IV SA/Wa 2416/13
WyrokWSA w Warszawie2014-03-26
Skład orzekający: Magdalena Durzyńska, Marta Laskowska-Pietrzak, Agnieszka Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa skierowania kandydatów na szkolenie adopcyjne przez katolicki ośrodek adopcyjny, uzasadniona m.in. rozbieżnością między deklarowanymi wartościami a praktyką życia w sferze religijnej oraz brakiem szczerości, stanowi czynność z zakresu administracji publicznej podlegającą kontroli sądu administracyjnego i czy taka odmowa jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Odmowa skierowania kandydatów na szkolenie adopcyjne przez katolicki ośrodek adopcyjny, uzasadniona m.in. rozbieżnością między deklarowanymi wartościami a praktyką życia w sferze religijnej oraz brakiem szczerości, stanowi czynność z zakresu administracji publicznej podlegającą kontroli sądu administracyjnego. Sąd uznał, że ośrodek miał prawo dokonać wstępnej oceny kandydatów, uwzględniając ich kwalifikacje osobiste, motywację oraz wyniki wywiadu adopcyjnego i badań psychologicznych, a ocena ta nie naruszyła prawa, gdyż była oparta na przepisach ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, a także na zasadzie kierowania się dobrem dziecka.Stan faktyczny
Państwo M. i M. C. wystąpili do Katolickiego Ośrodka Adopcyjnego w W. z prośbą o pomoc w adopcji. Po wstępnej ocenie, która obejmowała wywiad, rozmowę i test psychologiczny, ośrodek odmówił kandydatom skierowania na szkolenie adopcyjne, wskazując na niemożność zaufania wynikom testowym, rozbieżność między deklarowanymi wartościami a praktyką życia religijnego oraz brak szczerości w przedstawieniu faktów z życia. Kandydaci wnieśli skargę na tę czynność, zarzucając naruszenie przepisów prawa, w tym Konstytucji, Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, a także naruszenie zasad etyki zawodowej psychologa. Ośrodek wniósł o odrzucenie skargi, argumentując, że prowadzenie procedur adopcyjnych jest jego wyłączną kompetencją i opiera się na samodzielnie opracowanych kryteriach.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, Sędziowie sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Tomiło-Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2014 r. sprawy ze skargi M. C. i M. C. na czynność Katolickiego Ośrodka Adopcyjnego w W. w przedmiocie odmowy skierowania na szkolenie adopcyjne - oddala skargę -
Pismem z dnia 18 kwietnia 2013r. Państwo M. i M. C. wystąpili do Katolickiego Ośrodka Adopcyjnego w W. z prośbą o pomoc w adopcji dziecka.
Po dokonaniu wstępnej oceny małżonków (wywiad pedagoga w miejscu zamieszkania, rozmowa i test MMPI-2 wykonany przez psychologa), Ośrodek odmówił kandydatkom skierowania na szkolenie, organizowane przez ośrodek adopcyjny. Wskazując, na cyt."
- niemożność zaufania wynikom testowym. Również profile nie pozwalają przewidzieć, że dziecko osierocone znajdzie korzystne środowisko wychowawcze w rodzinie M.M. C., że małżonkowie będą należycie wywiązywać się z obowiązków przysposabiającego,
- rozbieżność między deklarowanymi wartościami (intensywna autopromacja) a praktyką życia w sferze religijnej,
- brak szczerości w przedstawieniu faktów z własnego życia (drugie małżeństwo Pani).
Ośrodek uznał, że nie widzi możliwości współpracy z kandydatami, którzy wobec niego nie są szczerzy i otwarci.
O dokonanej czynności Państwo M. i M. C. zostali poinformowani telefonicznie w dniu [...] lipca 2013r. oraz pismem z dnia [...] lipca 2013r.
Po otrzymaniu informacji w dniu [...] lipca 2013r. skarżący pismem z dnia 18 lipca 2013r. wezwali Katolicki Ośrodek Adopcyjny w W. do usunięcia naruszenia prawa.
W odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] lipca 2013r. Katolicki Ośrodek Adopcyjny w W., wskazał m.in., że decyzja o niedopouszczeniu do szkolenia nie wynika jedynie z niezgodności między deklarowaną wiarą, a tym co małżonkowie mówili o własnym życiu religijnym i wyborach życiowych, lecz też z problemów zarysowanych w badaniu psychologicznym.
W dniu 4 września 2013r. Państwo M. i M. C. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na czynność z zakresu administracji publicznej z dnia [...] lipca 2013 r. Dyrektora Katolickiego Ośrodka Adopcyjnego w W. w sprawie odmowy skierowania (zakwalifikowania) skarżących na szkolenie adopcyjne, domagając się:
- uchylenia zaskarżonej czynności (aktu) lub uznanie jej za bezskuteczną;
- zasądzenia na rzecz skarżących kosztów postępowania wg norm przepisanych.
- zwrócenia się przez Sąd do Katolickiego Ośrodka Adopcyjnego w W. o przedłożenie akt sprawy postępowania w sprawie z wniosku (podania) skarżących o adopcję z dnia 18 kwietnia 2013 roku, w tym wyników badania psychologicznego przeprowadzonego przez psycholog A. L. oraz wyników testów psychologicznych MMPI-2 (w szczególności karty z zakreślonymi przez skarżących odpowiedziami) oraz notatek sporządzonych przez powyższą psycholog w związku z
badaniem skarżących.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że czynność dokonana przez Ośrodek łamie podstawowe zasady prawa obowiązujące w Polsce tj.
-art. 154 ust 2 w związku z art. 184 i art. 156 ust 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz w związku z art. 1141 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zgodnie z którym przysposobić może osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych, jeżeli jej kwalifikacje osobiste uzasadnia przekonanie, że będzie należycie wywiązywała się z obowiązków przysposabiającego oraz posiada opinię kwalifikacyjną oraz świadectwo ukończenia szkolenia organizowanego przez ośrodek adopcyjny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, chyba że obowiązek ten jej nie dotyczy.", Ośrodek zobowiązany jest do dokonania kwalifikacji na szkolenie adopcyjne w oparciu ww. przepisy. Warunkiem przysposobienia dziecka jest ukończenie szkolenia w ośrodku adopcyjnym, w związku z powyższym Ośrodek rozstrzyga o uprawnieniach (uprawnieniach obywatela) niezbędnych do realizacji prawa podmiotowego skarżących tj. prawa do adopcji dziecka i władczo wpłynął na prawa i obowiązki podmiotu, który wniósł skargę.
Ponadto w związku z art. 172 ust 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2012 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (dalej "Ustawa o wspieraniu rodziny") Ośrodek nie może się kierować sie światopoglądem kandydata przy dokonywaniu wstępnej oceny przed skierowaniem kandydata do przysposobienia dziecka na szkolenie adopcyjne. Zgodnie bowiem z art. 53.7 Konstytucji "Nikt nie może być obowiązany przez organy władzy publicznej do ujawnienia swojego światopoglądu, przekonań religijnych lub wyznania."
Ośrodek zdaniem skarżących dokonał całkowicie dowolnej i uznaniowej oceny skarżących w oparciu o przeprowadzone z naruszeniem prawa błędne badanie psychologiczne, które naruszało wszelkie zasady przeprowadzenia badania psychologicznego przewidzianego w polskim prawie i standardach etyki zawodowej psychologa. Kwalifikacje osobiste powinny być badane zgodnie z interpretacją przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Zdaniem skarżących spełniają oni wszystkie przesłanki wskazane w ustawie ponadto są również osobami wierzącymi i praktykującymi. Ośrodek bezprawnie odmówił im skierowania na szkolenie adopcyjne.
W ocenie skarżących czynność ta została przez Ośrodek podjęta w sposób dowolny. Odmowa skierowania na szkolenie adopcyjne uzasadniona przez Ośrodek brakiem spełnienia przez skarżących wymogów:
1. "bycia wierzącym i praktykującym",
2. "problemów zarysowanych w badaniach psychologicznych" jest całkowicie bezpodstawna i niezgodna ze stanem faktycznym sprawy.
Po pierwsze ośrodek bezpodstawnie podważył wiarę w Boga skarżących, nie posiadając do powyższego żadnych uprawnień i naruszając tym samym ich uczucia religijne. Ośrodek wykonując zadania zlecone administracji rządowej z środków publicznych, naruszył cytowany powyżej art. 53.7 Konstytucji. Ponadto dokonał uznaniowej oceny wiary skarżących i uzależnił od swojej dowolnej oceny realizację uprawnień skarżących, dyskryminując skarżących ze względu na wiarę, a właściwie jej sposób praktykowania.
Po drugie w ocenie skarżących badania psychologiczne zostały przeprowadzone z naruszeniem prawa, w szczególności ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów, poprzez złamanie wszelkich standardów etyki psychologa, jak również wprowadzenie skarżących w błąd przez psychologa prowadzącego badanie odnośnie sposobu wypełniania testu MMPI - 2. Tym samym przeprowadzone w sposób niezgodny z prawem badanie psychologiczne nie może być podstawą wydania decyzji w sprawie dopuszczenia do szkolenia adopcyjnego. Nieprawidłowość działań psycholog polega na tym, że testy MMPI-2 przedstawione do wypełnienia skarżącym były kserokopiami oryginalnych testów. Można domniemać, iż takie działanie było złamaniem praw autorskich podmiotów, które są właścicielami tychże praw. Zatem rodzi się pytanie czy Ośrodek lub psycholog posiada umowę zezwalającą na użycie powyższych testów, czy też użyła ich bezprawnie. W przypadku bezprawności całe badanie tymi testami jest nieważne. Ponadto psycholog wprowadziła skarżącego w błąd w obecności skarżącej co do sposobu wypełniania arkusza odpowiedzi, wskazała mianowicie, iż pomimo odpowiedzi "nie wiem" nie należy jej zaznaczać. Bardzo łatwo dowieść powyższego, spoglądając na arkusz odpowiedzi skarżącego w którym na 556 odpowiedzi nie ma żadnej zaznaczonej odpowiedzi "nie wiem"
Ponadto zgodnie z art. 13. 1. Ustawy o zawodzie psychologa: "Psycholog poinformuje klienta o celu postępowania, jego przebiegu, wynikach i sposobie ich udostępniania oraz powinien uzyskać akceptację planowanych czynności."
Podczas godzinnej rozmowy z psychologiem przedstawionej przez niego jako badanie psychologiczne trzy czwarte czasu rozmowy było poświęcone odpytywaniem przez psychologa skarżącego z wiedzy na temat religii katolickiej i aroganckiego rozliczania skarżącego z czynności religijnych. Powyższe rozliczanie i odpytywanie przez psychologa odbywało się bez jakiegokolwiek poszanowania godności osobistej skarżącego i nie miało żadnego związku z badaniem psychologicznym.
Zatem tak przeprowadzone "quasi" badanie nie może być żadną podstawą do podjęcia decyzji o odmowie adopcji, a tym bardziej do zdiagnozowania wyimaginowanych "problemów zrysowanych w badaniach psychologicznych".
Skarżący podnoszą także, iż Ośrodek bezpodstawnie odesłał skarżącym część dokumentów, na co skarżący, wezwali po raz drugi Ośrodek do usunięcia naruszenia prawa i odesłali dokumenty Ośrodkowi.
W odpowiedzi na skargę Katolicki Ośrodek Adopcyjny wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 §1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 2 p.p.s.a. jako niedopuszczalnej. W razie zaś nieuwzględnienia powyższego wniosku o oddalenie skargi jako niezasadnej.
W uzasadnieniu Ośrodek wskazał, że wnosząc skargę skarżący winni wykazać, że działania dyrektora Ośrodka naruszały prawo. W tym zakresie skarżący podnoszą jedynie zarzut dowolności i bezpodstawności czynności polegającej na odmowie skierowania na szkolenie adopcyjne twierdząc, że naruszała ona art. 172 ust. 5 ustawy o wspieraniu rodziny. Prowadzenie procedur przysposobienia oraz przygotowanie osób zgłaszających gotowość do przysposobienia dziecka stanowi wyłączną kompetencję ośrodka adopcyjnego (art. 154 ust. 1 ustawy) realizowaną na podstawie umowy cywilnoprawnej w oparciu o samodzielnie opracowane psychologiczne kryteria kwalifikacji. Sądy administracyjne badają jedynie zgodność z prawem, a nie rozstrzygają o merytorycznej zasadności podejmowanych przez zaskarżony podmiot czynności.
Odnosząc się do kwestii rzekomego kryterium "bycia wierzącym i praktykującym" wskazano, że wbrew zarzutom skarżących Ośrodek nie odmówił skierowania ich na szkolenie adopcyjne, ze względu na tak określone kryterium. Jego zastosowania nie potwierdzają dokumenty wstępnej oceny kandydatów, czy informacje przekazywane pisemnie lub ustnie skarżącym. Jak natomiast wynika z pisma dyrektora Ośrodka z [...] lipca 2013 r., jednym z powodów tej odmowy (nie wyłącznym) była niezgodność między deklarowaną wiarą, a tym jak kandydaci opisali własne życie religijne i wybory życiowe. Należy podkreślić, że sami skarżący deklarowali się jako osoby religijne. Owa niezgodność, a nie ocena ich "wiary", czy "sposobu jej praktykowania", jak sugerują skarżący, stanowiła podstawę odmowy skierowania na szkolenie. Jednym z kluczowych kryteriów wstępnej oceny kandydatów na podstawie art. 172 ust. 5 ustawy o wspieraniu rodziny są kwalifikacje osobiste, na które składają się także wiarygodność postawy i spójność przekonań kandydatów. Rozdźwięk między deklarowanymi przekonaniami a faktycznym postępowaniem danej osoby może być sygnałem zafałszowanej autoprezentacji własnej osobowości, co uniemożliwia rzetelną ocenę osobowości kandydata. Należy podkreślić, że dokonanie takiej oceny jest niezbędne dla zabezpieczenia praw dzieci przed podjęciem decyzji o przysposobieniu, a jej brak (oceny) uniemożliwia przystąpienie do dalszych etapów szkolenia wymagającego szczerej współpracy i otwartości.
Ustalenie, czy kandydat prezentuje jednorodność i spójność przekonań, poczynione może być jedynie na podstawie oświadczeń samych zainteresowanych złożonych podczas kontaktów z ośrodkiem, m.in. wywiadu adopcyjnego oraz badania psychologicznego (dokonywanego w oparciu o sprawdzone i potwierdzone naukowo metody analizy psychologicznej). Deklaracje, które składają kandydaci, dotyczą również ich przekonań, motywów działań oraz postaw życiowych (czyli światopoglądu), w inny sposób nie można bowiem wyjaśnić i zweryfikować
przyczyn ubiegania się o adopcję oraz przyszłego stosunku przysposabiających do adoptowanych dzieci. Jest to materia bardzo delikatna, ale ze względu na wartość nadrzędną, jaką jest dobro dziecka, musi zostać w toku badań psychologicznych zweryfikowana.
Odnosząc powyższe do przepisów prawa, stwoerdzono iż wbrew temu co twierdzą skarżący, uwzględniają one potrzebę badania wskazanych cech i kwalifikacji kandydatów do przysposobienia. Art. 172 ust.5 ustawy w żaden sposób nie ogranicza Ośrodka w doborze kryteriów stosowanych przy wstępnej ocenie kandydatów. Jest to ocena psychologiczna, a nie ocena spełniania wymagań prawnych, czemu daje wyraz art. 154 ust. 1 ustawy, podkreślający, że prowadzenie procedur przysposobienia kandydatów do przysposobienia dziecka, stanowi wyłączną kompetencję ośrodka adopcyjnego. Z tego też względu, wyliczenie zawarte w art. 172 ust.5 ustawy nie ma charakteru enumeratywnego. Sformułowanie "z uwzględnieniem" wskazuje wybrane, szczególnie istotne przesłanki dokonywania kwalifikacji, które nakazuje uwzględnić, jednak nie zawęża kryteriów wstępnej oceny kandydatów do przysposobienia dziecka do podanych przesłanek. Należy wskazać, że stosowanie ustawy, na podstawie zawartej w niej preambuły musi uwzględniać "dobro dziecka", niewątpliwie zatem, wynikający z art. 155 ust. 1 ustawy, nakaz kierowania się przez Ośrodek dobrem dziecka, dotyczy wszystkich etapów i działań Ośrodka, i obejmuje również etap wstępnej oceny z art. 172 ust.5 ustawy.
Kwestia kwalifikacji osobistych kandydatów zawsze obejmuje również ich dojrzałość, wiarygodność, światopogląd, wartości deklarowane i rzeczywiste - mają one bowiem wpływ na funkcjonowanie społeczne i osobiste człowieka, na jego postrzeganie świata, poglądy na małżeństwo, jego trwałość, wychowywanie dzieci, postawy rodzicielskie, oraz inne czynniki od których zależy powodzenie przysposobienia w przyszłości. Celem przysposobienia jest dobro małoletnich pozbawionych opieki rodzicielskiej i to w ich interesie dokonywana jest adopcja. Dlatego diagnoza podejmowana przez ośrodki adopcyjne nastawiona jest przede wszystkim na pełne dobro potrzebujących dzieci i ma temu służyć, minimalizując ryzyko porażki adopcyjnej.
Wstępne badanie ma też służyć temu, by gospodarować środkami publicznymi jak najbardziej efektywnie, dopuszczając do szkolenia kandydatów rokujących przyjęcie podawanych im treści i współpracę, wiarygodnych i budzących zaufanie ośrodka, o cechach pozwalających z jak największą pewnością przypuszczać, że dzieci, dla których ośrodek szuka rodziny, znajdą odpowiedni dom.
Z art. 172 ust. 5 ustawy nie wynika w szczególności, jak twierdzą skarżący, niedopuszczalność uwzględniania światopoglądu kandydata przy dokonywaniu wstępnej oceny. Do kwalifikacji osobistych przysposabiającego badanych w postępowaniu o przysposobienie należą również jego poziom umysłowy, moralny i zdolności wychowawcze. Są to cechy dające gwarancje należytego troszczenia się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotowania go do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień. Podkreślił to dobitnie Sąd Najwyższy w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej z 9 czerwca 1976 r. (III CZP 46/75, LexPolonica nr 309029, OSNCP 1976, nr 9, poz. 184). Oczywiste jest, że w procesie badania kwalifikacji osobistych kandydatów na podstawie art. 172 ust. 5 ustawy - ocenie podlega również wskazany wyżej poziom moralny, co wynika choćby z potrzeby ustalenia, czy kwalifikacje te uzasadniają przekonanie, że kandydaci będą należycie wywiązywać się z obowiązków przysposabiającego (por. art. 114 1 kro). Do obowiązków rodziców i przysposabiających należy w szczególności troszczenie się o duchowy rozwój dziecka (art. 96 §1 kro). Obowiązek kierowania się przez Ośrodek Adopcyjny przede wszystkim "dobrem dziecka", nakazuje Ośrodkowi weryfikację kwalifikacji kandydatów również w zakresie możliwości wywiązywania się przez nich z tego obowiązku. Zabezpieczać to ma dzieci przed adopcją przez osoby lekceważące potrzebę poszanowania rozwoju etyczno- moralnego dzieci lub z innych względów nie dające gwarancji rozwoju w tym względzie. Będące m.in. przedmiotem wywiadu adopcyjnego (art. 172 ust. 5 pkt 3) - postawy życiowe i deklarowane przekonania - określające kwalifikacje osobiste kandydatów (art. 172 ust. 5 pkt 1), wynikają przecież właśnie z wyznawanego przez badaną osobę światopoglądu.
Nieuprawniona jest zatem teza, jakoby światopogląd ten nie mógł być przedmiotem badania i oceny Ośrodka. Niezależnie od powyższego, również motywacji do podjęcia się wychowywania dziecka (art. 172 ust. 5 pkt 2) nie sposób badać bez odniesienia się do wyznawanego przez kandydata światopoglądu, to on bowiem kształtuje motywy moralne ludzkiego działania (woli wzięcia w opiekę, i przyjęcia jako własne, cudzego dziecka biologicznego).
Dodatkowo wskazano, że skoro skarżący sami zadeklarowali, iż swój światopogląd, czyli realizowane w życiu wartości etyczne, opierają na nauce Kościoła Katolickiego, to nie można było analizy ich osobowości i kwalifikacji dokonywać w oderwaniu od tegoż światopoglądu. To, iż skarżący są osobami wierzącymi i praktykującymi podkreślają oni nawet w swojej skardze. Skoro zatem skarżący skorzystali z tego prawa i dokonali takiej deklaracji dla potrzeb postępowania adopcyjnego, mogła ona zdaniem Ośrodka stanowić podstawę analizy psychologicznej. Analiza ta, nie stanowi jednak oceny poziomu ich religijności, lecz spójności przekonań i zachowań życiowych. Taka spójność (postawa przekazywana następnie przez rodziców dzieciom) jest niezbędnym warunkiem rozwoju duchowego dzieci. Jeśli rodzice prezentują zachowania sprzeczne z deklarowanym i wpajanym dzieciom światopoglądem, wywołują w dzieciach dysonans i zagubienie prowadzące w efekcie do zaburzeń i postaw dysfunkcjonalnych.
Podkreślono, że przeciwnie niż twierdzą skarżący - zarzut naruszenia ich wolności sumienia byłby zasadny właśnie wówczas, gdyby do kandydatów, jako osób deklarujących katolicyzm, przykładać miary wynikające z innych systemów etycznych. Skoro jednak podkreślają oni to, iż są osobami praktykującymi, a jednocześnie z badania i ich własnych oświadczeń wynika jednocześnie (przykładając standardy wspólnoty wyznaniowej, do której przynależność deklarują), że jest przeciwnie, rozbieżność ta wymaga dostrzeżenia i oceny. Rozbieżność ta, w powiązaniu z negatywnymi wynikami badań psychologicznych, doprowadziła Ośrodek do wniosku, iż na aktualnym etapie, niewskazane byłoby przysposobienie dziecka przez skarżących. W swojej działalności ośrodek adopcyjny kierować się może bowiem jedynie dobrem dziecka i poszanowaniem jego praw, a nie potrzebami i zamierzeniami potencjalnych rodziców (art. 155 ust. 1 ustawy).
Ponadto wskazano, że Katolicki Ośrodek Adopcyjny w W. jest jednostką organizacyjną działającą na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej - powołaną dekretem Biskupa Diecezji [...] kościelną jednostką organizacyjną, o jakiej mowa jest w art. 12 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 29, poz. 154 ze zm.) - dalej ustawy s.p.k.k.
Dopuszczenie przez ustawę w art. 190 ust. 1 pkt. 2), by realizacja zadań z zakresu postępowania adopcyjnego powierzana była również tego typu podmiotom, stanowi wyraz przekonania ustawodawcy, że jednostka tego typu jest w stanie zabezpieczyć prawa dziecka w powyższym zakresie, co koresponduje też, z zawartą w preambule Konkordatu deklaracją potwierdzającą "doniosły wkład Kościoła w rozwój osoby ludzkiej i umacnianie moralności". Jak wynika z art. 12 i 38 ust. 1 ustawy s.p.k.k, polski ustawodawca respektuje prawo osób prawnych Kościoła do prowadzenia działalności charytatywno-opiekuńczej w zakresie określonym w ich statutach. Jednocześnie, jak wynika wprost z art. 34 ust. 2 i 4 ustawy s.p.k.k, działalność organizacji kościelnych jest z założenia związana z formacją religijną, kultem publicznym i nauką katolicką, a władze kościelne czuwają nad zgodnością działania organizacji z ich celami religijnymi i moralnymi. Z zasady autonomii państwa i Kościoła wyrażonej w art. 25 ust. 3 Konstytucji, wynika konieczność poszanowania przez państwo uwzględniania w działalności organizacji kościelnych ww. celów. W szczególności w przypadku, gdy kandydaci do przysposobienia deklarują wiarę katolicką, do autonomicznej kompetencji Katolickiego Ośrodka Adopcyjnego należy weryfikacja kwalifikacji osobistych kandydatów w powyższym zakresie.
Jak wskazano w art. 5 Konkordatu, przestrzegając prawa do wolności religijnej, Państwo zapewnia Kościołowi Katolickiemu, bez względu na obrządek, swobodne i publiczne pełnienie jego misji. Państwo - umożliwiając Ośrodkowi Adopcyjnemu Diecezji [...] prowadzenie działalności opiekuńczej - zagwarantowało obywatelom realizację ich wolności religijnej poprzez z jednej strony: umożliwienie ubiegania się przez nich o przysposobienie w ośrodku katolickim, a z drugiej strony: umożliwienie odbycia szkolenia we wszystkich pozostałych (również publicznych) ośrodkach adopcyjnych. Katolicki Ośrodek Adopcyjny zgodnie ze swoim katolickim charakterem i statutem uwzględnia w swojej pracy naukę Kościoła Katolickiego, oraz "przeprowadza analizę sytuacji osobistej, zdrowotnej, rodzinnej, religijnej, dochodowej i majątkowej kandydatów do przysposobienia" (par. 5 pkt 1.5 statutu). Kandydaci do przysposobienia zgłaszając się do Ośrodka katolickiego i deklarując swoją przynależność do tej wspólnoty, wiedzą jednocześnie, iż w toku badania wstępnego i dalszych etapów procedury przygotowującej do przysposobienia, weryfikacji podlegać będą ich kompetencje, w tym moralne, do sprawowania opieki nad dzieckiem. Godzą się oni zatem na odniesienie w tejże ocenie również do tej sfery ich życia. Kandydaci dysponują równocześnie swobodą wyboru ośrodka, przy pomocy którego zamierzają ubiegać się o przysposobienie i mogą skorzystać z usług ośrodka świeckiego. Należy bowiem podkreślić, że nie obowiązuje zasada rejonizacji i zainteresowani mogą wybrać taki ośrodek, który im najbardziej odpowiada. Każdy Ośrodek stosuje własne wymagania dotyczące kandydatów do przysposobienia, ustawa nie określa jednolitych kryteriów w tym względzie.
Odnosząc się do kwestii wyniku badań psychologicznych
Ośrodek wskazał, że skarga w tym zakresie jest niekonsekwentna oraz w zasadzie pozbawiona uzasadnienia. Opiera się ona na trzech zarzutach:
a) "braku przeprowadzenia badania psychologicznego zgodnie z obowiązującym prawem";
b) złamaniu wszystkich standardów etyki psychologa" oraz
c) wprowadzeniu w błąd" przez psychologa prowadzącego badanie.
Ad. a) Zarzut naruszenia w toku wstępnej oceny i badania psychologicznego jakichkolwiek praw autorskich osób trzecich należy uznać za nieuzasadniony. Przeprowadzając rzeczony test Ośrodek nie naruszył warunków licencji, którą dysponuje. Badanie psychologiczne Minnesockim Wielowymiarowym Kwestionariuszem do Badania Osobowości Osób Dorosłych MMPI-2 zostało przeprowadzone zgodnie z prawem i standardami, w związku z tym jest ważne i diagnostyczne. Ośrodek ma uprawnienia do stosowania tego testu (kserokopia dowodu zakupu licencji w załączeniu) także w wersji komputerowej, do której w ramach prawa dołączony jest arkusz odpowiedzi w pliku pdf. Stąd możliwość stosowania testu komputerowego w dwojaki sposób - osoba badana odpowiada na pytania bezpośrednio przy komputerze, jak również osoba badana może wypełnić wydrukowany lub skopiowany arkusz odpowiedzi, które następnie psycholog wprowadza do komputera korzystając z opcji tzw. szybkiego wprowadzania". W Ośrodku stosuje się tę drugą opcję, która uniemożliwia osobom badanym wgląd w wyniki innych badanych, znajdujące się w bazie danych testu (co z kolei jest wyrazem realizacji obowiązków wynikających z ustawy o ochronie danych osobowych), oraz umożliwia małżonkom odpowiadanie na kwestionariusz równolegle w tym samym czasie.
Nieuzasadniony jest również zarzut niepoinformowania skarżących o celu, przebiegu i wynikach badania i naruszenia art. 13 ust. 1 Ustawy o zawodzie psychologa. Informację o planowanych testach psychologicznych w celu weryfikacji kandydatów do przysposobienia na drodze wstępnej oceny skarżący uzyskali kilkukrotnie, m.in. ustnie i pisemnie na wstępnej rozmowie w dniu [...] kwietnia 2013 r. (dowód - kserokopia dokumentu "Wykaz dokumentów potrzebnych do przysposobienia dziecka, kolejność ich składania oraz przebieg szkolenia i wydawania opinii o kandydatach w Katolickim Ośrodku Adopcyjnym", którego oryginał otrzymali i podpisali małżonkowie C. przy zapisaniu się do ośrodka). Była też o tym mowa podczas wywiadu środowiskowego w dniu [...] kwietnia 2013 r. Informację, że to badanie osobowości i jego wyniki będą wykorzystane do celów adopcyjnych skarżący uzyskali przed przystąpieniem do udzielania odpowiedzi na pytania, gdyż były one zawarte w pisemnej instrukcji do kwestionariusza. Badani sami stawili się na badanie testowe i nie sprzeciwiali się mu. Po wystąpieniu z prośbą o uzyskanie wyników otrzymali ich opracowanie.
Należy jednocześnie zauważyć, że badanie kwestionariuszowe zostało przeprowadzone z inicjatywy i dla celów Ośrodka - dla dobra dziecka adopcyjnego, a nie na prośbę kandydatów i na ich potrzeby. Służyć ono miało podjęciu decyzji przez ośrodek, a nie informacji kandydatów - o czym zostali oni uprzedzeni i na co wyrazili zgodę. Zgodnie z zasadami deontologii psychologa, przyjęte jest, że w takim wypadku, badający dysponuje wyłącznym prawem do wyników takiego
badania. Praktyką Ośrodka jest jednak, że na pisemną prośbę badanych przedstawia się im opracowanie wyników badania, co w niniejszej sprawie Ośrodek uczynił.
Ad. b. Zarzuty dotyczące naruszenia standardów etyki nie zostały w skardze doprecyzowane -można domniemywać, że chodzi o zarzut "aroganckiego rozliczania skarżącego z czynności religijnych", bez poszanowania godności osobistej skarżącego" podczas rozmowy psychologicznej, co rzekomo nie miało żadnego związku z badaniem psychologicznym". Z zarzutami takimi trudno polemizować, bowiem rozmowa psychologiczna prowadzona jest bez obecności osób trzecich, które mogłyby poświadczyć rzeczywisty przebieg rozmowy. Dodatkowo psycholog związany jest obowiązkiem zachowania tajemnicy zawodowej, z której zwolnić go może (w zakresie niedotyczącym istotnej tajemnicy zawodowej) jedynie bezpośredni nakaz Sądu udzielenia przez świadka wyjaśnień w konkretnej kwestii. Ogólnie należy w tym miejscu wskazać, że przedmiotowa rozmowa psychologiczna nie
była pełną diagnozą, a miała tylko doprecyzować wątpliwości (co do posiadanych informacji i dokumentów oraz co do osobowości i zachowań kandydatów) i uaktualnić informacje z poprzednich spotkań z nimi.
Ad. c. Oboje Skarżący korzystali podczas badania z niezależnych i identycznych arkuszy pytań, arkuszy odpowiedzi oraz dwóch instrukcji pisemnych — jednej szczegółowej, drugiej krótszej, znajdującej się na arkuszu odpowiedzi. Uzyskali też wstępną instrukcję ustną. Skarżący uczestniczyli w badaniu wspólnie, wspólnie zatem (w tym samym czasie) wysłuchali objaśnienia sposobu wypełniania kwestionariusza i wypełniali arkusze odpowiedzi badania psychologicznego. Jednak jedynie jeden ze skarżących nie zaznaczył w swoich odpowiedziach żadnej odpowiedzi trudno powiedzieć" (określonej przez skarżącego prawdopodobnie jako "nie wiem"). Przeczy to zarzutowi, że psycholog prowadząca badanie wprowadziła skarżących w błąd, w takim bowiem przypadku wprowadzeni w błąd zostali by oni oboje i żadne z nich nie zakreśliłoby odpowiedzi "trudno powiedzieć"). Dodatkowo podkreślić należy, że Skarżący dysponował w czasie badania dwiema instrukcjami wyjaśniającymi czytelnie sposób wypełniania arkusza odpowiedzi, zatem w razie niezrozumienia instrukcji słownych, podczas całej procedury badania skarżący miał wgląd w instrukcje pisemne. Doradzane jest w nich staranie się unikania odpowiedzi trudno powiedzieć", nie ma jednak zakazu ich stosowania. Udzielenie jakiejkolwiek odpowiedzi trudno powiedzieć" nie jest koniecznością przy wypełnianiu arkusza odpowiedzi MMPI-2, a jej brak nie unieważnia wyników.
Odnosząc się do zarzutu bezzasadnego odesłania części złożonych w Ośrodku przez skarżących dokumentów wskazano, że dokumenty te odesłano skarżącym razem z odpowiedziami na ich pisma żądające dopuszczenia do szkolenia w Ośrodku, mimo braku pozytywnej oceny, by uniknąć zarzutu nielegalnego przetrzymywania ich w związku z odmową przyjęcia na szkolenie. Jednocześnie dyrektor Ośrodka przypuszczał, że w przypadku silnej motywacji adopcji, kandydaci nieprzyjęci na szkolenie w Ośrodku udadzą się do innego ośrodka adopcyjnego, a dokumenty przygotowane w ramach postępowania w Ośrodku ułatwią skarżącym kompletowanie dokumentów w nowym postępowaniu.
Pismem z dnia 31 stycznia 2014r. Skarżący w związku z otrzymaniem odpowiedzi na skargę ustosunkowali się do zawartych w niej kwestii.
W odpowiedzi pełnomocnik Katolickiego Ośrodka Adopcyjnego przesłał pismo z dnia 25 lutego 2014r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2012, poz. 270 ze zm. zwanej w dalszej części p.p.s.a. ), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane ustawie. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji i w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa wyeliminowanie takiego aktu z obrotu prawnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
W pierwszej kolejności należy wskazać, iż w ocenie Sądu, wbrew zarzutom podniesionym przez Katolicki Ośrodek Adopcyjny w W. skarga Państwa M. i M. C. na czynność Ośrodka polegającą na odmowie skierowania skarżących na szkolenie kandydatów do przysposobienia dziecka jest dopuszczalna. W ocenie Sądu, dopuszczalność wniesionej w niniejszej sprawie skargi, należy rozpatrywać z uwzględnieniem regulacji art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W świetle bowiem tego przepisu, kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Wyjaśnić przy tym należy, że wbrew oznaczeniu zawartemu w skardze, zaskarżona czynność nie została podjęta przez Dyrektora Ośrodka lecz Komisję Kwalifikacyjną, która zgodnie z § 6 pkt.2 Statutu Ośrodka jest jego organem, powołanym zgodnie z Regulaminem Komisji Kwalifikacyjnej Katolickiego Ośrodka Adopcyjnego w W. m.in do dokonywania wstępnej oceny kandydatów do przysposobienia (przed skierowaniem na szkolenie). Rolą Dyrektora Ośrodka jest zaś m.in reprezentowanie go na zewnątrz. Zaskarżona czynność ma związek z wykonywaniem przez ten organ zadania Ośrodka, o którym mowa w art. 172 ust. 5 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, polegającego na dokonaniu wstępnej oceny kandydata do przysposobienia dziecka przed skierowaniem na szkolenie. W wykonaniu zaś tego zadania została sporządzona kwalifikacja wstępna małżonków M. i M. C. (numer akt w [...]) dnia [...] lipca 2013r. Wykonanie zaś tego zadania zostało powierzone Ośrodkowi na podstawie umowy w oparciu o którą Samorząd Województwa [...] zlecił Diecezji [...] specjalizującej się w działalności w zakresie wspierania rodziny i pieczy zastępczej-prowadzenie od 1 stycznia 2012r. ośrodka adopcyjnego, jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej. Ośrodek podlega zatem m.in. regułom prawa administracyjnego a tym samym kognicji sądu administracyjnego.
W świetle przytoczonych regulacji prawnych nie może zatem budzić wątpliwości, że rozstrzygnięcie Komisji Kwalifikacyjnej Ośrodka, będącej jego organem uznać należy za działalności "z zakresu administracji publicznej". Dodatkowo należy wskazać, iż prawo do przysposobienia małoletniego wynika z art. 1141 ustawy z 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 788 ze zm.). Zgodnie z którym jednym z warunków przysposobienia
małoletniego, a zatem i obowiązkiem osoby ubiegającej się o to przysposobienie, jest posiadanie świadectwa ukończenia szkolenia organizowanego przez ośrodek adopcyjny, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 9 czerwca 2011r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Tym samym, zaskarżona w niniejszej sprawie czynność, uniemożliwia skarżącym skorzystanie z uprawnienia do przysposobienia małoletniego, z uwagi na niemożność wywiązania się z obowiązku posiadania świadectwa ukończenia szkolenia organizowanego przez ośrodek adopcyjny. Czynność ta ma zatem charakter władczy i jednostronny, a ponadto jest skierowana do indywidualnie oznaczonego podmiotu, a tym samym posiada cechy jakie przypisuje się w orzecznictwie sądowym czynnościom, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (zob. uchwałę NSA z 4 lutego 2008r., sygn. akt I OPS 3/07, ONSAiWSA 2008, nr 2. poz. 21). Powyższe w ocenie Sądu czyni zatem dopuszczalną skargę wniesioną na działanie tego organu do sądu administracyjnego.
Przechodząc do merytorycznej oceny wniesionej skargi Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie.
W ocenie Sądu podstawę prawną do odmowy skierowania kandydata do przysposobienia dziecka stanowi art. 172 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, zgodnie z którym przed skierowaniem kandydata do przysposobienia dziecka na szkolenie ośrodek adopcyjny dokonuje jego wstępnej oceny, z uwzględnieniem:
1) kwalifikacji osobistych, o których mowa w art. 1141 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy;
2) motywacji do podjęcia się wychowywania dziecka;
3) wywiadu adopcyjnego.
Obowiązek dokonania wstępnej oceny uprawnia zatem ośrodek do władczego rozstrzygnięcia w zakresie zarówno dopuszczenia jak i odmowy dopuszczenia kandydatów do odbycia szkolenia, świadectwo ukończenia którego uprawnia ich do przystąpienia do przysposobienia dziecka.
Jak wynika z akt sprawy w Ośrodku tryb postępowania w zakresie sporządzenia wstępnej oceny kandydatów uregulowany został w pkt. 7 Regulaminu Komisji Kwalifikacyjnej Katolickiego Ośrodka Adopcyjnego w W. z dnia stycznia 2012r.
Tym samym nie budzi wątpliwości Sądu okoliczność, iż ośrodki adopcyjne nie muszą obligatoryjnie przeprowadzać szkolenia wszystkich zgłaszających się osób. Mają one bowiem prawo do oceny kwalifikacji kandydatów do przysposobienia, które wynika z art. 172 ust. 5 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Bowiem jedynie "pozytywna wstępna ocena ośrodka adopcyjnego" jest niezbędna dla przystąpienia do szkolenia. Ocena ta polega m.in. na badaniu kwalifikacji osobistych oraz motywacji kandydatów i z natury rzeczy może być ona pozytywna lub negatywna. Konieczność uzyskania pozytywnej wstępnej oceny wynika również z programu szkolenia Ośrodka, zatwierdzonego w myśl art. 172 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej w dniu 12 kwietnia 2012 r.
Dokonując analizy akt sprawy należy wskazać, iż w ocenie Sądu nie można tak jak czynią to skarżący zarzucić, Ośrodkowi, iż bezprawnie odmówił im skierowania na szkolenie. Kwestionowane przez skarżących rozstrzygnięcie zostało podjęte przez Komisję Kwalifikacyjną Ośrodka po przeprowadzeniu szerokiego postępowania na które składała się:
1. analiza dokumentów złożonych przez skarżących pod względem formalnym i treściowym,
2. przedstawienie wyników wywiadu w miejscu zamieszkania skarżących przeprowadzonego przez pedagoga w dniu 30 kwietnia 2013r.,
3. zapoznanie się z opinią psychologa i wynikami przeprowadzonych przez niego badań (testów).
W oparciu o powyższe Komisja jednogłośnie podjęła decyzję o cyt." braku kwalifikacji na szkolenie .." ze względu na:
- niemożność zaufania wynikom testowym. Również profile nie pozwalają przewidywać, że dziecko osierocone znajdzie korzystne środowisko wychowawcze w rodzinie M.M. C., że małżonkowie będą należycie wywiązywać się z obowiązków przysposabiającego,
- rozbieżność między deklarowanymi wartościami (intensywna autopromocja) a praktyką życia w sferze religijnej,
- brak szczerości w przedstawieniu faktów z własnego życia (drugie małżeństwo Pani).
W świetle powyższego uznano, że Ośrodek nie widzi możliwości współpracy z kandydatami, którzy wobec niego nie są szczerzy i otwarci.
Odnosząc się do zatem do kwestii, które zdaniem skarżących legły u podstaw odmowy skierowania ich na szkolenie tj. rzekomego kryterium "bycia wierzącym i praktykującym" i błędnego badania psychologicznego, należy wskazać, iż zarzuty skarżących nie zasługują na uwzględnienie. Jednym z kluczowych kryteriów wstępnej oceny kandydatów na podstawie art. 172 ust. 5 ustawy o wspieraniu rodziny są kwalifikacje osobiste, na które składają się także wiarygodność postawy i spójność przekonań kandydatów. Rozdźwięk między deklarowanymi przekonaniami a faktycznym postępowaniem danej osoby może być sygnałem zafałszowanej autoprezentacji własnej osobowości, co uniemożliwia rzetelną ocenę osobowości kandydata. Należy podkreślić, że dokonanie takiej oceny jest niezbędne dla zabezpieczenia praw dzieci przed podjęciem decyzji o przysposobieniu, a jej brak (oceny) uniemożliwia przystąpienie do dalszych etapów szkolenia wymagającego szczerej współpracy i otwartości.
Ustalenie, czy kandydat prezentuje jednorodność i spójność przekonań, poczynione może być jedynie na podstawie oświadczeń samych zainteresowanych złożonych podczas kontaktów z ośrodkiem, m.in. wywiadu adopcyjnego oraz badania psychologicznego (dokonywanego w oparciu o sprawdzone i potwierdzone naukowo metody analizy psychologicznej). Deklaracje, które składają kandydaci, dotyczą również ich przekonań, motywów działań oraz postaw życiowych (czyli światopoglądu), w inny sposób nie można bowiem wyjaśnić i zweryfikować
przyczyn ubiegania się o adopcję oraz przyszłego stosunku przysposabiających do adoptowanych dzieci. Jest to materia bardzo delikatna, ale ze względu na wartość nadrzędną, jaką jest dobro dziecka, musi zostać w toku badań psychologicznych zweryfikowana.
Odnosząc powyższe do przepisów prawa, stwierdzić należy iż wbrew temu co twierdzą skarżący, uwzględniają one potrzebę badania wskazanych cech i kwalifikacji kandydatów do przysposobienia. Art. 172 ust.5 ustawy w żaden sposób nie ogranicza Ośrodka w doborze kryteriów stosowanych przy wstępnej ocenie kandydatów. Jest to ocena psychologiczna, a nie ocena spełniania wymagań prawnych, czemu daje wyraz art. 154 ust. 1 ustawy, podkreślający, że prowadzenie procedur przysposobienia kandydatów do przysposobienia dziecka, stanowi wyłączną kompetencję ośrodka adopcyjnego. Z tego też względu, wyliczenie zawarte w art. 172 ust.5 ustawy nie ma charakteru enumeratywnego. Sformułowanie "z uwzględnieniem" wskazuje wybrane, szczególnie istotne przesłanki dokonywania kwalifikacji, które nakazuje uwzględnić, jednak nie zawęża kryteriów wstępnej oceny kandydatów do przysposobienia dziecka do podanych przesłanek. Należy wskazać, że stosowanie ustawy, na podstawie zawartej w niej preambuły musi uwzględniać "dobro dziecka", niewątpliwie zatem, wynikający z art. 155 ust. 1 ustawy, nakaz kierowania się przez Ośrodek dobrem dziecka, dotyczy wszystkich etapów i działań Ośrodka, i obejmuje również etap wstępnej oceny z art. 172 ust.5 ustawy. prowadzenie procedur przysposobienia (w tym przeprowadzani badań pedagogicznych i psychologicznych kandydatów do przysposobienia dziecka - art.
156 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 154 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej) stanowi wyłączną kompetencję ośrodka adopcyjnego, a Ośrodek działa na podstawie procedur zatwierdzonych przez Marszałka Województwa [...]: Regulaminu Organizacyjnego Katolickiego Ośrodka Adopcyjnego oraz Regulaminu Komisji Kwalifikacyjnej i Statutu Ośrodka. Kwestionowanie zatem zasadności opinii psychologa wydanej w oparciu o wyniki testu nie jest zarzutem dotyczącym legalności działań Ośrodka, lecz w istocie postulatem weryfikacji słuszności czy sprawiedliwości oceny wstępnej, o której mowa w art. 172 ust. 5 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Taki sam cel mają zarzuty dot. niewłaściwej oceny otwartości Skarżących na adopcję oraz kwestii oceny deklarowanych przez nich światopoglądów. W świetle powyższego za niezasadny Sąd uznał w toku postępowania wniosek o przeprowadzenie dowodu z arkuszy odpowiedzi do testów psychologicznych, instrukcji, wydruków i obliczeń, a zatem wszystkich materiałów które stały się podstawą do sformułowania wniosków kwalifikacji wstępnej" na okoliczność "kwalifikacji osobistych Skarżących uprawniających do skierowania ich na szkolenie adopcyjne", albowiem zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny nie jest natomiast powołany do kontroli zasadności opinii psychologów, czy też prawidłowości przeprowadzonych przez nich badań. Na marginesie należy przy tym wskazać, iż to nie "wyniki" i "wyliczenia" stanowiły jedną z podstaw do sformułowania wniosków Komisji, lecz dopiero ich opracowanie przez psychologa (który to dokument Skarżący otrzymali). Wbrew zarzutom skargi Ośrodek zgodnie z prawem ( dowód zakupu) używa testów MMPI-2.
Odnosząc się zaś do szeroko podnoszonej przez skarżących kwestii ich wiary, należy podkreślić, iż Sąd podziela stanowisko zaprezentowane przez pełnomocnika Ośrodka, iż to sami skarżący, korzystając z przysługującej im wolności uzewnętrzniania swojej religii (art. 53 ust. 2 Konstytucji), podkreślali przynależność do Kościoła Katolickiego, zadeklarowali kierowanie się światopoglądem katolickim i w bardzo detaliczny sposób powoływali się na swoje doświadczenia religijne jako uzasadniające ocenę, że spełniają kryteria rodziców adopcyjnych (vide: życiorysy, podanie z 18.04.2013 r., czy rozmowa psychologiczna, podczas której sam Skarżący koncentrował się na kwestii religijności). W podaniu z 18.04.2013 r. Skarżący deklarowani, że chcą przekazać adoptowanemu dziecku wartości "które pozwolą żyć spójnie i zgodnie z wiarą katolicką". Nie jest zatem uprawniony zarzut, że to Ośrodek narzucił to kryterium oceny Skarżących. Skarżący nie mogą zatem obecnie twierdzić, że analiza składanych przez nich oświadczeń dotyczących wyznawanych zasad i postępowania w życiu narusza ich wolność sumienia. Podkreślić przy tym należy, iż składając podanie skarżący sami wybrali Ośrodek Katolicki, działający na podstawie ustawy z dnia 17 maja 1989r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w RP, a więc mieli bez wątpienia świadomość, iż ma on charakter katolicki i podlega władzy kościelnej. Wbrew prezentowanemu przez nich stanowisku zostali oni jednak pouczeni przez wybrany Ośrodek o tym jakie dokumenty winni złożyć oraz jak przebiegać będzie procedura przysposobienia (patrz wykaz dokumentów do przysposobienia dziecka, kolejność ich składania oraz przebieg szkolenia i wydawania opinii o kandydatach w Katolickim Ośrodku Adopcyjnym). Z zaakceptowanego przez nich wykazu nie wynika zaś, aby Ośrodek wymagał od kandydatów deklaracji w zakresie ich wiary w tym przedstawienia "życiorysu religijnego" jako warunku przyjęcia kandydatów do przysposobienia. Stanowisku temu przeczy także informacja przedstawiona przez pełnomocnika Ośrodka, iż cyt. "zdecydowana większość kandydatów tego typu kwestii życiorysie w ogóle nie porusza i nie ma to wpływu na zakwalifikowanie ich na szkolenie". W sytuacji zatem gdy skarżący dokonali w/w deklaracji, dokonując ich oceny Ośrodek miał prawo wziąć pod uwagę i zweryfikować wszystkie kwestie przez nich podniesione w tym również deklarowanej wiary. Należy przy tym wskazać, iż ocena Ośrodka nie dotyczyła tego czy skarżący są wierzący i praktykujący- bo to zadeklarowali sami, a jedynie opierała się na weryfikacji ich deklaracji w zakresie spójności i prawdziwości, otwartości, co wynika z oceny Komisji.
Reasumując należy wskazać, iż dokonując kontroli zgodności zaskarżonej czynności zarówno w zakresie podniesionych zarzutów, jak również z urzędu, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością jej uchylenia czy też stwierdzenia nieważności, w tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na mocy art. 151 p.p.s.a ustawy, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło