III SA/Wa 2845/13
WyrokWSA w Warszawie2014-03-13
Skład orzekający: Alojzy Skrodzki, Małgorzata Długosz-Szyjko, Dariusz Kurkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy oddział polskiego przedsiębiorcy działający za granicą, który nie jest samodzielnym pracodawcą, może być uznany za przedstawicielstwo w rozumieniu art. 21 ust. 6 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, co skutkowałoby zwolnieniem z obowiązku wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że obowiązek wpłat na PFRON spoczywa na pracodawcy. Oddział polskiego przedsiębiorcy działający za granicą, który nie jest samodzielnym pracodawcą (nie nawiązuje, nie zmienia ani nie rozwiązuje stosunków pracy), nie może być uznany za przedstawicielstwo w rozumieniu art. 21 ust. 6 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, nawet jeśli spełnia inne kryteria (np. rejestracja, samodzielne bilansowanie). W związku z tym, obowiązek wpłat spoczywa na macierzystej spółce jako pracodawcy.Stan faktyczny
Spółka M. sp. z o.o. z siedzibą w Polsce złożyła wniosek o interpretację przepisów ustawy o rehabilitacji, pytając, czy jej oddział w Niemczech można uznać za przedstawicielstwo w rozumieniu art. 21 ust. 6 pkt 2 tej ustawy, co skutkowałoby zwolnieniem z wpłat na PFRON. Prezes PFRON wydał interpretację negatywną, którą utrzymał w mocy Minister Pracy i Polityki Społecznej. Spółka zaskarżyła decyzję Ministra do WSA w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2014 r. sprawy ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w P na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie interpretacji w zakresie przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oddala skargę
Minister Pracy i Polityki Społecznej po rozpoznaniu odwołania z dnia 21 stycznia 2013 r. wniesionego przez M. Sp. z o.o. z siedzibą w miejscowości P. (zwaną dalej: "Skarżącą") od decyzji w sprawie interpretacji przepisów prawa wydanej przez Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...], decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji Minister Pracy i Polityki Społecznej wskazał, iż Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych po rozpatrzeniu wniosku Skarżącej z dnia 6 grudnia 2012 r., decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] wydał pisemną interpretację co do zakresu i sposobu obowiązywania przepisu art. 21 ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011r., Nr 127, poz. 721 z późn. zm.) – zwanej dalej: "ustawą o rehabilitacji".
Następnie Skarżąca zaskarżyła decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] wnosząc odwołanie w piśmie z dnia 21 stycznia 2013 r. oraz zarzucając jej naruszenie następujących przepisów:
1) art. 21 ust. 6 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, poprzez jego niezastosowanie,
2) art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, poprzez uznanie, że pracodawcą jest przedstawicielstwo zagraniczne lub misja zagraniczna,
3) art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013r., poz. 672 z późn. zm.) – zwanej dalej: "u.s.d.g.", poprzez brak udzielenia interpretacji w formie decyzji i w konsekwencji błędne pouczenie strony o prawie wniesienia środka zaskarżenia,
4) art. 10 ust. 4 u.s.d.g. w zw. z art. 14c § 1 w zw. z art. 14 h w zw. z art. 145 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r., poz. 749 z późn. zm.) – zwanej dalej: “O.p.", poprzez doręczenie interpretacji bezpośrednio dla Skarżącej, w sytuacji kiedy miała ona ustanowionego pełnomocnika,
5) art. 10 ust. 5 zdanie drugie w zw. z art. 10a ust. 4 u.s.d.g. w zw. z art. 14c § 1 i § 2 oraz art. 14 h w zw. z art. 121 § 1 O.p., przez uchylenie się od przedstawienia wyczerpującego uzasadnienia i oceny prawnej stanowiska Skarżącej w sytuacji, w której uznano to stanowisko za nieprawidłowe, co w konsekwencji prowadzi do stanu niepewności Skarżącej w zakresie uznania oddziału skarżącej Spółki za przedstawicielstwo zagraniczne.
