I OZ 1073/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. K. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 października 2014 r., III SA/Łd 1294/13 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi K. K. na decyzję [...] listopada 2013 r. w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich postanawia: oddalić zażalenie. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 22 października 2014 r., III SA/Łd 1294/13 wezwano K. K. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku tego Sądu z 20 marca 2014 r., w kwocie 100 złotych W sprawie, postanowieniem z 18 sierpnia 2014 r. cofnięto przyznane skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, a postanowieniem z 7 października 2014 r., I OZ 836/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniesione przez skarżącego zażalenie na to postanowienie. W zarządzeniu z 22 października 2014 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu powołano art. 220 § 1 i 3 oraz § 3 w zw. z § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), określono termin wykonania zarządzenia oraz konsekwencję braku uiszczenia wskazanej kwoty w tym terminie. W zażaleniu skarżący podniósł, że uzyskał pełne zwolnienie od kosztów sądowych. Prawo pomocy zostało cofnięte dopiero po wniesieniu skargi kasacyjnej, a więc niezrozumiałe jest wezwanie skarżącego do uiszczenia wpisu od tej skargi. Zdaniem skarżącego, naruszona została zasada niedziałania prawa wstecz, ponieważ skarga kasacyjna, od której należy teraz uiścić wpis, została złożona w czasie trwania zwolnienia od kosztów sądowych. Takie postępowanie Przewodniczącego Wydziału III narusza również zasadę równości, ponieważ zwykle po uzyskaniu zwolnienia od kosztów sądowych, skargę kasacyjną można wnieść bez konieczności uiszczenia wpisu. Ponadto, w niniejszej sprawie postanowieniem z 6 listopada 2014 r. przyznano ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu, w tym za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawierało usprawiedliwionych podstaw. Przyznane prawo pomocy może być cofnięte w toku postępowania w każdym czasie aż do momentu prawomocnego zakończenia postępowania w całości lub w części, jeżeli okaże się, że podstawa jego przyznania nie istniała w ogóle lub przestała istnieć (art. 249 p.p.s.a.). Cofnięcie prawa pomocy następuje w drodze postanowienia, które ma charakter konstytutywny, a zatem wywołuje skutki prawne ex nunc. Jednocześnie, przepis art. 223 § 1 w zw. z art. 220 § 1 i § 3 p.p.s.a. wyraźnie przewiduje obowiązek uiszczenia lub uzupełnienia wpisu od skargi kasacyjnej pod rygorem jej odrzucenia. Taki obowiązek w odniesieniu do wpisu od skargi kasacyjnej powstaje, ponieważ postępowanie wszczęte tym pismem nie zostało jeszcze zakończone. W niniejszej sprawie po wydaniu wyroku w sprawie, skarżącemu cofnięto prawo pomocy, a postanowieniem z 7 października 2104 r., I OZ 836/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na to postanowienie. Ponieważ prawomocnie rozstrzygnięto o cofnięciu prawa pomocy, Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi był zobowiązany do zastosowania art. 223 § 1 w zw. z art. 220 § 1 p.p.s.a., to znaczy do wezwania skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Z postanowieniem o przyznaniu prawa pomocy nie wiąże się powaga rzeczy osądzonej. W niniejszym postępowaniu stwierdzono, że skarżący zataił swój prawdziwy stan majątkowy, a więc że orzekając o przyznaniu prawa pomocy kierowano się przesłankami uznanymi później za nieprawdziwe. Skoro zatem postanowienie o przyznaniu prawa pomocy może być w każdym czasie zmienione – w razie zaistnienia przemawiających za tym okoliczności, to argument o powadze rzeczy osądzonej nie ma zastosowania. Ponadto, przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu na które powołuje się skarżący nastąpiło na rzecz wyznaczonego w sprawie adwokata, a więc nie dotyczy skarżącego. Skarga została wniesiona na decyzję w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich, a więc wpis od skargi kasacyjnej należało ustalić z uwzględnieniem § 3 w zw. z § 2 ust. 6 cyt. rozporządzenia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 oraz art. 198 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak w sentencji postanowienia.