VI SA/Wa 3323/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska - Przewłoka Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (spr.) Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2014 r. sprawy ze skargi M.G. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę adwokatów oddala skargę Decyzją z dnia [...] września 2013 r. Minister Sprawiedliwości sprzeciwił się wpisowi M.G. (zwany dalej "Skarżącym") na listę adwokatów Izby Adwokackiej w P., dokonanemu uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w P. z dnia [...] lipca 2013 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 104 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej jako "K.p.a.") w związku z art. 65 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188, z późn. zm. dalej jako "p.o.a."). Podstawę faktyczną sprzeciwu stanowiły następujące ustalenia: W dniu [...] lipca 2013 r. Skarżący złożył w Okręgowej Radzie Adwokackiej w P. wniosek o dokonanie wpisu na listę adwokatów Izby Adwokackiej w P., na podstawie art. 65 pkt 4 p.o.a. W celu udokumentowania przesłanek z powyższego przepisu, przedłożył między innymi: - odpis dyplomu Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu im. [...], z którego wynika, że w dniu [...] czerwca 1971 r. Skarżący uzyskał tytuł magistra prawa, - świadectwo z dnia [...] kwietnia 1973 r. Prokuratury Wojewódzkiej w Z. zaświadczające złożenie egzaminu prokuratorskiego z wynikiem ogólnym dobrym, - protokół Komisji Egzaminacyjnej dla aplikantów adwokackich przy Radzie Adwokackiej w P. z dnia [...] grudnia 1976 r. stwierdzający, iż Skarżący złożył egzamin adwokacki z wynikiem dobrym, - życiorys i kwestionariusz osobowy, zawierające przebieg pracy zawodowej, z których wynika, iż w latach 1977 - 2008 wymieniony wykonywał zawód adwokata, - zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego z dnia [...] lipca 2013 r., z którego wynika, iż nie figuruje w Kartotece Karnej tego rejestru, - oświadczenie lustracyjne, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 - 1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 3, poz. 425 z późn. zm.), - rekomendacje adwokatów, K.K. - z dnia [...] lipca 2013 r. oraz Z.D. - z dnia [...] lipca 2013 r. Do akt osobowych dołączono protokół z rozmowy przeprowadzonej ze Skarżącym przed Dziekanem i Rzecznikiem Dyscyplinarnym [...] Izby Adwokackiej w P. w dniu [...] lipca 2013 r., stwierdzający, iż ubiegający się o wpis na listę adwokatów daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Uchwałą z dnia [...] lipca 2013 r. Okręgowa Rada Adwokacka w P. wpisała Skarżącego na listę adwokatów tej Izby. W uzasadnieniu wskazała, że kandydat spełnia wszystkie ustawowe wymagania dotyczące wpisu na listę adwokatów. Zdaniem Rady, Skarżący korzysta w pełni z praw publicznych, ma pełną zdolność do czynności prawnych, jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Decyzją z dnia [...] września 2013 r., Minister Sprawiedliwości sprzeciwił się wpisowi Skarżącego na listę adwokatów Izby Adwokackiej w P., dokonanemu ww. uchwałą Okręgowej Rady w P. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazał, iż Skarżący uchwałą Rady Adwokackiej w P. z dnia [...] stycznia 1977 r. został wpisany na listę adwokatów Izby P.. Następnie Uchwałą tej Rady z dnia [...] stycznia 2008 r. skreślono go z listy, na własny wniosek. W aktach znajdował się również wyrok Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] maja 2007 r., sygn. akt [...], którym skazano Skarżącego za przestępstwa z art. 230 kk i art. 286 § 1 kk w związku z art. 11 § 2 kk, z art. 284 § 2 kk oraz z art. 230 kk., orzekając środek karny w postaci zakazu wykonywania zawodu adwokata na okres 8 lat. Jednocześnie w dniu [...] sierpnia 2012 r. Sąd Rejonowy w L. w sprawie [...] uznał ww. środek karny za wykonany. W ocenie Ministra Sprawiedliwości zawarte w zaskarżonej decyzji, Skarżący spełniał przesłanki określone w art. 65 pkt 2 - 4 p.o.a. Natomiast nie spełniał przesłanki wynikającej z art. 65 pkt 1 p.o.a., którą jest nieskazitelność charakteru oraz rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Odwołując się do przesłanek “braku rękojmi" oraz “nieskazitelnego charakteru", będących przedmiotem rozważań w przytoczonym przez organ orzecznictwie, stwierdził, iż podstawą wniesionego sprzeciwu była dotychczasowa postawa Skarżącego, w szczególności popełnione czyny, będące przedmiotem postępowania karnego o sygnaturze akt [...] i wydanego wyroku skazującego. Minister Sprawiedliwości wymienił szereg czynności zaprzeczających nieskazitelności charakteru i podważających wiarygodność Skarżącego, w tym czynności dla osiągnięcia nieuprawnionych korzyści, polegających między innymi na świadomym wprowadzaniu w błąd innych osób, co do posiadania wpływów i znajomości w Sądzie Okręgowym w P. oraz w Prokuraturze Okręgowej w P. Zdaniem organu, wymienione działania były wyrazem braku poszanowania dla takich wartości jak szczerość czy uczciwość w życiu codziennym oraz podważających zawód zaufania publicznego. Minister Sprawiedliwości nie podzielił stanowiska organów samorządu adwokackiego w zakresie zasadności uzyskania wpisu na listę adwokatów przez Skarżącego. Przeciwnie, negatywnie ocenił dotychczasową postawę Skarżącego. Podważając jego wiarygodność i odpowiedzialność za własne czyny, jako nie dającą swoim zachowaniem rękojmii prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Minister Sprawiedliwości uprawniony do dokonania samodzielnej oceny zachowań Skarżącego pod względem spełniania przesłanek rękojmi, analizując dotychczasową jego drogę zawodową podważył jego odpowiedzialność, wiarygodność oraz nieskazitelny charakter, co dyskwalifikowało go w sferze etyczno-moralnej. W konsekwencji, zachowania Skarżącego uznano za godzące w wymiar sprawiedliwości, stanowiące przeszkodę dla należytego wykonywania zawodu adwokata. Jednocześnie Minister Sprawiedliwości stwierdził, że sam fakt zatarcia skazania nie powoduje automatycznie przywrócenia wszelkich cech charakteru i przymiotów osobistych jakie posiadał przed skazaniem, a jakie składają się na pojęcie nieskazitelnego charakteru. Odwołując się do aktywności Skarżącego w okresie przed datą złożenia wniosku o wpis na listę adwokatów, stwierdzono, iż nie przybrały takich cech, które umożliwiłyby stwierdzenie odzyskania przez niego przymiotu nieskazitelnego charakteru. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie w całości ww. decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2013 r., zarzucając naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego, przez błędną wykładnię przepisu art. 65 pkt 1 p.o.a. polegającą na subiektywnej i dowolnej interpretacji przesłanki rękojmi, bez wnikliwej analizy wszystkich możliwych elementów wypełniających treścią, nieostre pojęcie "rękojmi"; 2) przepisów prawa postępowania, w szczególności: - art. 7, art. 8, art. 77 K.p.a. przez nieuwzględnienie słusznego interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, polegające na naruszeniu zasady prawdy obiektywnej przy wydaniu decyzji administracyjnej, przez brak podjęcia przez organy wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, braku dogłębnej analizy i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, skutkujące wydaniem decyzji o sprzeciwie po niedostatecznie wnikliwym zbadaniu sprawy z przekroczeniem granic uznania administracyjnego, - art. 107 § 3 K.p.a. przez brak uzasadnienia jakie to aktywności Skarżącego w okresie przed datą złożenia wniosku o wpis na listę adwokatów nie przybrały cech, które umożliwiłyby stwierdzenia przez niego przymiotu nieskazitelnego charakteru, w szczególności wobec, iż organ wpisowy, jakim jest Okręgowa Rada Adwokacka w dniu [...] lipca 2013 r. podjęła uchwałę o jego wpisie na listę adwokatów, uznając, że jest nieskazitelnego charakteru i daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. W uzasadnieniu Skarżący podniósł, iż dokonana ocena jego postawy została zawężona tylko do jednostkowego wydarzenia, z pominięciem całokształtu dotychczasowej postawy na przestrzeni 20 lat pracy zawodowej. Wskazał, iż w okresie od wydania wyroku skazującego przestrzegał porządku prawnego, posiadał pozytywną opinię sąsiadów, a w jego miejscu zamieszkania nie miały miejsca interwencje policji. Dodatkowo podniósł, iż prowadzi ustabilizowany tryb życia, przeprowadził się wraz z małżonką do P. Zdaniem Skarżącego, Minister Sprawiedliwości w zaskarżonej decyzji dokonał jego “ponownego ukarania" za czyny, za które odpowiadał przed sądem karnym. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. dalej "p.p.s.a."). Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych kryteriów sąd nie stwierdził naruszenia prawa uzasadniającego jej uchylenie. W wyroku z dnia 23 lutego 1999 r. (sygn. II SA 1888/98) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przesłanka wymieniona w art. 65 pkt 1 p.o.a. ma charakter uznaniowy. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych cechuje się ograniczonym zakresem, sprowadzając się do ustalenia, czy decyzja podjęta została przez uprawniony do tego organ w przepisany sposób, czy przepisy prawa materialnego pozwalały na podjęcie takiej decyzji i czy badane rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności. Uznanie administracyjne stanowi bowiem uprawnienie administracji do kształtowania w danej sprawie i w danym stanie faktycznym skutków prawnych w ramach swobody administracyjnej ograniczonej przez przepisy prawa materialnego i obowiązujące reguły proceduralne. Tak więc organ administracji ma obowiązek zebrania materiału dowodowego i dokonania jego oceny pod kątem spełniania warunków określonych przepisem przy jednoczesnym wyważeniu słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego. W konsekwencji, istota sprawy niniejszej dotyczy kontroli przez Sąd prawidłowości przeprowadzonej przez Ministra Sprawiedliwości oceny osoby Skarżącego jako kandydata do wykonywania zawodu adwokata w oparciu o kryteria wymienione w art. 65 pkt 1 p.o.a. w kontekście zachowania wymienionych powyżej wymogów niezbędnych przy wydawaniu decyzji uznaniowej. Podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji stanowił art. 65 pkt 1 p.o.a, zgodnie z którym na listę adwokatów może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu. Powodem powyższego rozstrzygnięcia było niespełnienie przez Skarżącego przesłanki określonej w tym przepisie. Sąd nie przyznał racji Skarżącemu, iż brak owej przesłanki organ określający w sprawie ustalił bez wszechstronnej oceny materiału dowodowego w sprawie. W sprawie interpretacji pojęcia "nieskazitelność charakteru" i "rękojmia należytego wykonywania zawodu adwokata" w szeregu orzeczeniach wypowiedziały się sądy administracyjne. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2010 r., sygn. akt II GSK 324/09 "o nieskazitelności charakteru świadczą takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności na własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem". Skoro ustawodawca w art. 65 pkt 1 p.o.a. posługuje się pojęciem "dotychczasowe zachowanie" to zachowanie, postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów, należy oceniać do chwili złożenia stosownego wniosku o wpis na listę adwokatów. Oznacza to, że ocena zachowania, postępowania osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów winna mieć charakter oceny moralnej, etycznej, dokonanej w oparciu o ustawowe przesłanki i uwzględniającej cały dotychczasowy okres kandydata na adwokata. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2013 r. sprzeciwiająca się uchwale organu adwokatury w przedmiocie wpisania Skarżącego na listę adwokatów Izby Adwokackiej w P. Minister Sprawiedliwości dokonując sprzeciwu wobec wpisu Skarżącego na listę adwokatów Izby Adwokackiej w P. dokonanemu uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w P. z [...] lipca 2013 r. wyraził przekonanie, że Skarżący nie spełniał przesłanki zawartej w art. 65 pkt 1 p.o.a. Zdaniem organu, jego dotychczasowa postawa nie może być uznana za uzasadniającą nieskazitelność charakteru i dającą rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Istotne znaczenie w tej kwestii ma postawa oraz zachowania Skarżącego wypełniające znamiona czynów będących przedmiotem postępowania karnego, zakończonego prawomocnym wyrokiem skazującym. W ocenie Sądu, słuszny jest pogląd Ministra Sprawiedliwości, że Skarżący z powodu swojego dotychczasowego postępowania nie jest nieskazitelnego charakteru i nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Na rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata w rozumieniu art. 65 pkt 1 p.o.a. składają się dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej zostać adwokatem. O nieskazitelności charakteru świadczą takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem. Wyrażenie ustawowe "dotychczasowe zachowanie" oznacza zachowanie - postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę radców prawnych - do czasu wpisania na tę listę i to takie zachowanie, postępowanie, odpowiadające ocenom moralnym i etycznym, gwarantujące właściwe wykonywanie zawodu radcy prawnego. /wyrok NSA z dnia 2001.04.05 II SA 725/00/. Pojecie "rękojmi" to uroczyste poręczenie, zagwarantowanie, zapewnienie, że z racji posiadanych cech zawód zaufania publicznego, w tym wypadku adwokata, będzie wykonywany prawidłowo. Brak rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata jest więc implikacją braku nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania odpowiadającego ocenom moralnym i etycznym. Są to pojęcia jednolite i niepodzielne. Zgodzić się należy z organem, że popełnione przez Skarżącego przewinienia, ich charakter, muszą być ocenione negatywnie. Skarżący sprzeniewierzył się przecież zasadom swego dotychczasowego zawodu. Zgodnie z art. 4 ust. 1 p.o.a. wykonywanie zawodu adwokata polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami. Popełnione przez Skarżącego delikty dyskwalifikują go do wykonywania zawodu adwokata, który jest przecież zawodem zaufania publicznego. Z rozwiązania prawnego przyjętego w art. 68 i art. 69 p.o.a. wynika, że sprawa wpisu na listę adwokatów jest sprawą administracyjną. Kompetencja do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej wpisu na listę adwokatów przyznana została organowi samorządu zawodowego: okręgowej radzie adwokackiej oraz organowi administracji rządowej: Ministrowi Sprawiedliwości, przy czym kompetencje tych organów zostały powiązane prawnie w tym znaczeniu, że skuteczność prawna pozytywnego rozstrzygnięcia sprawy wpisu wymaga uchwały okręgowej rady adwokackiej i milczenia prawnego Ministra Sprawiedliwości. Wyrażenie sprzeciwu przez Ministra Sprawiedliwości pozbawia uchwałę o wpisie skuteczności prawnej. W postępowaniu o wpis, organ wpisowy ocenia, stosownie do art. 65 pkt 1 p.o.a., postawę moralną wnioskodawcy i jego dotychczasowe postępowanie. Okoliczność ukarania Skarżącego w postępowaniu karnym powinno mieć w postępowaniu wpisowym głównie znaczenie dla oceny dawania rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata. W przedmiotowej sprawie Minister Sprawiedliwości sprzeciwił się wpisowi Skarżącego na listę adwokatów. Dokonał oceny zachowania Skarżącego w aspekcie przesłanki z art. 65 pkt 1 p.o.a. Okoliczność ukarania wnioskodawcy w postępowaniu karnym ma znaczenie dla oceny dawania rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata. Ukaranie to przecież skutek określonego zachowania, postępowania podlegającego ocenie w aspekcie przesłanki "rękojmiowej". Organ wpisowy, w tym wypadku organ administracji rządowej, władny był ocenić samodzielnie ową przesłankę. Zdaniem Sądu, ocena dokonana przez organ nie jest dowolna. Znajduje uzasadnienie w przepisach prawa i bogatym orzecznictwie sądowym. Zgodzić się należy z organem, że ujawnione w wyroku skazującym z [...] maja 2007 r. czyny Skarżącego zagrażają społecznemu poczuciu zaufania do zawodu adwokata i godzą w porządek prawny. Zawód adwokata jest przecież zawodem zaufania publicznego, polegającym na obsłudze osobistych potrzeb ludzkich, wiążących się z przyjmowaniem informacji dotyczących także życia osobistego i zorganizowanym w sposób uzasadniający przekonanie społeczne o właściwym dla interesantów jednostki wykorzystaniu tych informacji przez świadczących usługi. Skoro Skarżący prezentuje cechy charakteru nielicujące z zawodem adwokata to tym samym nie daje on rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata. Dowodzi to także braku nieskazitelnego charakteru. Popełnione czyny Skarżącego dyskwalifikują go do wykonywania zawodu adwokata. Są bowiem takie czyny w życiu człowieka, które mimo dużych osiągnięć na różnych płaszczyznach, niweczą te osiągnięcia. W przypadku Skarżącego, fakt jego ukarania w postępowaniu karnym za czyny, które dotyczyły istoty wykonywania funkcji adwokata oznacza, iż nie jest on nieskazitelnego charakteru i nie może wykonywać zawodu adwokata, albowiem nie daje rękojmi wykonywania tego zawodu. Prawość i rzetelność to cechy pożądane w każdym zawodzie, a nie do przeceniania, zwłaszcza w zawodach prawniczych, w tym adwokata. Zachowanie Skarżącego przyniosło ujmę zawodowi, który wykonywał. Nie mógł więc oczekiwać innej jego oceny, aniżeli ta, której dokonał Minister Sprawiedliwości. Przytoczona przez organ argumentacja jest logiczna i przekonywująca. Ocena materiału dowodowego, leżąca przecież w gestii organu wpisowego, w tym wypadku, organu administracji rządowej, została oparta na wszechstronnej jego ocenie. Organ dokonał oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy. Toczące się postępowanie administracyjne nie naruszyło także żadnej z zasad postępowania administracyjnego, w tym wyrażonych w art. 7, art. 8 oraz art. 77 K.p.a. W świetle powyższych rozważań skarga Skarżącego nie znajduje uzasadnienia. Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w wyroku.