II SA/Bd 1566/13
WyrokWSA w Bydgoszczy2014-03-12
Skład orzekający: Jerzy Bortkiewicz, Joanna Brzezińska, Grzegorz Saniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda prawidłowo stwierdził nieważność uchwały Zarządu Powiatu o odwołaniu dyrektora szkoły, uznając, że nie zaistniały "szczególnie uzasadnione przypadki" do odwołania w trybie nadzwyczajnym?Ratio decidendi
Wojewoda prawidłowo stwierdził nieważność uchwały Zarządu Powiatu o odwołaniu dyrektora szkoły, ponieważ zarzucane dyrektorowi uchybienia (niewłaściwe zarządzanie arkuszem organizacyjnym, zagrożenie dla budżetu, konflikty z nauczycielami, naruszenia proceduralne przy odwoływaniu wicedyrektora) nie stanowiły "szczególnie uzasadnionych przypadków" w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, które uzasadniałyby odwołanie w trybie nadzwyczajnym. Wskazane przez organ prowadzący okoliczności mogły co najwyżej stanowić podstawę do odwołania w trybie zwyczajnym (art. 38 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy).Stan faktyczny
Zarząd Powiatu odwołał dyrektora zespołu szkół, wskazując na niewłaściwe zarządzanie, niestosowanie się do uwag organu prowadzącego dotyczących arkusza organizacyjnego, zagrożenie dla budżetu, uchybienia w organizacji pracy szkoły stwierdzone przez podmiot zewnętrzny, naruszenia proceduralne przy odwoływaniu wicedyrektora oraz ignorowanie zaleceń Kuratorium Oświaty. Wojewoda stwierdził nieważność tej uchwały, uznając, że nie zaistniały "szczególnie uzasadnione przypadki" do odwołania w trybie nadzwyczajnym. Zarząd Powiatu zaskarżył rozstrzygnięcie Wojewody, zarzucając m.in. naruszenie przepisów o samorządzie powiatowym, k.p.a. oraz ustawy o systemie oświaty.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Zarządu Powiatu na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant asystent sędziego Maciej Hoffman po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 marca 2014 r. sprawy ze skargi Powiatu Golubsko - Dobrzyńskiego na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 3 października 2013 r. nr 77/2013 w przedmiocie odwołania dyrektora zespołu szkół oddala skargę.
Uchwałą Nr [...] z dnia [...] Zarząd Powiatu G. (dalej jako: "Zarząd Powiatu" lub "strona skarżąca"), działając na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2013 r., poz. 595) oraz art. 38 ust. 1 pkt 2 i art. 5 c pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572; ze zm.) odwołał Z. W. ze stanowiska dyrektora Zespołu Szkół Nr [...] im. [...] w G.
W uzasadnieniu uchwały Zarząd Powiatu wskazał, że powodem odwołania Z. W. ze stanowiska dyrektora szkoły było niewłaściwe zarządzanie przez wyżej wymienionego szkołą, co zagrażało interesowi publicznemu i destabilizowało funkcjonowanie szkoły.
Organ wskazał, że Z. W. nie stosował się do uwag organu prowadzącego odnośnie arkusza organizacyjnego szkoły i nie usuwał niezgodności z przepisami prawa oświatowego. Poniósł, że arkusz organizacyjny na rok [...] nie został zatwierdzony w nakazanym prawem terminie majowym ze względu na nieuwzględnienie uwag organu prowadzącego wyrażonych w piśmie z dnia [...]. Organ prowadzący zatwierdził arkusz dopiero [...], argumentując to dobrem uczniów. Realizacja arkusza organizacyjnego zmusiła powiat do zwiększenia planu finansowego szkoły w drugim półroczu roku [...]. Zagrożenie dla budżetu Powiatu, związane z realizacją arkusza organizacyjnego na rok szkolny [...], przygotowanego przez dyrektora, zachodziło również w roku [...].
Organ podniósł także, że analiza i ocena organizacji i funkcjonowania szkoły, dokonana przez podmiot zewnętrzny w [...] dowiodła, że szkoła nie realizowała właściwie procesu dydaktycznego. Stwierdzone uchybienia dotyczyły w szczególności liczebności grup na zajęciach lekcyjnych (zbyt małe lub zbyt liczne grupy), a także rozbieżności między szkolnym planem nauczania dla klasy a zapisami arkusza organizacyjnego dla danego oddziału.
Kolejnym problemem, na który zwrócił uwagę organ było umieszczenie w arkuszu organizacyjnym Liceum Ogólnokształcącego kilku klas dwuprofilowych, w których niemal wszystkie przedmioty realizowane są w podziale na grupy, co generuje dodatkowe koszty prowadzenia szkoły w postaci finansowania dodatkowych 3,5 etatów nauczycielskich.
Ponadto organ wskazał, że kontrola rozliczania godzin ponadwymiarowych nauczycieli wykazała błędy, skutkujące nieuzasadnionymi wypłatami lub niekorzystnymi zapisami dla niektórych nauczycieli.
Zarzucił także Z. W. naruszenie przepisów prawa oświatowego w związku z odwołaniem ze stanowiska wicedyrektora szkoły. Naruszenie to miało polegać na wprowadzeniu pod obrady Rady Pedagogicznej szkoły głosowania w sprawie wyrażenia opinii na temat odwołania wicedyrektora bez uprzedniego umieszczenia punktu dotyczącego głosowania w porządku obrad. Dyrektor nie uzasadnił też swojego wniosku, w sposób zgodny z art. 38 ustawy o systemie oświaty, a przeprowadzone głosowanie było tajne, co jest sprzeczne z przepisami prawa oświatowego i § 3 ust. 2 obowiązującego w szkole Regulaminu działalności Rady Pedagogicznej, stanowiącego integralna część Regulaminu Zespołu Szkół Nr [...] w G. Dyrektor nie dopełnił także, w terminie, ciążącego na nim, w skutek złożonego przez wicedyrektor szkoły wniosku, obowiązku oceny jej pracy.
Organ wywiódł również, że z punktu widzenia organu prowadzącego szkołę i powołującego jej dyrektora niedopuszczalne jest ignorowanie uwag czy zaleceń Kuratorium Oświaty. W związku z tym zwrócił uwagę, że dyrektor szkoły nie podjął działań prowadzących do ustalenia przez Radę Pedagogiczną organizacji doskonalenia zawodowego nauczycieli, mimo że został do tego zobowiązany w wyniku kontroli doraźnej przeprowadzonej [...] przez pracownika Kuratorium Oświaty. Dyrektor nie dokonał też zmian w statucie szkoły, do czego został zobowiązany kolejnym zaleceniem Kuratora Oświaty.
Ponadto organ zwrócił uwagę, że na Z. W. wpływają do organu prowadzącego szkołę i do Rady Powiatu skargi nauczycieli Zespołu Szkół Nr [...] im [...] w G. dotyczące nierównego traktowania pracowników szkoły. Dodał, że w przypadku, gdy sąd powszechny uzna, że pracownicy ci byli dyskryminowani przez pracodawcę, szkoła zostanie narażona na dodatkowe koszty.
Zdaniem Zarządu Powiatu przedstawione powyższej działania dyrektora szkoły powodują destabilizację pracy szkoły, niezgodną z prawem realizację zadań dydaktycznych szkoły, wywołują konflikty w gronie nauczycielskim, co ma wpływ na ocenę szkoły i jej prestiż w środowisku lokalnym i uniemożliwiają dalsze pełnienie przez Z. W. funkcji dyrektora szkoły.
Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...], nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nieważność wyżej wskazanej uchwały. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, że w niniejszej sprawie nie zachodziły szczególnie uzasadnione przesłanki do odwołania dyrektora szkoły na podstawie art. 38 ust 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty.
Jak wskazał Wojewoda, fakt niestosowania się przez dyrektora szkoły do uwag organu prowadzącego szkołę, dotyczących arkusza organizacyjnego szkoły, nie stanowił okoliczności uzasadniającej odwołanie dyrektora w omawianym trybie, gdyż nie uniemożliwiał on funkcjonowania szkoły. Wojewoda zwrócił również uwagę, że zatwierdzając kwestionowany arkusz organizacyjny organ prowadzący zaakceptował możliwość dalszego kierowania Zespołem Szkół przez Z. W.
Odnosząc się do argumentów dotyczących zagrożenie dla budżetu Powiatu wynikającego z konieczności zatwierdzenia arkuszu organizacyjnego szkoły, Wojewoda podniósł, że z uchwały zmieniającej budżet nie wynika, że zapisy w arkuszu organizacyjnym skutkować będą zagrożeniem dla budżetu Powiatu.
Zdaniem Wojewody powyższe zarzuty nie mogą uzasadniać odwołania dyrektora w trybie nadzwyczajnym z uwagę na znaczny upływ czasu, jaki minął od dnia [...] (organ prowadzący szkołę, w tym dniu zgłosił uwagi dotyczących arkusza organizacyjnego) do dnia podjęcia omawianej uchwały.
W ocenie Wojewody argumentem przemawiającym za trafnością podjętej uchwały nie mogą być również wnioski wynikające z analizy i oceny organizacji i funkcjonowania szkoły przeprowadzonej w [...] przez podmiot zewnętrzny.
Nie wskazują one bowiem na istnienie zagrożenia dla funkcjonowania szkoły. Ponadto Wojewoda zwrócił uwagę na to, że do uchwały nie załączono dowodów, na które powołano się we wspomnianej analizie i ocenie organizowania i funkcjonowania szkoły, a analiza ta stanowi jedynie dokument prywatny. Dodał też, że przedmiot analizy i oceny należy do kompetencji organu nadzoru pedagogicznego, a z akt niniejszej sprawy nie wynika by organ ten zgłaszał tego rodzaju nieprawidłowości lub by organ prowadzący zlecał właściwemu organowi przeprowadzenie kontroli w tym przedmiocie.
Również niezgodność między planami nauczania dla klas a przydziałem godzin dla poszczególnych klas z poszczególnych przedmiotów nie jest szczególnie uzasadnionym przypadkiem w rozumieniu art. 38 ust 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Organ nie wykazał bowiem by przeszkadzała dalszemu funkcjonowaniu szkoły. Niezgodność ta, zdaniem Wojewody, powinna być przedmiotem oceny pracy w innym trybie obowiązującym w stosunku do nauczycieli, wynikającym z przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 2 listopada 2000 r. w sprawie kryteriów i trybu dokonywania oceny pracy nauczyciela, trybu postępowania odwoławczego oraz składu i sposobu powoływania zespołu oceniającego (Dz.U. Nr 98, poz. 1066; ze zm.).
Odnosząc się do argumentu Zarządu Powiatu dotyczącego naruszenia przepisów na etapie wprowadzania przez dyrektora pod obrady Rady Pedagogicznej głosowania w sprawie wyrażenia opinii na temat odwołania wicedyrektora bez uprzedniego umieszczenia tego punktu w porządku obrad, Wojewoda zwrócił uwagę, że Zarząd Powiatu nie wskazał, jakie w jego ocenie przepisy prawa oświatowego zostały naruszone. Przywołany zaś przez Zarząd Powiatu Regulamin działalności Rady Pedagogicznej zawarty w rozdziale XII Regulaminu Zespołu Szkół nr [...] im. [...] w G. nie stanowi aktu mającego oparcie w obowiązujących przepisach. W ramach ustawy o systemie oświaty aktem określającym działalność szkoły lub zespołu szkół jest bowiem statut. W przypadku zaś rady pedagogicznej takim aktem jest jej regulamin stanowiący odrębny akt, a nie część innego dokumentu.
Również ewentualny brak oceny wicedyrektora szkoły oraz ignorowanie uwag czy zaleceń Kuratorium Oświaty, a także skargi innych nauczycieli nie stanowiły, w ocenie Wojewody, okoliczności zagrażających funkcjonowaniu szkoły, a tym samym nie mieścił się w kategorii szczególnie uzasadnionych przypadków, o których mowa w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Wojewoda dodał, że kwestie te powinny być przedmiotem oceny pracy w innym trybie obowiązującym w stosunku do nauczycieli. Zwrócił też uwagę, że Zarząd Powiatu nie załączył do uchwały dowodów na niedopełnienie w terminie przez dyrektora obowiązku oceny pracy wicedyrektora szkoły a także na to, że składano na dyrektora skargi i że były one zasadne.
Wojewoda uzasadniając swoje rozstrzygnięcie powołał się również na wyjaśnienia zawarte w piśmie [...] Kuratora Oświaty, z których wynika, że przeprowadzone przez wizytatorów Kuratorium na przełomie roku [...] i [...] problemowe ewaluacje zewnętrzne w obszarach Efekty i Zarządzanie zostały zakończone raportami pozytywnie oceniającymi szkoły Zespołu Szkół Nr [...] Zarówno w Gimnazjum, jak i Liceum Ogólnokształcącym ewaluatorzy ustalili wyłącznie bardzo wysokie i wysokie poziomy spełniania wymagań. Istniejące na terenie szkoły konflikty w dokumentach tych uznano zaś za niezagrażające jej funkcjonowaniu
Reasumując Wojewoda stwierdził, że uchwała została wydana z istotnym uchybieniem prawa, gdyż Zarząd Powiatu nie wykazał, że zarzucane dyrektorowi uchybienia uniemożliwiają dalsze efektywne kierowanie Zespołem Szkół Nr [...] im. [...] w G. i uzasadniają przypuszczenie, że pozostawienie go na stanowisku zagraża interesowi publicznemu.
W skardze Powiatu G. na wyżej wskazane rozstrzygnięcie nadzorcze zarzucono:
1. naruszenie art. 79 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym poprzez jego błędne zastosowania na skutek uznania, że uchwała w sprawie odwołania Z. W. ze stanowiska dyrektora zespołu szkół jest sprzeczna z prawem w stopniu istotnym, przemawiającym za stwierdzeniem jej nieważności, podczas gdy, przyjmując nawet, że uzasadnienie uchwały nie jest wyczerpujące, wadę tę należało uznać za naruszenie nieistotne w rozumieniu art. 79 ust. 4 cyt. ustawy;
2. naruszenie art. 7, 77 i 107 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. na skutek niewyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, braków w materiale dowodowym i braku wyczerpującego uzasadnienia rozstrzygnięcia, zwłaszcza w zakresie uzasadnienia prawnego, a w konsekwencji prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej;
3. naruszenie art. 6 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez skierowanie pisma
z dnia [...] o wszczęciu postępowania nadzorczego oraz rozstrzygnięcia nadzorczego z dnia [...] do osoby niebędącej stroną postępowania – tj. W. K. pełniącego funkcję Starosty G., nie zaś do właściwego organu – Zarządu Powiatu, a także poprzez podanie w podstawie prawnej zawiadomienia z dnia [...] przepisu art. 91 ustawy o samorządzie powiatowym, który nie miał w niniejszej sprawie zastosowania, co stanowiło naruszenie zasady praworządności i wprowadziło w błąd adresata zawiadomienia;
4. naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu wzięcia czynnego udziału w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały i udzielenie skarżącemu rażąco krótkiego terminu na zajęcie stanowiska w sprawie;
5. naruszenie art. 165 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 4 i art. 32 ust. 5 ustawy o samorządzie powiatowym w wyniku ich niezastosowania i niedokonanie oceny uchwały Zarządu Powiatu i jej uzasadnienia;
6. naruszenie art. 53 ust. 1 ustawy o finansach publicznych poprzez jego niezastosowanie i niedokonanie oceny działania dyrektora jako kierownika jednostki sektora finansów publicznych przez pryzmat tego przepisu;
7. naruszenie art. 38 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty
(cyt. wyżej) poprzez jego błędne zastosowanie na skutek uznania, iż zawarte
w uzasadnieniu uchwały Zarządu Powiatu okoliczności stanowiące przesłanki odwołania Z. W. z funkcji dyrektora nie stanowią przypadku szczególnie uzasadnionego, podczas gdy prawidłowe zastosowanie omawianej normy prowadzi do wniosku, że odwołanie wyżej wymienionego z funkcji dyrektora było konieczne ze względu na stwierdzone naruszenie prawa, brak współpracy z organem prowadzącym, utratę zaufania Zarządu Powiatu i korzystne dla dobra szkoły, zaś pomiędzy stwierdzonymi uchybieniami oraz pogorszeniem sytuacji szkoły istnieje adekwatny związek przyczynowy;
8. naruszenie art. 79 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym w związku z art. 11 i art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, na skutek zastosowania przez Wojewodę jako jedynego kryterium kontroli legalności uchwały art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty z pominięciem oceny działań odwołanego dyrektora przez pryzmat przepisów z zakresu finansów publicznych i naruszenia dyscypliny finansowej.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiot kontroli sądowoadministracyjnej w rozpoznawanej sprawie stanowiło rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...], którym stwierdzono nieważność uchwały Zarząd Powiatu G. Nr [...] z dnia [...] o odwołaniu Z. W. ze stanowiska dyrektora szkoły.
