III SA/Wa 145/14

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu (radcy prawnego) w sprawie ze skargi A.T. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a przyznać stronie prawo pomocy we wnioskowanym zakresie, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego I. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2012 r poz. 270) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, o który wnioskujący ubiega się, obejmuje zwolnienie od opłat sądowych, czyli wpisu i opłaty kancelaryjnej oraz zwrot wydatków i ustanowienie pełnomocnika z urzędu (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, jeśli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt u.p.p.s.a.). Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy powinien uprawdopodobnić okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia, a przede wszystkim - doświadczenia życiowego. II. A.T. , dalej jako strona lub skarżący, wnioskiem w skardze, a następnie – w wykonaniu wezwania referendarza sądowego - na urzędowym formularzu PPF z 6 marca 2014 r. , zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wskazał, że otrzymuje wynagrodzenie za pracę, które w wyniku egzekucji komorniczej, zostało obniżone do 1.372,43 zł netto; - samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, tj. mieszkanie komunalne o pow. 47 m2; - nie posiada jakiegokolwiek majątku; - miesięczne koszty utrzymania wynoszą ok. 980 zł (w tym: czynsz (631,99 zł); energia elektryczna (80,07 zł); gaz (43,25 zł); telefon (90,96 zł); dojazd do pracy (140 zł)); - ponosi wydatki na leki [...] i [...]. Do wniosku załączył zaświadczenie o zatrudnieniu, PIT-37, wyciąg z rachunku bankowego, poświadczenie wpłaty na rzecz [...] , faktury VAT za telefon, gaz i in. W piśmie przewodnim z dnia 6 marca 2014 r., nadesłanym w odpowiedzi na sygnalizowane wyżej wezwanie referendarza, skarżący oświadczył, że jedyne dochody uzyskuje ze stosunku pracy, nie posiada innych rachunków bankowych poza [...], nie prowadzi – z kimkolwiek- wspólnego gospodarstwa domowego. III. Referendarz sądowy zauważa, że sytuacja majątkowa strony – która nie uległa od dłuższego czasu znaczącej zmianie – była wielokrotnie już rozpoznawana przez sady administracyjne. Przykładowo, postanowieniem z dnia 9 stycznia 2014 r. w sprawie o sygn. akt I FZ 465/13, Naczelny Sąd Administracyjny przyznał A. T. prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, uznając, że niezgodność złożonych deklaracji ze stanem faktycznym (okoliczność, iż skarżący zamieszkuje z konkubiną i jej synem), jest obojętna dla oceny jego możliwości finansowych (w szczególności dla określenia wysokości środków, którymi dysponuje na pokrycie kosztów postępowania). Skoro ustawa posługuje się pojęciem rodziny, to należy brać pod uwagę status materialny nie tyle każdej osoby pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą, ile należącej ponadto do jego rodziny w rozumieniu przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (por. zwłaszcza art. 27, czy art. 91 § 1). Polskie prawo rodzinne nie uznaje tymczasem za rodzinę konkubentów, ani dziecka jednego z nich z innego związku (o ile nie zostało przysposobione przez drugiego z konkubentów). Pogląd ten został podzielony przez WSA w Gliwicach, który, postanowieniem z 11 lutego 2014 r I SA/Gl 1404/13 uznał, że okoliczności dotyczące stanu majątkowego skarżącego przemawiają za przyznaniem mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. W ocenie referendarza sądowego, deklarowany dochód (1372 zł miesięcznie), po odjęciu wydatków na podtrzymanie egzystencji i kosztów eksploatacji lokalu, nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania, co wyczerpuje przesłanki przyznania prawa pomocy z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Nie bez znaczenia dla sposobu rozpoznania wniosku jest fakt, że duża część jej wynagrodzenia zostaje zajęta w ramach postępowania egzekucyjnego. Niskie, zadeklarowane dochody, którymi strona dysponuje, umożliwiają pokrywanie, co najwyżej, niezbędnych, "życiowych" wydatków. Referendarz sądowy zauważa też, że zaspokojenie należności związanych z postępowaniem sądowym oraz – jednocześnie - wydatków na podtrzymanie egzystencji jest wysoce utrudnione mając na względzie kwotę, jaką skarżący dysponuje po uiszczeniu należności czynszowych (280 zł). Referendarz sądowy daje wiarę stronie, że skarżący nie ma żadnego majątku, który mógłby spieniężyć na potrzeby pokrycia kosztów udziału w postępowaniu sądowym. W szczególności posiadana nieruchomość, jak wynika ze złożonych oświadczeń strony, jest własnością gminy (mieszkanie komunalne), co ogranicza możliwość gospodarowania nią. Należy zauważyć też, że zdolność skarżącego do czynnego udziału w postępowaniu przed sądem, co zalicza się do jednego z elementów "prawa do sądu" z art. 45 Konstytucji RP, zostanie zmniejszona tak wskutek odległości miejsca zamieszkania strony od Sądu (S. – W. ), jak związanych z pokonywaniem odległości dodatkowych wydatków, stąd decyzja o przyznaniu pełnomocnika na tym etapie postępowania. IV. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 243 § 1, art. 245 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało stwierdzić, jak w sentencji postanowienia.