I SA/Gl 749/13
WyrokWSA w Gliwicach2014-03-12
Skład orzekający: Bożena Suleja, Eugeniusz Christ, Anna Tyszkiewicz-Ziętek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ interpretacyjny prawidłowo ocenił stanowisko wnioskodawcy dotyczące sposobu ustalania kosztów uzyskania przychodów w podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z nabyciem wierzytelności "masowej"?Ratio decidendi
Organ interpretacyjny naruszył art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej, ponieważ ocena prawna stanowiska wnioskodawcy była niepełna i niejasna co do zastosowania konkretnych przepisów dotyczących kosztów uzyskania przychodów. Sąd uchylił interpretację, wskazując, że organ powinien najpierw zakwalifikować koszty nabycia wierzytelności masowej jako koszt bezpośredni lub inny, a następnie przyporządkować sposób ich rozliczenia do odpowiednich przepisów art. 22 ust. 1 i ust. 4-6 ustawy o PIT, uzasadniając dokonaną subsumpcję.Stan faktyczny
Strona wniosła o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej dotyczącą sposobu ustalania kosztów uzyskania przychodów w związku z nabyciem przez spółkę jawną, której jest wspólnikiem, wierzytelności "masowej" (pakietu wielu wierzytelności). Organ interpretacyjny uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe, twierdząc, że koszt nabycia wierzytelności należy rozliczać proporcjonalnie do przychodu uzyskanego ze sprzedaży lub windykacji. Strona wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o PIT. Sąd administracyjny uznał skargę za uzasadnioną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną Ministra Finansów.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja (spr.), Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2014 r. sprawy ze skargi R. Z. na interpretację Ministra Finansów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną interpretację; 2) zasądza od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Indywidualną interpretacją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K., działając w imieniu Ministra Finansów na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.. dalej O.p.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112 poz. 770 ze zm.), stwierdził że stanowisko R.Z. (dalej strona lub wnioskodawca) przedstawione we wniosku z dnia 10 grudnia 2012 r. o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie sposobu ustalania kosztów uzyskania przychodów w związku z nabyciem pakietu wierzytelności - jest nieprawidłowe.
W uzasadnieniu organ interpretacyjny wskazał, iż we wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny: wnioskodawca jest wspólnikiem w spółce jawnej (dalej Spółka), która prowadzi działalność w zakresie usług finansowych oraz usług pośrednictwa finansowego. W ramach prowadzonej działalności Spółka m.in. nabywa wierzytelności (cesja wierzytelności zgodnie z art. 509 Kodeksu cywilnego), zarówno pojedyncze, jak i "masowe", obejmujące kilkadziesiąt lub nawet kilkaset wierzytelności pojedynczych. Wierzytelność "masową" Spółka nabywa na podstawie jednej umowy, za jedną cenę, bez oceny ryzyka ściągalności poszczególnych wierzytelności wchodzących w jej skład. Wszystkie wierzytelności nabywane są po cenie niższej niż ich nominalna wartość. Spółka jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług.
W związku z powyższym zadano następujące pytanie:
Czy w przypadku nabycia wierzytelności "masowej", w celu ustalenia osiągniętego przez wnioskodawcę dochodu, zapłaconą za wierzytelność cenę, stanowiącą koszt uzyskania przychodu, należy odnieść do sumy przychodów uzyskanych ze wszystkich wierzytelności wchodzących w skład wierzytelności "masowej", czy też koszt uzyskania przychodu należy w tym przypadku ustalić w inny sposób, a jeśli tak to w jaki?
Zdaniem wnioskodawcy, w celu ustalenia kosztów uzyskania przychodu, a w konsekwencji do określenia wysokości osiągniętego przez wnioskodawcę dochodu, należy zapłaconą za wierzytelność "masową" cenę odnieść do sumy przychodów uzyskanych ze wszystkich wierzytelności wchodzących w skład wierzytelności "masowej". Nie istnieje co prawda przepis, na którego podstawie można jednoznacznie określić, czy koszt uzyskania przychodu w danym przypadku należy odnosić do sumy uzyskanych przychodów ze wszystkich wierzytelności, czy też ustalać to w inny sposób, ale na prawidłowość wskazanej przez wnioskodawcę metody wskazuje natura stosunku prawnego pomiędzy zbywcą wierzytelności a Spółką oraz wykładnia systemowa i celowościowa art. 14 ust. 3 pkt 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm. dalej u.p.d.o.f.).
Po pierwsze, Spółka nabywa wierzytelność "masową" (czyli w istocie pakiet wielu wierzytelności indywidualnych) na podstawie jednej umowy za jedną z góry ustaloną cenę, dotyczącą wszystkich wierzytelności wchodzących w skład pakietu. Nie jest możliwe zatem ustalenie konkretnej ceny jaką Spółka płaci zbywcy za indywidualną wierzytelność. Przyjęcie innej niż wskazana przez wnioskodawcę metody ustalenia kosztu uzyskania przychodu jest również problematyczne ze względu na niemożność przypisania w tym wypadku konkretnego przychodu do konkretnej wierzytelności, z której przychód ten będzie pochodził. Ustalenie zaś innej metody, czyni niemal niemożliwym fakt, iż w skład wierzytelności "masowej" wchodzi nawet kilkaset wierzytelności indywidualnych o różnej wartości nominalnej, od kilku złotych do kilkudziesięciu tysięcy złotych.
Po drugie, na prawidłowość wskazanej przez wnioskodawcę metody wskazuje wykładnia systemowa i celowościowa art. 14 ust. 3 pkt 3a u.p.d.o.f. W świetle tego przepisu do przychodów nie zalicza się zwróconych innych wydatków niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów. Warto w tym miejscu zauważyć, iż do momentu uzyskania przychodu, tj. do momentu uzyskania z wierzytelności kwoty przewyższającej cenę za jaką wierzytelność ta została przez Spółkę nabyta, nie mamy do czynienia z przychodem (kwoty uzyskane od dłużnika nie stanowią w świetle ww. przepisu przychodu). Nie możemy zatem przyjąć, aby racjonalny prawodawca umieszczał ten przepis w tym miejscu przypadkiem i w oderwaniu od przepisów i norm sąsiednich. Absurdalne będzie zatem przyjęcie, iż do określonego momentu wskazane kwoty należy traktować łącznie, gdyż nie stanowią one przychodu, a potem należy je traktować rozłącznie.
Na tle tak przedstawionego stanu faktycznego organ zauważył na wstępie, że cesja wierzytelności uregulowana została w art. 509-518 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16 poz. 93 ze zm. dalej K.c.). Stosownie do przepisu art. 509 § 1 tej ustawy, wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. W myśl art. 509 § 2 ww. ustawy, wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki.
W świetle powyższych przepisów, przeniesienie wierzytelności polega na tym, że prawa przysługujące zbywcy (dotychczasowemu wierzycielowi) przechodzą na nabywcę wierzytelności. W wyniku przeniesienia (przelewu, cesji) wierzytelności wygasa u dotychczasowego wierzyciela (cedenta) stosunek zobowiązaniowy z dłużnikiem, powstają natomiast nowe stosunki zobowiązaniowe w rozumieniu cywilnoprawnym, pomiędzy nabywcą wierzytelności (cesjonariuszem), a dłużnikiem oraz pomiędzy zbywcą, a nabywcą wierzytelności (jeżeli przeniesienie wierzytelności jest odpłatne). Treść powyższych przepisów wskazuje zatem, iż wierzytelność jest prawem majątkowym, które może być przedmiotem obrotu gospodarczego. Zatem, przeniesienie wierzytelności rodzi skutki podatkowe, również w podatku dochodowym od osób fizycznych.
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 3 i 7 u.p.d.o.f. źródłami przychodów są m.in.:
- pozarolnicza działalność gospodarcza oraz
- kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a)-c).
Zgodnie z art. 5a pkt 6 cytowanej wyżej ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o działalności gospodarczej albo pozarolniczej działalności gospodarczej oznacza to działalność zarobkową:
a. wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową,
b. polegającą na poszukiwaniu, rozpoznawaniu i wydobywaniu kopalin ze złóż,
c. polegającą na wykorzystywaniu rzeczy oraz wartości niematerialnych i prawnych prowadzoną we własnym imieniu bez względu na jej rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły, z której uzyskane przychody nie są zaliczane do innych przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-9.
Jeżeli zatem przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zaliczają określonego przychodu do innego niż pozarolnicza działalność gospodarcza źródła przychodów - przychód ten, przy braku przeciwnego wskazania, winien być uznany za przychód, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f.
Organ zaznaczył, iż przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie wyłączają z działalności gospodarczej, działań polegających na wykonywaniu czynności mających charakter usług pośrednictwa finansowego. Wobec powyższego przychód uzyskany z działalności polegającej na egzekwowaniu uprzednio nabytych wierzytelności lub obrocie wierzytelnościami, prowadzonej przez przedsiębiorcę we własnym imieniu, w sposób zorganizowany i ciągły, z nastawieniem na zysk z tych transakcji, stanowi przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej.
Następnie organ interpretacyjny przytoczył treść art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. dotyczącego kosztów uzyskania przychodów, z którego wynika, iż kosztami uzyskania przychodów są wszelkie racjonalnie i gospodarczo uzasadnione wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, których celem jest osiągnięcie przychodów bądź też zabezpieczenie lub zachowanie tego źródła przychodów, o ile w myśl przepisów ww. ustawy nie podlegają wyłączeniu z tychże kosztów.
Koszty uzyskania przychodów, które spełniać będą warunki określone przepisem art. 22 ust. 1 cyt. ustawy, winny zostać rozliczone zgodnie z zasadami określonymi w art. 22 ust. 4 - 6 ww. ustawy, w zależności od rodzaju prowadzonych ksiąg i przyjętej metody ewidencjonowania kosztów.
Następnie organ raz jeszcze przytoczył zaprezentowany przez autora wniosku stan faktyczny. Wskazał, że wydatki poniesione przez Spółkę, której wspólnikiem jest wnioskodawca, prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa finansowego (obrotu wierzytelnościami), na nabycie wierzytelności we własnym imieniu i na swój rachunek, następnie odsprzedawanych bądź windykowanych, co do zasady, mają związek z prowadzoną działalnością gospodarczą Spółki, a ich poniesienie ma lub może mieć wpływ na możliwość powstania przychodu. Wobec powyższego, wydatki te stanowią koszty uzyskania przychodów, stosownie do art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f., o ile są należycie udokumentowane.
Jednakże w ocenie organu interpretacyjnego wydatki te należy zaliczać do kosztów podatkowych proporcjonalnie, tj. w takiej części, w jakiej uzyskano przychód ze zbycia, bądź windykacji danej wierzytelności. W przypadku zatem, gdy wnioskodawca dokonuje odpłatnego zbycia, bądź windykacji całej wierzytelności, do kosztów uzyskania przychodu może zaliczyć wydatki na nabycie tej wierzytelności w pełnej wysokości. Jeżeli wierzytelność jest spłacana lub sprzedawana w częściach, to również wydatki na nabycie wierzytelności powinny zostać odpisane w koszty uzyskania przychodów w takiej części, w jakiej dotyczyły przychodów uzyskanych z tytułu sprzedaży lub windykacji, tj. wpłat danego dłużnika. Tym samym w sytuacji uzyskania przychodu z tytułu zbycia lub wyegzekwowania wierzytelności wchodzącej w skład pakietu, kosztem uzyskania przychodu nie będzie cena, jaka została zapłacona za cały pakiet, tylko jej część.
Reasumując powyższe, koszt zakupu wierzytelności stanowić będzie dla Spółki koszt uzyskania przychodów proporcjonalnie do przychodu uzyskanego ze sprzedaży lub windykacji wierzytelności. Jeżeli wierzytelność jest sprzedawana (spłacana) w częściach, to wydatki na nabycie wierzytelności powinny zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w takiej części, w jakiej dotyczyły przychodów uzyskanych z tego tytułu. Koszty te powinny być rozliczane w odniesieniu do poszczególnych wierzytelności wchodzących w skład pakietu.
Jak wskazał organ interpretacyjny, wydatki z tytułu nabycia wierzytelności od cedenta, stanowią koszt uzyskania przychodów w momencie uzyskania przychodu. Wskazać bowiem należy, iż dopiero w tym momencie poniesione wydatki pozostają w związku z uzyskanym przychodem. W sytuacji, gdy przychód uzyskiwany będzie w różnych odstępach czasu - z tytułu częściowej sprzedaży (windykacji) wierzytelności - to wydatki na nabycie tychże wierzytelności Spółka winna zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów proporcjonalnie do udziału uzyskanej kwoty (stanowiącej przychód) w całej wierzytelności.
Jednocześnie zaznaczył, iż rozliczany koszt z tytułu zbycia lub windykacji wierzytelności będzie dla wnioskodawcy, jako wspólnika Spółki jawnej, stanowił koszt podatkowy proporcjonalnie do jego uczestnictwa w zyskach Spółki. Stosownie bowiem do treści art. 8 ust. 1 u.p.d.o.f., przychody z udziału w spółce niebędącej osobą prawną, ze wspólnej własności, wspólnego przedsięwzięcia, wspólnego posiadania lub wspólnego użytkowania rzeczy lub praw majątkowych u każdego podatnika określa się proporcjonalnie do jego prawa do udziału w zysku (udziału) oraz, z zastrzeżeniem ust. 1a łączy się z pozostałymi przychodami ze źródeł, z których dochód podlega opodatkowaniu według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1. W przypadku braku przeciwnego dowodu przyjmuje się, że prawa do udziału w zysku (udziału) są równe. Zasady wyrażone w ust. 1 stosuje się odpowiednio do rozliczania kosztów uzyskania przychodów, wydatków niestanowiących kosztów uzyskania przychodów i strat (art. 8 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy).
Z powyższych względów przedstawione we wniosku stanowisko wnioskodawcy uznano za nieprawidłowe.
Organ zauważył także, iż powołany przez wnioskodawcę art. 14 ust. 3 pkt 3a u.p.d.o.f. nie znajduje zastosowania w przedstawionym we wniosku stanie faktycznym, bowiem w przypadku, gdy przedmiotem prowadzonej działalności gospodarczej jest obrót (windykacja) wierzytelnościami osiągane z tego tytułu przychody nie stanowią zwróconych innych wydatków niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów.
Pismem z dnia 20 marca 2013 r. strona wniosła wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W dniu 3 kwietnia 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. stwierdził brak podstaw do zmiany wydanej interpretacji indywidualnej.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona reprezentowana przez pełnomocnika zarzuciła interpretacji:
1. rażące naruszenie art. 120 i art. 121 § 1 O.p. oraz rażące naruszenie art. 14b w zw. z art. 14a O.p.,
2. naruszenie art. 14 ust. 3 pkt 3a i art. 22 ust. 4 u.p.d.o.f.
Mając to na względzie wniosła o uchylenie w całości skarżonej interpretacji, zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego na wstępie przedstawił raz jeszcze stan faktyczny i sformułowane we wniosku pytanie oraz własne stanowisko w sprawie. Podkreślił, iż jego zdaniem w celu ustalenia kosztów uzyskania przychodu, a w konsekwencji do określenia wysokości osiągniętego przez stronę dochodu, należy zapłaconą za wierzytelność "masową" cenę odnieść do sumy przychodów uzyskanych ze wszystkich wierzytelności wchodzących w skład wierzytelności "masowej".
Uznając argumenty organu zawarte w wydanej interpretacji za niewłaściwe, skarżący podkreślił, że zastosowanie się do wykładni prezentowanej w interpretacji jest niemożliwe . Organ przedstawił bowiem stanowisko, które być może dałoby się obronić, gdyby sytuacja przedstawiona przez stronę była prosta, tj. gdyby Spółka nabywała jedną wierzytelność, jednego dłużnika za jedną cenę. Przedstawiony przez stronę stan faktyczny jest jednakże bardziej zawiły, gdyż Spółka nabywa pakiet wierzytelności- tj. nawet do kilkuset wierzytelności pojedynczych, dotyczących różnych dłużników, ale za jedną cenę. Nie jest zatem możliwe ustalenie kosztu, jaki poniosła Spółka, aby nabyć jedną spośród kilkuset wierzytelności. W przedstawionym stanie faktycznym istnieje zatem możliwość indywidualizacji przychodu (tj. możliwe jest ustalenie wierzytelności , którą dłużnik spłaca), nie jest jednak możliwe ustalenie kosztu jego uzyskania, czyli ustalenie za jaką cenę Spółka nabyła tę konkretną wierzytelność, gdyż Spółka nabywa ją wraz z kilkuset innymi za jedną cenę, na podstawie jednej umowy. W przypadku wierzytelności "masowej" czyli pakietu wierzytelności indywidualnych, jedyną możliwą i zgodną z prawem metodą jest ta, jaką strona wskazała w treści wniosku o wydanie interpretacji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, że w sytuacji, gdy przychód uzyskiwany będzie w różnych odstępach czasu – z tytułu częściowej sprzedaży (windykacji) wierzytelności – to koszt jego uzyskania, czyli ustalenie za jaką cenę spółka nabyła konkretną wierzytelność należy ustalić proporcjonalnie do procentowego udziału uzyskanej kwoty (stanowiącej przychód) w całej wierzytelności. Tym samym organ nie zgodził ze stanowiskiem skarżącego, że w przedstawionym we wniosku stanie faktycznym nie jest możliwe ustalenie za jaką cenę Spółka nabyła tę konkretną wierzytelność. Jeżeli wierzytelność jest sprzedawana (spłacana) w częściach, to wydatki na nabycie wierzytelności powinny zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w takiej części, w jakiej dotyczyły przychodów uzyskanych z tego tytułu. Koszty te powinny być rozliczane w odniesieniu do poszczególnych wierzytelności wchodzących w skład pakietu.
Organ nie podzielił nadto zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania tj. art. 120 i art. 121 § 1 O.p. oraz rażącego naruszenia art. 14b w zw. z art. 14a O.p. Wskazał w tym zakresie, iż dokonano oceny prawnej przedstawionego we wniosku stanowiska wraz z przytoczeniem przepisów mających zastosowanie w sprawie, a fakt odmiennej oceny stanowiska strony nie świadczy o naruszeniu zasady zaufania do organów podatkowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 31 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej przez badanie zgodności z prawem wydanych przez jej organy aktów lub czynności. Zgodność z prawem rozpatrywana jest zarówno w aspekcie prawa materialnego, jak i prawa regulującego zasady postępowania. Sąd nie jest przy tym związany wnioskami i zarzutami skargi, o czym przesądza art. 134 § 1 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie skargę należało uznać za uzasadnioną, zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona interpretacja narusza prawo.
Na wstępie wskazać należy, iż wyrokiem z dnia 4 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Gl 742/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozstrzygnął sprawę, w której przedmiot sporu był analogiczny z zaistniałym w niniejszej sprawie. Tezy i twierdzenia zawarte w powołanym wyroku Sąd wielokrotnie przywoła, jako szczególnie trafne. Skład orzekający w sprawie nie znalazł bowiem podstaw by odstąpić od wyrażonego w tym wyroku stanowiska, które w istocie stanowi ocenę tożsamej z analizowaną obecnie kwestii.
Punktem wyjścia dla uznania interpretacji indywidualnej organu podatkowego za niezgodną z prawem było przyjęcie przez Sąd stanu faktycznego sprawy, który został przedstawiony we wniosku strony i stanowił podstawę faktyczną zaskarżonej interpretacji, przy czym treść tego aktu została zdeterminowana pytaniem zadanym we wniosku o jego wydanie oraz stanowiskiem skarżącego w sprawie oceny prawnej przytoczonych okoliczności faktycznych.
W niniejszej sprawie istota sporu między skarżącym a organem interpretacyjnym sprowadza się do rozstrzygnięcia zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków poniesionych na nabycie wierzytelności "masowej". W ocenie organu interpretacyjnego koszt ten należy zaliczyć proporcjonalnie do przychodu uzyskanego ze sprzedaży lub windykacji wierzytelności, w oparciu o art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. – na zasadach określonych w art. 22 ust. 4 – 6 u.p.d.o.f. Z kolei strona skarżąca przyjęła, że koszt ten należy rozliczyć na zasadach określonych w art. 14 ust. 3 pkt 3a u.p.d.o.f.
Sąd uchylając zaskarżoną interpretację uznał, że organ interpretacyjny naruszył – niewskazany przez stronę skarżącą – art. 14 c Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem interpretacja indywidualna zawiera ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej decyzji. W badanej sprawie organ ocenił stanowisko wnioskodawcy uznając je za nieprawidłowe. Dokonał też własnej prawnej oceny stanowiska wnioskodawcy, przyjmując, że koszty uzyskania przychodu ze sprzedaży wierzytelności należy rozliczyć na podstawie art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. na zasadach określonych w art. 22 ust. 4 – 6 tej ustawy. Wymaga zaakcentowania, że przepisy art. 22 od ust. 4 do 6 u.p.d.o.f. regulują różne stany faktyczne, dotyczące zaliczenia w koszty uzyskania przychodów zarówno kosztów bezpośrednich, jak i kosztów pośrednich. W sumie przepisy te regulują pięć sytuacji rozliczenia kosztów bezpośrednich (ust. 4, ust. 5, ust. 5a pkt 1 i 2, 5 b) oraz jedną sytuację rozliczenia kosztów pośrednich (ust. 22 ust. 5 c). Zasada proporcjonalności, którą organ przyjął jako sposób rozliczenia kosztów z tytułu wierzytelności masowej dotyczy tylko i wyłącznie rozliczania kosztów innych niż bezpośrednie (ust. 5 c). Wskazywałoby to, że za takie właśnie koszty uznał koszty poniesione na nabycie wierzytelności. Przyjęcie jednakże takiej konkluzji stoi z kolei w kolizji z przedstawionym stanem faktycznym, z którego wynika, że przedmiotem działalności spółki, której skarżący jest wspólnikiem są m.in. usługi finansowe i usługi pośrednictwa finansowego. Wydatków poniesionych zatem na zakup wierzytelności, czy to pojedynczej, czy masowej nie sposób uznać za wydatki inne niż bezpośrednio związane z przychodem.
W ocenie składu orzekającego w rozpoznawanej sprawie uzasadnioną jest teza, że nie czyni zadość art. 14 b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) ocena prawna, która odwołuje się do kilku regulacji nie wskazując, która z nich ma zastosowanie w konkretnym/przedstawionym stanie faktycznym. W takim bowiem przypadku nie dochodzi do oceny prawnej przedstawionego przez stronę/wnioskodawcę stanowiska ale do przedstawienia prawnych rozważań regulujących określoną materię (w badanej sprawie rozliczenia kosztów uzyskania przychodów).
Rozpoznając sprawę ponownie organ interpretacyjny przede wszystkim określi czy koszty poniesione na zakup wierzytelności masowej stanowią koszt bezpośredni czy też inny koszt. Po tak dokonanej kwalifikacji przyporządkuje sposób ich rozliczenia do jednej z sytuacji określonych w treści art. 22 ust. 1 i ust. 4 – 6 u.p.d.o.f., wskazując która jednostka redakcyjna przepisu ma w sprawie zastosowanie oraz uzasadniając prawnie dokonaną subsumcję.
W tej sytuacji przedwczesne byłoby odnoszenie się merytoryczne do przedstawionego przez stronę skarżącą stanu faktycznego. Kolejność rzeczy jest bowiem taka, że to organ interpretacyjny ma dokonać prawnej oceny przedstawionego we wniosku stanu faktycznego. Sąd nie ma zatem kompetencji do czynienia tego za organ. Rola Sądu sprowadza się do oceny legalności wydanej interpretacji, co też w niniejszej sprawie uczyniono.
Reasumując, przedstawione wyżej uwagi wskazują, iż zaskarżona interpretacja indywidualna została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, to jest art. 14b § 1 O.p., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało jej uchylenie na mocy art. 146 § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło