II FSK 2122/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Beata Cieloch, Sędzia WSA del. Wojciech Stachurski (sprawozdawca), Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2014 r. sygn. akt VIII SA/Wa 961/13 w sprawie ze skargi P. [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Prezydenta Miasta Radomia z dnia 22 sierpnia 2013 r. nr BP.II.310.3.2013 w przedmiocie podatku od nieruchomości 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P. [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz Prezydenta Miasta Radomia kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji. Wyrokiem z dnia 12 marca 2014 r., sygn. VIII SA/Wa 961/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W (dalej również jako "Spółka") na interpretację indywidualną Prezydenta Miasta Radomia z dnia 22 sierpnia 2013 r., nr BP.II.310.3.2013, wydaną w sprawie podatku od nieruchomości. 2. Przedstawiony przez Sąd pierwszej instancji przebieg postępowania. 2.1. We wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej Spółka wskazała, że jest właścicielem majątku w skład którego wchodzi między innymi budynek i budowle centrum handlowego, w tym garaż wielopoziomowy (parking) otwarty. Cały garaż (parking) wielopoziomowy został wybudowany jako przestrzeń otwarta, bez ścian zewnętrznych, posiada on jedynie bariery, zabezpieczające samochody przed wypadnięciem, ma niezadaszony ostatni poziom, na którym parkują samochody osobowe. Garaż ten nie posiada dachu i fundamentów, a także wyodrębnionych pomieszczeń. Obciążenia poprzez filary i fragmenty ław fundamentowych, przenoszone są z wyższych poziomów garażu na podłoże gruntowe. Elementy płyt fundamentowych znajdują się wyłącznie pod pomieszczeniami budynku centrum handlowego usytuowanymi na kondygnacji najniższej, które to pomieszczenia ujęte są w podstawie opodatkowania podatkiem od nieruchomości (pomieszczenia ochrony, magazynów, ramp zaopatrzeniowych, komunikacji itp.) jako powierzchnie budynku. Choć częściowo plac postojowy jest usytuowany pod najniższym stropem budynku centrum handlowego, to stanowi on całość techniczno-użytkową z pozostałą konstrukcją budowli garażu otwartego, a przestrzeń poziomu najniższego jest w całości przestrzenią otwartą. W związku z powyższym Spółka zadała pytanie: Czy w świetle przedstawionego stanu faktycznego, opisany obiekt - garaż wielopoziomowy wraz z całą powierzchnią najniższego poziomu postojowego (-1) stanowi budowlę w rozumieniu podatku od nieruchomości? Zdaniem Spółki, przedmiotowy garaż wielopoziomowy (parking) otwarty, jest budowlą w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm. – dalej: "u.p.o.l.") i stanowić powinien przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości, jako budowla związana z prowadzeniem działalności gospodarczej. 2.2. Prezydent Miasta Radomia, na podstawie art. 169 § 1 w zw. z art. 14 h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 - dalej: "o.p."), wezwał Spółkę do uzupełnienia w sposób wyczerpujący stanu faktycznego przedstawionego we wniosku poprzez przedłożenie: decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na budowę, decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie, opisu technicznego do projektu budowlanego. Spółka takie dokumenty złożyła. Następnie organ wydał w dniu 22 sierpnia 2013 r. indywidualną interpretację, w której stwierdził, że przedstawione we wniosku stanowisko Spółki jest nieprawidłowe. W ocenie organu, z dokonanego opisu i przedłożonej przez Spółkę dokumentacji wynika, że parking w części usytuowany jest bezpośrednio pod budynkiem G. oraz dobudowany jest do budynku. Opisany parking pod budynkiem, niewątpliwie posiada cechy kondygnacji podziemnej budynku, o czym świadczy fakt, że jest usytuowany w części bezpośrednio pod nadziemnymi kondygnacjami G. Zdaniem organu, przedmiotowy obiekt jest budynkiem, którego podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości będzie stanowiła cała powierzchnia użytkowa kondygnacji podziemnej i nadziemnej Centrum Handlowego o wiodącej funkcji handlowej z budynkiem parkingu wielopoziomowego na wszystkich kondygnacjach za wyjątkiem najwyższej, stanowiącej dach użytkowy parkingu, wykorzystywany na miejsca postojowe. 3. Skarga do Sądu pierwszej instancji i odpowiedź organu na skargę. 3.1. Po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie: - przepisów prawa materialnego, tj. art. 1a ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że bariery zabezpieczające samochody przed wypadnięciem, zastosowane z trzech stron parkingu otwartego, stanowią przegrody budowlane w rozumieniu powołanego przepisu, co doprowadziło do uznania, że parking otwarty stanowi budynek; - przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 14b § 1, § 3 i § 4 w związku z art. 14h oraz 14j § 1 i § 3 o.p., poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w toku postępowania zmierzającego do wydania interpretacji indywidualnej, dokonanie na tej podstawie modyfikacji stanu faktycznego przedstawionego we wniosku i w rezultacie przez przyjęcie, że parking otwarty posiada ściany zewnętrzne spełniające definicję przegród budowlanych. 3.2. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej interpretacji i wniósł o oddalenie skargi. 4. Uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odniósł się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przepisów procesowych i uznał je za bezpodstawne. Zdaniem Sądu, przedstawiając stan faktyczny we wniosku skarżąca Spółka w istocie nie tyle przedstawiła stan faktyczny, co własną subiektywną ocenę tego stanu w zakresie przesłanek jednoznacznie wskazujących na to, że przedstawiany przez nią obiekt budowlany nie spełnia cech budynku, o jakich mowa w art. 1 a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Organ miał więc prawo w tej sytuacji uznać, że stan faktyczny nie jest wyczerpująco przedstawiony, zwłaszcza że wiedza co do stanu faktycznego jest zarówno wiedzą notoryjną (jedyny tego typu obiekt w R.), jak też znaną organowi poniekąd z urzędu, jako organowi wydającemu chociażby decyzję zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę. Wezwanie do złożenia zasadniczej dokumentacji budowlanej było jak najbardziej racjonalne w tej sprawie, gdyż dokumentacja ta szczegółowo opisywała stan faktyczny, a więc techniczne cechy obiektu budowlanego. Nie było to więc prowadzenie przez organ postępowania dowodowego, a tylko ocena stanu faktycznego przedstawionego z uwzględnieniem koniecznego uzupełnienia tego stanu faktycznego przez przedstawienie przez skarżącą dokumentacji techniczno-budowlanej. Przechodząc do oceny zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego, Sąd pierwszej instancji wskazał na art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., który definiuje budynek jako obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego posiadający łącznie cztery cechy: 1) jest trwale związany z gruntem, 2) jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, 3) posiada fundamenty, 4) posiada dach. Zdaniem Sądu, pierwsza z wymienionych cech jest oczywista i jej spełnienie nie budzi wątpliwości stron. Odnośnie do drugiej z przesłanek, Sąd odwołał się do słownikowego znaczenia pojęcia "wydzielenie z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych" i stwierdził, że funkcją przegrody budowlanej obiektu budowlanego ma być wyodrębnienie tego obiektu z przestrzeni zewnętrznej w taki sposób, gdzie da się co do zasady opisać, która część przestrzeni ogólnej należy do przestrzeni obiektu, a która jest przestrzenią zewnętrzną w stosunku do obiektu. Zdaniem Sądu, nie ma racji strona skarżąca, gdy uważa, że za przegrodę może być uznany tylko taki element zewnętrzny obiektu budowlanego, który ma cechy ściany, to jest co do zasady ma charakter lity z dopuszczalnymi otworami (okiennymi, drzwiowymi czy technologicznymi). Sąd za bezpodstawne uznał również twierdzenia Spółki, że analizowany obiekt nie ma dachu. Odwołując się do językowego znaczenia pojęcia dach, Sąd ten wskazał, że jest to trwale związany z obiektem budowlanym jego element przykrywający obiekt od góry, mający funkcję ochrony przed opadami atmosferycznymi. Słusznie więc organ uznał za dach stropodach na garażu, który pełni funkcję ochrony przed opadami. Fakt, że dach jest przystosowany do pełnienia funkcji parkingu (otwartego) nie pozbawia go cechy polegającej na ochronie przed opadami atmosferycznymi. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, całkowicie bezpodstawne są również twierdzenia, że analizowany obiekt budowlany nie posiada fundamentów. Organ trafnie wskazał, że cały obiekt (połączone we wspólnej bryle: galeria handlowa, garaż, kino) posadowione są na: stopach fundamentowych dla słupów, ławy fundamentowe dla ścian oraz płyty fundamentowe dla szybów windowych). Wszystkie te trzy elementy należy zaliczyć do fundamentów, gdyż za fundamenty na gruncie języka potocznego z uwzględnieniem podstawowej, dostępnej każdemu wiedzy w zakresie techniki budowlanej należy uznać posadowione w sposób trwały, maksymalnie ograniczający możliwość ruchów pionowych i poziomych w konkretnych warunkach geologicznych, elementy służące za podstawę trwałego posadowienia obiektów budowlanych a także obiektów (urządzeń) innych niż budowlane, które muszą być posadowione w sposób trwale uniemożliwiający ich przesunięcia w pionie i poziomie. Reasumując Sąd stwierdził, że zakwalifikowanie analizowanego obiektu do kategorii budynku wypływa zarówno z prawidłowo przeprowadzonej przez organ interpretujący wykładni prawa, jak też znajduje potwierdzenie w takiej samej ocenie autorów dokumentacji budowlanej jak i powiatowego inspektora nadzoru budowlanego. 5. Skarga kasacyjna. Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji złożył pełnomocnik Spółki. Zaskarżonemu w całości wyrokowi postawione zostały zarzuty naruszenia: - prawa materialnego, tj.: art. 1a ust. 1 pkt 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 1a ust. 1 pkt 2 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że (i) zastosowane w garażu wielopoziomowym (dalej: Parking otwarty) bariery zabezpieczające samochody przed wypadnięciem stanowią przegrody budowlane w rozumieniu u.p.o.l. i jako takie w sposób wystarczający wyodrębniają obiekt z przestrzeni oraz, że (ii) Parking otwarty posiada fundamenty i dach, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania wskazanych przepisów, podczas, gdy wydzielenie z przestrzeni należy rozumieć jako oddzielenie trójwymiarowej bryły obiektu budowlanego (budynku) od otaczającej go, również trójwymiarowej przestrzeni oraz podczas gdy za dach nie można uznać nieosłoniętego ostatniego poziomu Parkingu otwartego, po którym poruszają się samochody, zaś za fundamenty - elementów konstrukcyjnych nieprzenoszących obciążeń na grunt z nawierzchni placu postojowego na najniższym poziomie obiektu; - przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 146 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. - dalej: "p.p.s.a."), poprzez wadliwe wykonanie funkcji kontrolnej, tj. nieuwzględnienie przez WSA skargi na interpretację indywidualną, podczas gdy interpretacja została wydana z naruszeniem art. 14b § 1, § 3 i § 4 w zw. z art. 14h o.p., które to naruszenie polegało na przeprowadzeniu przez Prezydenta Miasta postępowania dowodowego w procedurze wydawania interpretacji indywidualnej (wezwanie Skarżącej do złożenia dokumentacji technicznej obiektu), co doprowadziło do wydania Interpretacji Indywidualnej na zmodyfikowanym przez Prezydenta Miasta stanie faktycznym, podczas gdy WSA powinien uchylić interpretację indywidualną jako wydaną z naruszeniem przepisów o.p. i stwierdzić, że w procedurze wydawania interpretacji indywidualnych organy wydają interpretacje w oparciu o stan faktyczny przedstawiony we wniosku przez podatnika bez możliwości prowadzenia postępowania dowodowego. Mając powyższe na uwadze pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie. W przypadku nieuwzględnienia przez Sąd zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego, strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi. Ponadto skarżący kasacyjnie wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W piśmie procesowym z dnia 12 sierpnia 2016 r., pełnomocnik Spółki cofnął podstawę kasacyjną polegającej na naruszeniu przepisów postępowania, tj. art. 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 3 pkt 4 i w zw. z art. 135 p.p.s.a. W oddzielnym piśmie z tej samej daty pełnomocnik Spółki przedstawił dodatkowe uzasadnienie podstawy kasacyjnej polegającej na naruszeniu przepisów prawa materialnego, dołączając ekspertyzę techniczną dotyczącą klasyfikacji na gruncie prawa budowlanego parkingu (garażu) wielopoziomowego. 6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 6.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 6.2. W pierwszym rzędzie należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej oznacza, że sąd ten, co do zasady, może badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wskazane w skardze kasacyjnej. Zatem to skarżący kasacyjnie, wyznacza zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wyrażona w art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada dyspozycyjności oznacza także, że sąd kasacyjny jest związany wnioskiem dotyczącym cofnięcia skargi kasacyjnej w całości, a także wnioskiem dotyczącym cofnięcia części zarzutów skargi kasacyjnej. Każde takie cofnięcie jest dopuszczalne i wiąże ono Naczelny Sąd Administracyjny bez zgody strony przeciwnej. W tej sprawie strona skarżąca kasacyjnie cofnęła podstawę kasacyjną dotyczącą naruszenia przepisów postępowania, tj.: art. 146 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4a w zw. z art. 135 p.p.s.a., poprzez wadliwe wykonanie funkcji kontrolnej, tj. nieuwzględnienie przez WSA skargi na interpretację indywidualną, podczas gdy interpretacja została wydana z naruszeniem art. 14b § 1, § 3 i § 4 w zw. z art. 14h o.p., które to naruszenie polegało na przeprowadzeniu przez Prezydenta Miasta postępowania dowodowego w procedurze wydawania interpretacji indywidualnej (wezwanie Skarżącej do złożenia dokumentacji technicznej obiektu), co doprowadziło do wydania interpretacji indywidualnej na zmodyfikowanym przez Prezydenta Miasta stanie faktycznym. Cofnięcie tej podstawy kasacyjnej oznacza, że zakres kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku, poza przesłankami nieważności postępowania, które w tej sprawie nie zachodzą, został ograniczony tylko do zarzutu dotyczącego naruszenia prawa materialnego, tj. art. 1a ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 1a ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Oparcie skargi kasacyjnej jedynie na zarzutach dotyczących naruszenia prawa materialnego oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny, związany treścią art. 183 § 1 p.p.s.a., zobligowany jest do przyjęcia stanu faktycznego sprawy zawartego w zaskarżonym wyroku i nie ma podstaw do kwestionowania prawidłowości tych ustaleń (zob. wyroki NSA: z dnia 10 maja 2004 r., FSK 18/04, LEX nr 129885; z dnia 1 grudnia 2005 r., FSK 2591/04, LEX nr 187479). Zarzuty skargi kasacyjnej oparte na art. 174 pkt 1 p.p.s.a mogą dotyczyć błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, przy czym błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (zob. np. wyroki NSA: z dnia 28 stycznia 2014 r., I GSK 1280/12; z dnia 5 kwietnia 2016 r., I OSK 1487/15 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl). 6.3. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny związany jest ustaleniami stanu faktycznego, które zostały w tej sprawie przyjęte przez Prezydenta Miasta Radomia, a następnie zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji. Wynika z nich, że przedmiotowy parking w części usytuowany jest bezpośrednio pod budynkiem G. oraz dobudowany jest do budynku. Jak stwierdził organ interpretacyjny, parking pod budynkiem stanowi podziemną kondygnację budynku. Jest on częścią, kondygnacją podziemną tego budynku-zblokowanego, który jest trwale związany z gruntem oraz posiada fundamenty (stopy fundamentowe, ławy fundamentowe, płyty fundamentowe. Dach budynku parkingu wielopoziomowego zaprojektowano jako użytkowy, dostosowany do przenoszenia obciążeń od pojazdów osobowych, na którym znajdują się również urządzenia techniczne. Obiekt posiada dach z jednoczesną funkcją użytkową (miejsca postojowe dla samochodów). Organ interpretacyjny ustalił też, że obiekt jest wydzielony z przestrzeni przegrodami – ścianami pełnymi i niepełnymi. Wobec takich ustaleń prawidłowa jest ocena Sądu pierwszej instancji, że sporny parking spełnia cechy budynku w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., a tym samym nie może być uznany za budowlę w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. W świetle art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., budynkiem jest obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Podobnie pojęcie budynku zdefiniowane zostało w art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.), zgodnie z którym przez budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Z kolei budowlą, zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l, jest obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Z tego wynika, że obiekt budowalny, który spełnia cechy budynku nie może być uznany za budowlę. W tym zakresie Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał na cztery występujące łącznie cechy budynku, tj. trwałe związanie z gruntem, wydzielenie z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadanie fundamentów i dachu. Cechy te spełnia parking, tak jak został on opisany w zaskarżonej interpretacji przez organ interpretacyjny. Wobec tego jedynie na marginesie należy wskazać na wyrażony już w orzecznictwie pogląd, który podziela również skład orzekający w niniejszej sprawie, że pojęcia przegrody budowlanej, o którym mowa w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., nie można zawężać do ściany w tradycyjnym rozumieniu tego słowa, ale należy objąć tą kategorią również takie elementy struktury budynku, jak np. filary, słupy czy kolumny, które w sensie konstrukcyjnym mogą pełnić tę samą funkcję co ściana, i które strukturalnie wydzielają budynek lub jego część z przestrzeni (wyrok NSA z dnia 11 maja 2016 r. II FSK 1581/15, CBOSA). Z tych względów nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 1a ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 1a ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. 6.4. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 w zw. z art. 207 § 1 p.p.s.a., a także § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 z późn. zm.) w zw. z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804).