Rozpoznając niniejszą sprawę w pierwszej kolejności należało odnieść się
do zarzutów strony skarżącej wskazującej na naruszenie kwestionowanym rozstrzygnięciem nadzorczym, wynikającej z art. 165 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78 poz. 483; ze zm.) – dalej jako: "Konstytucja", zasady samodzielności jednostek samorządu terytorialnego.
Należy zauważyć, że samodzielność jednostek samorządu terytorialnego jest ograniczona przepisami prawa. Zgodnie bowiem z art. 171 ust. 1 Konstytucji działalność samorządu terytorialnego podlega nadzorowi z punktu widzenia legalności. Według zaś art. 171 ust 2 Konstytucji organem nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego są m.in. wojewodowie. Uzupełnieniem regulacji zawartych w art. 171 Konstytucji jest art. 77 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. tj. z 2013 r., poz. 595; ze zm.) – dalej jako: "ustawa o samorządzie powiatowym", w świetle którego nadzór nad wykonywaniem zadań powiatu sprawowany jest na podstawie na podstawie kryterium zgodności z prawem i art. 79 ust. 1 tejże ustawy, stanowiący, że uchwała powiatu sprzeczna z prawem jest nieważna.
W kontekście powyższych przepisów uznać należy, że Wojewoda posiadał uprawnienia do kontroli legalności omawianej uchwały. Nie ma znaczenia przy tym, że odwołanie ze stanowiska dyrektora szkoły ma charakter kompetencji władczej organu jednostki samorządu terytorialnego, związanej z wykonywaniem publicznoprawnych zadań w zakresie oświaty. Akt odwołania dyrektora szkoły z funkcji kierowniczej ma charakter administracyjnoprawny i jako taki podlega kontroli w trybie nadzoru (por. uchwała Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 1996 r. OPS 6/96.).
Oceniając legalność rozstrzygnięcia nadzorczego sąd administracyjny zobligowany jest do zbadania zgodności z prawem uchwały samorządu terytorialnego, której nieważność stwierdził organ nadzoru.
Uchwała, której nieważność stwierdził Wojewoda została wydana na podstawie
art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. tj. z 2004, Nr 256, poz. 2572; ze zm.) – dalej jako "ustawa o systemie oświaty", określającego przesłanki odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w szkole. Zgodnie z punktem 1 tego przepisu organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce odwołuje nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w razie:
a) złożenia przez nauczyciela rezygnacji, za trzymiesięcznym wypowiedzeniem,
b) ustalenia negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań wymienionych w art. 34a ust. 2 w trybie określonym przepisami w sprawie oceny pracy nauczycieli - bez wypowiedzenia,
c) złożenia przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny wniosku, o którym mowa w art. 34 ust. 2a;
Zgodnie natomiast z punktem 2 omawianego przepisu w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, a w przypadku szkoły i placówki artystycznej oraz placówki, o której mowa w art. 2 pkt 7, dla uczniów szkół artystycznych prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego - ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.
W niniejszej sprawie dyrektora szkoły odwołano ze stanowiska w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy, a więc z uwagi na zaistnienie szczególnie uzasadniony przypadek. Przepis ten wprowadza nadzwyczajny tryb odwołania osoby, której powierzono stanowisko kierownicze (dyrektora szkoły) i powinien być w związku z tym interpretowany ściśle.
Okolicznościami uzasadniającym zwolnienie dyrektora szkoły w tym trybie nie mogą być zatem w szczególności przypadki określone w pkt 1 omawianego przepisu.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że przyczyną odwołania w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty mogą być zaniedbania obowiązków dyrektora szkoły, które mogą prowadzić do destabilizacji funkcjonowania szkoły, to jest realizacji jej zadań w zakresie nauczania i wychowania. Nie każde naruszenie prawa przez dyrektora jest wystarczające do zastosowania tej formy odwołania (zob. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2002 r. sygn. akt SA/Rz 1969/01).
