie jest decyzją wydaną w ramach uznania administracyjnego. Skarżący kilkakrotnie był informowany o konsekwencjach związanych z zaległościami w nauce. Zdaniem organu, trudno założyć, że nie był on świadom, jako kandydat na oficera Wojska Polskiego, tych konsekwencji. Z przyczyn wyłącznie formalnych, skarżący nie został zwolniony z czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba kandydacka decyzją Rektora - Komendanta [...] nr [...] z dnia [...] maja 2012 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący pełnił czynną służbę wojskową w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego na podstawie kontraktu nr [...] zawartego w dniu [...] sierpnia 2008 r. Oznacza to, iż przyjął on na siebie obowiązki związane z wykonywaniem służby wojskowej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego. Podstawę materialnoprawną zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej stanowił art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 z późn. zm.), zgodnie z którym żołnierza pełniącego służbę kandydacką zwalnia się ze służby kandydackiej wskutek niespełnienia wymogów określonych w regulaminie studiów lub nauki. Senat [...] w dniu [...] kwietnia 2012 r. podjął uchwalę nr [...] w sprawie uchwalenia "Regulaminu studiów wyższych w [...]". Uchwała zatwierdzająca Regulamin weszła w życie z dniem jej wydania przez Ministra Obrony Narodowej, z mocą od [...] października 2012 r. Zgodnie z § 41 ust. 2 Regulaminu, warunkiem zaliczenia semestru kształcenia wojskowego jest uzyskanie przez kandydata na żołnierza zawodowego pozytywnych ocen ze wszystkich modułów programu kształcenia wojskowego występujących w planie studiów. Warunek ten nie został przez skarżącego spełniony, gdyż otrzymał on ocenę niedostateczną z komisyjnego egzaminu z języka angielskiego. Przytaczając treść § 41 ust. 6 i 7 Regulaminu, Sąd wskazał, że skoro skarżący nie zdał egzaminu komisyjnego, to rektor zobowiązany był wydać decyzję o zwolnieniu go ze służby kandydackiej.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżącego, Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja, wydana na podstawie art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, nie ma charakteru decyzji uznaniowej, bowiem przepis ten nakazuje organowi zwolnienie żołnierza pełniącego służbę kandydacką z tej służby w przypadkach określonych w tym przepisie. Skarżący nie spełnił wymogów określonych w regulaminie studiów, zatem organ wydał decyzję zgodną z prawem. Sąd uznał, że organy wyczerpująco ustaliły istotne okoliczności faktyczne, prawidłowo zinterpretowały przepisy mające zastosowanie w sprawie, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada warunkom określonym w art. 107 § 3 K.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł K. K., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Wobec zaskarżonego orzeczenia sformułował następujące zarzuty:
I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") z powodu nieuwzględnienia skargi mimo naruszenia przepisów prawa materialnego (o czym mowa w pkt II skargi kasacyjnej) ze względu na zastosowanie jako prawidłowego i prawidłowo stosowanego przez organ w danych okolicznościach przepisu art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, bez uprzedniego ustalenia faktów istotnych dla dokonywania subsumcji tego przepisu w sytuacji skarżącego, a zwłaszcza nieustalenia przez Rektora - Komendanta [...] jako organu I instancji oraz przez Ministra Obrony Narodowej jako organu odwoławczego, na dzień wydawania decyzji przez oba ww. organy, jakie zaległości w kształceniu posiadał skarżący, tj. jakie były braki zaliczeniowe z rygoru kształcenia wojskowego i nieustalenia tych faktów przez Sąd orzekający na dzień wydania orzeczenia,
2. art. 141 § 4 w zw. z art. 151 w zw. z art. 1 i art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) z powodu oddalenia skargi mimo nieokreślenia stanu faktycznego sprawy przyjętego za podstawę ocen prawnych Sądu I instancji oraz nieustosunkowania się w sposób bezstronny do zgłoszonych przez stronę w przedstawionej temu Sądowi skardze zarzutów i w istocie oddalenie skargi,
3. art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo że organ skarżony przy rozstrzyganiu sprawy naruszył art. 15, art. 127 § 1 i 2 oraz art. 7, art. 8 i art. 9 K.p.a. albowiem był obowiązany, po wstępnej kontroli wymogów formalnych odwołania skarżącego, przystąpić do ponownego rozpatrzenia sprawy, tak jak gdyby nie było decyzji Rektora - Komendanta [...];
II. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 134 ust. 1 pkt 4 i ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z. art. 41 ust. 5 i § 55 Regulaminu, przez zaakceptowanie przez Sąd niewłaściwego i przedwczesnego ich zastosowania do sytuacji skarżącego, skoro wskazany przepis ustawy obligował organ skarżony (organ II instancji) do wydania decyzji w przedmiocie zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej w postępowaniu jawnym dla strony, a nie w postępowaniu "gabinetowym" realizowanym w warunkach nieliczących się z prawami skarżącego do prowadzenia w jego sprawie rzetelnej procedury administracyjnej, wynikającej z ogólnych, podstawowych zasad tej procedury ujętych w art. 7, art. 8, art. 10 i 11 K.p.a. i stosownie do wymogów zasady proporcjonalności.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor, odnosząc się do zarzutów procesowych, podniósł, że na dzień wydawania decyzji skarżący zaliczył sześć rygorów, a w przedmiocie języka angielskiego legitymował się świadectwem potwierdzającym, że złożył z wynikiem pozytywnym egzamin państwowy z języka angielskiego na poziomie znajomości określonym przez Ministra Obrony Narodowej (świadectwo nr [...] - warunkujące wszystkim słuchaczom [...] - kandydatom na żołnierza zawodowego - dopuszczenie ich do egzaminu na oficera, stosownie do § 55 Regulaminu). W odniesieniu do zarzutu naruszenia prawa materialnego, wskazał, iż należy mieć na uwadze, że skarżący ukończył studia w [...] na Wydziale Mechanicznym w formie stacjonarnej na kierunku logistyka w specjalności logistyka wojskowa, uzyskując tytuł zawodowy magistra inżyniera. W konsekwencji, skarżący, jako podchorąży [...] - kandydat na żołnierza zawodowego, który spełniał warunki określone w § 55 Regulaminu do dopuszczenia go do egzaminu na oficera, zostaje zwolniony ze służby kandydackiej, jako osoba niespełniająca wymogów określonych w regulaminie studiów. Skarżący podniósł, że decyzje organów zostały wydane bez uwzględnienia powyższej kwestii.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Zgodnie z art. 176 P.p.s.a., skarga kasacyjna powinna zawierać więc, m.in., przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, czyli wskazanie, które konkretnie przepisy zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji oraz wyjaśnienie, na czym to naruszenie polegało. Uwzględniając treść przepisu art. 176 w zw. z art. 174 pkt 1 i 2P.p.s.a. stwierdzić należy, że zarzut "niewłaściwego zastosowania" prawa materialnego albo zarzut naruszenia przepisów postępowania, wymaga wykazania i wyjaśnienia, na czym polega niewłaściwe zastosowanie przepisu prawa materialnego, naruszenie którego zarzuca skarżący, przy jednoczesnym wykazaniu, jak powinien być on stosowany ze względu na stan faktyczny sprawy, zaś w zakresie odnoszącym się do naruszenia przepisów postępowania wykazanie i wyjaśnienie potencjalnego wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Skuteczne wniesienie zarzutu naruszenia przepisów postępowania wymaga zatem uprawdopodobnienia istnienia związku przyczynowego między takim naruszeniem a treścią rozstrzygnięcia, polegającego na tym, że gdyby do tego uchybienia nie doszło, to treść rozstrzygnięcia podjętego wyrokiem byłaby inna. Nakłada to na stronę skarżącą obowiązek uzasadnienia, że następstwa stwierdzonych uchybień istotnie kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FSK 232/07, LEX nr 480247).
Rozpoznawana skarga kasacyjna nie w pełni odpowiada powyższym wymogom. Powołano w niej obie podstawy kasacji przewidziane w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a., jednak skarga nie w całym zakresie uwzględnia rozdzielność podstaw; jest to jednak wada, która nie uniemożliwia rozpoznania zarzutów. Pozostając przy uwagach konstrukcyjnych Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że zarówno art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. jak i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) są przepisami o charakterze ustrojowo-kompetencyjnym, określającymi zakres kognicji sądów administracyjnych. Skarżący kasacyjnie nie wyjaśnił, na czym polega naruszenie tych przepisów przez Sąd I instancji. Wobec powyższego, zarzut powyższy uznać należy za nietrafny.
Z uwagi na sformułowanie w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, Naczelny Sad Administracyjny, zgodnie z obowiązującą zasadą, w pierwszej kolejności winien rozpoznać zarzuty procesowe, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd I instancji przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9.03.2005 r., FSK 618.04; ONSAiWSA z 2005 r., nr 6, poz. 120.). Jednak w niniejszej sprawie, rozważania zacząć należy od zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego. Tylko bowiem w tym kontekście ocenić można zasadność zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 141 § 4 w zw. z art. 151 oraz art. 15, art. 127 § 1 i 2 oraz art. 7, art. 8 i art. 9 K.p.a. W istocie sprowadzają się one do stwierdzenia, że organy obu instancji błędnie ustaliły stan faktyczny sprawy, a konkretnie nie ustaliły prawidłowo, jakie zaległości w kształceniu w ramach modułu kształcenia wojskowego posiadał skarżący kasacyjnie w dniu wydania decyzji przez organ I instancji i przez organ II instancji. Skarżący podkreślił przy tym, że w II instancji organ winien ponownie rozpatrzyć sprawę merytorycznie, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.
Przechodząc zatem do rozpatrzenia zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, przypomnieć należy treść przepisów, które były podstawą wydania zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Są to art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 41 ust 7 Regulaminu.
W myśl art. 134 ust. 1 pkt 4 i ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierza pełniącego służbę kandydacką zwalnia się ze służby kandydackiej m. in. wskutek niespełnienia wymogów określonych w regulaminie nauki lub studiów. Zgodnie zaś z § 41 ust. 7 Regulaminu, w przypadku niezdania egzaminu komisyjnego, rektor zwalnia kandydata na żołnierza zawodowego ze służby kandydackiej. Zatem, zastosowanie obu przepisów możliwe jest wówczas, gdy kandydat na żołnierza zawodowego nie zda egzaminu komisyjnego.
W niniejszej sprawie, ta ostatnio wymieniona kwestia była przedmiotem ustaleń organu I instancji. Organ, na podstawie Protokołu z dnia [...] czerwca 2013 r. z egzaminu komisyjnego ustalił, że w dniu 6 czerwca 2013 r. szer. pchor. K. K. – kandydat na żołnierza zawodowego z egzaminu obejmującego materiał będący podstawą do zaliczenia VII, VIII i IX semestru kształcenia wojskowego z przedmiotu język angielski otrzymał ocenę niedostateczną. Stwierdzić należy, że skarżący nie kwestionuje ani faktu zdawania w/w egzaminu, ani oceny z tego egzaminu. Tymczasem, to właśnie niezdanie egzaminu komisyjnego upoważnia właściwy organ do zwolnienia kandydata na żołnierza zawodowego ze służby kandydackiej, co miało miejsce w niniejszej sprawie. W świetle dotychczasowych uwag nie można zatem podzielić stanowiska skarżącego kasacyjnie, że organ I instancji podjął decyzję o jego zwolnieniu, z powołaniem się na art. 134 ust 1 pkt 4 ustawy pragmatycznej, na podstawie nieprawidłowych ustaleń faktycznych.
Uwzględnić natomiast należy, że w ramach zarzutów dotyczących ustaleń faktycznych, skarżący kasacyjnie wskazuje na świadectwo znajomości języka angielskiego, łącząc je z unormowaniem zawartym w § 55 Regulaminu. Wymieniony przepis określa warunki dopuszczenia kandydata na żołnierza zawodowego do egzaminu na oficera. Jednym takich warunków jest "posiadanie świadectwa znajomości języka angielskiego na określonym przez Ministra Obrony Narodowej poziomie" (ust. 1 pkt 2). Na posiadanie takiego świadectwa powołuje się skarżący kasacyjnie, i w aktach sprawy takie świadectwo się znajduje. Pomijając jednak, jako nieistotne, oceny wpisane na świadectwie, przypomnieć należy, że § 55 Regulaminu odnosi się do innego etapu studiów wyższych w [...], aniżeli ten, na którym oceniane były postępy w kształceniu skarżącego kasacyjnie. Przepis § 55 Regulaminu odnosi się do kandydatów na żołnierza zawodowego, natomiast skarżący kasacyjnie został zwolniony z czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba kandydacka. Nie należy zatem do kręgu podmiotów, o których mowa w w/w przepisie Regulaminu. Wobec powyższego, zarzut nieprawidłowych ustaleń stanu faktycznego, polegający na pominięciu posiadanego świadectwa znajomości języka angielskiego, nie może być uznany za trafny.
Kolejny zarzut procesowoprawny wskazuje na naruszenie zasady dwuinstancyjności. Wymieniając art. 15 K.p.a i art. 127 § 1 oraz § 2 K.p.a. skarżący twierdzi, że organ II instancji nie rozpatrzył ponownie sprawy, tak, "jak gdyby nie było decyzji Rektora" – organu I instancji". Pomijając niezbyt trafne wskazanie na w/w przepisy K.p.a., Naczelny Sąd Administracyjny odniesie się do istoty tego zarzutu, w kontekście przesłanki zastosowania w niniejszej sprawie art. 134 ust. 1 pkt 4 i ust. 4 ustawy pragmatycznej oraz § 41 ust. 7 Regulaminu. Przesłanka tą jest "niezdanie egzaminu komisyjnego".
Trafnie w skardze kasacyjnej przytacza się ogólny pogląd, że istota zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.) polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Właściwe wypełnienie zasady dwuinstancyjności wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć różnych organów, lecz zakłada ich podjęcie w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Dodać należy, że sprawa rozpatrywana w postępowaniu odwoławczym powinna być tożsama ze sprawą rozpatrzoną przez organ I instancji. Tożsamość ta dotyczy tak elementów podmiotowych, jak i przedmiotowych. W niniejszej sprawie chodzi o rozstrzygnięcie sprawy zwolnienia skarżącego ze służby kandydackiej w związku z niezdaniem przez niego egzaminu komisyjnego z języka angielskiego w toku służby kandydackiej. Niezdanie tego egzaminu jest faktem, który musiał być uwzględniony zarówno w postępowaniu przed organem I instancji, jak i przed organem II instancji. Nie ma zatem racji skarżący kasacyjnie, twierdząc, że organ II instancji winien na nowo ustalić, jakie zaległości w ramach rygoru kształcenia wojskowego ma skarżący na dzień orzekania przez ten organ, a także, że w międzyczasie ukończył studia w [...], uzyskując tytuł zawodowy magistra inżyniera. W postępowaniu wywołanym odwołaniem od decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby kandydackiej na podstawie art. 134 ust. 1 pkt 4 i ust. 4 ustawy pragmatycznej oraz § 41 ust. 7 Regulaminu, faktem determinującym rozstrzygnięcie jest niezdanie w/w egzaminu komisyjnego. Trafnie zatem Minister Obrony Narodowej, ustalając, że fakt taki miał miejsce, utrzymał rozstrzygnięcie organu I instancji. Wobec tego, zarzuty z takim postępowaniem związane, nie mogły doprowadzić do oczekiwanego rezultatu.
Zamierzonego skutku nie mógł też odnieść zarzut dotyczący art. 141 § 4 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia. Sytuacja ta nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie, ponieważ uzasadnienie zaskarżonego wyroku, mimo że jest dość lakoniczne, to jednak nie jest pozbawione elementów przewidzianych w art. 141 § 4 P.p.s.a. Fakt, że strona nie zgadza się z rozstrzygnięciem Sądu I instancji i motywami tego rozstrzygnięcia nie znaczy, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odpowiada prawu w rozumieniu wskazanego przepisu.
Naczelny Sąd Administracyjny nie ustosunkuje się natomiast do zarzutu wskazującego na wadliwość postępowania administracyjnego polegającą na prowadzeniu postępowania "gabinetowego", a nie "jawnego dla strony", przez co organy uchybiły normom zawartym w art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 i art. 11 K.p.a. i wymogom zasady proporcjonalności. Jak wyjaśniono, omawiając podstawy kasacji, w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego, należy wykazać dodatkowo, że wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący kasacyjnie nie przedstawił żadnej argumentacji z zarzutem tym związanej, co uniemożliwia Sądowi Odwoławczemu ocenę jego zasadności.
Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło