I SA/Ol 730/11
WyrokWSA w Olsztynie2012-02-09
Skład orzekający: Andrzej Błesiński, Ryszard Maliszewski, Wojciech Czajkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo zastosował procedurę weryfikacji podstawy opodatkowania podatkiem akcyzowym, porównując cenę zakupu samochodu osobowego nabytego w USA do średniej wartości rynkowej takiego samego pojazdu na rynku polskim, bez uprzedniego zbadania, czy cena zakupu odbiega od cen obowiązujących na rynku amerykańskim?Ratio decidendi
Organ podatkowy nie może dowolnie stosować procedury weryfikacji podstawy opodatkowania podatkiem akcyzowym, porównując cenę zakupu samochodu z rynku zagranicznego do średniej wartości rynkowej na rynku polskim. Musi najpierw zbadać, czy cena zakupu jest uzasadniona na rynku, na którym dokonano nabycia. Specyfika rynku amerykańskiego, gdzie ceny używanych i uszkodzonych samochodów są niższe niż w Europie, stanowi uzasadnioną przyczynę różnicy cen i powinna być uwzględniona przed zastosowaniem procedury urealniania podstawy opodatkowania.Stan faktyczny
Skarżąca nabyła w USA uszkodzony samochód osobowy, który następnie został sprowadzony do Polski. Po opłaceniu cła i podatku importowego w Niemczech, skarżąca złożyła deklarację podatku akcyzowego w Polsce, deklarując niską podstawę opodatkowania wynikającą z ceny zakupu w USA. Organ podatkowy, opierając się na katalogu EUROTAX, uznał tę cenę za zaniżoną i określił zobowiązanie podatkowe na podstawie średniej wartości rynkowej pojazdu na rynku polskim. Decyzja organu pierwszej instancji została utrzymana w mocy przez Dyrektora Izby Celnej. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procedury, w tym brak zbadania cen na rynku amerykańskim.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego, orzekając, że decyzje te w całości nie podlegają wykonaniu i zasądzając zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Błesiński (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski, sędzia WSA Wojciech Czajkowski, Protokolant p.o. Specjalisty Monika Rząp, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 9 lutego 2012r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego I . uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej kwotę 749 (siedemset czterdzieści dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego .
A. B. (dalej jako podatniczka, skarżąca) nabyła w dniu "[...]" w USA uszkodzony samochód osobowy mazda 3 , rok prod. 2010 o pojemności 2488cmm. Samochód ten wprowadzony został na obszar Unii Europejskiej w "[...]" ( Niemcy) , gdzie decyzja z dnia "[...]" naliczono podatek importowy i opłaty celne. Następnie , po sprowadzeniu pojazdu do Polski , w dniu "[...]" podatniczka złożyła deklarację uproszczoną AKCU, wskazując w niej podstawę opodatkowania – 5.159,94 zł , wynikającą z przeliczenia uwidocznionej w umowie kupna ceny auta wynoszącej 1.650 USD, stawkę podatku akcyzowego – 18,6 % i kwotę podatku – 960 zł.
Naczelnik Urzędu Celnego, na podstawie art. 104 ust. 8 ustawy z dnia 6 grudnia 2008r. o podatku akcyzowym ( t.j. Dz. U. Nr 108, poz. 626 ze zm., dalej cyt. jako u.p.a.) w oparciu o elektroniczną wersję licencjonowanego katalogu EUROTAX dokonał porównania wysokości podstawy opodatkowania wykazanej przez podatniczkę do średniej wartości rynkowej takiego samego pojazdu. Z danych zawartych w katalogu wynikało, że w dniu powstania obowiązku podatkowego średnia wartość rynkowa pojazdu wynosiła brutto 58.000 zł.
Z uwagi na powyższe organ podatkowy wezwał podatniczkę do złożenia wyjaśnień uzasadniających różnicę w wartości pojazdu. Podatniczka wskazała, iż podana wartość wynika ze stanu pojazdu z dnia zakupu i jest zgodna z faktycznie zapłacona ceną. Dodatkowo podatniczka przedłożyła sporządzona przez biegłych rzeczoznawców ocenę techniczną wraz z wyceną oraz kalkulacją napraw , według której wartość rynkowa pojazdu w wynosi 33.300 zł .
Naczelnik uznał wyjaśnienia podatniczki za niewystarczające i w dniu "[...]" wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia kwoty zobowiązania podatkowego, w trakcie którego przeprowadzono oględziny przedmiotowego samochodu.
Decyzją z dnia "[...]", Naczelnik Urzędu Celnego określił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego na kwotę 4.247zł. , przyjmując za podstawę opodatkowania wartość pojazdu w kwocie 33.300zł.
Po rozpatrzeniu odwołania podatniczki , decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego .
W uzasadnieniu organ podatkowy , przytaczając treść art. 100 ust 1 pkt 2, art. 101 ust. 2 pkt 1, art. 102 ust 2, art. 106 ust 2 i ust 3, art. 104 ust 1 pkt 2, art. 104 ust 8 i ust 11 oraz art. 105 u.p.a., wskazał, że podziela zastosowanie przez organ I instancji przywołanych przepisów prawa materialnego. Wskazał na to , że w art. 104 ust. 11ustawa zawiera definicję średniej wartości rynkowej pojazdu , do której nawiązuje art. 104 ust. 8 u.p.a.
W jego ocenie przedstawiona przez podatniczkę ocena techniczna oraz dołączona do niej wycena określająca wartość rynkową pojazdu sporządzona przez biegłych rzeczoznawców techniki samochodowej w sposób rzetelny przedstawia wartość pojazdu. Wartość ta znacznie odbiega od wartości zadeklarowanej przez skarżącą . Spełnione są przesłanki z art. 104 ust. 8 u.p.a.
Odpowiadając na zarzut naruszenia art. 104 ust 8 – 9 u.p.a. , organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z dyspozycją wskazywanego przepisu Naczelnik dokonał porównania zadeklarowanej przez podatniczkę wartości pojazdu do średniej wartości rynkowej, przy czym zgodnie z art. 104 ust 11 w zw. z art. 2 ust 4 u.p.a. za wartość rynkową przyjmuje się wartość na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z uwagi na powyższe bezzasadny jest zarzut niedokonania weryfikacji ceny zakupionego samochodu oraz nieporównania jej do cen obowiązujących na rynku zakupu pojazdu. Zgodnie bowiem z art. 7 Konstytucji RP organy podatkowe obowiązane są działać w ramach i na podstawie obowiązujących przepisów prawa natomiast zapadłe w innych postępowaniach rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego czy też Wojewódzkich Sądów Administracyjnych nie mogą stanowić podstawy do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.
Dyrektor nie znalazł również podstaw do uznania za zasadny zarzutu dotyczącego przekroczenia zasady granicy swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji jednoznacznie wynika jakimi przesłankami kierował się organ dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Brak jest podstaw do stwierdzenia, że został on oceniony w sposób sprzeczny z jego treścią. Naczelnik w uzasadnieniu decyzji wskazał, iż przedstawiona przez podatniczkę wycena wartości rynkowej pojazdu uznana została za wiarygodną z uwagi na to mogła stanowić podstawę do określenia podstawy opodatkowania. Odmienna ocena zgromadzonego materiału przez stronę nie może skutkować uznaniem zaskarżonej decyzji za niezgodną z prawem. Tym samym niezrozumiałą jest podniesiona przez podatniczkę sprzeczność oceny zgromadzonego materiału dowodowego dokonana przez organ podatkowy, gdyż to właśnie podatniczka dostarczyła dowód, w którym określono wartość rynkową przedmiotowego pojazdu.
Dodatkowo organ odwoławczy podkreślił, że uzasadnienie sporządzone przez organ I instancji spełnia wymogi określone w art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej cyt. jako Ord. pod.).
Powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej zaskarżyła A. B., reprezentowana przez pełnomocnika, wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zrzucono rażące naruszenie norm prawa materialnego poprzez :
- obrazę art. 104 ust 8 – 9 u.p.a. na skutek przyjęcia, iż nie zachodzą przyczyny uzasadniające odbieganie podstawy opodatkowania od średniej wartości rynkowej przedmiotowego pojazdu,
- obrazę art. 104 ust 1 pkt 2 u.p.a. poprzez pominięcie, iż podstawą opodatkowania jest kwota jaką podatnik zobowiązany był do zapłaty amerykańskiemu sprzedawcy.
Nadto obrazę przepisów procedury, a w szczególności:
- naruszenie art. 187 § 1 Ord. pod. poprzez przekroczenie przez organ podatkowy granic swobodnej oceny dowodów, która przybrała cechy oceny dowolnej i w sposób oczywisty sprzecznej ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, a w szczególności pominięcie, iż podstawa opodatkowania wskazana przez stronę wynikała wprost z umowy kupna sprzedaży oraz o nie odniesienie się organu II instancji do całości materiału dowodowego zgromadzonego w spawie, a w szczególności wydruków ze strony internetowej portalu aukcyjnego IAAI.COM. – dowodu na okoliczność cen pojazdów marki MAZDA 3, rok produkcji 2010, o analogicznym stopniu uszkodzenia co pojazd nabyty przez skarżącą,
- naruszenie art. 210 § 1 pkt 1 pkt 6 Ord. pod. poprzez niewyjaśnienie przez organ II instancji powodów z jakich argumentacja prawna podniesiona przez skarżącą w odwołaniu od decyzji nie zasługuje na uwzględnienie.
W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 104 ust. 1 pkt 2 u.p.a. podstawą wymiaru podatku akcyzowego musi być rzeczywiście uiszczona przez kupującego cena - w miejscu i czasie dokonania transakcji (USA), a nie cena hipotetyczna oszacowana przez organ podatkowy – na gruncie polskiego rynku motoryzacyjnego. W toku postępowania zarówno organ I , jak i II instancji nie czyniły zarzutów ani co do wiarygodności umowy kupna sprzedaży, ani co do tego, że skarżąca rzeczywiście za przedmiotowy pojazd zapłaciła cenę wskazaną w umowie.
Zatem, wdrożona przez organ podatkowy procedura "urealnienia" podstawy opodatkowania do średniej wartości rynkowej na rynku krajowym takiego samego samochodu, stanowi rażące naruszenie art. 104 ust 9 u.p.a. Omawiana procedura winna znajdować zastosowanie tylko wyjątkowo i tylko wtedy, gdy podana cena nabycia bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od wartości rynkowej samochodu. Celem przepisu nie jest unifikacja cen wszystkich sprowadzonych z zagranicy samochodów i wprowadzenie dla samochodów podobnych jednakowej podstawy opodatkowania akcyzą, niezależnie od tego, za jaką cenę samochód został zakupiony. Celem jest natomiast przeciwdziałanie nadużyciom podatkowym i celowe zaniżanie ceny nabycia w stosunku do ceny rzeczywiście zapłaconej, dla późniejszego zaniżenia należnych opłat i podatków.
Cena transakcyjna, którą skarżąca zapłaciła amerykańskiemu sprzedawcy dlatego jest niska i odbiega od cen na rynku polskim, że w USA samochody danej klasy mają takie właśnie ceny. Gdyby natomiast organ wykazał, że wskazana cena całkowicie odbiega od cen amerykańskich ( w tamtym czasie, dla takich samochodów), istniałaby podstawa do wszczęcia procedury weryfikacyjnej. Tym samym organ przed wdrożeniem procedury "urealnienia" winien zbadać, czy cena uiszczona przez podatnika odbiega od cen danego typu pojazdów na rynku amerykańskim, nie zaś porównywać ją do cen na rynku polskim.
Na poparcie powyższego twierdzenia strona skarżąca przywołała orzecznictwo sądów administracyjnych.
Jako dowód na okoliczność, iż kwota przyjęta za podstawę wymiaru podatku akcyzowego nie odbiega od wartości transakcyjnych na amerykańskim rynku, skarżąca ponownie przytoczyła materiał dowodowy dołączony przez nią w toku postępowania odwoławczego – zestawienie sprzedaży portalu internetowego IAAI.COM – wiodącego sprzedawcy uszkodzonych samochodów na terenie USA. Analizując zestawienie cen w korelacji z uszkodzeniami pojazdu, skarżąca wskazała, że cena wskazana przez nią w żadnym stopniu nie odbiega od cen danego typu pojazdów, wręcz sprzeciwie znaczna ilość cen jest niższa od kwoty 1650 USD będącej podstawą wymiaru podatku akcyzowego w przedmiotowym przypadku. Tymczasem ani organ I instancji, ani organ odwoławczy nie wyjaśnił przesłanek kompletnego zignorowania specyfiki rynku amerykańskiego, na którym skarżąca nabyła pojazd i niejako automatycznie uśredniły jego wartość do cen panujących na rynku polskim.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał swoją decyzję, jak również wcześniejszą argumentację i wniósł o oddalenie skargi.
Dodatkowo podniósł, że art. 2 ust 1 pkt 2 u.p.a. wyraźnie wskazuje, iż jako terytorium kraju należy rozumieć terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z uwagi na powyższe organ podatkowy ustalając średnią wartość pojazdu na rynku krajowym, odniósł się nie do rynku, na którym dokonano nabycia pojazdu a do rynku polskiego. Dlatego organ odwoławczy określił wysokość zobowiązania w oparciu o przedstawioną przez skarżącą wycenę sporządzaną przez rzeczoznawców właściwą dla rynku polskiego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył ,co następuje :
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., cyt. dalej jako p.p.s.a. ) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 §1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Ponadto na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga ,jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Sądowa kontroli zaskarżonej decyzji dokonywana jest zarówno co do prawidłowości stosowania przepisów postępowania, jak i zgodności z przepisami prawa materialnego. Tylko na podstawie prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych istnieje bowiem możliwość prawidłowej subsumcji stanu faktycznego do przepisów materialnoprawnych i oceny decyzji co do zastosowania i wykładni prawa materialnego.
Mając na względzie powyższe ogólne stwierdzenia, w pierwszej kolejności oceny wymaga zgodność zaskarżonej decyzji w aspekcie naruszenia przepisów postępowania. Przepisy postępowania, określając m.in. zasady gromadzenia i przeprowadzania dowodów oraz ich oceny, zapewniać mają zgodność ustaleń faktycznych z prawdą obiektywną ( art.122 Ord. pod.), a tylko prawidłowo ustalone okoliczności faktyczne sprawy pozwalają na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego, przystającego do tych ustaleń. Organy podatkowe mają więc obowiązek zebrać pełny, wszechstronny materiał dowodowy w sposób odpowiadający wymogom przepisów postępowania, a w szczególności art. 180 § 1, 187 § 1, art. 188 i art. 191 Ord. pod. Poczynione ustalenia faktyczne, ocena dowodów oraz wskazanie podstawy prawnej decyzji powinny znaleźć swój wyraz w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji zgodnie z wymogami art. 210 § 4 Ord. pod.
W ocenie sądu w rozpoznawanej sprawie zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 122 , art. 187 § 1 i art. 191 Ord. pod., a to w wyniku zaniechania wyjaśnienia istotnych okoliczności warunkujących określenie przedmiotowego zobowiązania podatkowego. Działające jako organ podatkowy organy celne nie wyjaśniły bowiem, czy w sprawie zaistniały przewidziane w ustawie przesłanki dopuszczające wdrożenie procedury weryfikacji wysokości podstawy opodatkowania , co było wynikiem nieprawidłowej wykładni art. 104 ust. 8 u.p.a.
Na wstępie niniejszych rozważań wskazania wymaga także, iż sąd w składzie rozpoznającym sprawę w pełni podzielił stanowisko i oceny prawne przedstawione przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 marca 2011r., sygn. akt I GSK 103/10 i powołane w jego uzasadnieniu inne orzeczenia sądów administracyjnych ( w tym WSA w Lublinie z dnia 30.10.2009r., sygn. akt I SA/Lu 333/09 ; wyroki dostępne w bazie internetowej NSA ). Na orzeczenia te powołuje się skarga. Wyrok NSA zapadł w identycznym co do istoty stanie faktycznym (samochód nabyty w USA, sprowadzony do Niemiec, cło i podatek importowy opłacone Niemczech w oparciu o cenę nabycia samochodu w USA, przemieszczenie pojazdu do Polski ). Zaznaczenia wymaga przy tym, że wprawdzie cytowany wyrok analizował stan prawny obowiązujący w sierpniu 2008r., a więc w szczególności art. 82a ustawy z dnia 23 stycznia 2004r. (D.U. nr 29 , poz. 257 ze zm.), lecz znajdujące zastosowanie w rozpoznawanej sprawie przepisy art. 104 ust. 8,9 i 11 u.p.a. mają identyczne brzmienie. Rozważania i wywody NSA zachowały więc aktualność i mają pełne odniesienie do sprawy niniejszej.
Bezsporne są w sprawie okoliczności nabycia i przemieszczenia pojazdu do Polski. Organy podatkowe nie kwestionowały także autentyczności transakcji i prawdziwości formalnej i materialnej umowy nabycia samochodu , sporządzonej w USA. Nie ulega również wątpliwości, że doszło do wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 101 ust. 2 pkt 1 u.p.a., które przywołano w decyzjach. Obowiązek podatkowy powstał zgodnie z art. 101 ust. 2 pkt 1 u.p.a. z dniem przemieszczenia samochodu z terytorium państwa członkowskiego na terytorium Polski, co także prawidłowo przyjęto w decyzjach organów obu instancji.
Przedmiotem sporu jest w sprawie , czy zaistniały przewidziane w art. 104 ust. 8 i 9 u.p.a. przesłanki wszczęcia procedury weryfikacji wysokości podstawy opodatkowania.
Podstawa opodatkowania z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu uregulowana została w art. 104 ust. 1 pkt 2 u.p.a. Przepis ten stanowi, że podstawą tą w przypadku samochodu osobowego jest kwota, jaką podatnik jest obowiązany zapłacić za samochód. Zasadą jest, że kwotę tę stanowi cena za jaką zakupiony został samochód zgodnie z umową. W rozpoznawanej sprawie podatnik przedłożył niezakwestionowaną co do autentyczności umowę, według której cena wynosiła 1650 USD .
W art. 104 ust. 8 u.p.a. ( poprzednio art. 82a ust. 1 w stanie prawnym obowiązującym od dnia 19 lipca 2008r. do 28 lutego 2009r.) przewidziana została procedura umożliwiająca odstępstwo od wspomnianej zasady, że podstawą obliczenia akcyzy jest cena nabycia samochodu. Jest to wyjątek od reguły ogólnej i jako taki powinien być interpretowany ściśle. Wspomniany przepis stanowi , że jeżeli wysokość podstawy opodatkowania w przypadku sprzedaży na terytorium kraju lub nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego, bez uzasadnionej przyczyny, znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej tego samochodu , organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej wzywa podatnika do zmiany wysokości podstawy opodatkowania lub wskazania przyczyn uzasadniających podanie jej wysokości w kwocie znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej samochodu. W sytuacjach przewidzianych w art. 104 ust. 9 u.p.a. organ określa wysokość podstawy opodatkowania. Ustawową definicję pojęcia " średnia wartość rynkowa samochodu osobowego" zawiera natomiast art. 104 ust. 11 u.p.a., stanowiąc , że jest to wartość ustalana na podstawie notowanej na rynku krajowym, w dniu powstania obowiązku podatkowego, średniej ceny zarejestrowanego na terytorium kraju samochodu osobowego tej samej marki, tego samego modelu, rocznika oraz – jeżeli to możliwe do ustalenia- z tym samym wyposażeniem i o przybliżonym stanie technicznym, co nabyty na terytorium kraju lub nabyty wewnątrzwspółnotowo samochód.
Wszczęcie powyższej procedury weryfikacji podstawy opodatkowania nie jest więc dowolne i zostało ustawowo ograniczone przesłanką zaistnienia "uzasadnionej przyczyny" znacznej różnicy między wskazywaną przez podatnika ceną nabycia samochodu a wartością rynkową. Organ podatkowy ma więc obowiązek ustalić najpierw, czy taka " uzasadniona przyczyna" występuje . Należy przy tym przywołać stanowisko cytowanego wyżej wyroku NSA w sprawie o sygn. akt I GSK 103/10 . Sąd stwierdził, że procedura "urealniania" podstawy opodatkowania do średniej wartości rynkowej na rynku krajowym, powinna być wdrażana tylko wyjątkowo i tylko wtedy , gdy podana cena nabycia bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od wartości rynkowej samochodu. Celem przepisu nie jest bowiem unifikacja cen wszystkich sprowadzanych z zagranicy samochodów i wprowadzenie dla samochodów podobnych jednakowej podstawy opodatkowania akcyzą, niezależnie od tego, za jaką cenę samochód faktycznie został zakupiony. W szczególności celem jego nie jest przeciwdziałanie konkurencji i wprowadzaniu na rynek Polski tańszych samochodów, pochodzących z rynków amerykańskich. Celem przepisu jest natomiast zapobieganie nadużyciom podatkowym i celowemu ( z zamiarem obniżenia opłat i podatków) zaniżaniu ceny nabycia w stosunku do ceny rzeczywiście zapłaconej. Z przepisu art. 104 ust. 8 u.p.a. nie wynika nadto, że " uzasadniona przyczyna" różnicy ceny ma wynikać tylko z cech samego samochodu ( jego stanu technicznego, wad, napraw itp.). Uzasadnioną przyczynę różnicy ceny i średniej wartości na rynku krajowym może bowiem stanowić odmienność rynków, na których samochody nabyto . Powszechnie wiadome jest , że ceny samochodów używanych, a szczególnie uszkodzonych, są na rynku amerykańskim znacznie niższe niż w Europie i to właśnie stanowi istotną zachętę do sprowadzania ich z USA. Ta specyfika rynku – co podkreśla cytowany wyrok NSA- w sposób oczywisty należy do "uzasadnionych przyczyn", dla których cena samochodu zakupionego w USA może znacząco odbiegać od ceny takiego samego samochodu na rynku polskim. Na okoliczności te trafnie wskazuje skarga , odwołująca się także do cytowanego wyroku NSA.
Mając powyższe na uwadze, organy podatkowe powinny więc , zgodnie z cytowanymi wyżej przepisami postępowania, ustalić, czy deklarowana cena nabycia samochodu nie została zaniżona w stosunku do cen obowiązujących na rynku nabycia i ewentualnie jaka jest skala tego zaniżenia. Jeśli w wyniku tych ustaleń będą podstawy do przyjęcia, że deklarowana cena zakupu nie odpowiada rzeczywistej lub całkowicie odbiega od cen na rynku amerykańskim w tym czasie i w odniesieniu do takich samochodów, to można mówić o zaistnieniu "uzasadnionej przyczyny" wszczęcia procedury weryfikacyjnej podstawy opodatkowania. Takich ustaleń i ocen w niniejszej sprawie organy podatkowe nie poczyniły, wychodząc z błędnego założenia, że wystarcza proste zestawienie ceny zakupu samochodu w USA ze średnią wartością rynkową podobnego samochodu na rynku polskim. Naruszając prawo materialne przez takie właśnie przyjęcie zaistnienia przesłanki wdrożenia procedury weryfikacji ( art. 104 ust. 8 u.p.a.), organy zaniechały wyjaśnienia wspomnianych okoliczności , naruszając cytowane na wstępie przepisy postępowania podatkowego. Trafnie, już w odwołaniu a następnie w skardze, wskazywała na to podatniczka. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy podatkowe powinny wykorzystać wszystkie dostępne środki dowodowe, zgodnie z art. 180 Ord. pod.
Z przedstawionych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ p.p.s.a. orzec należało jak w sentencji wyroku, przy czym na zasadzie art. 135 p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu także decyzji organu pierwszej instancji.
Na mocy art. 152 p.p.s.a. orzeczono w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji .
O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit.a/ w zw. z § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Zasądzona kwota obejmuje uiszczony wpis sądowy ( 132 zł), koszty zastępstwa procesowego ( 600zł ) i uiszczoną opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł) .
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło