I OSK 2008/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska sędzia del. WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Protokolant starszy inspektor sądowy Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2286/13 w sprawie ze skargi K. B. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2286/13 oddalił skargę K. B. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Wyrok został wydany w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ł. decyzją z dnia [...] sierpnia 1970 r., sprostowaną postanowieniem z dnia [...] września 1970 r. orzekło o przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnej a o pow. 6,40 ha, położonej we wsi J., stanowiącej własność M. G.. Z wnioskiem o wznowienie postepowania wystąpiła K. B., podnosząc, że decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia 1 sierpnia 1970 r., wskazując, że nie został zachowany miesięczny termin do złożenia wniosku. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła K. B.. Rozpoznając złożone zażalenie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. utrzymał w mocy powyższe postanowienie Wojewody [...]. Organ wskazał, że K. B. w korespondencji kierowanej do urzędu informowała, że w dniu 4 grudnia 2012 r. dowiedziała się o istnieniu decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Ł.w dnia [...] września 1970 r. W dniu 6 grudnia 2012 r. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z pismem zatytułowanym jako "skarga", w którym zwróciła się o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji. Następnie kolejnym pismem z dnia 4 lutego 2013 r. skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. wystąpiła o wznowienie postępowania na podstawie art. 145§1 k.p.a., gdyż bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W piśmie tym dodała, że pismo z dnia 6 grudnia 2012 r. zatytułowane "skarga" jest także wnioskiem o wznowienie postępowania. Analizując materiał dowodowy Minister uznał, że wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Ł. z dnia [...] września 1970 r. pojawił się w piśmie z dnia 4 lutego 2013 r. Nie można uznać, że wniosek ten został złożony w dniu 6 grudnia 2012 r., gdyż z treści tego wniosku oraz powołanych tam przepisów jednoznacznie wynika, że dotyczy on stwierdzenia nieważności decyzji. W związku z tym organ uznał, że nie został zachowany miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, wynikający z art. 148 § 2 k.p.a. Skargę na powyższe postanowienie złożyła K. B. zarzucając naruszenie art. 148 § 1 i 2 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że skarżąca złożyła wniosek przed upływem terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone, jak również poprzedzające je postanowienie nie naruszają prawa. Sąd podzielił stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wskazując dodatkowo, że z utrwalonego orzecznictwa sądowo-administracyjnego wynika, iż do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania konieczna jest analiza treści wniosku o wznowienie i dokonanie oceny, czy z jego treści wynika oczywistość braku podstaw do wznowienia postępowania. Oczywistość braku przyczyn wznowienia postępowania może wystąpić przy tym w następujących przypadkach: gdy wniosek o wznowienie postępowania złożony został po terminie, gdy wniosek taki nie pochodzi od strony, gdy wnoszący podanie nie powołuje się na żadną podstawę wznowienia albo podstawa taka nie istnieje, bądź wskazaną we wniosku podstawą wznowienia postępowania jest wydanie decyzji w wyniku przestępstwa, a organ dysponuje prawomocnym wyrokiem uniewinniającym. Jak wynika z akt sprawy, o istnieniu decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady w Ł. z dnia [...] września 1970 r. oraz Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ł. z dnia [...] sierpnia 1970 r dowiedziała się w dniu 4 grudnia 2012 r., zatem termin do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania upływał z dniem 4 stycznia 2013 r., natomiast K. B. wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania pismem z dnia 4 lutego 2013 r., co bezspornie potwierdza, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony po upływie terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a. Sądu wskazał, że skoro termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania określony w art. 148 k.p.a. został przekroczony - organ administracji zobowiązany jest odmówić wznowienia postępowania, co w niniejszej sprawie organ uczynił. Złożenie bowiem podania o wznowienie z przekroczeniem miesięcznego terminu liczonego od daty uzyskania przez wnioskodawcę informacji o wydaniu decyzji w zakresie wystarczającym do stwierdzenia, czego decyzja ta dotyczyła (jej identyfikacji) nie tylko upoważnia ale wręcz obliguje organ administracji do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania w oparciu o przepis art. 149 § 3 k.p.a. Przystąpienie do rozpoznania sprawy wznowieniowej w przypadku niedotrzymania przez wnioskodawcę ustawowego terminu do złożenia wniosku i wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty jest dotknięte wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) wobec rażącego naruszenia przepisu art. 148 § 1 kpa, przewidującego, że tylko wniosek złożony w terminie należy uznać za dopuszczalny. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd wskazał, że nie można uznać, iż wniosek o wznowienie postępowania został złożony przez skarżącą już w piśmie z dnia 6 grudnia 2012 r. zatytułowanym "Skarga o stwierdzenie nieważności...". Z treści tego pisma w żaden sposób nie wynika, że stanowi on jednocześnie wniosek o wznowienie postępowania. Jego treść jest jednoznaczna i nie budząca żadnych wątpliwości interpretacyjnych, w żadnym fragmencie tego pisma nie ma mowy o wznowieniu postępowania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku w zakresie pkt 1 wniosła K. B.. Zaskarżonemu orzeczeniu skarżąca kasacyjnie zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze. 2. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 148 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż termin miesięczny upłynął pomimo, iż skarżąca nie dowiedziała się o treści decyzji będącej przedmiotem wznowienia. W skardze kasacyjnej zawarto również wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Zdaniem wnoszącego skargą kasacyjną, w dokonanej ocenie Sąd pominął w całości zarzut skarżącej, iż nie znała ona treści decyzji. Mając na uwadze treść art. 148 § 1 k.p.a. niewystarczający jest sam fakt posiadania wiedzy o istnieniu decyzji, ale istotne jest również posiadanie wiedzy, iż z treści tej decyzji wynika potencjalna okoliczność umożliwiająca złożenie podania o wznowienie postępowania decyzją tą zakończonego. Skoro zaś skarżąca nie znała treści decyzji to oczywistym jest, iż nie znała również okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Skarżąca na każdym etapie niniejszego postępowania wskazywała datę 4 grudnia 2013 r. jako datę, w której jedynie dowiedziała się o istnieniu decyzji, konsekwentnie natomiast twierdziła, iż w dacie tej nie poznała treści decyzji co powodowało, iż nie wiedziała czego dokładnie decyzja ta dotyczyła. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu natomiast bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami skargi kasacyjnej. Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art.148 §1 k.p.a. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art.148 § 1 k.p.a.: " Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania". Według zaś § 2 wskazanego przepisu: " Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji". Wskazany przepis, jak wynika wprost z jego treści stanowi, ze termin do złożenia podania biegnie od daty, w której strona powzięła wiadomość o decyzji. W podaniu o wznowienie postępowania z dnia 4 lutego 2013 r. strona skarżąca wskazała, że bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, czyli decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Ł. z dnia [...] września 1970 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ł. z dnia [...] sierpnia 1970 r. Nie może zatem budzić wątpliwości, ze powołała się na okoliczność, o której mowa w art. 145 §1 pkt 4 k.p.a. Kontrolowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postępowanie dotyczące wznowienia postępowania zostało wszczęte wnioskiem z dnia 4 lutego 2013 r., który wpłynął do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. w dniu 5 lutego 2013 r. Wniosek ten zawierał jednoznacznie sformułowane żądanie, wskazywał bowiem przesłankę w oparciu o którą powinno nastąpić wznowienie postępowania, a zatem jasno określał tryb z jakiego chce skorzystać strona. Jeżeli strona sprecyzowała żądanie, organ był nim związany. Artykuł 148 § 2 k.p.a. nie wymaga dla otwarcia biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k/p.a. dopełnienia wymogu doręczenia decyzji, której dotyczy żądanie wznowienia. Istotne jest zatem, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie od źródła, z którego pochodzi informacja. Twierdzeniu autora skargi kasacyjnej, że skarżąca K. B. nie zna treści decyzji wydanych w postępowaniu, którego wznowienia się domaga przeczy treść pisma skarżącej z dnia 6 grudnia 2012 r., w którym wprost pisze, że: " Doszło do wydania decyzji ostatecznej o wywłaszczeniu K. B.,(...) obecnie akta sprawy [...] znajdują się w Urzędzie Gminy B.. Na okoliczność, że przedmiotowa nieruchomość nie była opuszczona są świadkowie, a w tamtym czasie istniały w terenie dowody prowadzenia gospodarstwa." W tych okolicznościach nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem skargi kasacyjnej, że skarżąca nie miała żadnej wiedzy czego decyzja ta dotyczyła. Odnosząc się natomiast do zarzutów naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy jako nietrafny należy ocenić zarzut naruszenia art.141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze. Z uzasadnienia zaś skargi kasacyjnej wynika, że Sąd pierwszej instancji pominął zarzut skarżącej, iż nie znała ona treści decyzji z 1970 r. Jak jednak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, że miesięczny termin określony w art.148 k.p.a. liczony jest od daty uzyskania przez wnioskodawcę informacji o wydaniu decyzji w zakresie wystarczającym do stwierdzenia, czego ta decyzja dotyczyła ( jej identyfikacji). Sąd Wojewódzki odniósł się także do pozostałych zarzutów skargi, czego już autor skargi kasacyjnej nie kwestionuje. Słusznie też Sąd pierwszej instancji podniósł, że organ administracji jest obowiązany z urzędu badać zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, bowiem wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek strony, pomimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa, godzi bowiem w zasadę trwałości decyzji administracyjnych (por. także wyrok NSA z dnia 6 maja 2010 r., sygn. II OSK 773/09, pub.www.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku. W przedmiocie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej w ramach prawa pomocy orzeka właściwy wojewódzki sąd administracyjny.