II OSK 2000/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-04-12
Skład orzekający: Małgorzata Dałkowska - Szary, Robert Sawuła, Tomasz Zbrojewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP, uzasadniona względami bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego, jest dopuszczalna pomimo istnienia związku małżeńskiego z obywatelką polską i posiadania z nią dzieci, a także pomimo faktu, że wobec cudzoziemca toczą się postępowania karne?Ratio decidendi
Odmowa udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP z uwagi na zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego jest dopuszczalna, nawet jeśli cudzoziemiec pozostaje w związku małżeńskim z obywatelką polską i ma z nią dzieci. Organy administracji mają obowiązek wyważyć interes bezpieczeństwa państwa z prawem do życia rodzinnego, a w przypadku stwierdzenia realnego zagrożenia dla porządku publicznego, interes państwa może mieć pierwszeństwo. Informacje o toczących się postępowaniach karnych mogą być brane pod uwagę przy ocenie ryzyka, niezależnie od zasady domniemania niewinności.Stan faktyczny
Cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, powołując się na związek małżeński z obywatelką polską. Wojewoda Śląski i Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówili udzielenia zezwolenia, wskazując na liczne przestępstwa popełnione przez cudzoziemca oraz toczące się przeciwko niemu postępowania karne, które stanowiły zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę cudzoziemca. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska - Szary (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Robert Sawuła Sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski Protokolant starszy asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2016r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 2994/13 w sprawie ze skargi E. O. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 marca 2014r., sygn. akt IV SA/Wa 2994/13, oddalił skargę E. O. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
W dniu 12 grudnia 2012 r. do Wojewody Śląskiego wpłynął wniosek E. O. o udzielenie mu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, uzasadniony pozostawaniem przez niego w związku małżeńskim z obywatelką polską, A. O..
Decyzją z [...] czerwca 2013 r. Wojewoda Śląski odmówił udzielenia skarżącemu wnioskowanego zezwolenia, w oparciu o art. 57 ust. 1 pkt 5 ustawy z 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2011 r., Nr 264, poz. 1573, ze zm.). Organ podniósł, że cudzoziemiec przez cały okres pobytu na terytorium RP narusza obowiązujący porządek prawny, popełniając poważne przestępstwa.
Skarżący w odwołaniu od ww. decyzji zarzucił organowi błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie art. 53 ust. 1 pkt 6, art. 57 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach, naruszenie art. 42 ust. 3 oraz art. 18 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 8 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, art. 5 i 9 Konwencji o prawach dziecka oraz art. 77 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: “Kpa"), jak również błąd w ustaleniach faktycznych poprzez błędne uznanie, że jego pobyt będzie stanowił zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] października 2013 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody. Na wstępie uzasadnienia zwrócił uwagę, że skarżący [...] listopada 2008 r. zawarł związek małżeński z A. A. K. (obecnie O.) oraz że małżonkowie ci mają syna, urodzonego [...] marca 1999 r. Następnie organ zwrócił uwagę na zakończone wyrokami skazującymi jak i będące w toku postępowania karne dotyczące skarżącego i stwierdził, że okoliczności faktyczne i materiał dowodowy sprawy uzasadniają stwierdzenie, iż w sprawie zachodzi przesłanka z art. 57 ust.1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach. W jego ocenie uzasadnione jest bowiem stwierdzenie, że dalszy pobyt skarżącego na terytorium Polski stanowiłby zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego oraz pozostawałby w sprzeczności z interesem Rzeczypospolitej Polskiej.
