III SA/Gd 1055/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Elżbieta Kowalik -Grzanka Protokolant starszy sekretarz sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2014 r. sprawy ze skargi P. J. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia 10 października 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia 28 sierpnia 2013 r. nr [...], 2) zasądza od Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej na rzecz skarżącego P. J. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją personalną Nr [...] z dnia 28 sierpnia 2013 r. Dyrektor Aresztu Śledczego działając na podstawie art. 96 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 98 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 roku o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523 ze zm.), zwolnił z dniem 28 sierpnia 2013 roku st. szer. P. J. strażnika działu ochrony Aresztu Śledczego ze służby w Służbie Więziennej w związku z nieprzydatnością do służby stwierdzoną w opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł st. szer. P. J. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenia co do istoty sprawy, bowiem jak stwierdził, decyzja wydana została z naruszeniem art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 218 ust. 4 ustawy o Służbie Więziennej poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, błędną ocenę materiału dowodowego, a także niedostateczne uzasadnienie. Decyzją z dnia 10 października 2013 r., nr [...] Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że st. szer. P. J. do służby w Służbie Więziennej został przyjęty 1 października 2011 roku na okres służby przygotowawczej i mianowany na stanowisko strażnika działu ochrony Aresztu Śledczego. Okres służby przygotowawczej, zgodnie z art. 42 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej trwa 2 lata i ma na celu przygotowanie i wyszkolenie funkcjonariusza oraz sprawdzenie czy cechy osobiste, charakter i zdolności uzasadniają jego przydatność do służby. Zgodnie z zapisem art. 89 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej - w dniu 31 lipca 2013 roku, skarżący poddany został opiniowaniu 60 dni przed mianowaniem na stałe. Opinia w swej treści zawierała szereg ocen negatywnych, zarówno w części dotyczącej oceny cech osobowości, umiejętności i predyspozycji funkcjonariusza do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku służbowym oraz w części opisowej oceny realizacji zadań służbowych i przygotowania zawodowego, posiadanych predyspozycji, ustalenia przydatności do służby. W ocenie przełożonego opiniowany wywiązywał się z obowiązków służbowych na poziomie niedostatecznym i nie posiadał predyspozycji do pracy w Służbie Więziennej. Wniosek końcowy dotyczący opiniowanego zawierał w swej treści "nieprzydatny do służby". Odnosząc się do podniesionych, przez odwołującego się zarzutów naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., przed wydaniem przez Dyrektora Aresztu Śledczego decyzji personalnej Nr [...], organ pierwszej instancji zebrał niezbędny w sprawie materiał dowodowy. Całość materiału dowodowego zbadano w sposób rzetelny i wyczerpujący, w oparciu o obowiązujące przepisy prawa tj. ustawę z dnia 9 kwietnia 2010 roku o Służbie Więziennej. Organ drugiej instancji stwierdził, że w dniu 28 sierpnia 2013 r. wydana została ostateczna opinia służbowa, która w swej treści zawierała negatywną ocenę sposobu wykonywania obowiązków służbowych i wniosek końcowy stwierdzający nieprzydatność odwołującego się do służby w Służbie Więziennej. Organ podkreślił, że negatywna opinia w okresie służby przygotowawczej stanowi obligatoryjną przesłankę do zwolnienia ze służby (art. 96 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej). Organ odwoławczy nie dopatrzył się również naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. w postępowaniu organu pierwszej instancji, albowiem w zaskarżonej decyzji personalnej nr 364 z dnia 28 sierpnia 2013 roku w sprawie zwolnienia ze służby w Służbie Więziennej w związku z nieprzydatnością do służby, stwierdzoną w opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej, zawarte zostały wszelkie niezbędne składniki decyzji. Decyzja w swej treści zawiera m.in. uzasadnienie faktyczne oraz podstawę prawną z przytoczeniem przepisów prawa. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł P. J. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że opinia służbowa, stanowiąca wyłączną podstawę ww. decyzji personalnej a przez to przesądzająca o zwolnieniu go ze służby, zawiera nieuzasadnione, niekompletne i dowolne dane dotyczące przebiegu drugiego roku służby przygotowawczej, nieodpowiadające kryteriom oceny ustalonym w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 czerwca 2010 r. w sprawie wzoru arkusza: opinii służbowej funkcjonariusza Służby Więziennej (Dz. U. Nr 121, poz.816). W szczególności zawarta w cz. III opinii ocena opisowa dotycząca realizacji zadań służbowych i przygotowania zawodowego oraz posiadanych predyspozycji, ustalenia przydatności do służby, wywiązywania się z obowiązków służbowych oraz przydatności do służby lub na zajmowanym stanowisku opiera się w części na zdarzeniach spoza okresu tą opinią objętego: dwa spośród trzech zdarzeń wymienionych w części opisowej opinii pochodzą z 1 i 9 sierpnia 2012 r., tj. okresu objętego poprzednią opinią służbową sporządzoną 31 sierpnia 2012 r. przed upływem pierwszego roku służby za okres od 1 października 2011 r. do 31 sierpnia 2012 r., za który skarżący uzyskał ocenę dobrą. Skarżący wskazał również, że inny zasadniczy argument opinii, dotyczący "lekceważącego stosunku do służby i obowiązków wynikających z aktualnych przepisów regulujących funkcjonowanie służby więziennej" z powodu niedokonania w ustalonym terminie badań profilaktycznych nie jest prawdziwy, ponieważ posiadał on ważne badania. Wyjaśnił, że jest świadomy, że poddanie się przez pracownika okresowym badaniom lekarskim należy do podstawowych obowiązków pracowniczych określonych w art. 211 kodeksu pracy oraz że stosownie do § 7 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 sierpnia 2010 r. w sprawie stosowania do funkcjonariuszy Służby Więziennej przepisów Kodeksu pracy w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. Nr 145, poz. 979) do obowiązków funkcjonariusza Służby Więziennej należy - oprócz przestrzegania przepisów art. 211 k.p. - również stosowanie się do zaleceń lekarza medycyny pracy Służby Więziennej. Zgodnie z zaleceniami lekarskimi wynikającymi z poprzedniego, przeprowadzonego w dniu 22 sierpnia 2012 r. badania okresowego, datę następnego badania wyznaczono skarżącemu na 1 października 2013 r., a zatem do tego terminu posiadał ważne badania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis art. 96 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 roku o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523 ze zm.) stanowi, że funkcjonariusza zwalnia się ze służby w przypadku nieprzydatności do służby, stwierdzonej w opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej. Uchwałą z dnia 5 grudnia 2011r. sygn. akt I OPS 2/11 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że na postanowienie dyrektora zakładu karnego o utrzymaniu w mocy zaskarżonej przez funkcjonariusza Służby Więziennej opinii służbowej, wydane na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 listopada 1996 r. w sprawie opiniowania funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. Nr 138, poz. 643), nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że opinia tak w zakresie ocen, jak i wniosków w niej zawartych stanowi jedynie akt wewnętrzny, adresowany przez bezpośredniego przełożonego do podległego mu funkcjonariusza, nie wywierający skutków prawnych w sferze stosunku służbowego. Stan faktyczny niniejszej sprawy obejmuje istnienie opinii służbowej o nieprzydatności do służby skarżącego P. J., pozostającego w służbie w okresie przygotowawczym. Opinia ta, znajdująca się w aktach sprawy dotyczy okresu opiniowania od 1 września 2012r. do 31 lipca 2013r. (część I arkusza opinii służbowej). Poprzednio wydana na temat skarżącego opinia służbowa dotyczyła okresu opiniowania od 1 października 2011r. do 31 sierpnia 2012r. i była dla skarżącego w pełni pozytywna. Wśród faktów uzasadniających przyjęcie, że skarżący "...nie posiada predyspozycji do pracy w Służbie Więziennej" były zdarzenia mające miejsce w dniach 1 i 9 sierpnia 2012r. Z istoty opisywanych w opinii zdarzeń wynika, że były one znane przełożonym skarżącego już wówczas, kiedy do nich miało dojść. Podstawą stwierdzenia, że skarżący ma lekceważący stosunek do służby było natomiast to, że w lipcu 2013r. nie dokonał w ustalonym terminie badań profilaktycznych. Ze znajdującego się w aktach osobowych skarżącego zaświadczenia lekarskiego (część B karta 36) wynika, że posiadał on zaświadczenie lekarskie z 22 sierpnia 2012r. wyznaczające mu datę następnego badania okresowego do 1 października 2013r. Z zaświadczenia lekarskiego (akta osobowe – część B karta 35) wynika zaś, że skarżący poddał się badaniu kontrolnemu w dniu 5 sierpnia 2013r. W toku postępowania skarżący twierdził, że nie mógł poddać się wcześniejszemu badaniu, z uwagi na urlop uprawnionego lekarza. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej orzekający w drugiej instancji nie odniósł się w żadnej mierze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do zarzutów podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu, sprowadzających się do wadliwego przyjęcia za podstawę opiniowania zdarzeń wykraczających poza okres podlegający temu opiniowaniu oraz zastrzeżeń dotyczących terminu poddania się badaniu lekarskiemu. Organ ten stał bowiem na stanowisku, że jedynym faktem istotnym z punktu widzenia decyzji opartej na art. 96 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej jest istnienie opinii o nieprzydatności do służby. Nie kwestionując tezy powołanej wyżej uchwały NSA, należy jednakże stwierdzić, że kontrola sądowoadministracyjna decyzji o zwolnieniu ze służby pod względem jej zgodności z prawem nie może przybrać charakteru czysto formalnego, sprowadzającego się do stwierdzenia faktu istnienia opinii służbowej negatywnej dla funkcjonariusza. Opinia służbowa nie może być wprawdzie samodzielnym przedmiotem zaskarżenia, lecz ocena jej poprawności pod względem wymogów formalnych i zasad poprawnego rozumowania, należy do oceny organów orzekających w sprawie dotyczącej zwolnienia ze służby na podstawie art. 96 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej i do sądu administracyjnego rozpatrującego skargę na tego rodzaju decyzję. Treść takiej opinii stanowi bowiem przesłankę orzekania o zwolnieniu ze służby. Przepis art. 96 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej musi być zatem interpretowany w ten sposób, że podstawą zwolnienia funkcjonariusza w służbie przygotowawczej jest jedynie taka opinia służbowa o nieprzydatności do służby, która odpowiada wymogom formalnym, spełnia kryteria prawidłowego rozumowania oraz jest wewnętrznie spójna i logicznie uzasadniona. Podnoszone przez skarżącego w toku postępowania zarzuty należy uznać za słuszne. Nie sposób uznać za dopuszczalne oparcie wniosków dotyczących przydatności skarżącego do służby na faktach, które miały mieć miejsce w okresie wykraczającym poza okres podlegający opiniowaniu, a które ponadto zdarzyły się w czasie objętym pozytywną opinią uzyskaną przez skarżącego (sierpień 2012r.). Także zarzut dotyczący opieszałości w poddaniu się badaniu lekarskiemu trudno uznać za uzasadniony – skoro skarżący posiadał ważne zaświadczenie lekarskie do 1 października 2013r., a uzyskał kolejne zaświadczenie już 5 sierpnia 2013r. Skuteczność jakiegokolwiek zarzutu w tym zakresie wymagałaby przynajmniej odniesienia się przez do twierdzeń skarżącego o urlopie lekarza uprawnionego do wykonania badań. Wprawdzie w opinii służbowej, która legła u podstaw decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby wykazano inne także okoliczności, mające uzasadniać ocenę o jego nieprzydatności do służby – to jednak brak podstaw do domniemania, że opinia pozbawiona istotnych elementów faktycznych omówionych wyżej prowadziłaby do tożsamych wniosków. Zaskarżona decyzja i utrzymaną nią w mocy decyzja organu I instancji opierają się na opinii służbowej nie spełniających opisanych wyżej kryteriów, a zatem naruszają one prawo materialne – art. 96 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej. Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku, uchylając zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. wobec uwzględnienia skargi. W dalszym toku postępowania organy Służby Więziennej zobowiązane będą uwzględnić powyższą ocenę prawną - mając na względzie regulacje ustawy o Służbie Więziennej dotyczące służbowego statusu skarżącego.