I SA/Po 820/13
WyrokWSA w Poznaniu2014-03-13
Skład orzekający: Małgorzata Bejgerowska, Izabela Kucznerowicz, Dominik Mączyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy odmawia wszczęcia postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, gdy wnioskodawca oczekuje potwierdzenia, że dokument (postanowienie sądu o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości) jest wystarczający do zaliczenia wierzytelności do kosztów uzyskania przychodu, a organ uznaje, że ocena tego dokumentu wymaga postępowania dowodowego niedopuszczalnego w trybie wydawania interpretacji?Ratio decidendi
Organ podatkowy nie może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego tylko dlatego, że ocena przedstawionego przez wnioskodawcę dokumentu (postanowienia sądu) mogłaby wymagać postępowania dowodowego. Organ jest związany stanem faktycznym przedstawionym we wniosku i powinien ocenić stanowisko podatnika na tej podstawie, bez weryfikowania zgodności stanu faktycznego z rzeczywistością, co należy do kompetencji postępowań kontrolnych lub podatkowych.Stan faktyczny
Spółka A sp. z o.o. wniosła o interpretację przepisów prawa podatkowego dotyczącą możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wierzytelności wobec spółki B sp. z o.o., której nieściągalność została udokumentowana postanowieniem sądu o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości. Organ podatkowy (Dyrektor Izby Skarbowej działający w imieniu Ministra Finansów) odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że ocena dokumentu potwierdzającego nieściągalność wierzytelności wymaga postępowania dowodowego, niedopuszczalnego w trybie wydawania interpretacji. Po utrzymaniu w mocy postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w wyniku zażalenia, spółka wniosła skargę do WSA.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżone postanowienie Ministra Finansów (działającego przez Dyrektora Izby Skarbowej) oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej i zasądził od Ministra Finansów na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Dominik Mączyński (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2014r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. na postanowienie Ministra Finansów działającego przez organ upoważniony Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postepowania w sprawie udzielenia pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Ministra Finansów działającego przez organ upoważniony Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Ministra Finansów działającego przez organ upoważniony Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej spółki kwotę [...] zł ( [...] 00/100 ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2013 r. pełnomocnik A sp. z o.o. wystąpił do Ministra Finansów, działającego przez organ upoważniony - Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu - o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych.
Opisując zaistniały stan faktyczny wnioskodawca wskazał, że A sp. z o.o. posiada w stosunku do B sp. z o.o. wierzytelność pieniężną opiewającą na kwotę [...] zł. Niniejsza wierzytelność powstała na skutek braku regulowania przez spółkę B (od kwietnia do sierpnia 2009 r.) należności wynikających z zawartej wcześniej między tymi stronami umowy najmu, które dokumentowane były fakturami VAT. Mimo wielokrotnych wezwań do zapłaty, B sp. z o.o. nie uregulowała należności w stosunku do A sp. z o.o. Co więcej spółka B zaprzestała wykonywania działalności gospodarczej, wyzbywając się także niemal całego majątku. Z racji tego, iż wniesienie przeciwko spółce B pozwu o zapłatę, w celu uzyskania prawomocnego nakazu zapłaty dającego możliwość przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego (a w konsekwencji uzyskania postanowienia organu egzekucyjnego o nieściągalności wierzytelności), było dla wierzyciela niekorzystne z uwagi na bardzo wysokie koszty postępowania sądowego, w dniu [...] lutego 2012 r. spółka A, działając jako wierzyciel, złożyła w Sądzie Rejonowym [...] wniosek o ogłoszenie upadłości spółki B. Sąd w dniu [...] sierpnia 2012 r. wydał postanowienie, którym oddalił wyżej wskazany wniosek, ponieważ wierzyciel nie wykazał, by dłużnik posiadał więcej niż jednego wierzyciela. Nadto Sąd uznał, ustalając w oparciu o dowód z zeznań świadka, iż jedyny majątek, który posiadał dłużnik to biurko w recepcji oraz drobny sprzęt biurowy, że przedmiotowy wniosek podlegałby oddaleniu ze względu na niewykazanie przez wierzyciela, aby majątek dłużnika wystarczał na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego.
W związku z powyższym stanem faktycznym wnioskodawca zwrócił się o udzielenie odpowiedzi na następujące pytanie: Czy A sp. z o.o. może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu, zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 25 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej w skrócie "ustawa o PDOP"), wierzytelność w stosunku do B sp. z o.o., której nieściągalność została udokumentowana postanowieniem Sądu o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości, którego wydanie Sąd uzasadnił brakiem wykazania przez spółkę A sp. z o.o. wielości wierzycieli dłużnika, przy czym Sąd podniósł nadto, iż nawet w przypadku wykazania przez A sp. z o.o. wielości wierzycieli dłużnika wniosek podlegałby oddaleniu, ponieważ nie wykazano, aby majątek dłużnika wystarczał na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego?
W ocenie wnioskodawcy, postanowienie o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości stanowi, zgodnie z art. 16 ust. 2 pkt 2 lit a ustawy o PDOP podstawę do uznania, iż przedmiotowa wierzytelność została w prawidłowy sposób udokumentowana jako nieściągalna. Wprawdzie podstawą dla wydania przez Sąd postanowienia o oddaleniu wniosku była w pierwszej kolejności przesłanka braku wykazania przez składającego wniosek wielości wierzycieli, to jednak Sąd uznał, iż nawet w przypadku spełnienia tej przesłanki wniosek podlegałby oddaleniu, gdyż przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało, aby majątek dłużnika wystarczał na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. W konsekwencji, zdaniem wnioskodawcy, należy uznać, iż wydane przez Sąd postanowienie spełnia wymogi przewidziane przez art. 16 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy o PDOP.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r., Nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, działając w imieniu Ministra Finansów oraz na podstawie art. 165a § 1 w zw. z art. 14b § 1 i art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej "Ordynacja podatkowa") - odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku spółki o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ podatkowy podniósł, że w określonym przez spółkę zakresie nie jest możliwe wydanie interpretacji indywidualnej prawa podatkowego. Działanie organu podatkowego w zakresie wydawania interpretacji indywidualnych przepisów prawa podatkowego regulują bowiem przepisy Rozdziału 1a - art. 14b i nast. Ordynacji podatkowej. I tak, przedmiotem wniosku o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego może być ocena prawna danego stanu faktycznego bądź zdarzenia przyszłego, dotyczącego wnioskodawcy, dokonywana na gruncie przepisów prawa podatkowego. Organ wydający interpretację rozstrzyga, czy zainteresowany prawidłowo ocenia kwestię wpływu zaistnienia opisanej sytuacji faktycznej na obowiązki i uprawnienia wynikające z unormowań prawa podatkowego. Innymi słowy powstępowanie o udzielenie interpretacji ma na celu wyjaśnienie wątpliwości co do sposobu zastosowania przepisów prawa podatkowego do określonego stanu faktycznego. W postępowaniu tym organ nie prowadzi postępowania dowodowego, lecz ogranicza się do dokonania subsumcji przedstawionego przez stronę stanu faktycznego pod określony przepis prawa podatkowego i wyjaśnienia przyczyn, dla których w określonym stanie faktycznym dany przepis ma zastosowanie.
Organ podatkowy wyjaśnił następnie, iż postępowanie w sprawie wydawania interpretacji indywidualnych, z uwagi na przedmiot i charakter wydawanych w jego toku rozstrzygnięć nie jest postępowaniem dowodowym, które może być prowadzone w toku kontroli podatkowej czy postępowania podatkowego. Organ wydający interpretację indywidualną nie może więc zbadać w sensie merytorycznym "sprawy podatkowej" wynikającej z przytoczonego we wniosku zdarzenia, lecz jedynie pozytywnie lub negatywnie ocenić, czy stanowisko pytającego zawarte we wniosku odnoszące się do regulacji przepisów prawa podatkowego jest słuszne i znajduje oparcie w okolicznościach przedstawionego zdarzenia. Organ wydający interpretację przepisów prawa podatkowego nie może bowiem prowadzić postępowania ani podejmować rozstrzygnięć zastrzeżonych dla innego trybu orzekania, w tym w postępowaniu kontrolnym czy podatkowym prowadzonym w oparciu o konkretną dokumentację.
Organ podatkowy podniósł, że jak wynika z treści zawartego we wniosku pytania, wnioskodawca oczekuje potwierdzenia, że wymieniony przez niego dokument jest wystarczający do zaliczenia przez niego do kosztów uzyskania przychodu nieściągalnej wierzytelności w stosunku do B sp. z o.o. Podstawą dla dokonania odpowiedzi na przedstawione pytanie musiałaby więc być ocena przez organ wymienionego dokumentu. Ocena taka wymaga natomiast przeprowadzenia postępowania dowodowego, które zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, nie jest możliwe w trybie wydawania interpretacji indywidualnych na podstawie art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej. Wydając interpretację uznającą za prawidłowe lub nieprawidłowe stanowisko w tak określonym zakresie, organ - przekraczając przyznane mu kompetencje - jednocześnie rozstrzygnąłby w zakresie zastrzeżonym dla innych organów, w odrębnym trybie. W tym stanie rzeczy organ podatkowy nie mógł rozpoznać złożonego przez wnioskodawcę wniosku co do meritum.
Pełnomocnik A sp. z o.o., pismem z dnia [...] maja 2013 r., wniósł zażalenie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] maja 2013 r. Pełnomocnik spółki zarzucił powyższemu postanowieniu naruszenie przepisów art. 165a § 1 w zw. z art. 14h oraz art. 14b § 1-5 Ordynacji podatkowej, a także art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 121 Ordynacji podatkowej. W związku z powyższym pełnomocnik spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o wydanie interpretacji indywidualnej, zgodnie z pierwotnym wnioskiem.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r., Nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, działając z upoważnienia Ministra Finansów oraz na podstawie art. 14b § 1 i § 6, art. 14h, art. 216 § 1 w zw. z art. 165a § 1, art. 220, art. 221, art. 233 § 1 pkt 1, art. 239 Ordynacji podatkowej, po ponownym rozpoznaniu sprawy, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ podatkowy podniósł, że w toku postępowania wynikającego z art. 14b Ordynacji podatkowej organ podatkowy ani nie prowadzi postępowania dowodowego, ani też nie może przesądzać o przyszłej - hipotetycznie dokonywanej przez organ ocenie przedstawionych przez stronę w toku postępowania jurysdykcyjnego dowodów. Ponadto, zdaniem organu podatkowego, należy wziąć pod uwagę całokształt rozwiązań konstrukcyjnych przyjętych przez prawodawcę w rozdziale 1a ww. ustawy, a także cel, jaki przyświecał ustawodawcy przy wprowadzaniu przepisów regulujących instytucję interpretacji indywidualnej w obecnym kształcie.
W przedmiotowej sprawie organ podatkowy uznał, iż żądanie wnioskodawcy we wskazanym zakresie wykracza poza zakres przedmiotowy pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanej w ramach postępowania uregulowanego w rozdziale 1a Ordynacji podatkowej, co obliguje organ do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia pisemnej interpretacji. Z treści zawartego we wniosku pytania wynikało bowiem, że spółka oczekiwała potwierdzenia, że wymieniony przez nią dokument jest wystarczający do zaliczenia przez nią do kosztów uzyskania przychodu nieściągalnej wierzytelności w stosunku do B sp. z o.o.
W opinii organu podatkowego, to na podatniku, który zamierza zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów wierzytelność odpisaną jako nieściągalną, spoczywa ciężar jej udokumentowania w sposób określony w przepisie art. 16 ust. 2 ustawy o PDOP. To podatnik musi zatem przedstawić takie dokumenty, które pozwolą mu na ujęcie w kosztach uzyskania przychodów wierzytelności odpisanych jako nieściągalne, co w każdej sytuacji jako indywidualny przypadek może podlegać ocenie organów podatkowych dopiero na etapie ewentualnych późniejszych postępowań podatkowych lub kontrolnych.
Jednocześnie organ podatkowy podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, iż podstawą dla dokonania odpowiedzi na przedstawione we wniosku pytanie spółki musiałaby być ocena przez organ wymienionego dokumentu. Ocena taka wymaga natomiast przeprowadzenia postępowania dowodowego, które nie jest możliwe w trybie wydawania interpretacji indywidualnych na podstawie art. 14b Ordynacji podatkowej. Organ podatkowy, nie ma bowiem uprawnień do prowadzenia postępowania kontrolnego, czy też podatkowego, co więcej nie może w tym zakresie zastępować, lub wpływać na decyzje podejmowane przez właściwy organ podatkowy prowadzący takie postępowania.
Dyrektor izby Skarbowej w Poznaniu podkreślił, że w przedmiotowej sprawie wniosek złożony przez spółkę nie zmierzał do dokonania subsumcji określonego stanu faktycznego pod określony przepis prawa i wyjaśnienia zasad jego stosowania, ale do uzyskania blankietowego potwierdzenia, że wskazany przez nią dokument pozwala na uznanie wierzytelności za nieściągalną w świetle regulacji art. 16 ust. 2 cyt. ustawy. Powyższe potwierdza również treść złożonego zażalenia, w którym spółka uznaje możliwość zaliczenia nieściągalnych należności w koszty uzyskania przychodów, bowiem jak wskazała spółka zarówno wyrok, jak i jego uzasadnienie, są jednoznaczne i wskazują, że zaistniała ustawowa przesłanka zaliczenia nieściągalnych należności w koszty uzyskania przychodu.
Ustosunkowując się natomiast do zarzutu spółki, iż organ podatkowy naruszył przepisy art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 121 Ordynacji podatkowej, poprzez odmowę wszczęcia postępowania, a w konsekwencji odmowę wydania interpretacji indywidualnej, podczas gdy w tożsamych sprawach Minister Finansów stwierdzał prawidłowość sformułowanych wniosków i wydawał indywidualne interpretacje - Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu wskazał, że odmienne rozstrzygnięcia organów podatkowych dokonane nawet w analogicznych zagadnieniach nie mogą stanowić podstawy do żądania analogicznego rozstrzygnięcia sprawy spółki, jeśli stoi temu na przeszkodzie treść przepisów prawa.
Organ podatkowy wskazał jednocześnie, że powołane w treści zażalenia wyroki sądów administracyjnych, nie mogą wpłynąć na ocenę prawidłowości przedmiotowej sprawy. Zdaniem organu podatkowego, tezy badanych rozstrzygnięć nie mają zastosowania w przedmiotowym postępowaniu. Na poparcie argumentacji przedstawionej w postanowieniu, Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu przytoczył odnośne orzecznictwo sądów administracyjnych.
Pełnomocnik A sp. z o.o., pismem z dnia [...] lipca 2013 r., wniósł skargę na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2013 r.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:
- art. 165a § 1 w zw. z art. 14h oraz art. 14b § 1-4 Ordynacji podatkowej poprzez utrzymanie w mocy postanowienia, w którym organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego pomimo, iż wniosek skarżącego o wydanie interpretacji indywidualnej spełniał wszystkie wymogi wskazane w przepisach obowiązującego prawa, a w szczególności wskazane w przepisie art. 14b § 2-4 Ordynacji podatkowej;
- art. 165a § 1 w zw. z art. 14h oraz z art. 14b § 5 Ordynacji podatkowej poprzez utrzymanie w mocy postanowienia, w którym organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie o wydanie interpretacji indywidualnej, bez spełnienia przesłanek, które stanowią podstawę do odmowy wydania interpretacji indywidualnej;
- art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez utrzymanie w mocy postanowienia, w którym organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie o wydanie interpretacji indywidualnej, podczas gdy w tożsamych sprawach Minister Finansów stwierdzał prawidłowość sformułowanych wniosków i wydawał indywidualne interpretacje;
- art. 121 w zw. z art. 14h Ordynacji podatkowej poprzez naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych arbitralnym działaniem, w sytuacji gdy skarżący miał prawo oczekiwać, że jego sprawa zostanie rozpatrzona tak jak tożsame sprawy, które były rozpatrywane w indywidualnych sprawach innych podatników.
W związku z powyższym pełnomocnik skarżącej spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia z dnia [...] maja 2013 r., a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu powyższej skargi pełnomocnik spółki podniósł, że działanie organu w postaci odmowy wydania interpretacji indywidualnej, uznać należy za naruszające art. 165a § 1 w zw. z art. 14h Ordynacji podatkowej poprzez odmowę wszczęcia postępowania w sytuacji spełnienia przez wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej wszystkich wymogów wskazanych w przepisie art. 14b § 2-5 Ordynacji podatkowej. Organ nie był bowiem uprawniony do tego, aby odmawiać oceny stanowiska skarżącej dotyczącego stanu faktycznego przez nią wskazanego. Ponadto skarżąca nie żąda od organu, aby ten dokonał analizy jakichkolwiek dokumentów spółki. Żadne dokumenty mogące stanowić dowód w ewentualnym postępowaniu np. podatkowym, czy kontrolnym, lub też w toku kontroli skarbowej nie zostały przez skarżącą załączone do wniosku.
Zdaniem pełnomocnika skarżącej, przyjmując tok myślenia organu - nie mógłby on wydać żadnej interpretacji indywidualnej. W każdej sprawie o wydanie interpretacji indywidualnej występuje bowiem jakiś określony stan faktyczny oparty bądź to na czynnościach prawnych (np. na umowach, oświadczeniach woli), bądź na orzeczeniach sądów powszechnych (w tym orzeczeniach w sprawach cywilnych, karnych), bądź też zdarzeniach faktycznych (np. zdarzenia losowe, wystąpienie okoliczności siły wyższej). Zadaniem organu jest z kolei to, aby stany faktyczne / zdarzenia przyszłe oceniać zgodnie z treścią wniosku, a ewentualne wątpliwości co do okoliczności stanu faktycznego / zdarzenia przyszłego wyjaśniać poprzez wezwanie wnioskodawcy do złożenia informacji uzupełniających.
Pełnomocnik skarżącej zwrócił następnie uwagę, iż organy podatkowe nie odmawiały wydania interpretacji indywidualnych innym niż skarżąca podmiotom pomimo, iż w podmioty te w przedstawionych stanach faktycznych również powołują się na różnego rodzaju dokumenty, których wskazanie w stanie faktycznym sprawy (gdyby przyjąć stanowisko organu) powinno stanowić podstawę do odmowy wydania interpretacji indywidualnej. Skarżąca wskazała w tym miejscu na szereg interpretacji indywidualnych Ministra Finansów. Zatem odmienne rozstrzygnięcie w zbliżonych do siebie stanach faktycznych jest sprzeczne z zasadą praworządności, a nadto narusza konstytucyjną zasadę równości oraz zasadę działania organów podatkowych w sposób budzący zaufanie obywateli. Konsekwencją wydawania oraz odmowy wydania przez Ministra Finansów (działającego poprzez upoważnione organy podatkowe) interpretacji indywidualnych w analogicznych stanach faktycznych (tj. w sytuacji, gdy wnioskodawcy powołują takie same lub zbliżone do siebie elementy stanu faktycznego wniosku) jest zróżnicowanie sytuacji podatników.
Pełnomocnik spółki podniósł ponadto, że działanie organu, w postaci odmowy wydania interpretacji indywidualnej uznać należy za naruszające zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Skarżąca w zażaleniu powołała interpretacje podatkowe wydane przez Ministra Finansów wskazując organowi, iż w podobnych zdarzeniach przyszłych inni podatnicy otrzymali merytoryczne odpowiedzi na pytania zawarte we wnioskach. Organ wydając postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie o odmowie wydania interpretacji indywidualnej, nie odniósł się do tej okoliczności, czym naruszył zasadę działania organów administracji publicznej w sposób budzący zaufanie.
W odpowiedzi na powyższą skargę, pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, jako organ upoważniony do wydawania interpretacji w imieniu Ministra Finansów - wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. – Dz. U z 2012 r., poz. 749 ze zm.) gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
W ocenie organu podatkowego powołany powyżej przepis znajdzie zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, gdyż w związku z wnioskiem skarżącej spółki nie jest możliwe wydanie interpretacji indywidualnej prawa podatkowego. Organ podkreślił, że przedmiotem wniosku o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego może być wyłącznie ocena prawna danego stanu faktycznego bądź zdarzenia przyszłego, dotyczącego wnioskodawcy, dokonywana na gruncie przepisów prawa podatkowego. Zdaniem organu podatkowego z treści zawartego we wniosku pytania wynika jednak, że skarżąca spółka oczekuje potwierdzenia, że wymieniony przez nią dokument jest wystarczający do zaliczenia przez nią do kosztów uzyskania przychodu nieściągalnej wierzytelności. Organ stwierdził wiec, że podstawą dla dokonania odpowiedzi na przedstawione pytanie musiałaby być ocena przez organ tego dokumentu. Ocena taka wymaga natomiast przeprowadzenia postępowania dowodowego, które zdaniem organu podatkowego, nie jest możliwe w trybie wydawania interpretacji indywidualnych na podstawie art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
Z przedstawionym powyżej stanowiskiem organu podatkowego nie można się jednak zgodzić. Przede wszystkim należy podkreślić, że opisując zaistniały stan faktyczny wnioskodawca wskazał, że A sp. z o.o. posiada w stosunku do B sp. z o.o. wierzytelność pieniężną opiewającą na kwotę [...] zł. Niniejsza wierzytelność powstała na skutek braku regulowania przez spółkę B (od kwietnia do sierpnia 2009 r.) należności wynikających z zawartej wcześniej między tymi stronami umowy najmu, które dokumentowane były fakturami VAT. Mimo wielokrotnych wezwań do zapłaty, B sp. z o.o. nie uregulowała należności w stosunku do A sp. z o.o. Co więcej spółka B zaprzestała wykonywania działalności gospodarczej, wyzbywając się także niemal całego majątku. Z racji tego, iż wniesienie przeciwko spółce B pozwu o zapłatę, w celu uzyskania prawomocnego nakazu zapłaty dającego możliwość przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego (a w konsekwencji uzyskania postanowienia organu egzekucyjnego o nieściągalności wierzytelności), było dla wierzyciela niekorzystne z uwagi na bardzo wysokie koszty postępowania sądowego, w dniu [...] lutego 2012 r. spółka A, działając jako wierzyciel, złożyła w Sądzie [...] wniosek o ogłoszenie upadłości spółki B. Sąd w dniu [...] sierpnia 2012 r. wydał postanowienie, którym oddalił wyżej wskazany wniosek, ponieważ wierzyciel nie wykazał, by dłużnik posiadał więcej niż jednego wierzyciela. Nadto Sąd uznał, ustalając w oparciu o dowód z zeznań świadka, iż jedyny majątek, który posiadał dłużnik to biurko w recepcji oraz drobny sprzęt biurowy, że przedmiotowy wniosek podlegałby oddaleniu ze względu na niewykazanie przez wierzyciela, aby majątek dłużnika wystarczał na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego.
W związku z powyższym stanem faktycznym wnioskodawca zwrócił się o udzielenie odpowiedzi na następujące pytanie: Czy A sp. z o.o. może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu, zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 25 lit. a ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. – Dz. U. z 2011 r., nr 74, poz. 397 ze zm.; dalej: ustawa o PDOP), wierzytelność w stosunku do B sp. z o.o., której nieściągalność została udokumentowana postanowieniem Sądu o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości, którego wydanie Sąd uzasadnił brakiem wykazania przez spółkę A sp. z o.o. wielości wierzycieli dłużnika, przy czym Sąd podniósł nadto, iż nawet w przypadku wykazania przez A sp. z o.o. wielości wierzycieli dłużnika wniosek podlegałby oddaleniu, ponieważ nie wykazano, aby majątek dłużnika wystarczał na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego?
W ocenie wnioskodawcy, postanowienie o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości stanowi, zgodnie z art. 16 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy o PDOP podstawę do uznania, iż przedmiotowa wierzytelność została w prawidłowy sposób udokumentowana jako nieściągalna. Wprawdzie podstawą dla wydania przez Sąd postanowienia o oddaleniu wniosku była w pierwszej kolejności przesłanka braku wykazania przez składającego wniosek wielości wierzycieli, to jednak Sąd uznał, iż nawet w przypadku spełnienia tej przesłanki wniosek podlegałby oddaleniu, gdyż przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało, aby majątek dłużnika wystarczał na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. W konsekwencji, zdaniem wnioskodawcy, należy uznać, iż wydane przez Sąd postanowienie spełnia wymogi przewidziane przez art. 16 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy o PDOP.
W ocenie Sądu przytoczony powyżej stan faktycznych zawarty przez skarżącą spółkę we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego, zadane pytanie oraz przedstawione własne stanowisko w sprawie spełnia warunki niezbędne, by uznać, że wniosek został złożony skutecznie i organ podatkowy zobowiązany jest do wydania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego. Wbrew twierdzeniom organu podatkowego podstawą odpowiedzi na przedstawione pytanie nie musi być ocena przez organ postanowienia Sądu [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. oddalającego wniosek o ogłoszenie upadłości. Poza sporem jest, że przeprowadzenie postępowania dowodowego w ramach postępowania zmierzającego do wydania interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego nie jest dopuszczalne. Należy jednak podkreślić, że organ jest związany zakresem stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę we wniosku. W rozpatrywanej sprawie skarżąca spółka opisała stan faktyczny w sposób niebudzący wątpliwości. Wyjaśniła, że Sąd [...] w dniu [...] sierpnia 2012 r. wydał postanowienie, w którym oddalił wniosek skarżącej spółki o ogłoszenie upadłości, ponieważ wierzyciel nie wykazał, by dłużnik posiadał więcej niż jednego wierzyciela. Nadto Sąd uznał, ustalając w oparciu o dowód z zeznań świadka, iż jedyny majątek, który posiadał dłużnik to biurko w recepcji oraz drobny sprzęt biurowy, że przedmiotowy wniosek podlegałby oddaleniu ze względu na niewykazanie przez wierzyciela, aby majątek dłużnika wystarczał na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego. Z wniosku o wydanie interpretacji wynika zatem zarówno forma prawna rozstrzygnięcia Sądu, jak i jego treść. Przedstawiając stan faktyczny skarżąca spółka przytoczyła także tezy uzasadnienia tego postanowienia, poprzez wskazanie motywów, jakimi kierował się Sąd wydając orzeczenie. W takiej sytuacji do oceny stanowiska skarżącej spółki nie jest niezbędne – jak twierdzi organ podatkowy – dokonanie oceny postanowienia Sądu. Organ rozpatrując wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego winien odnieść się wyłącznie do elementów stanu faktycznego przedstawionych przez podatnika we wniosku i wyłącznie na tej podstawie ocenić prawidłowość stanowiska podatnika. Bez znaczenia dla wydawanych przez organ interpretacji jest natomiast to, czy przedstawiony we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej stan faktyczny odzwierciedla przebieg rzeczywistych zdarzeń. Dla wydania interpretacji nie jest zatem niezbędne zbadanie, czy okoliczność wskazane we wniosku, a w szczególności przytoczone przez skarżącą spółkę motywy rozstrzygnięcia Sądu [...] zgodne są z rzeczywistym stanem faktycznym. Należy bowiem pamiętać, że ryzyko związane z ewentualnym ukryciem okoliczność mających znaczenie dla oceny stanowiska podatnika lub przedstawieniem stanu faktycznego odbiegającego od rzeczywistości ponosi wnioskodawca, których w przypadku stwierdzenia rozbieżności między stanem faktycznym przedstawionym we wniosku a faktycznymi zdarzeniami nie uzyska ochrony prawnej, która wynika z zastosowania się do interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego. Taka weryfikacja może nastąpić w ramach postępowania kontrolnego lub postępowania podatkowego zakończonego wydaniem decyzji wymiarowej w sprawie, kiedy organ prowadząc postępowanie dowodowe będzie miał możliwość zapoznania się z treścią postanowienia Sądu [...] i dowód ten będzie podlegał ocenie, z uwzględnieniem zasad wynikających z przepisów Ordynacji podatkowej, a w szczególności z art. 191 tej ustawy.
Konkludując należy zatem stwierdzić, że wbrew twierdzeniom organu podatkowego, ocena stanowiska skarżącej spółki zawartego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej nie wymaga przeprowadzenia dowodu z postanowienia Sądu [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. Wniosek skarżącej spółki nie zmierza także do oceny zaistniałego w sprawie stanu faktycznego, gdy w sposób jednoznaczny został on przedstawiony przez podatnika we wniosku. Wydając interpretację organ winien uznać stan faktyczny przedstawiony we wniosku przez skarżącą spółkę jako podstawę faktyczną dokonanej oceny, niezależnie od tego, czy odpowiada on rzeczywistość. W tej sytuacji treść wniosku, sposób przedstawienia stanu faktycznego, zadane pytanie oraz zaprezentowane przez skarżącą spółkę własne stanowisko w sprawie są poprawne pod względem formalnym, a zatem nie ma przeszkód do wydania na tej podstawie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego.
Dlatego sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło