I OZ 218/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. N. i K. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 1094/13 o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi H. N. i K. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] 2013 r. sygn. akt [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w rodzinie zastępczej postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 1094/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek H. N. i K. N. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] 2013 r. sygn. akt [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w rodzinie zastępczej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że H. N. i K. N. (dalej skarżący) w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej Kolegium) z dnia [...] 2013 r. sygn. akt [...] (dalej decyzja z [...] 2013 r.) w przedmiocie opłaty za pobyt ich córki [A. N.] w rodzinie zastępczej, zawarli wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Jako uzasadnienie wniosku – sprecyzowane w piśmie z 22 listopada 2013 r. - podali, że nie zostali poinformowani przez pracowników Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie, że będą musieli ponieść opłatę za pobyt córki w rodzinie zastępczej w sytuacji, gdy płacą na nią alimenty. Podnieśli, że nie mają wiedzy prawniczej i uchybili terminowi do wniesienia skargi bez własnej winy [k. 3, 18, 19 akt sądowych]. Sąd I instancji oddalając niniejszy wniosek stwierdził, że przedstawione w nim okoliczności (brak wiedzy prawnej, brak informacji) nie spełniają przesłanki "braku winy" skarżących i nie uzasadniają przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W zaskarżonej decyzji, prawidłowo doręczonej stronom dnia 17 lipca 2013 r. ([k. 18-15v, 20, 21 akt administracyjnych] - zwrotne potwierdzenia odbioru w aktach sprawy), pouczono skarżących o prawie i terminie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Pracownicy Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] (dalej pracownicy PCPR) nie mają obowiązku prawnego pouczania o możliwości zaskarżenia decyzji od nich niepochodzącej do sądu administracyjnego, gdyż Kolegium zawarło stosowne pouczenie w zaskarżonej decyzji. Okoliczności, na które powołują się skarżący, tj. nie poinformowanie ich przez pracowników PCPR o sposobie zaskarżenia decyzji Kolegium do sądu administracyjnego i brak ich wiedzy prawniczej, nie mogą być uznane za niezawinione przez strony. W doktrynie i orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że brak winy strony w dokonaniu czynności procesowej ma miejsce wtedy, gdy istnieje przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie terminu i gdy strona nie może usunąć tej przeszkody przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, w tym przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. W badanej sprawie powyższe okoliczności wyłączające winę strony w niedochowaniu terminu nie zachodzą (k. 22-24 akt sądowych). Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie wywiedli skarżący, zarzucając naruszenie art. 86 § 1 ppsa przez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności wyłączające winę strony w niedochowaniu terminu, kiedy w rzeczywistości przywrócenie terminu jest w niniejszej sprawie dopuszczalne. Wskazując na powyższe naruszenie skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, a tym samym wnieśli o uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi (k. 35-36 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. W myśl art. 87 § 1 i 2 ppsa, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu; w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (postanowienie NSA z 8.7.2008 r., II OZ 712/08, Lex nr 493641). Warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (postanowienie SN z 7.2.2000 r. I CKN 1261/99, Biuletyn SN 2000/5/12). W orzecznictwie i literaturze przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2011, s 409-410, nb 4 i aprobowane przez Komentatorów orzecznictwo) Sąd I instancji zasadnie odmówił skarżącym przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Skarżący w istocie podnoszą, że w PCPR nie poinformowano ich, że niezależnie od alimentów, będą musieli ponosić także opłatę za pobyt córki A. N. w rodzinie zastępczej (k. 3v akt sądowych). Świadomość tego faktu (bądź jej brak) nie stanowi przesłanki przywrócenia terminu z art. 86 § 1 ppsa, a jedynie wskazuje na merytoryczną przyczynę, dla której skarżący aż do dnia 20 sierpnia 2013 r. nie uważali, że winni zaskarżyć decyzję z [...] 2013 r. Okoliczności powołane przez skarżących zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu, nie uzasadniają braku winy w uchybieniu terminu, gdyż nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od skarżący przeszkód w prawidłowym i terminowym złożeniu skargi. Ustawodawca uzależnił przywrócenie terminu nie od stopnia winy, lecz od uprawdopodobnienia jej braku, czego skarżący nie uczynili. Tym samym uznać należy, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie nie narusza prawa. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 z zw. z art. 197 § 2 ppsa, orzekł jak w postanowieniu.