Ocena, czy w konkretnej sprawie zachodzi taka przesłanka, należy niewątpliwie do organu, który zamierza pozbawić nauczyciela dotychczasowej funkcji kierowniczej. Jednakże z uwagi na to, że art. 38 ust. 1 pkt 2 omawianej ustawy przewiduje możliwość odwołania tylko w przypadkach szczególnie uzasadnionych, to zarówno ocena, jak i uznanie organu, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze, a następnie zamierza odwołać go z tej funkcji, nie mogą mieć charakteru dowolnego ani arbitralnego. Organ, opierając się na materiale dowodowym, powinien w sposób wyczerpujący wskazać okoliczności uzasadniające zastosowanie omawianego trybu nadzwyczajnego i umotywować rozstrzygnięcie tak, aby wywód i argumentacja prawna mogły podlegać wnikliwej analizie zarówno organu nadzoru, jak i sądu.
W niniejszej sprawie Zarząd Powiatu jako okoliczności uzasadniające odwołanie dyrektora szkoły w trybie nadzwyczajnym wskazał m.in.: niestosowanie się przez dyrektora do uwag organu prowadzącego odnośnie arkusza organizacyjnego szkoły i zagrożenie dla budżetu Powiatu związane ze skutkami realizacji arkusza organizacyjnego. Z ustaleń Zarządu Powiatu wynika, w związku z niestosowaniem się do uwag organu zawartych w piśmie z dnia [...] arkusz organizacyjny nie został zatwierdzony w [...]. Zatwierdzenie w dniu [...] arkusza, mimo nieusunięcia z niego kwestionowanych przez organ zapisów, zostało zaś podyktowane dobrem uczniów.
Odnosząc się do powyższego, zgodzić się należy z Wojewodą, że nie jest to okoliczność uzasadniająca zwolnienie dyrektora w trybie nadzwyczajnym. Zarzuty te sprowadzają się bowiem do niewłaściwej organizacji pracy szkoły, a także do kwestionowania prawidłowości dysponowania środkami budżetowymi, co mogło by stanowić jedynie przesłankę do odwołania dyrektora w trybie art. 38 ust. 1 pkt 1 lit. b omawianej ustawy. Trudno uznać je za przypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, także z uwagi na fakt, że okoliczności te występowały od dłuższego czasu – co najmniej od [...] i mimo to Z. W. został powołany na kolejną kadencję, trwająca od [...]. Zgodnie zaś z orzecznictwem sądów administracyjnych brak szybkiej reakcji organu prowadzącego placówkę na postępowanie dyrektora w sposób naturalny osłabia, a nawet z upływem czasu może znosić, możliwość odwołania z funkcji dyrektora na podstawie omawianego przepisu, przewidzianego w sposób oczywisty dla przypadków wymagających natychmiastowego działania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2002 r. o sygn. akt II SA 3053/01, publ. LEX nr 82679 oraz z dnia 27 września 2012r. o sygn. I OSK 1615/12, publ. CBOiS).
Również uchybienia wskazane w przeprowadzonej w [...] przez podmiot zewnętrzny analizie i ocenie organizacji i funkcjonowania szkoły nie mieszczą się w pojęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków". Dotyczą one bowiem kwestii organizacji pracy szkoły (liczebność grup uczniów na zajęciach, wprowadzenie klas dwuprofilowych) i jako takie mogą co najwyżej stanowić ewentualną podstawę do zastosowania trybu odwołania dyrektora określonego w art.38 ust.1 pkt 1 lit.b ustawy o systemie oświaty.
Podobnie sytuacja wygląda, jeśli chodzi o zarzucane dyrektorowi naruszenie przepisów prawa oświatowego w związku z trybem odwołania ze stanowiska wicedyrektor szkoły, niesporządzeniem w terminie oceny pracy wicedyrektor i ignorowaniem zaleceń Kuratorium Oświaty dotyczących podjęcia działań prowadzących do ustalenia przez Radę Pedagogiczną organizacji doskonalenia zawodowego nauczycieli i zmian w statucie. Uchybienia w tym zakresie nie mogą być uznane za przypadek szczególnie uzasadniony. Nie można bowiem uznać ich za wyjątkowe, mogące prowadzić do destabilizacji funkcjonowania szkoły. Mogłyby one co najwyżej stanowić jeden z argumentów za negatywną oceną pracy i wykonywania zadań przez dyrektora i w konsekwencji zwolnieniem go w trybie zwyczajnym (tj. w trybie art. 38 ust. 1 pkt 1b ustawy o systemie oświaty).
Na podstawie uzasadnienia uchwały Zarządu Powiatu nie można również uznać konfliktów dyrektora z niektórymi nauczycielami i związane z nimi skargi na działania dyrektora za okoliczność uzasadniającą zwolnienie go w trybie nadzwyczajnym. Konflikty w pracy i skargi na pracodawcę nie są bowiem okolicznościami wyjątkowymi. Również ewentualne ryzyko ponoszenia konieczności wypłaty odszkodowania dla pracowników, którzy zostaliby przez sąd pracy uznani za dyskryminowanych przez dyrektora nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Konflikty dyrektora z pracownikami i uzasadnione skargi na jego działalność są to elementy mające wpływ na ocenę pracy dyrektora i jako takie mogą prowadzić do zwolnienia dyrektora w trybie zwyczajnym. Zwrócić należy też uwagę, że z lakonicznego sposób przedstawienia przez Zarząd Powiatu treści skarg i z uwagi na brak dokumentów potwierdzających ich złożenie i wskazujących na ich treść, nie można uznać, że w skargach tych zawarto zarzuty świadczące o tym, że konieczne jest natychmiastowe odwołanie dyrektora szkoły z uwagi na możliwość destabilizacji funkcjonowania szkoły.
Dodać należy, że jak wynika, z przywołanej w rozstrzygnięciu nadzorczym z opinii Kuratora Oświaty z dnia [...] w przeprowadzonych w roku [...] i [...] ewaluacjach zewnętrznych stwierdzono, że istniejące konflikty między nauczycielami nie mają wpływu na funkcjonowanie szkoły.
Jeśli natomiast chodzi o zarzut przekroczenia planu finansowego szkoły,
co w ocenie Zarządu Powiatu stanowi zagrożenie dla budżetu Powiatu, wskazać należy, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych uchybienia w zakresie gospodarki finansowej szkoły nie stanowią szczególnie uzasadnionych powodów natychmiastowego odwołania osoby z funkcji dyrektora szkoły (wyroki NSA z dnia 11 maja 2011 r. o sygn. akt I OSK 1973/11, LEX nr 1264643 i sygn. I OSK 1971/111, LEX nr 1264642, a także wyrok NSA z dnia 16 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 1975/11, LEX nr 1264645 ). Podobnie jak wcześniej omówione zarzuty Zarządu Powiatu również i ten mógłby stanowić przesłankę negatywnej oceny pracy i ewentualnego dalszego odwołania w innym trybie.
W świetle bowiem treści art. 34 a ust. 2 ustawy przesłankę do negatywnej oceny pracy stanowić może naruszenie zasad gospodarki finansowej, brak należytego nadzoru nad organizacją i funkcjonowaniem szkoły, naruszenie przez dyrektora szkoły dyscypliny finansów publicznych oraz naruszenie procedury udzielania zamówień publicznych.
Dodać należy również, że jak wynika z treści uzasadnienia uchwały zarzuty co
do nieprawidłowego dysponowania środkami budżetowymi przez dyrektora dotyczą dłuższego okresu czasu i obejmują swym zasięgiem okres sprzed powołania Z. W. na kolejną kadencję. Nie są to więc okoliczności nagłe, uzasadniające natychmiastowe zwolnienie ze sprawowanego stanowiska.
Reasumując, zgodzić się należy z Wojewodą, że w rozpatrywanej sprawie
nie zaistniał przypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 38 ust.1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Tym samym Wojewoda prawidłowo stwierdził, że uchwała Zarządu Powiatu jest sprzeczna z prawem i jako taka na mocy art.79 ust.1 ustawy o samorządzie powiatowym jest nieważna.
Nie można zgodzić się jednocześnie z twierdzeniami strony skarżącej, że uchwała zawierała jedynie nieistotne naruszenia prawa i że zastosowanie do niej powinien mieć art. 79 ust. 4 ustawy o samorządzie powiatowym, przewidujący, że w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę wydano z naruszeniem prawa. Wydanie przez organ rozstrzygnięcia w oparciu o przepis prawa materialnego bez wykazania, że zachodzą ustawowe przesłanki określone w tym przepisie uzasadniające jego zastosowanie w sprawie stanowi istotne naruszenie prawa.
Nie trafny jest również zarzut dotyczący naruszenie przez Wojewodę przepisów
art. 7, 77 i 107 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. Wojewoda w wydanym rozstrzygnięciu w sposób wyczerpujący odniósł się do argumentacji Zarządu Powiatu zawartej w uzasadnieniu uchwały o odwołaniu dyrektora szkoły z zajmowanego stanowiska i do zebranego materiału dowodowego. Zajęte zaś przez niego stanowisko jest spójne i logiczne, oparte na ugruntowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych.
Sąd nie podziela również twierdzeń strony skarżącej, że została nieprawidłowo zawiadomiona o wszczęciu postępowania i że w skutek tego uniemożliwiono jej wzięcie czynnego udziału w postępowaniu. Doręczenie zawiadomienia staroście należy uznać za prawidłowe. Z ustawy o samorządzie powiatowym wynika bowiem, że jest on organem który reprezentuje powiat na zewnątrz, w sferze publiczno i cywilnoprawnej, a także jest przewodniczącym zarządu powiatu i do jego zadań należy organizacja pracy zarządu powiatu. Starosta działając w imieniu Zarządu Powiatu był zatem upoważniony do zajęcia stanowiska w sprawie.
Dodać należy, że wprawdzie wyznaczony Zarządowi Powiatu termin był na tyle krótki, że mógł utrudnić lub nawet uniemożliwić stronie złożenie wyjaśnień, jednakże analiza akt administracyjnych sprawy, w tym kwestionowanego rozstrzygnięcia nadzorczego, jak i treść skargi wskazują na to, że uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy.
Wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcie Wojewody nie może mieć również fakt, że w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania podano błędną podstawę prawną, a także że zawarto w nim zarzuty dotyczące treści uchwały.
Nie trafne są również zarzuty dotyczące naruszenia art. 53 ust. 1 ustawy o finansach publicznych poprzez jego niezastosowanie i art. 79 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowy w związku z art. 11 w związku z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Wojewoda, jak już wyżej wskazano, oceniał bowiem legalność uchwały Zarządu Powiatu pod kątem istnienia przesłanek do zastosowania przez organ przepisu art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Powołane zaś przez stronę przepisy nie miały bezpośredniego zastosowania w sprawie. Mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, jedynie gdyby Zarząd Powiatu wykazał, że naruszenie powyższych przepisów stanowiło przesłankę do zastosowania art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, czego organ nie zrobił.
Reasumując stwierdzić należy, że organ nadzoru prawidłowo zastosował przepis art. 79 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym, a Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, nie dopatrzył się uchybień skutkujących uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego.
Sąd oddalił wniosek o zawieszenie postępowania wobec braku zaistnienia przesłanek z przepisu art. 125 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. tj. z 2012 r., poz. 270; z późn. zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.". Należy zauważyć, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, co oznacza, że sąd rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonego aktu zasadniczo nie podlega uwzględnieniu. Toczące się postępowanie o naruszenie dyscypliny finansów, nie może być uznane za postępowanie w rozumieniu przepisu art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Po pierwsze dlatego, że jego wynik, jak to już wyjaśniono powyżej nie stanowi przesłanki do dokonania oceny istnienia szczególnie uzasadnionych powodów natychmiastowego odwołania osoby z funkcji dyrektora szkoły, a po wtóre, wynik powoływanego przez stronę skarżącą postępowania należy do okoliczności, której nie obejmują akta sprawy i która dopiero może stać się w przyszłości podstawą do podejmowanych wobec dyrektora szkoły określonych czynności prawnych, stosownie do podjętego rozstrzygnięcia w zakresie zarzucanych mu działań, a nie oczekiwania na jego podjęcie.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. tj. z 2012 r., poz. 270; z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło