II GZ 303/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia I. Spółki z o.o. w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 6 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Wr 452/13 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. Spółki z o.o. w G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 6 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. odmówił I. Sp. z o.o. w G. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd pierwszej instancji powołując się na treść art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., podkreślił, że prawo pomocy może zostać przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Sąd pierwszej instancji przypominał, że skarżąca spółka złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, że kapitał zakładowy wynosi 6.000.000,00 zł, natomiast wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok – 2.024.729,36 zł. Podano również, że wysokość straty za ostatni rok obrotowy wynosi 373.575,72 zł. Skarżąca podała, że zablokowano należące do niej konta bankowe uniemożliwiając jej dysponowanie środkami finansowymi. Ponadto wszystkie środki ruchome zostały zajęte przez komorników. Sąd pierwszej instancji po przeprowadzeniu analizy podanych przez skarżącą okoliczności przy jednoczesnym uwzględnieniu wysokości kosztów sądowych do których poniesienia będzie zobowiązana w toku postępowania sądowego stwierdził brak przesłanek zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd podkreślił, że skarżąca ograniczyła się do przedstawienia takich danych, które mogą świadczyć o jej złym stanie majątkowym i braku wystarczających dochodów, a uchyliła się od wykazania w sposób szczegółowy dookreślony w wezwaniu Sądu swojej sytuacji finansowej. I. Sp. z o.o. w G. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego uchylenia i zwolnienia od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątek od tej reguły stanowi instytucja prawa pomocy, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zatem ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na wnioskodawcy. Należy podkreślić, że strona wstępująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo uznał, że spółka nie wykazała istnienia przesłanki pozwalającej na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu kontrolowanego postanowienia Sąd odniósł się do wszystkich informacji przedstawionych przez stronę we wniosku o przyznanie prawa pomocy i prawidłowo stwierdził, że na dzień złożenia wniosku I. Spółka z o.o. w G. dysponowała środkami na poniesienie pełnych kosztów postępowania (100 zł). Podkreślić należy, że zapewnienia strony o trudnej sytuacji majątkowej, ogólnikowe i nieudokumentowane - nie mogą stanowić podstawy oceny sytuacji majątkowej. W sprawie niniejszej z materiałów przedstawionych przez spółkę nie wynika, że nie może ona zapłacić wpisu w wysokości 100 zł w sytuacji, gdy prowadzi nadal działalność gospodarczą, obraca znacznymi sumami i posiada majątek trwały. Skoro z przedłożonych materiałów nie wynika niemożność uiszczenia wpisu, a innych spółka nie przedstawiła, zasadnie Sąd I instancji odmówił przyznania prawa pomocy, gdyż spółka nie wykazała, że nie ma żadnych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z 8 października 2013 r., II GZ 548/13). Strona winna mieć świadomość, iż wnosząc o zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo dokładny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny wykazywać, iż wnioskujący znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy. Na wnioskodawcy spoczywa więc w tym zakresie ciężar dowodu. NSA zauważa, że wnosząca zażalenie skarżąca Spółka nie wskazała żadnych nowych okoliczności, nieujawnionych przed WSA, które mogłyby spowodować przyznanie jej prawa pomocy. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.