I OZ 779/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 17 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2079/13 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2079/13 wydanego w sprawie ze skargi A.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2079/13 oddalił skargę A.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania. Sentencja powyższego wyroku wraz z pismem zawierającym pouczenie o sposobie i terminie sporządzenia wniosku o uzasadnienie wyroku oraz skargi kasacyjnej zostały doręczone skarżącemu przebywającemu w Zakładzie Karnym w [...] w dniu 31 stycznia 2014 r. A.S. w dniu 6 lutego 2014 r. (data stempla pocztowego) wniósł "o kasację" w/w wyroku oraz o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 13 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2079/13 ustanowił dla skarżącego adwokata z urzędu. Pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia 12 maja 2014 r., działając na podstawie art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 20 stycznia 2014 r. oraz o jego sporządzenie i doręczenie odpisu tego wyroku wraz z uzasadnieniem na adres Kancelarii. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że pełnomocnik skarżącego informację o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu powziął w dniu 29 kwietnia 2014 r., z kolei o stanie sprawy dowiedział się w dniu 8 maja 2014 r., po zapoznaniu się w Sądzie z aktami sprawy. Wówczas to pełnomocnik powziął informację o niezłożeniu przez skarżącego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, co uniemożliwia wniesienie skargi kasacyjnej. Wskazał, iż siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, określony w art. 87 § 1 p.p.s.a., został zachowany, zaś uchybienie terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło bez winy skarżącego w rozumieniu art. 87 § 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 11 lipca 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2079/13 odmówił A.S. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w/w wyroku. W uzasadnieniu wskazał, iż podnoszone we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie uzasadniają przywrócenia terminu do dokonania przedmiotowej czynności procesowej, bowiem nie wskazują one na brak winy strony w uchybieniu terminu. Podkreślił, że wnioskodawca musi uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak jego winy w uchybieniu terminu. Oznacza to, iż strona musi wykazać (uprawdopodobnić), że w czasie biegu terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca jej dokonanie czynności, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane działaniem strony i było od niej całkowicie niezależne. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwaliło się stanowisko, iż przy badaniu czy strona dołożyła szczególnej staranności by podjąć czynność procesową, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Doktryna i orzecznictwo do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. Przywrócenie nie jest również dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W ocenie Sądu pierwszej instancji, w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, nie wskazując jednak przyczyn, dla których A.S. uchybił terminowi bez braku własnej winy. Z treści pisma wynika jedynie sugestia pełnomocnika, że strona nie mogła tego uczynić w terminie, gdyż prawdopodobnie oczekiwała na przyznanie jej profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Świadczy o tym chociażby wskazywanie przez pełnomocnika na daty, w których została ustanowiona pełnomocnikiem oraz kiedy zapoznała się z aktami niniejszej sprawy, co pozwoliło dopiero na powzięcie informacji o niezłożeniu przez skarżącego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, przedstawiona przez pełnomocnika skarżącego argumentacja w żadnym wypadku nie może przemawiać za przywróceniem skarżącemu uchybionego terminu, albowiem w orzecznictwie sądów administracyjnych przesądzono, że nieznajomość prawa, nie stanowi przesłanki wykluczającej istnienia winy. Ponadto mogłaby być ona skuteczna przy złożeniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, nie zaś wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, do którego nie jest wymagany udział profesjonalnego pełnomocnika. Podkreślenia wymaga również, że norma zawarta w art. 6 p.p.s.a. nakłada na sądy administracyjne obowiązek udzielania niezbędnych wskazówek i pouczeń tym, którzy nie mogą jej uzyskać bezpośrednio od adwokata lub radcy prawego. Obowiązkiem sądu, jako instytucji, było zatem przygotowanie m.in. określonych wzorów druków, które wraz z innymi informacjami udzielają stronom potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych. Właśnie takim pismem było zawiadomienie skarżącego o wyznaczeniu terminu rozprawy z dnia 7 grudnia 2013 r. gdzie w pouczeniu zawarto informację o konieczności złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę w terminie 7 dni, od dnia jego doręczenia. Ponadto podobne pouczenie znalazło się również w kierowanym do skarżącego piśmie przewodnim z dnia 28 stycznia 2014 r. przy którym dołączony był odpis sentencji wyroku z dnia 20 stycznia 2014 r. W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżący miał zatem potrzebną wiedzę do terminowego złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a zatem wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Powyższe postanowienie z dnia 11 lipca 2014 r. pełnomocnik A.S. uczynił przedmiotem zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. i wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W uzasadnieniu wskazał, że fakt pozbawienia wolności A.S. w połączeniu z brakiem wiedzy i zrozumienia doręczonego mu pouczenia w wystarczającym stopniu uprawdopodabnia brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek A.S. o przywrócenie terminu został złożony w terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., jednak nie zasługuje on na uwzględnienie. Wyjaśnić należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08, https://cbois.nsa.gov.pl). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 20 stycznia 2014 r. Pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił bowiem, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia nastąpiło bez winy skarżącego. Powoływanie się na fakt pozbawienia wolności A.S. oraz brak wiedzy prawniczej i zrozumienia doręczonego mu przez Sąd pouczenia nie może skutkować, w realiach niniejszej sprawy, uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, bowiem powyższe okoliczności nie są równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy należy bowiem brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r. sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679). Skarżący otrzymał zawiadomienie o terminie rozprawy z jasnym i prawidłowym pouczeniem o terminie i sposobie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz o skutkach uchybienia temu terminowi. Takie pouczenie zostało także prawidłowo doręczone skarżącemu przy piśmie zawierającym odpis sentencji wyroku z dnia 20 stycznia 2014 r. Skarżący został zatem dwukrotnie poinformowany o krokach, jakie należy podjąć, aby uzyskać odpis orzeczenia Sądu pierwszej instancji wraz z uzasadnieniem oraz o konsekwencjach uchybienia terminowi. Sąd pierwszej instancji wywiązał się zatem z określonego w art. 6 p.p.s.a. obowiązku udzielania stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczania ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Nieprawidłowe zrozumienie pouczenia nie może zatem świadczyć o braku po stronie skarżącego winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Świadczy to natomiast o braku dochowania przez skarżącego należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Tym samym uznać należy, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie narusza przepisów prawa. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.