III SA/Kr 1283/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Dorota Dąbek (spr.) Protokolant Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2014 r. sprawy ze skargi R. P. "A" na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 24 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej skargę oddala. wyroku WSA w Krakowie z dnia 6 marca 2014 r. Decyzją z dnia [...] 2013 r. Nr [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na R. P., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "A" R. P., karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za naruszenie art. 72 ustawy o transporcie drogowym, polegające na niepoddaniu się lub uniemożliwieniu przeprowadzenia kontroli w całości lub w części. Organ I instancji wyjaśnił, iż trzykrotnie podejmowano próby przeprowadzenia kontroli przedsiębiorstwa "A" R. P. Po raz pierwszy kontrola miała zostać przeprowadzona w dniu 5 listopada 2012 r., jednak w piśmie opatrzonym datą 31 października 2012r., a dostarczonym do organu w dniu 6 listopada 2012r. pełnomocnik przedsiębiorcy K. P. poinformowała, iż R. P. nie może osobiście uczestniczyć w czynnościach kontrolnych ponieważ przebywa na zwolnieniu lekarskim, zaś ona także nie może reprezentować przedsiębiorstwa "A" R. P., ponieważ w tym dniu będzie reprezentować firmę "B" s.c. w trakcie kontroli WITD Nr [...]. Organ I instancji stwierdził, iż zwolnienie lekarskie nie zwalnia strony z obowiązku poddania się kontroli, jak również z obowiązku ustanowienia osoby upoważnionej do reprezentowania jej w trakcie kontroli, a wręcz przeciwnie – nakłada na kontrolowanego obowiązek wskazania takiej osoby, w szczególności podczas jego nieobecności. Zdaniem organu I instancji, pełnomocnik strony mógł bez przeszkód uczestniczyć w obu kontrolach, gdyż kontrola przedsiębiorstwa "A" R. P. była zaplanowana na dzień 5 listopada 2012 r. na godzinę 830, natomiast kontrola przedsiębiorstwa K. P., R. P. "B" s.c. na ten sam dzień na godzinę 1030. Organ I instancji wskazał, iż kolejną próbę przeprowadzenia kontroli przedsiębiorstwa "A" R. P. podjęto w dniu 7 stycznia 2013 r., jednak i w tym dniu przedsiębiorca R. P. był nieobecny w siedzibie firmy, jak również nie wyznaczył żadnej innej osoby do reprezentowania przedsiębiorstwa w toku czynności kontrolnych. Z pisma przedsiębiorcy nadanego w dniu 10 stycznia 2013 r. wynika, że nie mógł uczestniczyć w kontroli, ponieważ wówczas odbywała się kontrola z Urzędu Skarbowego oraz że w dnu 7 listopada 2013 r. musiał udać się do K w związku z wezwaniem z Wojewódzkiej Komisji ds. Orzekania. W w/w piśmie R. P. nie wskazał żadnej osoby upoważnionej do reprezentowania przedsiębiorstwa "A" R. P. w toku czynności kontrolnych. Odnośnie twierdzenia strony, że w dniu 7 stycznia 2013 r. trwała w w/w przedsiębiorstwie kontrola Urzędu Skarbowego organ kontrolny uznał, że wyjaśnienia te są bezpodstawne, gdyż zgodnie z art. 82 ust. 1 pkt 5 z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej jeżeli kontrola dotyczy zasadności dokonania zwrotu podatku od towarów i usług przed dokonaniem tego zwrotu nie zwalnia przedsiębiorcy z obowiązku poddania się i przeprowadzenia więcej niż jednej kontroli działalności przedsiębiorcy. Ostatnią próbę rozpoczęcia kontroli przedsiębiorstwa "A" R. P. organ I instancji podjął w dniu 26 lutego 2013 r., jednak także i w tym dniu R. P. był nieobecny w siedzibie firmy, jak również nie wyznaczył żadnej innej osoby do reprezentowania przedsiębiorstwa w toku czynności kontrolnych. Organ I instancji wskazał, iż zgodnie z art. 80 ust. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej kontrolowany jest obowiązany do pisemnego wskazania osoby upoważnionej do reprezentowania go w trakcie kontroli, w szczególności w czasie jego nieobecności. W ocenie organu, stan faktyczny jest bezsporny, zaś wyjaśnienia strony nie stanowią podstawy do zmiany decyzji. W odwołaniu od powyższej decyzji organu I instancji R. P. wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania, względnie o skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. Odwołujący się stwierdził, iż z żadnej z przytoczonych przez organ I instancji okoliczności nie wynika, by uniemożliwił lub nie poddał się kontroli, a tym samym by doszło do realizacji którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 72 ustawy o transporcie drogowym. Odwołujący się wskazał, że zarówno pismem z dnia 31 października 2012 r., jak i pismem z dnia 6 kwietnia 2013r. organ był informowany o przyczynach, dla których w wyznaczonym terminie nie mógł on uczestniczyć w kontroli. Poza tym organ nie odniósł się do twierdzeń odwołującego się, że w dniu 25 września 2012 r. ABW delegatura, sygn. [...] zabezpieczyła u odwołującego się m.in. dokumentację dotyczącą czasu pracy kierowców, która to dokumentacja miała być również przedmiotem kontroli przez Wojewódzki Inspektorat Transportu Drogowego, a która to dokumentacja została zwrócona odwołującemu się dopiero w dniu 27 marca 2013 r. R. P. wyjaśnił również, iż nie odebrał zawiadomienia o kontroli planowanej na dzień 26 lutego 2013 r. z uwagi na zły stan zdrowia. Odwołujący się ustalił z pracownikiem organu, by ten ponownie przesłał mu zawiadomienie o kontroli, co jednak nie nastąpiło. Odwołujący się wyjaśnił, iż nie wyznaczył na swojego reprezentanta innej osoby niż K. P., gdyż nie zatrudnia żadnej innej osoby, której mógłby zaufać na tyle, by powierzyć jej dokumentację firmy, a tym samym i jej tajemnice. O wszystkich tych okolicznościach odwołujący się informował organ I instancji. Decyzją z dnia 24 lipca 2013 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), art. 4 pkt 22, art. 72, art. 92a ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1265), art. 79 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. nr 220, poz. 1447 z późn. zm.), Ip. 1.5 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] 2013 r. Nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania w niniejszej sprawie oraz podzielił stanowisko organu I instancji. Organ II instancji stwierdził, iż Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego trzykrotnie (w dniach 5 listopada 2012 r., 7 stycznia 2013 r. i 26 lutego 2013 r.) podejmował, po prawidłowym zawiadomieniu, próby rozpoczęcia kontroli w siedzibie przedsiębiorcy, jednak przeprowadzenie kontroli nie było możliwe z uwagi na absencję strony oraz zaniechanie wyznaczenia osoby mogącej faktycznie reprezentować go w czynnościach kontrolnych. W ocenie organu II instancji, odwołujący się uniemożliwił przeprowadzenia kontroli, a zatem kara pieniężna w wysokości 10.000 zł została nałożona słusznie i zgodnie z przepisami prawa. Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ II instancji stwierdził, że są one niezasadne i nie mogą zostać uwzględnione. Zdaniem organu, odwołujący się winien umożliwić przeprowadzenie czynności począwszy od dnia 5 listopada 2012 r., a fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim nie stanowi przesłanki zwalniającej przedsiębiorcę od uczestnictwa w czynnościach, chyba że względy zdrowotne uniemożliwiają mu osobisty udział. Wówczas kontrolowany powinien wyznaczyć inną osobę skutecznie reprezentującą go podczas czynności. Organ II instancji stwierdził, że w dniu 5 listopada 2012 r. w siedzibie przedsiębiorcy przebywał pracownik, lecz nie został upoważniony do reprezentacji. Zdaniem organu II instancji, przedsiębiorca mógł i powinien wskazać osobę inną niż K. P., mógł także nakłonić wyżej wymienioną do uczestnictwa w czynnościach w dniu 5 listopada 2012 r. W opinii organu II instancji, wskazywane przez pełnomocnika powody absencji, tj. stawiennictwo przed Wojewódzką Komisją ds. Orzekania oraz zabezpieczenia części dokumentacji przez ABW nie stanowią zwolnienia z obowiązku określonego w art. 72 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W istocie przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą ma bezwzględny obowiązek poddania się kontroli właściwych organów. W związku z powyższym organ II instancji uznał, iż okoliczności podnoszone przez pełnomocnika odwołującego się nie stanowią przesłanek określonych w art. 92c ustawy o transporcie drogowym. Przedsiębiorca z uwagi na niewyznaczenie osoby do reprezentowania go podczas kontroli miał bowiem oczywisty wpływ na popełnienie naruszenia i winien ponieść odpowiedzialność administracyjną z tytułu Ip. 1.5 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. W skardze na powyższą decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego R. P., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą "A", wniósł o uchylenie decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 72 ustawy o transporcie drogowym poprzez niewykazanie, by którekolwiek zachowanie skarżącego stanowiło realizację przesłanek wymienionych w treści przytoczonego przepisu, a tym samym by poprzez ich realizację doszło do naruszenia przepisów ustawy. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym poprzez nieuwzględnienie okoliczności, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Na poparcie swoich zarzutów skarżący przytoczył te same okoliczności co w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Organ II instancji podniósł również, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie zawiera żadnych przesłanek wskazujących na możliwość zastosowania art. 92c ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności których podmiot nie mógł przewidzieć lub za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ. Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, iż to skarżący powinien był wykazać powyższe okoliczności, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z w/w przepisu. Zdaniem organu, brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć i nie jest wystarczające jedynie zakwestionowanie swojej odpowiedzialności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły art. 72 oraz art. 92a ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1265) oraz punkt 1.5 załącznika nr 3 do tej ustawy, a także art. 77-79 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. nr 220, poz. 1447 z późn. zm.). Art. 77-79 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej dotyczą kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorców, której mają oni obowiązek się poddać i o której winni być uprzednio zawiadomieni przez organ kontrolujący. Przepis art. 72 o transporcie drogowym przewiduje, że "Kontrolowany jest obowiązany umożliwić inspektorowi dokonanie czynności kontrolnych, a w szczególności: 1) udzielić ustnych lub pisemnych wyjaśnień, okazać dokumenty lub inne nośniki informacji oraz udostępnić dane mające związek z przedmiotem kontroli; 2) udostępnić pojazd, a w uzasadnionych przypadkach wynikających z przeprowadzonej kontroli pojazdu na drodze, obiekt, siedzibę przedsiębiorcy oraz wszystkie pomieszczenia, w których przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą bądź też przechowuje mienie przedsiębiorstwa; 3) umożliwić sporządzenie kopii dokumentów wskazanych przez kontrolującego; 4) umożliwić sporządzenie dokumentacji filmowej lub fotograficznej, jeżeli może ona stanowić dowód lub przyczynić się do utrwalenia dowodu w sprawie będącej przedmiotem kontroli; 5) umożliwić przekazanie, za potwierdzeniem odbioru, oryginału zapisu urządzenia samoczynnie rejestrującego prędkość jazdy, czas jazdy i postoju lub karty kierowcy, oraz gromadzonych przez kontrolowany podmiot wydruków z tachografu cyfrowego i karty kierowcy, których kontrola będzie dokonywana w siedzibie organu kontroli." Przepisy art. 92a ust. 1 i ust. 2 w/w ustawy przewidują, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie oraz że suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 10.000 złotych. Z punktu 1.5 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym wynika, że niepoddanie się lub uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli w całości lub w części podlega karze 10000zł. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zarzuty skargi nie są zasadne. Organy administracyjne obu instancji trafnie w tej sprawie przyjęły, że skarżący uniemożliwił przeprowadzenia kontroli, a zatem zaistniały podstawy do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł. Prawidłowo zatem zastosowano powyżej przytoczone podstawy prawne prawa materialnego. Wykładnia językowa przepisu zawartego w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, oznaczonego lp. 1.5 prowadzi do wniosku, że ustawodawca określając naruszenie obowiązków, o jakich mowa w tym przepisie, poprzez użycie zwrotów "niepoddanie się" lub "uniemożliwienie" przeprowadzenia kontroli, odniósł się do zdarzeń przeszłych dokonanych. W przepisie tym przewidziano zatem karę w przypadku, gdy nie doszło do kontroli z powodu niepoddania się lub uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli przez stronę. Biorąc pod uwagę zaistniały w niniejszej sprawie stan faktyczny należy uznać, że organy administracyjne trafnie w tej sprawie przyjęły, że skarżący poprzez swoją nieobecność w siedzibie przedsiębiorstwa oraz nieobecność lub brak osoby przez niego upoważnionej, uniemożliwił przeprowadzenie kontroli. W niniejszej sprawie zaistniały zatem podstawy do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł. Z akt sprawy wynika, iż pisemne zawiadomienia o planowanych terminach kolejnych kontroli były skarżącemu prawidłowo doręczane. Strona skarżąca miała więc informacje o planowanych kontrolach i były one doręczne stronie z odpowiednim wyprzedzeniem. O terminie planowanej kontroli w dniu 5 listopada 2012 r. strona skarżąca dowiedziała się już w dniu 12 października 2012r. (zwrotne potwierdzenie odbioru zawiadomienia, k.7 akt adm.), jednak dopiero w dacie planowanej kontroli, w piśmie opatrzonym wprawdzie datą 31 października 2012r., ale nadanym na poczcie dopiero w dniu 5 listopada 2012r. (dowód nadania, k. 24 akt adm.), strona skarżąca poinformowała organ, że ani sam skarżący, ani ustanowiony przez niego pełnomocnik nie mogą być obecni. Także o kolejnym terminie kontroli zaplanowanej na dzień 7 stycznia 2013 r. strona została zawiadomiona z odpowiednim wyprzedzeniem (dowód odbioru zawiadomienia w dniu 4 stycznia 2013r., k. 44 akt adm.), jednak i w tym dniu przedsiębiorca R. P. był nieobecny w siedzibie firmy i nie wyznaczył żadnej innej osoby do reprezentowania przedsiębiorstwa w toku czynności kontrolnych, a wyjaśnienie powodów swojej nieobecności zawarł w piśmie nadanym dopiero w dniu 10 stycznia 2013 r. (k.62 akt adm.). O planowanej na dzień 26 lutego 2013 r. organ wysłał zawiadomienie pismem z dnia 31.01.2013r., nadanym 1 lutego 2013r., dwukrotnie awizowanym w dniach 7 lutego i 15 lutego 2013r. (k. 75 akt adm.). Trafnie uznały organy, że argumenty wskazywane przez skarżącego jako usprawiedliwienie dla jego trzykrotnej nieobecności w siedzibie firmy i braku wyznaczenia osoby mogącej go reprezentować przed organem, nie mogły zostać uwzględnione i nie mogą spowodować uznania, że w niniejszej sprawie doszło do ziszczenia się dyspozycji z art. 92c ustawy o transporcie drogowym, a więc że okoliczności sprawy i dowody wskazują, że skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć. Na skarżącym ciążył obowiązek umożliwienia organowi przeprowadzenia czynności kontrolnych począwszy od dnia 5 listopada 2012 r. Sam fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim w dacie pierwszego terminu kontroli nie stanowił wystarczającej przesłanki usprawiedliwiającej przedsiębiorcę. Także wyjaśnienia pełnomocnika dotyczące kolizji terminów w tym dniu nie stanowiły wystarczającego usprawiedliwienia jego nieobecności. Nadto zaś skarżący mógł upoważnić innego pracownika. Podobnie rzecz ma się z kolejnymi terminami kontroli. Stawiennictwo przed Wojewódzką Komisją ds. Orzekania oraz zabezpieczenia części dokumentacji przez ABW nie stanowiły zwolnienia z obowiązku poddania się kontroli. Okoliczności tej nie mogła też stanowić choroba pełnomocnika, ani nieodebranie z poczty zawiadomienia o trzecim terminie kontroli. Trafnie zatem orzekające w niniejszej sprawie organy uznały, że okoliczności podnoszone przez stronę nie stanowią przesłanek określonych w art. 92c ustawy o transporcie drogowym. Nie będąc obecny osobiście i nie wyznaczając osoby do reprezentowania podczas kontroli, R. P. miał wpływ na popełnienie naruszenia. Zachodziła zatem w niniejszej sprawie podstawa do odpowiedzialności przewidzianej w pkt 1.5 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Załącznik ten, będący swoistego rodzaju "taryfikatorem" kar pieniężnych za naruszenia warunków lub obowiązków przewozu drogowego, ustala kary pieniężne w sposób sztywny. Wysokość kar jest niezależna od uznania organu administracji publicznej, decyzja administracyjna o nałożeniu kary pieniężnej nie może wskazywać innej wysokości kary niż ta, która wynika z poszczególnych punktów załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Mając powyższe na uwadze należy uznać, że orzekające w sprawie organy obu instancji oparły swoje decyzje na prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, rozpatrzyły w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy. Prawidłowo zastosowano w sprawie art. 92a ustawy o transporcie drogowym w zw. z pkt 1.5 załącznika nr 3 do tej ustawy uznając, że skarżący nie poddał się kontroli uniemożliwiając jej przeprowadzenie, przez co naruszył obowiązki związane z wykonywaniem transportu drogowego. Z tego powodu Sąd skargę oddalił, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.