Skargą E. O. zaskarżył powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie: art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach poprzez odmowę udzielenia mu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, gdy tymczasem skarżący jest żonaty z obywatelką polską, a przesłanka ta sama w sobie jest podstawą do wydania takiego zezwolenia, przy jednoczesnym braku przesłanek do odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na czas oznaczony; art. 57 ust. 1 pkt. 5 ustawy o cudzoziemcach poprzez przyjęcie, iż względy obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego lub interes Rzeczypospolitej Polskiej wymagają odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie skarżącego na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, gdy tymczasem wyłącznie jednokrotne skazanie skarżącego za czyny z art. 270 § 1 k.k. i art. 272 k.k. oraz fakt prowadzenia przeciwko niemu innych postępowań objętych domniemaniem niewinności nie prowadzi do zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, tym bardziej, iż Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego nie wnosi zastrzeżeń w sprawie udzielenia skarżącemu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony; art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez naruszenie zasady domniemania niewinności i przyjęcie, iż fakt prowadzenia przeciwko skarżącemu postępowań karnych przed Sądem Rejonowym w C. przesądza, iż skarżący czynów tych dopuścił się, gdy tymczasem wina skarżącego nie została udowodniona, ani stwierdzona prawomocnym wyrokiem, a jedynie prawomocny wyrok stwierdzający winę oskarżonego w procesie karnym obala zasadę domniemania niewinności; art. 18 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez nieuwzględnienie faktu, pozostawania przez skarżącego w związku małżeńskim z obywatelką polską i posiadanie z nią dzieci, gdy tymczasem stanowi to istotny argument w przedmiotowej sprawie ze względu na fakt, iż rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej, a wydanie decyzji o odmowie udzielenia zezwolenia na zamieszkanie w Polsce na czas oznaczony skutkować będzie rozłąką z dziećmi i z żoną; art. 8 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez naruszenie prawa do poszanowania życia rodzinnego chronionego we wspólnotowym porządku prawnym, a w szczególności prawa do mieszkania z rodziną - żoną oraz synami i w konsekwencji odmowy udzielenia zezwolenia skarżącemu na zamieszkanie na czas oznaczony w Polsce, gdy tymczasem skarżący przebywa od kilkunastu lat w Polsce, gdzie mieszkają jego bliscy, a brak zgody na zamieszkanie w kraju stanowi ingerencję w prawo do poszanowania życia rodzinnego, które jest chronione na podstawie art. 8 ust. 1 tej konwencji; art. 5 Konwencji o prawach dziecka poprzez nieuwzględnienie spoczywających na skarżącym - ojcu dwójki dzieci, praw i obowiązków względem małoletnich, a w szczególności konieczności zapewnienia małoletnim warunków niezbędnych dla ich prawidłowego rozwoju, gdy tymczasem na skarżącym, spoczywa szereg praw i obowiązków względem małoletnich dzieci, a odmowa udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wiąże się z poważnym naruszeniem interesów małoletnich dzieci i jest sprzeczne z ich dobrem oraz prowadzi do niemożności wykonywania przez skarżącego swoich praw i obowiązków; -art. 9 Konwencji o prawach dziecka poprzez wydanie decyzji, która w konsekwencji doprowadzi do oddzielenia dzieci od ojca wbrew jego woli, a oddzielenie to będzie sprzeczne z najlepiej pojętym interesem dzieci; art. 77 k.p.a. poprzez brak dokonania przez organ wnikliwej i wszechstronnej analizy całości materiału zebranego w sprawie, a w szczególności nie wzięcie przez organ pod uwagę faktu odbycia przez skarżącego kary, z której został warunkowo przedterminowo zwolniony, a przede wszystkim faktu wydania [...] lipca 2013 r. przez Wojewodę Śląskiego (już po wniesieniu odwołania od jego decyzji z [...] czerwca 2013 r.) zezwolenia typu [...] nr [...] na pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wydania [...] września 2013 r. przez Polskiego Konsula w B. wizy dla skarżącego w celu wykonywania przez niego pracy na terytorium kraju, ważną do 16 lipca 2014 r., co winno mieć zasadniczy wpływ na wydanie przez Szefa Urzędu przedmiotowej decyzji, która została wydana na podstawie niepełnego materiału dowodowego i co przesądziło o jej wadliwości.
W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a podniesione w skardze zarzuty nie pozwalają na ustalenie, że w toku rozpoznawania sprawy organ dopuścił się naruszenia prawa materialnego lub prawa procesowego mogącego mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Zdaniem Sądu, Szef Urzędu w sposób wyczerpujący ustalił stan faktyczny, a zaprezentowana w decyzji jego ocena pod kątem zgodności z przepisami prawa materialnego nie nasuwa zastrzeżeń. Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący został skazany prawomocnymi orzeczeniami sądów za popełnienie licznych przestępstw (9 przestępstw przypisanych w 3 wyrokach skazujących). Były to przestępstwa popełnione z użyciem przemocy, tj. wymuszenie rozbójnicze (art. 282 k.k. dwukrotnie), udział w bójce (art. 158 § 1, dwukrotnie i raz w zbiegu z art. 282 k.k.), spowodowanie tzw. lekkiego uszczerbku na zdrowiu (art. 157 § 2 k.k.), przestępstwa przeciwko porządkowi publicznemu w postaci nielegalnego posiadania broni (art. 263 § 2 k.k.) oraz przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów w postaci przerobienia dokumentu (art. 270. dwukrotnie) i wyłudzenia poświadczenia nieprawdy przez podstępne wprowadzenie w błąd funkcjonariusza publicznego (art. 272 k.k.). Ponadto skarżący oskarżany jest o popełnienie dalszych przestępstw. Wyrokiem z 12 sierpnia 2013 r. (sygn. akt [...]) Sąd Rejonowy w C. uznał skarżącego winnym popełnienia przestępstw z art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. oraz z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. Wyrok w dacie wydania zaskarżonej decyzji był nieprawomocny. Z przedmiotowej sprawy wynika także, że przed Sądem Rejonowym w C. toczy się sprawa karna (sygn. akt [...]) przeciwko skarżącemu, w której oskarżony jest o przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. 284 § 1 k.k. oraz 191 § 1 k.k. Zdaniem Sądu popełnione przez skarżącego przestępstwa są poważne i wskazują na stały kontakt skarżącego ze środowiskiem przestępczym. Zwrócić należy uwagę, iż po wydaniu przez Wojewodę decyzji z [...] sierpnia 2011 r. o zezwoleniu na zamieszkanie na czas oznaczony, Sąd Rejonowy w C. prawomocnym wyrokiem z 18 stycznia 2013 r. sygn.. akt [...] orzekł o winie skarżącego za przestępstwa przeciw dokumentom. Podczas postępowania odwoławczego został skazany za przestępstwa z art. 190 § 1 i 157 § 2 k.k. (oba popełnione w warunkach recydywy). Ponadto wobec skarżącego toczy się także postępowanie karne, w którym oskarżony jest o wyłudzanie korzyści majątkowej od kobiet, wobec których miał on udawać zamiary matrymonialne. Skoro zatem skarżący dopuszczał się wielokrotnych przestępstw za które został skazany prawomocnymi orzeczeniami sądów jak również biorąc pod uwagę, że obecnie wobec skarżącego toczą się kolejne postępowania karne, w tym jedno zakończone wyrokiem skazującym sądu I instancji, nie można przypisać skarżącemu pozytywnych rokowań co do jego postępowania w przyszłości. W sprzeczności z interesem Rzeczypospolitej Polskiej pozostaje legalizowanie pobytu cudzoziemcowi, który wykazuje lekceważący stosunek do obowiązującego w Polsce porządku prawnego, który traktuje go instrumentalnie, stale, notorycznie i ostentacyjnie go naruszając. Naruszenia obowiązującego w Polsce porządku prawnego, których dopuścił się skarżący uzasadniają stwierdzenie, iż nie daje on żadnych gwarancji przestrzegania w przyszłości obowiązujących norm prawa.
W ocenie Sądu przedstawione powyżej okoliczności trafnie doprowadziły organy orzekające do ustalenia, że skarżący narusza prawo wykazując postawę lekceważącą do zasad porządku prawnego panującego w Polsce, nie stosuje się do norm prawnych, co uzasadnia przekonanie, że jego pobyt na terytorium Polski stanowi zagrożenie dla tego porządku. Nie można przy tym, zdaniem Sądu, zgodzić się ze skarżącym, że z uwagi na zasadę domniemania niewinności, organy przy wydawaniu decyzji nie powinny brać pod uwagę informacji o toczących się wobec niego postępowaniach karnych. Ocena ryzyka zagrożeń, jakie może stwarzać pobyt cudzoziemca może być dokonywana w oparciu o różne informacje. Informacje o prawomocnych wyrokach skazujących mają w tego typu sprawach podstawowe znaczenie - jednakże przy wydawaniu decyzji o udzielaniu zezwolenia na zamieszkania cudzoziemca na terenie RP - organy nie mogą pomijać informacji o prowadzonych wobec cudzoziemca postępowaniach karnych. Zauważyć należy, że cudzoziemiec już na etapie wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony zobowiązany jest do udzielenia informacji, czy wobec niego toczą się postępowania karne czy sprawy o wykroczenia. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 19 stycznia 2011 r. w sprawie wzoru formularza wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, fotografii dołączanych do wniosku oraz wzoru stempla potwierdzającego złożenie wniosku (Dz. U. z 2011 Nr 23 poz.124) w części E VIII cudzoziemiec powinien poinformować o toczących się wobec niego postępowaniach karnych. Skoro ustawodawca w ww. rozporządzeniu wskazał, że informacja o toczących się postępowaniach karnych powinna zostać podana przez cudzoziemca, uznać należy, że informacja ta może w konkretnych stanach faktycznych mieć znaczenie w sprawie.
Odnosząc się do powoływanego przez skarżącego faktu warunkowego zwolnienia go z odbywania reszty kary pozbawienia wolności oraz na fakt upływu okresu próby, zgodzić należy się z organem odwoławczym, że ww. fakt nie jest równoznaczny z zatarciem skazania toteż uprzednie skazanie skarżącego pomimo stosowanych środków probacyjnych musiało być wzięte pod uwagę przy dokonywaniu oceny ewentualnych zagrożeń dla dóbr, o których mowa w art. 57 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach. Sąd podkreślił także, że po upływie okresu próby prawomocnym wyrokiem z 18 stycznia 2013 r. (sygn. akt [...]) Sąd Rejonowy w C. uznał skarżącego winnym popełnienia przestępstw z art. 270 § 1 oraz 272 k.k. Wymierzając karę Sąd zastosował środek probacyjny w postaci warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej kary pobawienia wolności. W zaskarżonej decyzji fakt ten został odnotowany, jednak trafnie stwierdzono, że pozytywna prognoza kryminologiczna, dokonana przez Sąd Okręgowy w C., który zadecydował o warunkowym zawieszeniu wykonania zasądzonej kary nie jest wiążąca dla Szefa Urzędu, który był obowiązany dokonać oceny, czy za odmową udzielenia skarżącemu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony przemawiają względy, o których mowa w art. 57 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach. Dokonując ww. oceny Szef Urzędu bierze pod uwagę aktualny stan wiedzy o skarżącym. W tym kontekście informacja o toczących się kolejnych postępowaniach karnych nie powinna zostać w sprawie pominięta. Na szczególną uwagę, w ocenie Sądu, zasługuje fakt, że ww. postępowania dotyczą czynów, których zgodnie z aktem oskarżenia i nieprawomocnym wyrokiem skarżący miał dopuścić się w 2011 r., a więc w okresie próby po warunkowym zwolnieniu z zakładu karnego. Powyższe informacje wskazują, że pozytywna prognoza kryminologiczna przyjęta wobec skarżącego przez Sąd w przeszłości mogła nie być trafna. Oczywiście ma rację skarżący, że z uwagi na zasadę domniemania niewinności nie można przypisać mu sprawstwa czynów, o które jest obecnie oskarżany. Niemniej jednak informacja o kolejnych toczących się postępowaniach karnych powinna mieć wpływ na przyjęcie stosownych prognoz przez Szefa Urzędu, niezależnie od ocen wyrażonych uprzednio przez sądy.
Ustosunkowując się do podnoszonej przez skarżącego niekonsekwencji organów administracji polegającej na uzyskaniu zezwolenie na pracę przy jednoczesnej odmowie mu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony Sąd wskazał, że przesłanki z art. 88j ust. 1 ustawy z 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2013 poz. 674 ze zm.) nie mogły odnosić się do skarżącego, bowiem mogły ewentualnie mieć zastosowanie wobec jego pracodawcy. Z kolei, mając na uwadze brzmienie ust. 2 ww. przepisu, zauważyć należy, że [...] lipca 2013 r., kiedy Wojewoda Śląski wydał skarżącemu zezwolenie na pracę, dane skarżącego nie figurowały w wykazie osób, których pobyt w Polsce jest niepożądany. Dopiero analiza danych dotyczących skarżącego po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym w sprawie o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony mogła uzasadniać dokonanie stosownego wpisu. W toku postępowania o wydanie zezwolenia na pracę takie postępowanie wyjaśniające nie mogło być prowadzone a Wojewoda Śląski obowiązany był sprawdzić, czy dane skarżącego nie figurują w ww. wykazie. Fakt uprzedniej karalności przyszłego pracownika nie jest zatem sam w sobie istotny w postępowaniu o wydanie zezwolenia na pracę cudzoziemca. Podkreślić należy, że organy właściwe w sprawie wydania zezwolenia na pracę nie dokonywały oceny, czy pobył skarżącego w Polsce stanowi zagrożenie dla dóbr chronionych w art. 57 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach.
Zdaniem Sądu nie można zgodzić się także ze skarżącym, iż jego zamieszkanie w Polsce nie będzie stanowiło zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego wynika m.in. z faktu, iż Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego nie wnosi zastrzeżeń w sprawie udzielenia mu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. W treści pisma z 13 marca 2013 r. Dyrektor Delegatury ABW w K. podał, że ABW "w zakresie swoich zadań ustawowych" obecnie nie wnosi zastrzeżeń w sprawie udzielenia skarżącemu przedmiotowego zezwolenia. Z unormowanych w art. 5 ustawy z 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz.U. z 2010 r. Nr 29 poz.154 ze zm.) zadań ABW wynika, że Agencja ta nie jest co do zasady powołana do zwalczania tzw. pospolitej przestępczości. Opinia Agencji wskazywać może na brak zagrożeń ze strony skarżącego dla obronności lub bezpieczeństwa państwa. Natomiast, jeżeli chodzi o kwestię zagrożeń, jakie stwarzał i może stwarzać skarżący dla porządku publicznego, to organy powołane do ścigania przestępstw i ochrony porządku publicznego - Policja (w piśmie z 18 stycznia 2013 r.) i Straż Graniczna (w piśmie z 31 grudnia 2012r.) jednoznacznie uznały, że takie zagrożenia mogą wiązać się z udzieleniem skarżącemu wnioskowanego zezwolenia.
Odnośnie zarzutu naruszenia przepisów Konstytucji Sąd wskazał, że zgodnie art. 37 ust. 1 i 2 Konstytucji, kto znajduje się pod władzą Rzeczypospolitej Polskiej, korzysta z wolności i praw zapewnionych w Konstytucji. Wyjątki od tej zasady, odnoszące się do cudzoziemców, określa ustawa. Prawidłowo, zatem organ odwoławczy podał, że ustawą wskazaną w art. 37 Konstytucji jest przede wszystkim ustawa o cudzoziemcach, która dopuszcza ingerencję w prawo do poszanowania życia rodzinnego. Wskazać także należy na art. 31 ust. 3 Konstytucji, zgodnie, z którym ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Art. 57 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach nie jest więc niezgodny z art. 18 i 47 Konstytucji. Biorąc pod uwagę rodzaj i charakter popełnionych przez skarżącego przestępstw, fakt, że skarżący pomimo ukarania powrócił na drogę przestępstwa, jak również mając na uwadze, że obecnie toczą się dwa kolejne postępowania karne, w których skarżący ma status oskarżonego zastosowanie ww. regulacji było, w ocenie Sądu, w pełni usprawiedliwione. Ponadto Sąd podniósł, że okoliczności dotyczące pozostawania przez skarżącego w związku małżeńskim z Polką oraz wychowywanie z nią dwójki małoletnich dzieci, które to okoliczności miałyby przemawiać za priorytetem interesu indywidualnego (dobro rodziny) nad interesem społecznym (bezpieczeństwo Państwa), były przez organ rozważane, co wynika z treści uzasadnienia. Sąd podkreślił, że powoływana przez skarżącego Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, nie gwarantuje niczym nieograniczonej ochrony rodzin przed rozłąką. Niewątpliwie interesy jednostki i interesy Państwa powinny być w tym wypadku wyważone. Ochrona interesów jednostki nie jest bezwzględna i dopuszczalna jest ingerencja władzy publicznej w interesy jednostki właśnie ze względu na ochronę porządku publicznego, jako mająca na celu zapobieganie przestępstwom. Skarżący popełnił czyny wyczerpujące definicję przestępstwa, o jakim mowa w art. 7 k.k., co świadczy o tym, że skarżący nie zamierza przestrzegać porządku prawnego. Dlatego też za bezzasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 8 Konwencji. Sąd zauważył także, iż konstrukcja art. 57 ustawy o cudzoziemcach wskazuje, że ustawodawca przewidział, w jakich okolicznościach organ nie może odmówić zgody na zamieszkanie, w przypadku, gdy przesłanką ubiegania się o zezwolenie na zamieszkanie jest zawarty związek małżeński z obywatelem polskim. Nie jest nim przesłanka, o jakiej mowa w art. 57 ust. 1 pkt 5, ale wyłącznie przesłanki z art. 57 ust 1 pkt 3 i pkt 7-9 – co wynika z art. 57 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach. Ustawodawca ominął w tych uregulowaniach przesłankę względów bezpieczeństwa Państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, co świadczy o tym, że przedłożył interes bezpieczeństwa Państwa nad interesem jednostki.
Wskazane w skardze domniemane naruszenie art. 5 i 9 Konwencji także, zdaniem Sądu, nie miało miejsca - regulacja ta nie może stanowić samodzielnej podstawy do udzielenia zezwolenia, niezależnie od przesłanek określonych w ustawie o cudzoziemcach, czy wręcz wbrew tym przesłankom. Obie ww. normy Konwencji stanowią dyrektywę prawidłowego postępowania organów administracji, czy sądów prowadzących określonego typu postępowania w odniesieniu do małoletnich, czy które mogą małoletnich dotyczyć. Przepisy te nie mogą być rozumiane, jako znoszące przesłanki negatywne konkretnych typów rozstrzygnięć podejmowanych przez organy administracji, czy sądy. Ponadto na dopuszczalność ingerencji w prawa chronione Konwencją o prawach dziecka wskazuje art. 9 ust. 3 i 4 Konwencji. Jakkolwiek zasadą wynikającą z art. 9 Konwencji jest takie postępowanie właściwych organów, aby dziecko nie zostało oddzielone od swoich rodziców wbrew ich woli to jednak w określonych w art. 9 ust. 1, 3 i 4 przypadkach rozdzielenie może okazać się konieczne. Potrzeba ochrony porządku publicznego i związana z nią odmowa legalizacji pobytu czy nawet wydalenie, (choć w sprawie objętej nie miało miejsca) może stanowić dopuszczalną ingerencję w prawa dziecka chronione na mocy konwencji.
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie wystąpiły także żadne kwalifikowane uchybienia, które mogłyby stanowić podstawę do uchylenia decyzji. Wbrew twierdzeniom skarżącego podstawę faktyczną zaskarżonej decyzji stanowiły prawidłowe ustalenia faktyczne. Organ odwoławczy w swej decyzji uwzględnił fakt warunkowego zwolnienia go z odbycia reszty kary pozbawienia wolności. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ww. okoliczność została wzięta pod uwagę jednakże organ uznał, że nie miała ona decydującego znaczenia w sprawie. Niewzięcie przez organ pod uwagę faktu, że [...] lipca 2013 r. wydano skarżącemu zezwolenie na pracę, również nie miało w ocenie Sądu wpływu na dokonaną przez organ ocenę odnośnie potrzeby zastosowania art. 57 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach. W ślad za organem Sąd wskazał także, że Szef Urzędu orzekając w przedmiocie udzielenia skarżącemu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony nie był związany faktem wydania skarżącemu wizy. Pomiędzy postępowaniem wizowym a postępowaniem w sprawie objętej zaskarżeniem nie ma tego rodzaju związku, który sugeruje skarżący. Konsulowi mogły nie być znane wszystkie fakty dotyczące karalności skarżącego. Niezależnie od powyższego Szef Urzędu nie jest związany ocenami konsula dotyczącymi kwestii porządku i bezpieczeństwa publicznego i jest obowiązany dokonać samodzielnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Skargą kasacyjną E. O. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu:
1) obrazę przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a to:
- art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach poprzez odmowę udzielenia skarżącemu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, gdy tymczasem skarżący jest żonaty z obywatelką polską, a przesłanka ta sama w sobie jest podstawą do wydania takiego zezwolenia, przy jednoczesnym braku przesłanek do odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na czas oznaczony;
- art. 57 ust. 1 pkt. 5 ustawy o cudzoziemcach poprzez przyjęcie, iż względy obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego lub interes Rzeczypospolitej Polskiej wymagają odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie skarżącego na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, gdy tymczasem wyłącznie jednokrotne skazanie skarżącego za czyny z art. 270 § 1 k.k. i art. 272 k.k. oraz fakt prowadzenia przeciwko niemu innych postępowań objętych domniemaniem niewinności nie prowadzi do zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, tym bardziej, że Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego nie wnosi zastrzeżeń w sprawie udzielenia skarżącemu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony;
- art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez naruszenie zasady domniemania niewinności i przyjęcie, iż fakt prowadzenia przeciwko cudzoziemcowi postępowań karnych przed Sądem Rejonowym w C. przesądza, że skarżący czynów tych się dopuścił, gdy tymczasem wina skarżącego nie została udowodniona ani stwierdzona prawomocnym wyrokiem, a jedynie prawomocny wyrok stwierdzający winę oskarżonego w procesie karnym obala zasadę domniemania niewinności;
- art. 18 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez nieuwzględnienie faktu pozostawania przez skarżącego w związku małżeńskim z obywatelką polską i posiadanie z nią dzieci, gdy tymczasem stanowi to istotny argument w przedmiotowej sprawie ze względu na fakt, iż rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej, a wydanie decyzji o odmowie udzielenia zezwolenia na zamieszkanie w Polsce na czas oznaczony skutkować będzie rozłąką z dziećmi i z żoną;
- art. 8 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez naruszenie prawa do poszanowania życia rodzinnego chronionego we wspólnotowym porządku prawnym, a w szczególności prawa do mieszkania z rodziną - żoną oraz synami i w konsekwencji odmowy udzielenia zezwolenia skarżącemu na zamieszkanie na czas oznaczony w Polsce, gdy tymczasem skarżący przebywa od kilkunastu lat w Polsce, gdzie mieszkają jego bliscy, a brak zgody na zamieszkanie w kraju stanowi ingerencję w prawo do poszanowania życia rodzinnego, które jest chronione na podstawie art. 8 ust. 1 tej konwencji;
- art. 5 Konwencji o prawach dziecka poprzez nieuwzględnienie spoczywających na skarżącym - ojcu dwójki dzieci, praw i obowiązków względem małoletnich, a w szczególności konieczności zapewnienia małoletnim warunków niezbędnych dla ich prawidłowego rozwoju, gdy tymczasem na skarżącym, spoczywa szereg praw i obowiązków względem małoletnich dzieci, a odmowa udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wiąże się z poważnym naruszeniem interesów małoletnich dzieci i jest sprzeczne z ich dobrem oraz prowadzi do niemożności wykonywania przez skarżącego swoich praw i obowiązków;
- art. 9 Konwencji o prawach dziecka poprzez wydanie decyzji, która w konsekwencji doprowadzi do oddzielenia dzieci od ojca wbrew jego woli, a oddzielenie to będzie sprzeczne z najlepiej pojętym interesem dzieci;
2) obrazę przepisu prawa procesowego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a to art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak dokonania przez Sąd wnikliwej i wszechstronnej analizy całości materiału zebranego w sprawie, a w szczególności niewzięcie przez Sąd pod uwagę faktu odbycia przez skarżącego kary, z której cudzoziemiec został warunkowo przedterminowo zwolniony, a przede wszystkim faktu wydania w dniu [...] lipca 2013 r. przez Wojewodę Śląskiego (już po wniesieniu odwołania od jego decyzji z dnia [...] czerwca 2013 r.) zezwolenia typu [...] nr [...] na pracę cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wydania w dniu [...] września 2013 r. przez Polskiego Konsula w B. wizy dla skarżącego w celu wykonywania przez niego pracy na terytorium kraju, ważną do 16 lipca 2014 r., co winno mieć zasadniczy wpływ na wydanie przez Szefa Urzędu przedmiotowej decyzji, która została wydana na podstawie niepełnego materiału dowodowego i co przesądziło ojej wadliwości.
Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie od Szefa Urzędu na rzecz skarżącego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, według norm prawem przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia.
Stosownie do regulacji art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i jest związany podstawami w niej zawartymi, z urzędu może brać pod uwagę jedynie okoliczności uzasadniające nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nie zaistniała. Kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ogranicza się zatem wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów.
Stosownie do przepisu art. 57 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 1[...] czerwca 2003 r. o cudzoziemcach, cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli wymagają tego względy obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego lub interesu Rzeczypospolitej Polskiej. Odmawiając udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony z uwagi na konieczność ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego należy wykazać konkretne przesłanki uzasadniające realne zagrożenie ze strony cudzoziemca dla wartości chronionych tym przepisem. Nie każde naruszenie prawa stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego. Ustalenie tej przesłanki wymaga uzasadnienia, dlaczego to naruszenie czyni pobyt cudzoziemca niepożądanym ze względów określonych w przepisie art. 57 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach. Pojęcie "porządku i bezpieczeństwa publicznego" jest zwrotem znaczeniowo nieostrym, który nie został zdefiniowany. W doktrynie przyjmuje się, że pojęcie bezpieczeństwa publicznego dotyczy ochrony przed bezprawnymi zamachami naruszającymi określone dobra (np. życie, zdrowie, mienie), zaś porządek publiczny obejmuje stan przestrzegania zasad konstytucyjnych, ze szczególnym uwzględnieniem poszanowania prawa, zasad współżycia społecznego, respektowania istniejących i powszechnie akceptowanych norm zachowania w kontaktach społecznych i przy korzystaniu z urządzeń publicznych (E. Ura i E. Ura, Prawo Administracyjne, Warszawa 2006, s. 411-413).
W przedmiotowej sprawie skarżący został skazany prawomocnymi orzeczeniami sądów za przestępstwa popełnione z użyciem przemocy (wymuszenie rozbójnicze, udział w bójce, spowodowanie lekkiego uszczerbku na zdrowiu), przestępstwa przeciwko porządkowi publicznemu w postaci nielegalnego posiadania broni, przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów w postaci przerobienia dokumentu a także wyłudzenia poświadczenia nieprawdy oraz podstępne wprowadzenie w błąd funkcjonariusza. Ponadto skarżący oskarżany jest o popełnienie dalszych przestępstw z użyciem przemocy oraz przeciwko mieniu, przy czym wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2013 r. Sąd Rejonowy w C. uznał go winnym popełnienia w warunkach recydywy przestępstwa z art. 190 § 1 k.k. (groźba karalna) i z art. 157 § 2 k.k. (spowodowanie lekkiego uszczerbku na zdrowiu).
Mając powyższe okoliczności na względzie za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 57 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach. Wbrew twierdzeniom skarżącego, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał organowi administracji pełne podstawy do odmowy udzielenia mu zezwolenia na zamieszkanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ze względu na zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego. Słusznie jest stanowisko zarówno organu jak i Sądu I instancji, zgodnie z którym powaga jak i wielokrotność popełnianych przez skarżącego przestępstw, również w warunkach recydywy, świadczą o stałym kontakcie skarżącego ze środowiskiem przestępczym i uzasadniają stwierdzenie, że nie daje on żadnych gwarancji przestrzegania obowiązujących norm prawa w przyszłości. Podkreślenia wymaga przy tym, że zebrany przez organy materiał dowodowy był wystarczający i mógł stanowić podstawę ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia w tym kontekście art. 77 k.p.a.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach poprzez odmowę udzielenia skarżącemu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP w sytuacji, gdy jest on w związku małżeńskim z obywatelką polską podnieść należy, że przepis ten miałby w sprawie zastosowanie jednakże z przyczyn zależnych od skarżącego ziściła się w sprawie przesłanka negatywna z art. 57 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach.
Zgodnie z art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu. Zdaniem skarżącego w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia unormowanej w powyższym przepisie zasady domniemania niewinności poprzez uwzględnienie, przy ocenie ziszczenia się przesłanki z art. 57 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach, toczących się wobec skarżącego postępowań karnych. Zarzut ten, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ma usprawiedliwionych podstaw. Wskazać bowiem należy, że ani organ odwoławczy ani Sąd I instancji nie przypisali skarżącemu sprawstwa przestępstw, o które ten jest oskarżony i w stosunku do których wina skarżącego nie została stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu. Podkreślenia wymaga jednak, że art. 57 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach nie wiąże skutku w postaci odmowy udzielania zezwolenia na zamieszkanie z samym faktem skazania cudzoziemca. A zatem oceny zagrożeń dla wartości określonych w tym przepisie organy powinny dokonywać na podstawie wszystkich tych okoliczności związanych z osobą cudzoziemca, które pozwolą na dokonanie prognozy jego zachowania na przyszłość.
Brak jest również podstaw do przyjęcia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył art. 18 Konstytucji RP, art. 8 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 5 i 9 Konwencji o prawach dziecka. Przede wszystkim podnieść należy, że w zaskarżonej decyzji nie został zawarty nakaz opuszczenia przez skarżącego terytorium RP, decyzja ta nie narusza zatem jego prawa do życia rodzinnego. Przy czym, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przywołane w zarzutach przepisy Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz Konwencji o prawach dziecka, nie mogą prowadzić do narzucenia państwu przyjmującemu cudzoziemców konieczności legalizowania ich pobytu w formie przez nich wybranej, ani tym bardziej na wybranej przez cudzoziemców podstawie prawnej niezależnie od przepisów prawa krajowego oraz okoliczności faktycznych sprawy.
Podkreślenia także wymaga, że na organach państwa, obok obowiązku ochrony i opieki nad małżeństwem i rodziną, spoczywa także konstytucyjny obowiązek zapewnienia obywatelom bezpieczeństwa (art. 5 Konstytucji RP). Z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP wynika z kolei, że korzystanie z konstytucyjnych praw i wolności może być ograniczone, przy czym ograniczenia te muszą wynikać z ustawy i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. W przedmiotowej sprawie należało dokonać oceny, czy dać pierwszeństwo konstytucyjnym prawom skarżącego do prowadzenia życia rodzinnego w Polsce, czy też dać pierwszeństwo konstytucyjnemu obowiązkowi zapewnienia obywatelom bezpieczeństwa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w realiach niniejszej sprawy organy administracji oraz Sąd I instancji słusznie dały pierwszeństwo w realizacji konstytucyjnego obowiązku zapewnienia obywatelom Polski bezpieczeństwa. Realizacja tego obowiązku wymaga odmówienia skarżącemu zezwolenia na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Niewątpliwie wiąże się to dla skarżącego z pewnymi trudnościami w prowadzeniu życia rodzinnego jednakże pierwotnym źródłem tych trudności jest zachowanie samego skarżącego. Reakcja organów Państwa jest jedynie skutkiem tego zachowania (zob. wyrok NSA z dnia 17 października 2014 r., sygn. akt II OSK 837/13).
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło