II GSK 1817/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-11-18
Skład orzekający: Joanna Kabat-Rembelska, Wojciech Kręcisz, Andrzej Skoczylas
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy organ odwoławczy prawidłowo ustalił stan faktyczny i przedstawił jasne stanowisko co do dyskwalifikującego charakteru błędu w pracy egzaminacyjnej?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie uchylił uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia. Sąd I instancji nie wykazał, które dowody zostały pominięte przez Komisję i jaki miało to wpływ na rozstrzygnięcie, a także nie wskazał na naruszenie przepisów ustawy o radcach prawnych. W związku z tym NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wyniku egzaminu radcowskiego J. R. Komisja Egzaminacyjna II stopnia utrzymała w mocy uchwałę o negatywnym wyniku egzaminu, mimo uwzględnienia odwołania w zakresie jednej części. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił uchwałę Komisji, zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Komisja Egzaminacyjna II stopnia wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu sądowi. Zasądził od J. R.-B. na rzecz Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości kwotę 280 zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Andrzej Skoczylas (spr.) Protokolant Tomasz Haintze po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Komisji Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 2800/13 w sprawie ze skargi J. R. (obecnie: J. R.-B.) na uchwałę Komisji Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości ds. odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] lipca [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od J. R.-B. na rzecz Komisji Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości ds. odwołań od wyników egzaminu radcowskiego 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z 6 marca 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 2800/13 (dalej wyrok z 6 marca 2014 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej WSA albo sąd I instancji) w pkt 1 uchylił uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (dalej Komisja II stopnia) z [...] lipca 2013 r., nr [...] (dalej uchwała z [...] lipca 2013 r.), stwierdzając w pkt 2, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu oraz zasądzając w pkt 3 od Komisji II stopnia na rzecz skarżącej J. R. (dalej zwana skarżącą) kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Uchwałą z [...] kwietnia 2013 r., nr [...] Komisja Egzaminacyjna, powołując się na treść art. 36(6) ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (t.j. Dz.U. 2010 r., nr 10, poz. 65 ze zm., dalej u.r.p.) stwierdziła, że skarżąca uzyskała wynik negatywny z egzaminu radcowskiego. Z uzasadnienia uchwały wynika, że skarżąca z części pierwszej egzaminu otrzymała ocenę niedostateczną, z drugiej części egzaminu ocenę dostateczną, z trzeciej części egzaminu ocenę dostateczną, z czwartej części egzaminu ocenę niedostateczną, a z piątej części egzaminu ocenę dostateczną.
W odwołaniu od powyższej uchwały skarżąca zarzuciła Komisji Egzaminacyjnej naruszenie przepisów:
1. art. 36(4) ust. 9 u.r.p. przez błędne ustalenie z pierwszej części egzaminu oceny negatywnej, podczas, gdy z uzyskanych punktów (w liczbie 69) powinna być wystawiona ocena pozytywna;
2. art. 36(5) ust. 2 i 3 u.r.p. przez przekroczenie granic tzw. "swobodnego uznania administracyjnego", polegające na przyjęciu w ocenie pracy pisemnej z prawa gospodarczego jedynie jednego stanowiska prawnego, w sytuacji prezentowania innych, dopuszczalnych stanowisk, co skutkowało wystawieniem oceny negatywnej, a w konsekwencji doprowadziło do ustalenia w stosunku do strony odwołującej się, negatywnego wyniku z egzaminu radcowskiego.
Podejmując polemikę z podstawowym zarzutem, jaki postawili obaj egzaminatorzy, tj. nieważności umowy, skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 23 ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks Spółek Handlowych (Dz.U. 2000 r., nr 94, poz. 1037, ze zm., dalej k.s.h.) umowa spółki jawnej powinna być zawarta na piśmie pod rygorem nieważności. W związku z czym ustawodawca przyjął, że rygor nieważności umowy spółki jawnej odnosi się jedynie do zwykłej formy pisemnej. W związku z czym dla ważności umowy spółki jawnej wystarczy zachowanie zwykłej formy pisemnej, co zostało w tym przypadku uczynione. Wskazując na treść art. 25 k.s.h. skarżąca podkreśliła, że wskazany przepis stanowi o obligatoryjnych postanowieniach umowy, które muszą znaleźć się w jej treści. Odnosząc się do pkt 2 wskazanego przepisu, skarżąca zauważyła, że wprawdzie każdy ze wspólników handlowej spółki osobowej musi określić w umowie spółki wnoszony przez siebie wkład, ale nie istnieje ustawowy wymóg wniesienia części, a tym bardziej wszystkich wkładów na etapie tworzenia spółki. W związku z powyższym zapis ujęty w pracy, w zakresie wkładów należy interpretować tylko i wyłącznie jako określenie wkładu, zgodnie z dyspozycją wyżej wskazanego przepisu, a nie jako przeniesienie własności. Skarżąca podkreśliła, że w umowie spółki posłużyła się wyrazem "wnosi", a zatem jest to forma niedokonana i stanowi jedynie określenie przedmiotu wkładu wspólnika oraz swoistą promesę do wniesienia wkładu po dokonaniu rejestracji spółki.
W ocenie skarżącej, oceniana praca spełnia warunki formalne przewidziane dla prawidłowego sporządzenia umowy spółki jawnej. Jak zaznaczyła, pogląd ten jest także uzasadniony z powodów natury praktycznej, związanej ze spółką osobową jaką jest spółka jawna.
W wyniku rozpoznania odwołania Komisja II stopnia utrzymała w mocy uchwałę w sprawie ustalenia negatywnego wyniku egzaminu radcowskiego skarżącej.
Ustosunkowując się do zarzutów odwołania w zakresie pierwszej części egzaminu Komisja II stopnia uznała za zasadne uwzględnienie odwołania w tym zakresie i podwyższenie oceny do oceny dostatecznej.
Ustosunkowując się do odwołania w zakresie czwartej części egzaminu organ odwoławczy podniósł, że z dokumentów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia wynika, że ocena niedostateczna była wynikiem ocen cząstkowych wystawionych przez dwóch egzaminatorów, z których każdy ocenił zadanie na ocenę niedostateczną.
Podstawowym mankamentem pracy, w ocenie organu odwoławczego, był podniesiony przez obu egzaminatorów zarzut niewłaściwej formy umowy w sytuacji, gdy zadająca założyła, że jeden ze wspólników jako wkład do spółki wnosi nieruchomość. Organ podkreślił, że wniesienie wkładu do spółki w postaci ruchomości lub nieruchomości, w sytuacji opisanej w § 4 umowy, oznacza przeniesienie własności tych rzeczy na spółkę. Może to nastąpić w samej umowie spółki. Jak podkreślił organ, do wniesienia wkładu w postaci przeniesienia na własność spółki nieruchomości konieczne jest dokonanie czynności prawnej, dla której art. 158 k.c. wymaga formy aktu notarialnego. Natomiast skutki niedochowania w umowie spółki jawnej formy przewidzianej dla wniesienia uzgodnionego wkładu są różnie oceniane w literaturze.
W ocenie organu, uwzględniając treść zawartego w ocenianej pracy postanowienia umownego odnoszącego się do wniesienia wkładu niepieniężnego oraz przytoczony w syntetyczny sposób stan prawny, należy przyjąć, że decydując się na taką postać wkładu niepieniężnego, zdająca wybrała rozwiązanie, które w praktyce może wywoływać wątpliwości co do swej ważności lub skuteczności i w tym kontekście interes podmiotów, które zgodnie z zadaniem egzaminacyjnym zdająca miała reprezentować nie został we właściwy sposób zabezpieczony.
Organ zaznaczył, że określenie wkładów do spółki pozostawione zostało zdającym do uznania. Zdająca zadecydowała, że wkład jednego ze wspólników jest lokalem usytuowanym na nieruchomości. Nie zamieściła jednak wzmianki, że z uwagi na treść art. 158 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. 1964, nr 16, poz. 93 ze zm., dalej k.c.), dla wniesienia do spółki wkładu w postaci nieruchomości, wymagana jest forma aktu notarialnego.
Pismem z [...] września 2013 r. skarżąca złożyła do WSA skargę na uchwałę Komisji II stopnia z [...] lipca 2013 r. wnosząc o uchylenie ww. uchwały oraz poprzedzającej ją uchwały z [...] kwietnia 2013 r., jak również zasądzenie od organu na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu przedstawionego na wstępie wyroku z [...] marca 2014 r. sąd I instancji uznał, że Komisja II stopnia dopuściła się, mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2000, nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.), art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. polegającego na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz na dokonaniu dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów strony skarżącej.
W ocenie Sądu, w konsekwencji powyższych uchybień proceduralnych organ odwoławczy nie ustalił w sposób jednoznaczny, czy rzeczywiście nie doszło do naruszenia przepisu art. 36(5) ust. 2 u.r.p. polegającego na zaniechaniu obiektywnej oceny zastosowanych przez skarżącą w rozwiązaniu czwartej części egzaminu radcowskiego (prawo gospodarcze) przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji oraz poprawności zaproponowanego przez nią sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zdająca miała reprezentować, sporządzając stosowny projekt umowy spółki jawnej uregulowanej w Kodeksie spółek handlowych, w ramach założeń zadania egzaminacyjnego. Tym samym organ odwoławczy, rozstrzygając w niniejszej sprawie, dopuścił się naruszenia przepisu art. 8 k.p.a. i wyrażonej w nim zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa i stosowanego przez nie prawa.
Zdaniem Sądu, materiał dowodowy sprawy - praca pisemna skarżącej z części czwartej egzaminu radcowskiego (projekt umowy spółki jawnej) oceniona w świetle mających zastosowanie do objętych nią kwestii faktyczno-prawnych przepisów prawa oraz poglądów orzecznictwa i doktryny - nie został w pełni prawidłowo rozpatrzony przez Komisję II stopnia, przez co organ ten dopuścił się niewątpliwej obrazy reguł postępowania administracyjnego, wyrażonych w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.
Decydujący wpływ na ocenę pracy skarżącej miał zarzut sporządzenia umowy w niewłaściwej formie, przy założeniu, że jeden ze wspólników jako wkład do spółki wnosi nieruchomość.
Jak wynika z uzasadnienia uchwały Komisja II stopnia uznała, że brak w pracy egzaminacyjnej jakiejkolwiek wzmianki na temat kwalifikowanej formy umowy przenoszącej własność nieruchomości na spółkę, jako wkładu, jest bardzo poważnym jej błędem, który przy lakonicznej formie umowy, nie pozwala przyjąć, że zdająca jest przygotowana do samodzielnego świadczenia pomocy prawnej w sposób przewidziany ustawą o radcach prawnych. Jednocześnie organ wskazał, że skutki niedochowania w umowie spółki jawnej formy przewidzianej dla wniesienia uzgodnionego wkładu są różnie oceniane w literaturze i na tę okoliczność przedstawił poglądy doktryny wskazujące na to, że brak wymaganej przepisami k.c. formy ze względu na przedmiot wkładu niepieniężnego, nie powoduje automatycznie nieważności całej czynności prawnej, gdyż kierując się dyrektywami swobody formy czynności prawnej (art. 60 k.c.) i akceptowanej na gruncie k.s.h. favor contractus, przyjmuje się, że jeżeli nieważnością dotknięta jest część umowy spółki, to czynność pozostaje w mocy, chyba że z okoliczności wynika, że bez postanowień dotkniętych nieważnością umowa spółki nie zostałaby zawarta (art. 58 § 3 k.c.) (patrz: S. Sołtysiński, "Kodeks spółek handlowych. Komentarz, wyd. 2, tom I, str. 247 oraz K. Kruczalak, "Kodeks handlowy. Komentarz", s. 63 i M. Rodzynkiewicz, "Kodeks spółek handlowych. Komentarz", wyd. 4, s. 69. Jak również stanowisko przedstawicieli doktryny, który opowiedzieli się za sankcją nieważności m.in. J. Strzępka, E. Zielińska w Komentarzu KSH, s. 86 oraz G. Nita-Jagielski, W. Bieniak i in., Komentarz KSH, wyd. 5, s. 153. Organ wskazał również na prezentowany przez przedstawicieli doktryny pogląd, że w razie zawarcia w zwykłej formie pisemnej umowy spółki jawnej, która zobowiązuje do wniesienia aportu w postaci nieruchomości, konieczne jest "zawarcie umowy przeniesienia własności o charakterze zobowiązująco-rozporządzającym pomiędzy wspólnikiem a spółką po rejestracji" - zob. G. Bieniek, S. Rudnicki, "Nieruchomości. Problematyka prawna.", Warszawa 2005, s. 322).
Zdaniem Sądu, mając na uwadze powyższe stanowisko organu odwoławczego, w kluczowej dla sprawy kwestii stanowiącej podstawę oceny pracy skarżącej, Komisja II stopnia nie wyjaśniła, dlaczego zastosowanie przez skarżącą, akceptowanego przez część przedstawicieli doktryny stanowiska prawnego skutkowało wystawieniem oceny negatywnej, z części czwartej egzaminu radcowskiego.
W tej sytuacji Sąd, w żaden sposób nie podważając zasadności podniesionych przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia zarzutów, zmuszony był podzielić stanowisko skarżącej i uznać, że o ile rzeczywiście organ odwoławczy trafnie wytknął szereg zarzutów sporządzonemu projektowi umowy spółki, to jednakże zobowiązany był jednocześnie wykazać w sposób precyzyjny, dlaczego tego rodzaju wadliwe sformułowanie daje bezwzględną podstawę do postawienia stronie oceny niedostatecznej, w szczególności w kontekście argumentów podnoszonych przez skarżącą oraz wyraźnego wskazania przez Komisję Egzaminacyjną w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, że "skutki niedochowania w umowie spółki jawnej formy przewidzianej dla wniesienia uzgodnionego wkładu są różnie oceniane w literaturze".
Reasumując, zdaniem Sądu uznać należy, że Komisja II stopnia nie wykazała w sposób należyty, w kontekście prawidłowo wytkniętych błędów w sporządzonym przez skarżącą projekcie umowy, dlaczego sposób stosowania przez zdającą przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji i poprawności zaproponowanego przez nią sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem egzaminacyjnym reprezentowała, nie dało wystarczających podstaw do przyjęcia pozytywnej oceny z części czwartej egzaminu radcowskiego.
Zdaniem Sądu, podejmując sporną uchwałę z [...] lipca 2013 r., Komisja II stopnia dopuściła się obrazy norm postępowania administracyjnego, albowiem nie odniosła się w uzasadnieniu swej uchwały w sposób precyzyjny do wszystkich zarzutów strony skarżącej dotyczących wadliwości oceny jej pracy z prawa gospodarczego, sporządzonej podczas egzaminu radcowskiego.
W skardze kasacyjnej z [...] maja 2014 r. Komisja II stopnia (dalej zwana skarżącą kasacyjnie) zaskarżyła w całości wyrok z 6 marca 2014 r. zarzucając na postawie art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2010, poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) naruszenie:
1) przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez błędne stwierdzenie, że Komisja II stopnia w sposób niepełny ustaliła i rozpatrzyła stan faktyczno-prawny sprawy, czym zostały naruszone przepisy art. 7, 77 §1, 80 i 107 §3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, podczas gdy organ odwoławczy w sposób prawidłowy zgromadził i rozważył całokształt zebranego materiału dowodowego,
2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 36(4) ust. 10 i art. 36(5) ust. 2 u.r.p. przez błędną ich wykładnię, polegającą na przyjęciu, że poszczególne uchybienia pracy egzaminacyjnej skarżącej, opracowanej w trakcie czwartej części egzaminu radcowskiego, powinny być oceniane przy zastosowaniu kryteriów przypisanych dla każdej z ocen przewidzianych ustawą.
Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zdaniem skarżącej kasacyjnie, organ odwoławczy dokonał poprawnej analizy i oceny zarówno pracy egzaminacyjnej zdającej z części czwartej egzaminu, jak i złożonego przez nią odwołania wskazując w uzasadnieniu uchylonej uchwały przyczyny uniemożliwiające podwyższenie oceny za czwartą część egzaminu. Organ odwoławczy stwierdzając błąd w pracy zdającej w postaci niewłaściwej formy umowy przyjął, że mankament ten jest tego rodzaju, że uniemożliwia wystawienie oceny pozytywnej, co zostało wyjaśnione w uzasadnieniu uchwały.
Sąd I instancji w ocenie skarżącej kasacyjnie błędnie przyjął, że poszczególne uchybienia pracy egzaminacyjnej powinny być oceniane przy zastosowaniu kryteriów przypisanych dla każdej z poszczególnych ocen. Stwierdzenie to stoi w sprzeczności z art. 36(4) ust. 10 u.r.p. oraz z art. 36(5) u.r.p. Kryteria wymienione w art. 36(5) ust. 2 u.r.p. nie są w żaden sposób "przypisane" do skali ocen przewidzianej w art. 36(4) ust. 10 u.r.p.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną z 26 czerwca 2014 r. J. R. wniosła o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Skarżąca zwróciła uwagę, że sąd I instancji prawidłowo przyjął, że Komisja II stopnia w żaden sposób nie odniosła się do kwestii dotyczących sposobu i chwili powstania spółki jawnej, ustalenia momentu od którego spółka mogłaby być podmiotem praw i obowiązków, ważności sporządzonej umowy spółki jawnej w świetle podniesionych okoliczności, charakteru prawnego wzmianki o przeniesieniu własności nieruchomości oraz przytaczanego przez stronę skarżącą orzecznictwa w wyżej wskazanym zakresie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Orzekając w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny z mocy art. 183 §1 p.p.s.a. ograniczony był zakresem instancyjnej kontroli wyznaczonym treścią zarzutów kasacyjnych oraz przytoczonej na ich poparcie argumentacji. Wobec braku wystąpienia którejkolwiek z podstaw nieważności postępowania sądowego, podlegających uwzględnieniu z urzędu, rozpoznanie sprawy odbyło się w granicach wytyczonych przez ramy wniesionego środka zaskarżenia.
W złożonej przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia skardze kasacyjnej zaskarżony został w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 marca 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 2800/13, zapadły w przedmiocie ustalenia wyników egzaminu radcowskiego skarżącej. Strona skarżąca kasacyjnie sformułowała dwa zarzuty oparte na obu podstawach (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.), spośród których usprawiedliwiony okazał się zarzut naruszenia przepisów postępowania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Komisja II stopnia w sposób prawidłowy ustaliła stan faktyczny sprawy, opierając się zarówno na samej pracy egzaminacyjnej skarżącej, protokole z przebiegu egzaminu radcowskiego, pisemnych ocenach sporządzonych przez egzaminatorów oraz twierdzeniach skarżącej wyrażanych w następujących po sobie pismach, składanych w trakcie postępowania administracyjnego. Odmiennie aniżeli przyjął to sąd I instancji, stan faktyczny w sprawie nie budził wątpliwości, a jak zauważyła to Komisja II stopnia, podstawowym zagadnieniem podlegającym wyjaśnieniu było ustalenie, czy zdająca konstruując umowę spółki jawnej nie popełniła takiego błędu, który miał charakter dyskwalifikujący pracę. Komisja II stopnia w uzasadnieniu uchwały z [...] lipca 2013 r. zaprezentowała jasne stanowisko w tym względzie przyjmując, że brak w pracy egzaminacyjnej jakiejkolwiek wzmianki na temat kwalifikowanej formy umowy przenoszącej własność nieruchomości na spółkę w postaci aktu notarialnego uniemożliwiał pozytywną ocenę tej pracy.
Z przedstawionych względów nieuzasadnionym było w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęcie przez sąd I instancji, że Komisja II stopnia nie wskazała powodów dla których czwarta część egzaminu skarżącej została oceniona negatywnie. Sąd I instancji niezasadnie pośrednio wskazał w tym względzie na przekroczenie granic uznania administracyjnego przez Komisję II stopnia, podczas gdy zaskarżona uchwała z [...] lipca 2013 r. nie miała charakteru uznaniowego w rozumieniu konstrukcji uznania administracyjnego przyjmowanej w nauce i w orzecznictwie sądowym (zob. Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1992, s. 268-279). Sąd I instancji wskazując na naruszenie art. 7 i 77 §1 k.p.a. nie wyjaśnił natomiast, które dowody zostały pominięte przez Komisję II stopnia i jaki miało to wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Sąd I instancji zwracając uwagę na naruszenie przepisów postępowania przez Komisję II stopnia nie wskazał na naruszenie przepisów u.r.p., które wprost odnoszą się do postępowania przed tą komisją. Z mocy art. 36(8) ust. 12 u.r.p., do postępowania przed komisją odwoławczą przepisy k.p.a. znajdują jedynie odpowiednie zastosowanie. Z kolei sąd I instancji powołując się na §5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 24 września 2009 r. w sprawie komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz.U. nr 164, poz. 1314 ze zm.), z pominięciem konkretnej jednostki redakcyjnej tego przepisu, nie wskazał jakie konkretnie okoliczności, w zakresie sporządzenia opinii dotyczącej zasadności zarzutów odwołania przez wyznaczonego członka komisji oraz głosowania wszystkich członków, poprzedzonego dyskusją, uznał za naruszające zasady funkcjonowania tej komisji.
Ze względu na zasadność zarzutu naruszenia przepisów postępowania, ocena sformułowanego w skardze kasacyjnej naruszenia przepisów prawa materialnego byłaby przedwczesna. Sąd I instancji akcentując występujące w sprawie naruszenie przepisów postępowania nie dokonał oceny zgodności z prawem ustalenia samego wyniku egzaminu z części czwartej wskazując jedynie ogólnikowo, że poszczególne uchybienia powinny być oceniane przy zastosowaniu kryteriów przypisanych dla każdej z poszczególnych ocen. Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę sąd I instancji, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, powinien w sposób precyzyjny stwierdzić, czy z punktu widzenia przepisów u.r.p., zgodnie z obowiązującym prawem został ustalony wynik egzaminu radcowskiego skarżącej.
Z opisanych względów Naczelny Sąd Administracyjny w pkt I działając na podstawie art. 185 §1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok z 6 marca 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
W pkt 2 wyroku Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 203 pkt 2 p.p.s.a. zasądził od skarżącej na rzecz Komisji II stopnia kwotę 280 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło