I FZ 239/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Artur Mudrecki po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Bd 1172/13, odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S.L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 30 października 2013 r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia 2008 r. do czerwca 2009 r. postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Bd 1172/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił przyznania prawa pomocy S.L. w sprawie jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. 2. Sąd pierwszej instancji w wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej nie zgodził się ze stanowiskiem, że wnioskodawczyni nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, które na obecnym etapie wynosiły 9.361 zł. Sąd zauważył, że strona prowadzi działalność gospodarczą w znacznym rozmiarze, o czym świadczyły przedłożone zeznania oraz deklaracje podatkowe. Wynikało z nich, że za 2012 r. strona uzyskała przychód z działalności gospodarczej i kształtował się on na wysokim poziomie - 12.165.124,74 zł. Sąd nie mógł skorzystać z zeznania podatkowego za 2013 r., albowiem nie minął jeszcze termin na jego złożenie. Z przedłożonej kserokopii podatkowej księgi przychodów i rozchodów wynikało natomiast, że w ostatnich sześciu miesiącach skarżąca w prowadzonej działalności gospodarczej dokonywała na bieżąco zarówno zakupu towarów handlowych, jak i ich sprzedaży. Sąd uznał, że sytuacja majątkowa skarżącej została przedstawiona nierzetelnie i niewiarygodne, albowiem trudno było zrozumieć, że ponosi wydatki związane z utrzymaniem czteroosobowej rodziny i prowadzeniem gospodarstwa domowego, nie osiągając przy tym dochodu, jak również nie posiadając oszczędności. Z przedłożonych dokumentów nie wynika również, aby skarżąca w takiej sytuacji korzystała z jakiegokolwiek dofinansowania z pomocy społecznej. Nie bez znaczenia pozostawały również dokonywane przez stronę operacje handlowe wynikające z podatkowej księgi przychodów i rozchodów, świadczące o tym, że strona jednak dysponuje jakimiś środkami finansowymi, których nie wykazała. Skarżąca wprawdzie w sprzeciwie podała, że "pożycza niewielkie kwoty od rodziców", jednak nie wskazała ani ich wysokości, ani źródeł ich finansowania. Ponadto w ocenie Sądu, wniosek o przyznanie prawa pomocy obarczony był istotnymi lukami. Skarżąca została mianowicie zobowiązana do przedłożenia wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych. Wezwana również została do: złożenia oświadczenia, czy skarżąca lub pozostali domownicy, posiadają samochody lub inne pojazdy; zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, emerytur, rent, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń (np. z tytułu umowy o dzieło lub zlecenia, umowy najmu, pomocy rodziny, dochód z zagranicy) z okresu ostatnich 2 lat. W tym zakresie wezwanie pozostało bez odpowiedzi. 3. W zażaleniu na powyższe postanowienie, sporządzonym przez pełnomocnika skarżącej, zaskarżając postanowienie w całości wniesiono o jego uchylenie. W zażaleniu zarzucono, że Sąd pierwszej instancji oparł się głównie na dochodzie za 2011-2012 r. nie badając sytuacji skarżącej w chwili składania wniosku, z której wynika, że ruchomości i nieruchomości strony zostały zajęte przez komornika. Wskazano, że sposób w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpis. Stwierdzono również, że Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił faktu, że sytuacja finansowa skarżącej wynika z egzekucji decyzji. Do zażalenia załączono dokumenty potwierdzające fakt toczącego się postępowania egzekucyjnego. Pismem z dnia 7 lipca 2014 r. pełnomocnik strony poinformował, że w ramach opłaty od skargi skarżąca proponuje ustanowienie hipoteki na jej nieruchomościach. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że sytuacja finansowa strony została przedstawiona nierzetelnie i niewiarygodnie. Sąd pierwszej instancji zauważył, że trudno zrozumieć jest sytuację, w której skarżąca ponosi wydatki związane z utrzymaniem czteroosobowej rodziny i prowadzeniem gospodarstwa domowego, nie osiągając przy tym żadnego dochodu, jak również nie posiadając oszczędności. Wnioski te wypływały z treści złożonego formularza o przyznanie prawa pomocy oraz złożonych oświadczeń. Z przedłożonych dokumentów nie wynikało również, aby skarżąca w takiej sytuacji korzystała z jakiegokolwiek dofinansowania z pomocy społecznej. Nie bez znaczenia pozostawały również dokonywane przez stronę operacje handlowe wynikające z podatkowej księgi przychodów i rozchodów, świadczące o tym, że strona jednak dysponuje jakimiś środkami finansowymi, których nie wykazała. Skarżąca wprawdzie w sprzeciwie podała, że "pożycza niewielkie kwoty od rodziców", jednak nie wskazała ani ich wysokości, ani źródeł ich finansowania. W zażaleniu takiej ocenie żalący nie przeciwstawia żadnego stwierdzenia. Nie wyjaśnia, z czego, jak twierdzi w złej sytuacji majątkowej, ponosi wydatki z związane z utrzymaniem rodziny. Nie ustosunkowuje się do twierdzenia Sądu pierwszej instancji co do nie korzystania z pomocy społecznej ani też odnoszącego się do pożyczek od rodziców. W tej sytuacji nie można było nie podzielić przedstawionego stanowiska Sądu pierwszej instancji. Żalący twierdzi, że Wojewódzki Sąd Administracyjny odniósł się do sytuacji majątkowej skarżącej sprzed 2 lat. Prawdą jest, że Sąd wziął pod uwagę przychody skarżącej z roku 2012 r. lecz trudno było je pominąć, gdy za 2013 r. jeszcze nie były one znane. Nie jest też tak, że Sąd skupił się tylko i wyłącznie na przychodach za rok 2012 r. Sąd wziął bowiem również pod uwagę dane wynikające z przedłożonej kserokopii podatkowej księgi przychodów i rozchodów za ostatnie sześć miesięcy (sierpień 2013 r. – styczeń 2014 r.). Wynikało z nich, że skarżąca w prowadzonej działalności gospodarczej dokonywała na bieżąco zarówno zakupu towarów handlowych, jak i ich sprzedaży. Prawidłowo tutaj Sąd, odnosząc się do wskazywanej przez stronę we wniosku straty w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 60.106,76 zł zauważył, że jest ona jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych. O potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą (por postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2011 r., sygn. akt II FZ 542/11, dostępne w bazie internetowej CBOIS). W przedstawionych okolicznościach argumentacja żalącego nie podważyła skutecznie stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W sprawie nie można uznać aby skarżąca wykazała, że spełnia przesłanki o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) (dalej; u.p.p.s.a.), tj. że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego też, nie znajdowała uzasadnienia zastosowanie odstępstwa od zasady ustanowionej w art. 199 u.p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 u.p.p.s.a. postanowił jak w sentencji