II FZ 646/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, , , po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. [...] z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 3229/13 w sprawie ze skargi M. [...] z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 31 października 2013 r. nr [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku od gier za styczeń 2010 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 28 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 3229/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. [...] z siedzibą w K. (dalej: spółka, skarżąca) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że we wniosku o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych spółka poinformowała, iż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. W 2012 r. osiągnęła stratę w wysokości 1.778.766,26 zł. Wskutek wprowadzenia nowych, niekorzystnych regulacji spółka ponosi znacznie większe obciążenie podatkiem od gier, co odbiło się na jej kondycji finansowej i powoduje redukcję zatrudnienia. W ubiegłym roku wskaźnik rentowności sprzedaży i kapitału własnego wykazał znaczny spadek, co może wskazywać na zagrożenie dalszego istnienia firmy. Spółka wskazała, że ponoszenie przez nią kosztów postępowania sądowego jest wydatkiem przekraczającym jej możliwości finansowe. Ponadto zaznaczyła, że wysokość kapitału zakładowego wynosi 1.928.000 zł, a wartość środków trwałych określiła na kwotę 19.379.613,75 zł. Wskazała, że na rachunku bankowym posiada 17.807,08 zł. Sąd zauważył, że kosztem postępowania na obecnym etapie jest wpis sądowy od skargi w wysokości 3.376 zł, a wysokość wpisów we wszystkich sprawach prowadzonych przed WSA w Warszawie wynosi 21.398 zł. Powołując się na regulację zawartą w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Sąd I instancji uznał żądanie spółki za nieuzasadnione, wskazując, że prowadzi ona działalność gospodarczą o dużych rozmiarach i posiada znaczy majątek, o czym świadczą chociażby nadesłane przez skarżącą dokumenty z których wynika, że na dzień 31 grudnia 2012 r. dysponowała ona aktywami trwałymi na kwotę 20.516.989,58 zł, należnościami krótkoterminowymi na kwotę 2.292.974,57 zł. Przychody netto ze sprzedaży spółka oznaczyła na kwotę 111.490.974 zł, stratę z działalności operacyjnej – 1.747.632,28 zł, stratę ze sprzedaży - 987.728,59 zł. Ponadto z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego wynika, iż środki zgromadzone na tym rachunku wynoszą przeszło 17 tys. zł. Ponadto z bilansu sporządzonego na dzień 31 lipca 2013 r. wynika, że skarżąca posiada środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych w kwocie 11.598.931,00 zł, która znacznie przekracza wielkość kwoty wymaganych wpisów od skarg. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia spółki od kosztów sądowych i odmowę udzielenia tego zwolnienia w jakiejkolwiek części. Ze względu na to naruszenie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając swoje zażalenie spółka podniosła, że posiadany przez nią majątek nie może zostać spieniężony, gdyż stanowią go w przeważającej części automaty do gier o niskich wygranych, które w wyniku wprowadzenia nowych przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych mogą być eksploatowane jedynie do czasu wygaśnięcia udzielonej licencji. Z uwagi na fakt, że nowe licencje nie będą wydawane, ewentualni nabywcy nie mogliby eksploatować zakupionych automatów, stąd popyt na ten składnik majątku spółki jest obecnie zerowy. Co więcej sprzedaż majątku trwałego, który w chwili obecnej jest jedynym źródłem dochodu spółki, pomijając brak faktycznej możliwości zbycia posiadanych rzeczowych składników majątku, doprowadziłby do jej niewypłacalności, uniemożliwiając dalsze istnienie w obrocie gospodarczym oraz przynajmniej częściowe regulowanie innych zobowiązań publicznoprawnych. Jednocześnie Spółka podniosła, że sprzedaż majątku nieruchomego miałaby charakter nieodwracalny. W przypadku, gdy w wyniku sądowej weryfikacji zaskarżonej decyzji podatkowej zostałaby ona uchylona (co zdaniem spółki powinno nastąpić), a na rzecz skarżącej zostałyby zasądzone koszty sądowe, spowodowałoby to odzyskanie poniesionych nakładów finansowych, ale odzyskanie posiadanego majątku trwałego nie byłoby już możliwe. W związku z tym spółka powołała się na pogląd wyrażony przez NSA m.in. w postanowieniu z dnia 6 czerwca 2008 r., I GSK 1202/07, że "przepisy o kosztach sądowych nie mogą w swych skutkach prowadzić do likwidacji majątku osób dochodzących swoich praw przed sądem". Naczelny Sąd administracyjny zwarzył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie, z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Oceniając zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy odnieść sytuację majątkową wnioskodawcy do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Prawidłowo w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji zbadał zatem zasadność przyznania spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, zestawiając z sobą wysokość wpisu i stan majątkowy spółki. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu I instancji, że w świetle tak znacznych przychodów, jakie uzyskuje spółka, a także wartości jej majątku trwałego, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Spółka nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności- przedłożone dokumenty świadczą bowiem o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody. Spółka dysponuje majątkiem trwałym o znacznej wartości, co wynika ze złożonego przez nią oświadczenia o stanie majątkowym. Bezzasadny jest podnoszony w zażaleniu argument o niemożności spieniężenia automatów do gry, bowiem nie stanowią one jedynych środków trwałych Spółki. W kontekście powyższych okoliczności należy uwzględnić, że w przypadku wnioskowania o prawo pomocy osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11). W rozpoznawanej sprawie trudno przyjąć, uwzględniwszy zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, że spółka, która dysponuje środkami trwałymi o tak wysokiej wartości, a ponadto regularnie dysponowała znacznymi środkami pieniężnymi na rachunku bieżącym nie jest w stanie wygospodarować kwoty 21.398 zł (wysokość wpisów we wszystkich sprawach prowadzonych przed WSA w Warszawie) na pokrycie wpisów sądowych w sprawach sądowoadministracyjnych, a także innych kosztów, które ewentualnie w tym postępowaniu mogą wystąpić. Podkreślenia wymaga, że z treści zażalenia nie wynikają żadne konkretne informacje o sytuacji finansowej spółki, a ponadto w zasadzie nie nawiązano w nim do argumentacji Sądu I instancji, która stanęła u podstaw oddalenia wniosku. Zażalenie sprowadza się do polemiki z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym co do braku możliwości wyzbycia się składników majątku oraz luźnych stwierdzeń o konieczności rozważenia przez Sąd realnych, a nie hipotetycznych, możliwości poniesienia opłat w postępowaniu, a także celu wymiaru sprawiedliwości. Rozważania o konsekwencjach wyzbycia się nieruchomości należy uznać za nieistotne dla rozstrzygnięcia, gdyż Sąd I instancji takich działań od spółki nie oczekiwał. Reasumując należy stwierdzić, że w świetle przedłożonych dokumentów zebranych w aktach sprawy na pełną aprobatę zasługuje ocena stanu faktycznego przeprowadzona przez Sąd I instancji oraz konkluzja, że spółka nie wykazała zasadności przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.