VI SA/Wa 2638/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędzia WSA Dariusz Zalewski Protokolant ref. staż. Agata Próchniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2014 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2013 r. 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. VI SA/Wa 2638/13 UZASADNIENIE Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] nakładającą na K. P. (dalej jako: "skarżący" ) karę pieniężną w wysokości 15.000 zł. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Dnia [...] kwietnia 2013 r. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli samochód marki M. o nr rej. [...] Zespołem pojazdów kierował J. I. Kierowca wykonywał przewóz drogowy ładunku podzielnego w postaci dachówek. W wyniku ważenia stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi na drogach na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 10 ton. Nacisk na pojedynczą oś napędową pojazdu wyniósł 12,21 (po odjęciu 2% i zaokrągleniu do 0,11 w górę) i przekraczał o 2,21 dopuszczalnej wartości. Droga wojewódzka DW [...] jest drogą, na której dopuszczalny nacisk na oś pojedynczą napędową nie powinien przekraczać 10 ton. Kierowca podczas kontroli nie okazał żadnego zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego. Na podstawie wyniku pomiaru nacisku osi napędowej kierowca zobowiązany jest do okazania w niniejszym przypadku zezwolenia kat. VII. Pismem z dnia [...] kwietnia 2013r. strona skorzystała z prawa do czynnego udziału w toczącym się postępowaniu. Pismem z dnia [...] maja 2013 r. strona wyjaśniła, że przewożony w dniu kontroli ładunek składał się z dachówek na [...] paletach. Po zakończeniu załadunku sprawdzono zabezpieczenie ładunku i jego równomierne rozłożenie na pojeździe. Po kontroli okazało się jednak, że został przekroczony nacisk na poszczególnych osiach. Strona wyjaśniła, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia oraz dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanej z przejazdem. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] czerwca 2013r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 15.000 zł. za brak zezwolenia kategorii VII. Strona, pismem z dnia [...] czerwca 2013 r., wniosła odwołanie od ww. decyzji domagając się umorzenia postępowania. Wskazała, że dmc kontrolowanego pojazdu nie zostało przekroczone, towar był równomiernie rozłożony na podjeździe, brak było fabrycznego oznakowania wagi palet z dachówkami, brak było możliwości zważenia pojedynczej osi, towar załadowany dzień wcześniej uległ namoknięciu, samochód został zatankowany dzień przed wyjazdem, zaś nałożona kara pieniężna jest niewspółmierna i niesprawiedliwa do stwierdzonego naruszenia. Zaznaczyła, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem. Zdaniem strony było wiele elementów, na które nie miała wpływu, jeżeli chodzi o zwiększenie masy całkowitej pojazdu. K. P. powołał się również na swoją sytuację finansową i zdrowotną. Zdaniem organu odwoławczego zgodnie z art. 64 ust. 2 ww. ustawy Prawo o ruchu drogowym (jt. Dz. U. z 2012 r., poz.1137 ze zm.) zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Organ zaznaczył, że tylko zezwolenie kategorii I i II umożliwia przewóz ładunków podzielnych. Poza tym, występuje zakaz przejazdu pojazdu nienormatywnego z ładunkiem podzielnym. W przypadku naruszenia ww. zakazu nakłada się karę pieniężną jak za brak zezwolenia kategorii odpowiadającej wartościom kontrolowanego pojazdu (zespołu pojazdów) bez względu na to, czy przewożony ładunek był podzielny czy też niepodzielny. Zdaniem organu, pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu LP600 o nr fabrycznych [...] i [...]. Obie wagi legitymowały się w chwili kontroli ważnymi świadectwami legalizacji ponownej, wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P. w dniu 4 czerwca 2012 r. z datą ważności do dnia 30 czerwca 2014 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Organ wskazał, że pojazd zważono jednokrotnie, przy czym kierowca nie wnosił o ponowne ważenie. Organ podkreślił nadto, że po dokonaniu pomiarów sporządzono protokół kontroli nr [...], który kierowca podpisał bez wnoszenia uwag. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ww. decyzję. Skarżący w uzasadnieniu skargi wskazał, że nie jest profesjonalistą, wskazał przy tym, że prowadzi małą, trzyosobową firmę dekarską a kontrolowany samochód jest jedynym pojazdem ciężarowym, który posiada zaledwie od dwóch lat. Jest to pojazd zgłoszony na użytek własny. Skarżący podniósł, że w decyzji podano, że kierowca nie składał żadnych uwag podczas kontroli. W protokole kontroli są zapisane uwagi kierowcy tj.: 1. na paletach brak oznakowania wagi dachówek. 2. brak możliwości samodzielnego zważenia nacisku na poszczególne osie. Ponadto wskazał, że okoliczności, sprawy wskazują, że dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem. Zdaniem skarżącego kara, jest niewspółmierna do wykroczenia i zbyt wysoka, jak na możliwości tak małej firmy. Pismem z dnia [...] marca 2014 r. skarżący nadesłał uzupełnienie skargi, zarzucając naruszenie: - przepisów postępowania mogące mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, polegające na uchybieniu obowiązkom wynikającym z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., przez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób wnikliwy i szczegółowy w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności w zakresie ustalenia okoliczności i osób odpowiedzialnych za przekroczenie rzeczywistej masy pojazdu oraz nacisku na jego osi, okoliczności, w jakich doszło do przekroczenia dopuszczalnej masy pojazdu, co skutkowało uchybieniami w zakresie ustalenia prawdy obiektywnej i powodowało, że zapadłe rozstrzygnięcie oparte zostało na niepełnym i niekompletnym materiale dowodowym, co w konsekwencji prowadziło do nieuzasadnionego nałożenia kary pieniężnej na skarżącego. - przepisów prawa materialnego a w szczególności art. 140aa ust. 4 pkt 1, prawa o ruchu drogowym, poprzez zupełne pominięcie stwierdzenia i zbadania okoliczności odnoszących się do podnoszonych przez skarżącego kwestii dochowania przez skarżącego należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, - prawa procesowego — art. 10 § 1 k.p.a., poprzez uniemożliwienie skarżącemu po zakończeniu postępowania a przed wydaniem decyzji, wypowiedzenia się, co do całości zebranego materiału w sprawie; Wskazując na powyższe uchybienia, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W piśmie z dnia [...] marca 2014 r., stanowiącym uzupełnienie skargi, skarżący wskazał, że wbrew obowiązkowi przeprowadzenia całego postępowania dowodowego, organy obu instancji ograniczyły się badając sprawę jedynie do niektórych kwestii. Zebrany w sprawie materiał dowodowy jest w jego ocenie niekompletny, gdyż nie pozwala na wyjaśnienie, w jakich okolicznościach i na jakim etapie doszło do przekroczenia masy załadunku. Zdaniem skarżącego, organ miał obowiązek przesłuchania osób odpowiedzialnych za organizację przewozu, ustalenia osób odpowiedzialnych za załadunek, ustalenia czy i w jaki sposób doszło do przemieszczenia się części ładunku, skoro przed wyjazdem pojazd był kompleksowo badany i spełniał wymagane przepisami normy. Skarżący zaznaczył, że zgodnie z art. 140aa ust. 4 pkt 1 przedsiębiorca może być zwolniony od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie prawa, jeżeli dołożył on należytej staranności. Skarżący uważa, że spełnił ten warunek zwłaszcza, że przekroczenie skutkujące naliczeniem najwyższej kary było niewielkie. Zdaniem skarżącego, organ naruszył przepis art. 10 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ w niniejszej sprawie przed wydaniem decyzji nie wezwano go do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego. Skarżący wskazał, że zawiadomiono go o wszczęciu postępowania, a następnie, nie informując o jego zakończeniu, doręczono mu merytoryczna decyzję. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej zwanej "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi. Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia. W działaniu organu wydającego zaskarżoną decyzję Sąd dopatrzył się nieprawidłowości, polegającej na błędnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest kara pieniężna w kwocie 15.000 zł, nałożona na skarżącego za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia. W zaskarżonej decyzji organ błędnie przyjął, że kierujący nie wniósł o ponowne zważenie zespołu pojazdów. Wbrew stanowisku organu, skarżący kwestionował wynik ważenia, co wynika wprost z protokołu kontroli, a czego nie zauważył organ. W ocenie Sądu, obligowało to organ do przeprowadzenia ponownego zważenia. Należy zauważyć, że przekroczenie nacisków na osi nastąpiło w nieznacznym rozmiarze ( przekroczenie o 2,2t). Powyższe prowadzi do przekonania, że organy rozpoznające sprawę w obydwu instancjach zaniechały wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Takie postępowanie narusza tym samym ustawowe obowiązki określone w art. 7, 77, 80 oraz 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Należy przy tym zauważyć, że podstawowe znaczenie mają ustalenia dotyczące stanu faktycznego, stwierdzone w toku kontroli, a uwidocznione w protokole kontroli. Zasadniczo bowiem jedynie na tym etapie postępowania strona ma możliwość wpływu na ocenę, czy nastąpiło określone naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz na kwalifikację tego przekroczenia. Protokół kontroli jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe, w ich zakresie działania, stanowi dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Protokół korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Protokół obrazuje stan faktyczny, który później może być trudny do odtworzenia. Dlatego podpisanie bez zastrzeżeń przez osobę kontrolowaną protokołu stanowi dowód w sprawie. Orzecznictwo sądowe przywiązuje niezwykle istotne znaczenie do funkcji dowodowej protokołu z kontroli drogowej (m.in. wyrok WSA w Warszawie z 8 września 2005 r., VI SA/Wa 1224/04 LEX nr 205475, wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 maja 2004 r., sygn. akt II SA 4151/02, LEX nr 148941). W niniejszej sprawie protokół kontroli, podpisany przez organ i kontrolowanego kierowcę zawiera w swej treści uwagi osoby kontrolowanej "brak możliwości zważenia ładunku, brak opisu wagi dachówek, brak możliwości samodzielnego zważenia nacisku na osie". Z ustaleń organu wynika zaś, że kierowca nie wnosił o ponowne ważenie oraz, że po dokonaniu pomiarów sporządzono protokół kontroli nr [...], który kierowca podpisał bez wnoszenia uwag. W tej sytuacji wymaga jednoznacznego podkreślenia, iż powyższe stwierdzenie organu odwoławczego jest błędne i stanowi wyraz niedostatecznej indywidualizacji sprawy. Takiemu stanowisku ewidentnie zaprzecza przytoczona wyżej treść protokołu, i co wymaga jeszcze raz podkreślenia, sporządzonego i podpisanego przez organ oraz kontrolowanego kierowcę. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy na skutek niniejszego wyroku, organ dokona ponownej analizy sprawy mając na względzie powyższe uwagi Sądu. W szczególności oceni, czy przy pominiętych dotychczas adnotacjach poczynionych w protokole kontroli przez kierowcę, które można odczytać jako zakwestionowanie prawidłowości (wyniku) ważenia, można oprzeć rozstrzygnięcie na jednoznacznie ustalonym stanie faktycznym. Przede wszystkim - w sytuacji, gdy kierowca kwestionował wyniki ważenia - należało jego stanowisko potraktować jako wniosek o powtórne ważenie, w myśl § 24 instrukcji wykonywania czynności kontrolnych na drogach stanowiącej załącznik Nr 4 do zarządzenia Nr 50/2011 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zasad prowadzenia kontroli przez Inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego - zgodnie z którą należałoby dokonać powtórnego zważenia pojazdu wraz z naczepą, co pozwoliłoby zweryfikować uzyskany wynik i rozwiać wątpliwości skarżącego. Czynności kontrolne mają charakter niepowtarzalny, gdyż konwalidowanie ich na późniejszym etapie postępowania nie jest już możliwe. W tej sytuacji należy rozważyć, czy materiał dowodowy jest wystarczający do nałożenia kary na przedsiębiorcę. Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w wyroku. O wykonalności uchylonej decyzji sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.