II OZ 631/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 928/13 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi E.J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia [...] września 2013 r. sygn. akt [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 928/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił skarżącej E.J. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie z jej skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia [...] września 2013 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie lokalizacji inwestycji celu publicznego. W uzasadnieniu wskazano, że - jak wynika z oświadczenia zawartego w urzędowym formularzu PPF - wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Mąż prowadzi działalność gospodarczą, osiągając miesięcznie dochód w wysokości 7000 zł, a wnioskodawczyni otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 900 zł miesięcznie. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzą dom o powierzchni 432 m², nieruchomość rolna o powierzchni 0,4 ha, samochody osobowe: [...] wyprodukowany w 2000 r. oraz [...], wyprodukowany w roku 2003. Skarżąca wskazała, że ponosi wydatki związane z utrzymaniem córki studiującej poza miejscem zamieszkania w kwocie 2.000 zł miesięcznie. Utrzymanie domu kosztuje kolejne 2.000 zł miesięcznie. Wskazała ponadto, że z mężem pozostaje w rozdzielności majątkowej. W ocenie Sądu wnioskodawczyni nie udowodniła, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", złożone przez skarżącą nie zawierało dostatecznych i wyczerpujących danych koniecznych do oceny jej rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Stąd też wnioskodawczyni została zobowiązana do jego uzupełnienia. W zarządzeniu, w którym wezwano skarżącą do uzupełnienia oświadczenia z dnia 22 stycznia 2014 r. wskazano precyzyjnie, jakie oświadczenia oraz jakie dokumenty źródłowe należy w tej materii przedstawić. Z uwagi na fakt, iż wnioskodawczyni na wezwanie nie odpowiedziała, w istocie – zdaniem Sądu – niewyjaśnioną pozostała jej sytuacja majątkowa i możliwości płatnicze. Odnosząc się natomiast do kwestii rozdzielności majątkowej między skarżącą i jej mężem Sąd wskazał, że sam fakt istnienia takiego ustroju majątkowego między małżonkami nie uzasadnia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie bez znaczenia pozostaje bowiem, że z wniosku o udzielenie prawa pomocy wynika, że skarżąca prowadzi z mężem wspólne gospodarstwo domowe. Skarżąca nie wykazała przy tym, że wskazane we wniosku koszty utrzymania domu i łożenia na edukację córki obciążają jedynie jej indywidualny majątek. Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w sytuacji rozdzielności majątkowej wnioskodawcę obciąża obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania nawet z pomocą małżonka. Wynika to z prawnego obowiązku udzielania wzajemnej pomocy przez małżonków i przyczyniania się do zaspokojenia potrzeb stworzonej przez nich rodziny, co znajduje umocowanie w przepisach art. 13 i art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.). Rozdzielność majątkowa nie zwalnia zatem z obowiązku udzielenia pomocy drugiemu małżonkowi. Dlatego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., Sąd odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła skarżąca domagając się jego zmiany poprzez przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku poniesienia kosztów sądowych w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podniosła, że nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, gdyż w złożonym wniosku zawarła stosowne oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz obciążających ją wydatkach. Po raz kolejnym skarżąca wskazała także na istniejący pomiędzy nią, a mężem ustrój rozdzielności majątkowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest przy tym obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona, zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W przedmiotowej sprawie, co prawidłowo ustalił Sąd pierwszej instancji, nie zostało wykazane przez wnioskodawczynię, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, szczególnie z tego powodu, iż nie wyjaśniła w pełni swojej sytuacji finansowej. Wbrew opinii strony skarżącej samo złożenie w sprawie formularza PPF nie mogło być wystarczającą przesłanką do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stosownie bowiem do art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony okaże się niewystarczające dla oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć, na wezwanie Sądu, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty dla potwierdzenia jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Przepis ten nakłada zatem na stronę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów i wyjaśniania wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Niewywiązanie się przez stronę z tego obowiązku może mieć wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, co miało miejsce w niniejszej sprawie. W tym miejscu wyjaśnić należy, że na prawidłowość kontrolowanego postanowienia nie ma także wpływu podnoszona przez skarżącą okoliczność rozdzielności majątkowej pomiędzy nią, a jej mężem. Rację ma bowiem Sąd pierwszej instancji, że małżonkowie zobowiązani są prawnie do udzielania wzajemnej pomocy i przyczyniania się do zaspokajania potrzeb stworzonej przez nich rodziny. Zatem niezależnie od tego jaki ustrój majątkowy panuje pomiędzy małżonkami, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania nawet z pomocą małżonka. Mając na uwadze powyższe podnieść należy, że Sąd pierwszej instancji zasadnie wskazał, iż niewykonanie przez skarżącą zarządzenia wzywającego do przedłożenia stosownych dokumentów celem weryfikacji złożonego przez nią oświadczenia, uzasadnia twierdzenie, że skarżąca nie wykazała by spełniała przesłankę z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., należało oddalić.