Biorąc pod uwagę powyższe zarzuty Skarżąca wniosła w swoim odwołaniu o:
1) uchylenie zaskarżonej interpretacji w części w jakiej organ uznał za nieprawidłowe stanowisko wzywającego, że zagraniczne przedstawicielstwo funkcjonujące na zasadach opisanych w stanie faktycznym można uznać za przedstawicielstwo w rozumieniu art. 21 ust. 6 pkt 2 ustawy o rehabilitacji i w tym zakresie orzeknięcie co do istoty sprawy, lub
2) uchylenie zaskarżonej interpretacji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, lub
3) zmianę zaskarżonej interpretacji w części w jakiej organ uznał za nieprawidłowe stanowisko wzywającego, że zagraniczne przedstawicielstwo funkcjonujące na zasadach opisanych w stanie faktycznym można uznać za przedstawicielstwo w rozumieniu art. 21 ust. 6 pkt 2 ustawy o rehabilitacji.
W dalszej części uzasadnienia swojej decyzji z dnia [...] września 2013 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej wskazał, że po analizie akt sprawy oraz zarzutów zawartych w powyższym odwołaniu, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Przytaczając motywy swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy na wstępie dokonał analizy stanu faktycznego przedstawionego we wniosku Skarżącej, wskazując iż podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). – zwanej dalej: "k.p.a.", zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy zauważył następnie, iż zaskarżona interpretacja winna była zostać wydana w formie decyzji, o czym przesądza treść przepisu art. 10 ust. 5 zdanie pierwsze u.s.d.g., zgodnie z którym udzielenie interpretacji następuje w drodze decyzji, od której przysługuje odwołanie. Organ pierwszej instancji nie wypełnił dyspozycji przywołanego powyżej przepisu jak również błędnie pouczył Skarżącą w kwestii przysługującego jej środka odwoławczego, gdyż w wydanym akcie błędnie wskazano na możliwość złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, podczas gdy pouczenie winno wskazywać na możliwość wniesienia odwołania do Ministra Pracy i Polityki Społecznej. Jednakże zdaniem organu odwoławczego nie można uznać, że opisane powyżej uchybienia organu pierwszej instancji przesądzają o konieczności uchylenia zaskarżonego aktu. Nie przesądzają one bowiem, iż interpretacja nie spełnia wymogów decyzji określonych w przepisie art. 107 k.p.a., jak również, że błędne pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia prowadziło do negatywnych konsekwencji dla strony.
Przechodząc następnie do merytorycznego rozstrzygnięcia istoty niniejszej sprawy organ odwoławczy wskazał, iż zagadnieniem spornym było to czy opisany przez Skarżącą w jej wniosku oddział można uznać za spełniający wymogi przedstawicielstwa w rozumieniu przepisu art. 21 ust. 6 ustawy o rehabilitacji. Organ odwoławczy zauważył, iż z przedstawionego przez Skarżącą stanu faktycznego wynika, że jest ona przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą M. Sp. z o.o. posiadającym Oddział w Niemczech, w miejscowości R. Organ odwoławczy zauważył następnie, iż zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, normowanym w tym przepisie podmiotem wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych – dalej: "PFRON", z tytułu niezapewniania wymaganego poziomu zatrudnienia osób niepełnosprawnych jest pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy. Przepisy ustawy o rehabilitacji, nie definiują pojęć pracodawcy i pracownika, zatem stosownie do art. 66 tejże ustawy należy odwołać się do przepisów Kodeksu pracy (dalej "k.p."). Tym samym podmiotem wpłat na PFRON, o których mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, jest pracodawca w rozumieniu art. 3 k.p. zatrudniający ogółem w przeliczeniu na etaty co najmniej 25 pracowników w rozumieniu art. 2 k.p. Zaliczenie do podmiotów wpłat na PFRON skutkuje koniecznością ustalenia, czy pracodawca jest zwolniony z wpłat, czy do nich zobowiązany. Natomiast niespełnianie warunków podmiotowych określonych w art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, tj. nieposiadanie przymiotu pracodawcy lub mimo posiadania takiego przymiotu zatrudnianie mniej niż 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy oznacza wedle organu odwoławczego, że pracodawca nie podlega włączeniu do kręgu podmiotów wpłat.
Organ odwoławczy rozważył też następnie w uzasadnieniu swojej decyzji kwestię zastosowania wyłączeń podmiotowych od obowiązku uiszczania wpłat na PFRON o których mowa w przepisie art. 21 ust. 6 ustawy o rehabilitacji, obowiązujących w odniesieniu do przedstawicielstw przedsiębiorstw. Organ odwoławczy zauważył, iż w odniesieniu do przedstawicielstw podmiotów działających w sferze gospodarczej przedstawicielstwo zostało zdefiniowane w art. 93 i n. u.s.d.g. i zgodnie z tymi przepisami można przyjąć, że przedstawicielstwo przedsiębiorcy zagranicznego oznacza wewnętrzną jednostkę tego przedsiębiorcy umocowaną do prowadzenia działalności w Polsce jedynie w zakresie reklamy i promocji. Ponadto zgodnie z przepisem art. 93 u.s.d.g., przedstawicielstwa mogą być tworzone tylko przez przedsiębiorców zagranicznych. W myśl bowiem tego przepisu przedsiębiorcy zagraniczni mogą tworzyć przedstawicielstwa z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwane dalej "przedstawicielstwami". Organ odwoławczy odwołał się również do definicji przedsiębiorcy zagranicznego, która znajduje się w przepisie art. 5 pkt 3 u.s.d.g. stanowiąc, iż za przedsiębiorcę zagranicznego należy uznawać osobę zagraniczną wykonującą działalność gospodarczą za granicą oraz obywatela polskiego wykonującego działalność gospodarczą za granicą. Definicja zaś osoby zagranicznej znajduje się w przepisie art. 5 ust. 2 u.s.d.g., który stanowi że "osoba zagraniczna" to: a) osoba fizyczna nieposiadająca obywatelstwa polskiego, b) osoba prawna z siedzibą za granicą, c) jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną posiadającą zdolność prawną, z siedzibą za granicą. W tym stanie rzeczy zdaniem organu odwoławczego należy uznać, iż Skarżąca nie spełnia kryteriów pozwalających na uznanie, iż jest ona przedsiębiorcą zagranicznym, a to z kolei oznacza że nie mogła ona utworzyć przedstawicielstwa w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Organ odwoławczy wskazał też, że definicji przedstawicielstwa nie można utożsamiać z pojęciem oddziału, którym zgodnie z art. 5 pkt 4 u.s.d.g. jest wyodrębniona i samodzielna organizacyjnie część działalności gospodarczej, wykonywana przez przedsiębiorcę poza siedzibą przedsiębiorcy lub głównym miejscem wykonywania działalności. Natomiast w przedstawionym przez Skarżącą stanie faktycznym wskazuje ona, iż oddział nie posiadał samodzielnego uprawnienia do nawiązywania, zmiany i rozwiązania stosunku pracy, a także faktycznej realizacji tych uprawnień, zaś umowy o pracę z pracownikami zawierane były z samą skarżącą Spółką. To oznacza w ocenie organu odwoławczego, iż pracodawcą jest Skarżąca, która w takim przypadku zobligowana jest wliczać do stanu zatrudnienia pracowników świadczących pracę na terenie Niemiec.
Reasumując organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu swojej decyzji, iż skoro obowiązek wpłat, o których mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, dotyczy wyłącznie pracodawców, to wyłączenie na podstawie art. 21 ust. 6 tej ustawy może dotyczyć tylko pracodawców. Jeżeli zaś obowiązku wpłat nie ustala się odrębnie np. dla poszczególnych, niebędących odrębnymi pracodawcami, jednostek wewnętrznych pracodawcy (oddziałów, zakładów produkcyjnych, punktów sprzedaży itp.), na co jednoznacznie wskazuje w art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zapis "pracodawca zatrudniający", a ponadto art. 21 ust. 6 nie dotyczy wyłączania pracowników ze stanu zatrudnienia pracodawcy (jak to ma miejsce w art. 21 ust. 5, gdzie przewidziano zamknięty katalog grup pracowników wyłączanych z tego stanu), to wyłączeniu na podstawie art. 21 ust. 6 u.s.d.g. podlega pracodawca będący którąkolwiek z jednostek wskazaną w tym ustępie, a nie jego część czy pracownicy zatrudnieni w jednostkach o charakterze określonym w art. 21 ust. 6 pkt 2 u.s.d.g. Mając na uwadze to, że przedstawicielstwa mogą mieć przymiot pracodawcy lub nie posiadać go, wyłączenie z art. 21 ust. 6 ustawy o rehabilitacji, zdaniem organu odwoławczego może zostać zastosowane tylko do podmiotów mających przymiot pracodawcy. Nie oznacza to jednak, że pozostałe przedstawicielstwa podlegają obowiązkowi wpłat. Skoro ich macierzyste organizacje gospodarcze (zagraniczne) będące pracodawcami pozostają poza zakresem oddziaływania polskiego porządku prawnego, a obowiązek wpłat dotyczy pracodawcy, to przedstawicielstwa same niebędące pracodawcami nawet wstępnie nie podlegają obowiązkowi wpłat i nie ma potrzeby stosowania wobec nich wyłączenia podmiotowego. Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy uznał, że w przedstawionym przez Skarżącą stanie faktycznym odpowiadając na pytanie Skarżącej: czy zagraniczne przedstawicielstwo funkcjonujące na zasadach opisanych w niniejszym stanie faktycznym można uznać za przedstawicielstwo w rozumieniu art. 21 ust. 6 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, należy udzielić odpowiedzi przeczącej. Natomiast odpowiadając na drugie z pytań zawartych we wniosku Skarżącej, w ocenie organu odwoławczego, w przypadku gdyby pracodawca posiadał przedstawicielstwo, które spełniałoby wymogi pozwalające na uznanie go za przedstawicielstwo, o którym mowa w przepisie art. 21 ust. 6 ustawy o rehabilitacji, to ewentualny wniosek o zwrot kwot wpłaconych na FRON należałoby złożyć do Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.
Skarżąca zaskarżyła następnie decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2013 r. nr [...] wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w piśmie z dnia 31 października 2013 r., zarzucając jej naruszenie:
1) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 66 ustawy o rehabilitacji, polegające na niepodjęciu przez organ odwoławczy wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem gdyby organ odwoławczy dokonał kompletnego wyjaśnienia stanu faktycznego, postępując jednocześnie zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej - nie doszłoby do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji,
2) art. 8 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 66 ustawy o rehabilitacji, przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz dokonanie kontroli zaskarżonego decyzji,
3) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 66 ustawy o rehabilitacji, poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji, pomimo istnienia wad uzasadniających jej uchylenie.
Ponadto z ostrożności procesowej w przypadku uznania przez Sąd, że nie miało miejsce naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji organu odwoławczego naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 21 ust. 6 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, przez uznanie że zwolnienie wobec zagranicznych przedstawicielstw dotyczy jedynie przedstawicielstw podmiotów zagranicznych w Polsce, a nie zagranicznych przedstawicielstw podmiotów polskich, natomiast błędna wykładnia przepisów prawa materialnego wynika z naruszenia przepisów postępowania, w szczególności z braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i pominięcia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
Biorąc pod uwagę powyższe zarzuty Skarżąca wniosła w swojej skardze o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej, jak również poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu przedmiotowej skargi Skarżąca argumentując podniesione przez siebie zarzuty naruszenia przepisów postępowania wskazała, iż Minister Pracy i Polityki Społecznej dokonał naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez wydanie decyzji bez wyjaśnienia okoliczności faktycznych oraz niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Naruszenie wskazanych przepisów postępowania polegało wedle Skarżącej także na uznaniu, że decyzja organu I instancji nie zawiera wad powodujących jej uchylenie. Zdaniem Skarżącej zaskarżona decyzja pozbawiona jest prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego, więc nie mógł być jednocześnie osiągnięty skutek w postaci uwzględnienia zasady przekonywania i zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Skarżąca stwierdziła, że zaskarżona decyzja pozbawiona jest nie tylko elementów prawidłowego wyjaśnienia podstawy prawnej, ale także elementów, składających się na uzasadnienie faktyczne decyzji, gdyż w uzasadnieniu faktycznym organ odwoławczy powinien dokładnie wskazać podstawę faktyczną rozstrzygnięcia. Ponadto organ odwoławczy musi zająć stanowisko wobec kompletnego i całościowego stanu faktycznego, oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie, a w szczególności uzasadnić, na jakiej podstawie uznał pewne twierdzenia za słuszne, a innym odmówił prawidłowości. Skarżąca zauważyła też, że organ odwoławczy nie odniósł się do jej informacji o tym, że oddział jej przedsiebiorstwa został zgłoszony do Burmistrza R. jako samodzielna, wyodrębniona jednostka gospodarcza samodzielnie sporządzająca bilans. Reasumując Skarżąca wskazała, iż organ odwoławczy pomimo ciążącego na nim obowiązku ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, nie dokonał kompletnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zamiast uchylić decyzję organu pierwszej instancji, utrzymał ją w mocy, czym naruszył przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez niego zastosowanie w sprawie.
Natomiast uzasadniając podniesiony przez siebie zarzut naruszenia prawa materialnego Skarżąca wskazała, iż Minister Pracy i Polityki Społecznej naruszył przepis art. 21 ust. 6 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, przez uznanie, że zwolnienie wobec zagranicznych przedstawicielstw dotyczy jedynie przedstawicielstw podmiotów zagranicznych w Polsce, a nie zagranicznych przedstawicielstw podmiotów polskich. Skarżąca zauważyła w tym zakresie, iż w ustawie o rehabilitacji zawodowej ustawodawca nie dokonał rozróżnienia oraz nie zdefiniował dwóch rodzajów przedstawicielstw, tj. przedstawicielstwa podmiotów zagranicznych w Polsce i przedstawicielstwa podmiotów polskich za granicą. Mając powyższe na uwadze w ocenie Skarżącej, zakresem działania art. 21 ust. 6 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, objęte są przedstawicielstwa polskich podmiotów za granicą i przedstawicielstwa podmiotów zagranicznych w Polsce. A zatem zagraniczne przedstawicielstwo w postaci oddziału skarżącej Spółki można uznać za przedstawicielstwo, w rozumieniu powyższego przepisu artykułu, w szczególności z uwagi na fakt, że spełniało w czasie funkcjonowania na terenie Niemiec wszelkie kryteria przedstawicielstwa, gdyż: 1) było zarejestrowane we właściwym urzędzie gospodarczym (u Burmistrza Miasta R. na dokumencie "Zgłoszenie Działalności Gospodarczej" - "G."), 2) było samodzielną, wyodrębnioną jednostką gospodarczą samodzielnie sporządzającą bilans, 3) było wyodrębnione z przedsiębiorstwa w sensie gospodarczym, ekonomicznym geograficznym, 4) reprezentowało Skarżącą na terenie Niemiec, jako przedstawicielstwo, 5) było bezpośrednią działalnością przedsiębiorcy polskiego za granicą, 6) nie posiadało niezależnej podmiotowości prawnej, 7) było częścią struktury organizacyjnej przedsiębiorcy polskiego, 8) samo nie mogło być podmiotem praw i obowiązków, nie mogło być stroną jakiejkolwiek umowy. Powyższe argumenty potwierdzają zdaniem Skarżącej, iż jej oddział stanowił przedstawicielstwo zagraniczne w rozumieniu w art. 21 ust. 6 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, co świadczy o braku obowiązku dokonywania wpłat przez Skarżącą na FRON w okresie od 2007 roku (od dnia zarejestrowania w Niemczech) do 2012 roku (do dnia wyrejestrowania z Niemiec) z tytułu pracowników wykonujących, w ramach oddelegowania, pracę w oddziale.
W piśmie z dnia 7 listopada 2013 r. stanowiącym odpowiedź na powyższą skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie zaprezentowane wcześniej stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest nieuzasadniona.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania administracyjnego Sąd zauważa, że zgodnie z art. 10 ust. 1 u.s.d.g. przedsiębiorca może złożyć do właściwego organu administracji publicznej lub państwowej jednostki organizacyjnej wniosek o wydanie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej oraz składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie. Natomiast stosownie do ust. 3 tego artykułu przedsiębiorca we wniosku o wydanie interpretacji jest obowiązany przedstawić stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe oraz własne stanowisko w sprawie.
Z przywołanych wyżej przepisów wynika w sposób jednoznaczny zdaniem Sądu, że przedsiębiorca żądający wydania pisemnej interpretacji, o której tam mowa jest obowiązany przedstawić stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe, których dotyczyć ma interpretacja właściwego organu. Powyższe oznacza, że w postępowaniu dotyczącym wydania interpretacji, o której mowa w art. 10 ust. 1 u.s.d.g. znacznemu ograniczeniu podlega obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez organ administracji publicznej określony w art. 7 k.p.a. Skoro bowiem obowiązkiem przedsiębiorcy jest przedstawienie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego, to organ udzielający interpretacji nie jest obowiązany do gromadzenia materiału dowodowego w celu wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy. Jedynie w sytuacji gdy wniosek o udzielenie interpretacji nie przedstawia stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego organ, o którym wyżej mowa w trybie art. 64 § 2 k.p.a. jest obowiązany wezwać wnoszącego do usunięcia tego braku pod rygorem pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Okoliczność, że organ nie wziął pod uwagę elementów stanu faktycznego (bądź zdarzenia przyszłego), które nie zostały przedstawione we wniosku o udzielenie interpretacji nie przesądza, że interpretacja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego. Naruszenie takie miałoby natomiast miejsce w sytuacji gdy brak takich elementów należałoby uznać za brak formalny wniosku o udzielenie interpretacji, a organ nie podjąłby czynności w celu jego uzupełnienia.
W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie wniosek Skarżącej o udzielenie interpretacji z dnia 6 grudnia 2012 r. zawierał przedstawienie stanu faktycznego sprawy, w sposób który pozwalał na wydanie interpretacji przepisów ustawy o rehabilitacji w żądanym zakresie. A zatem niezasadne są zarzuty zawarte w skardze dotyczące naruszenia przez organy przy wydaniu zaskarżonej decyzji przepisów k.p.a. dotyczących obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 oraz art. 77 k.p.a. w związku z art. 66 ustawy o rehabilitacji ).
Niezasadne są również w ocenie Sądu zarzuty skargi dotyczące wadliwej oceny stanu faktycznego przedstawionego we wniosku Skarżącej o udzielenie interpretacji i wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek załatwienia sprawy (art. 11 oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 66 ustawy o rehabilitacji). Jednakże zarzuty, o których wyżej mowa winny zostać ocenione łącznie z zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 21 ust. 6 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, albowiem ocena stanu faktycznego przedstawionego we wniosku o udzielenie interpretacji jak i wskazanie przesłanek rozstrzygnięcia sprawy dotyczyły wykładni wskazanego przepisu.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65 % przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6 % a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych.
Z treści cytowanego wyżej przepisu wynika, iż obowiązek dokonywania wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych związanych ze stanem zatrudnienia osób niepełnosprawnych spoczywa na pracodawcy. Ustawa o rehabilitacji nie zawiera definicji pracodawcy, a zatem definiując to pojęcie należy przywołać art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) - dalej jako "k.p.", zgodnie z którym pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników. Zatem, aby dany podmiot mógł zostać uznany za pracodawcę winien go łączyć z pracownikiem stosunek pracy, o którym mowa w art. 22 § 1 k.p., co oznacza w szczególności, że winien on zatrudniać pracownika na podstawie zawartej z nim umowy o pracę. Natomiast w ocenie Sądu nie jest podmiotem zobowiązanym do dokonywania wpłat, o których mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji podmiot, który nie jest pracodawcą pracowników, których stan zatrudnienia osób niepełnosprawnych stanowi podstawę obliczania wysokości tych wpłat. Inaczej mówiąc obowiązek, o którym mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji dotyczy wyłącznie pracodawców.
Stosownie do art. 21 ust. 6 pkt 2 ustawy o rehabilitacji obowiązek, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy przedstawicielstw i misji zagranicznych. Jednakże uwzględniając przedstawione wyżej rozważania stwierdzić należy, że zwolnieniu, o którym mowa w przywołanym przepisie podlega wyłącznie takie przedstawicielstwo i misja zagraniczna, które są pracodawcami pracowników, których stan zatrudnienia osób niepełnosprawnych stanowi podstawę obliczenia wysokości wpłat, o których mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji.
Odnosząc powyższe do oceny stanu faktycznego przedstawionego we wniosku Skarżącej o udzielenie interpretacji zauważyć należy, że wskazano tam wyraźnie (str. 2), że oddział w Niemczech "... nie posiadał samodzielnego uprawnienia do nawiązywania, zmiany i rozwiązania stosunku pracy ..." Natomiast to Skarżąca "... oddelegowywała swoich pracowników do pracy w Niemczech ...". Tym samym w ocenie Sądu niezależnie od tego czy oddział Skarżącej w Niemczech miał cechy przedstawicielstwa, czy był wyodrębnioną jednostką gospodarczą samodzielnie sporządzającą bilans, jako że nie był on pracodawcą, nie można go uznać zarówno za zobowiązanego do wpłat na podstawie art. 21 ust 1 jak też zwolnionego z obowiązku ich dokonywania na mocy art. 21 ust. 6 pkt 2 ustawy o rehabilitacji. Obowiązek, o którym wyżej mowa spoczywał bowiem na Skarżącej jako pracodawcy.
Jednakże abstrahując od powyższego, z uwagi na okoliczność, iż zarówno zaskarżona decyzja jak i zarzuty skargi dotyczą pojęcia przedstawicielstwa, o którym mowa w art. 21 ust. 6 pkt 2 ustawy o rehabilitacji Sąd zauważą, iż ustawa ta nie definiuje tej instytucji. Natomiast zgodnie z art. 93 u.s.d.g. przedsiębiorcy zagraniczni mogą tworzyć przedstawicielstwa z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwane dalej "przedstawicielstwami". Przy czym stosownie do art. 94 u.s.d.g. zakres działania przedstawicielstwa może obejmować wyłącznie prowadzenie działalności w zakresie reklamy i promocji przedsiębiorcy zagranicznego. Przywołane wyżej przepisy dotyczą przedstawicielstwa podmiotu zagranicznego na terenie (z siedzibą) w Rzeczypospolitej Polskiej, nie zaś podmiotu polskiego z siedzibą poza granicami kraju jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Jednakże Sąd zauważa, iż w słowniku języka polskiego (http://sjp.pwn.pl) pojęcie "przedstawicielstwo" zdefiniowano jako:
1. «reprezentowanie kogoś lub czegoś»
2. «zespół osób wyłonionych spośród jakiejś grupy ludzi, organizacji, instytucji itp., upoważniony do reprezentowania jej interesów»
3. «pełnomocnictwo udzielone jakiejś osobie przez przedsiębiorstwo handlowe, uprawniające do występowania w jego interesach na terenie kraju lub za granicą; też: biuro przedstawiciela»
4. «placówka reprezentująca za granicą rząd swego kraju».
A zatem w ocenie Sądu zakres działalności przedstawicielstwa podmiotu krajowego poza granicami kraju obejmować winien kwestie reprezentacji, w ramach której prowadzona jest reklama i promocja podmiotu krajowego. Za takim stanowiskiem przemawia bowiem podobieństwo słownikowej definicji przedstawicielstwa z określoną w przywołanych wyżej przepisach u.s.d.g.
Z przedstawionego we wniosku Skarżącej o udzielenie interpretacji stanu faktycznego nie wynika aby przedmiotem działalności oddziału w Niemczech była reprezentacja Skarżącej. Z tego też powodu brak było podstaw do uznania, iż oddział ten stanowi przedstawicielstwo Skarżącej na terytorium Niemiec.
W świetle powyższego Sąd jako nieuzasadnione uznał zarzuty Skarżącej dotyczące zarówno naruszenia prawa materialnego, to jest art. 21 ust. 6 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, jak i związane z nimi, a dotyczące wadliwej oceny stanu faktycznego przedstawionego we wniosku o udzielenie interpretacji i wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek załatwienia sprawy.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło