II SA/Kr 1639/13
WyrokWSA w Krakowie2014-04-01
Skład orzekający: Andrzej Irla, Kazimierz Bandarzewski, Mirosław Bator
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów w sąsiedztwie linii kolejowej mają zastosowanie do wniosku o zezwolenie na wycięcie drzew na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, gdy drzewa rosną w odległości do 15 metrów od osi skrajnego toru kolejowego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. mają zastosowanie do wniosków o zezwolenie na wycięcie drzew na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym. Drzewa i krzewy rosnące w odległości do 15 metrów od osi skrajnego toru kolejowego stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu kolejowego, co stanowi wystarczającą przesłankę do wydania zezwolenia na ich wycinkę, bez potrzeby dalszego wykazywania faktycznego utrudniania ruchu.Stan faktyczny
Spółka "P" S.A. zwróciła się do Starosty o zezwolenie na wycięcie drzew w pasie 15 metrów od linii kolejowej, powołując się na przepisy ustawy o transporcie kolejowym i rozporządzenia wykonawczego. Starosta odmówił, uznając, że rozporządzenie nie ma zastosowania w tym przypadku i że drzewa nie utrudniają ruchu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Starosty i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, uznając, że rozporządzenie ma zastosowanie, ale zarzuciło organowi I instancji wadliwe postępowanie dowodowe. Spółka zaskarżyła decyzję SKO, domagając się zezwolenia na wycinkę. WSA uchylił decyzję SKO, uznając, że organ odwoławczy błędnie zastosował przepisy procedury administracyjnej.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zasądził od SKO na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie WSA Kazimierz Bandarzewski / spr./ Mirosław Bator Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi "P" S.A. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 18 października 2013 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na wycięcie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej "P" S.A. w W.. kwotę 357 / trzysta pięćdziesiąt siedem / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wnioskiem z dnia 27 listopada 2012 r. [...] r. Spółka [...] S. A. z siedzibą w W. przy ul. T., zwróciła się do Starosty [...] o wydanie zezwolenia na wycięcie drzew i krzewów zlokalizowanych w pasie bezpieczeństwa o szerokości 15 metrów wzdłuż linii kolejowej E30, obiekt nr [...] - szlak [...] km 46,700 - 56,300 w związku modernizacją linii kolejowej E 30, odcinek: [...] (km 46,700 - 67,200 linii nr 133). Za podstawę swego wniosku Spółka [...] S.A. powołała art. 56 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 z późn. zm.) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 153, poz. 955 z późn. zm.).
Starosta [...] decyzją z dnia 26 lipca 2013 r. nr [...], odmówił wydania zezwolenia na wycięcie wskazanych przez spółkę drzew.
W uzasadnieniu decyzji organ zaprezentował swe stanowisko w przedmiocie możliwości stosowania w niniejszej sprawie przepisów zawartych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych.
Rozporządzenie to, zdaniem Starosty, zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 54 ustawy o transporcie kolejowym w związku z art. 53 tej ustawy. Natomiast treść art. 56 ust 1 ustawy o transporcie kolejowym określa przesłanki jego stosowania i nie zawiera delegacji do stosowania cytowanego wyżej rozporządzenia.
Organ zwrócił uwagę, że do stwierdzenia zaistnienia tych przesłanek konieczne są oględziny. Wykonanie przepisu o bezwzględnym usunięciu drzew w odległości 15 metrów nie musiałoby się wiązać z taką koniecznością lub wystarczyłoby tylko sprawdzenie prawidłowości wykonania pomiaru odległości.
Dalej Starosta [...] podał, że oględziny przeprowadzone w różnych warunkach przyrodniczych pogodowych pozwoliły rzetelnie i realnie ocenić wystąpienie ustawowych przesłanek dla usunięcia drzew (sformułowanych w art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym). Oględziny w trakcie ulewnego deszczu i burzy nie potwierdziły utrudniania widoczności sygnałów i pociągów lub eksploatacji urządzeń kolejowych. Nie oceniano powodowania zasp śnieżnych ponieważ oględziny przeprowadzono w okresie bezśnieżnym.
W ocenie organu l instancji, wnioskodawca nie dowiódł, że wnioskowane do usunięcia drzewa i krzewy utrudniają widoczność sygnałów i pociągów poruszających się po torach ponieważ ich pnie i korony rosną w takiej odległości, ze nie zasłaniają przestrzeni kolejowej ani z nią sąsiadującej. Przejeżdżające pociągi są widoczne na znacznej odległości. Drzewa i krzewy nie utrudniają eksploatacji urządzeń kolejowych ponieważ rosną w bezpiecznej odległości i nie ograniczają widoczności. Tym samym nie spełniają warunków określonych w art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym.
Organ podał, że w trakcie oględzin przeprowadzono pomiary odległości wymienionych we wniosku drzew i krzewów. Pomiary dowiodły, że rosną w odległości do 15 metrów od osi skrajnego toru kolejowego.
Organ wskazał, że wnioskowana do usunięcia roślinność pełni funkcje osłony i ochrony akustycznej. W tym celu była sadzona lub pozostawiana.
Nadmienił także, że działania zmierzające do usunięcia wszystkich drzew i krzewów w odległości 15 metrów od osi skrajnego toru kolejowego nie pozostaje bez wpływu na środowisko, co jednoznacznie wynika z wydanej przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. decyzji [...] z dnia 22 grudnia 2008 r o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację modernizacji linii.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł pełnomocnik Spółki [...] S.A. Zarzucił on spornej decyzji niewłaściwą wykładnię przepisu art. 56 i 54 ustawy o transporcie kolejowym oraz § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczający usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych wnosząc o uchylenie kwestionowanej decyzji i wydanie zezwolenia na wycięcie wnioskowanych drzew i krzewów.
Uzasadniając powyższe zarzuty, strona odwołująca się nie zgodziła z twierdzeniami Starosty [...] zawartymi w przedmiotowym rozstrzygnięciu. W szczególności zakwestionowano zaprezentowaną przez organ wykładnię przepisu art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym w związku z przepisem § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych sprowadzająca się do tego, że art. 56 ust. 1 omawianej ustawy, nie zawiera delegacji do stosowania w/w rozporządzenia, bowiem wydane ono zostało na podstawie delegacji zawartej w art. 54 ustawy o transporcie kolejowym.
Wskazano, że sam przepis art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym nie precyzuje, jakie drzewa i krzewy spełniają przesłanki utrudniania widoczności sygnałów, utrudniania widoczności pociągów, powodują zaspy śnieżne, a ustalenie takich drzew jest utrudnione z uwagi na nie przewidywalność zjawisk przyrody jak i zachowań ludzkich.
Dlatego też zgodnie z upoważnieniem ustawodawcy zostało wydane ww. rozporządzenie, które określa wymagania w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, czy elementów ochrony akustycznej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych, biorąc pod uwagę zapewnienie bezpieczeństwa ruchu kolejowego, czyli spełnienia przesłanek z art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym.
Co do kwestii bezpieczeństwa ruchu kolejowego, to z § 1 rozporządzenia określono odległość usytuowania drzew i krzewów w stosunku do linii kolejowej, wyznaczając, iż mogą one się znajdować w odległości nie mniejszej niż 15 metrów od osi skrajnej toru.
Z powyższego wynika więc, że wszystkie bez wyjątku drzewa i krzewy rosnące w odległości do 15 metrów od osi skrajnego toru stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu kolejowego i powinny być usunięte.
Decyzją z dnia 18 października 2013 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie art. 138 § 12 K.p.a., art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 z późn. zm.) oraz § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 435), uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi l Instancji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze po zapoznaniu się z całością materiału w sprawie stwierdziło, że postępowanie pierwszoinstancyjne zostało przeprowadzone wadliwie, natomiast stanowisko Starosty [...] zawarte w kończącej to postępowanie decyzji z dnia 26 lipca 2013 r. nr [...] jest błędne, dlatego też, nie może się ona ostać w obrocie prawnym.
Na wstępie Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że nie do zaakceptowania jest stanowisko Starosty [...], zgodnie z którym w sprawach prowadzonych na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych. Nie jest uzasadnione także twierdzenie organu, że przepisy te odnoszą się tylko do art. 53 ustawy o transporcie kolejowym. Przepis art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym stanowi, że w razie potrzeby usunięcia drzew lub krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne, starosta, na wniosek zarządcy, wydaje decyzję o usunięciu drzew lub krzewów. Decyzję wykonuje zarządca.
Ustawodawca, formułując zacytowaną powyżej podstawę prawną dla wycinki drzew lub krzewów nie sprecyzował, jakie usytuowanie czy gabaryty drzew i krzewów utrudniają widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych, albo powodują zaspy śnieżne. Jedyną przesłanką zatem dla wydania decyzji w omawianym przedmiocie jest stwierdzenie, że drzewa lub krzewy w danym przypadku powodują wskazane utrudnienia.
Całkowicie błędne jest twierdzenie organu I instancji, że odnosi się ona tylko do art. 53 ustawy o transporcie kolejowym, zgodnie z którym usytuowanie budowli, budynków, drzew i krzewów oraz wykonywanie robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowych, bocznic kolejowych i przejazdów kolejowych może mieć miejsce w odległości niezakłócającej ich eksploatacji, działania urządzeń związanych z prowadzeniem ruchu kolejowego, a także niepowodującej zagrożenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego. Mowa jest tu zatem o takich obiektach jak: budowle, budynki, drzewa i krzewy oraz o wykonywaniu robót ziemnych.
Kolejne przepisy powołanego artykułu, a więc ust. 2-4 precyzują, jaka odległość jest odpowiednia w kontekście ust. 1 w przypadku usytuowania budowli i budynków.
Jeśli chodzi natomiast usytuowanie drzew i krzewów i wykonywanie robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, ustawodawca odsyła do aktu wykonawczego, o czym wprost stanowi przepis art. 54 ustawy o transporcie kolejowym. Tym samym przepisy wykonawcze, zgodnie z wolą ustawodawcy, zawierać mają właśnie sprecyzowanie minimalnej odległości drzew i krzewów od linii kolejowej.
Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. na gruntach położonych w sąsiedztwie linii kolejowej drzewa i krzewy mogą być usytuowane w odległości nie mniejszej niż 15 metrów od skrajnego toru kolejowego. Treść tego przepisu wskazuje minimalną odległość nasadzeń od osi skrajnego toru, która w kontekście brzmienia przepisu art. 53 ust. 1 omawianej ustawy jest właśnie tą odległością niezakłócającą eksploatacji linii a także niepowodującą zagrożenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego.
Skoro przepis art. 56 ust. 1 mówiący o ewentualnej możliwości utrudniania przez drzewa i krzewy widoczności sygnałów i pociągów, nie podaje żadnego sprecyzowania okoliczności utrudniających tą widoczność eksploatację, uprawnionym będzie, zdaniem składu orzekającego Kolegium Odwoławczego, w pierwszym rzędzie odniesienie się do odległości wskazującej minimalną odległość usytuowania drzew i krzewów od osi torów, jaką podaje przedmiotowe rozporządzenie. Drzewa i krzewy występujące wzdłuż linii kolejowej, nie mogą przekraczać wskazanej w rozporządzeniu, bezpiecznej bariery 15 metrów od osi torów.
Jakkolwiek organ l Instancji podnosi, że wbrew twierdzeniom wnioskodawcy wskazane przez niego do wycięcia drzewa i krzewy nie utrudniają widoczności sygnałów i pociągów poruszających się po torach, to jednak nie przedstawił on wystarczających dowodów na potwierdzenie swego stanowiska. Naruszył tym zasadę wyrażoną w art. 7 K.p.a. zasady prawdy obiektywnej a co za tym idzie przepisów regulujących postępowanie dowodowe czyli art. 77 K.p.a., art. 80 K.p.a.
Kolegium Odwoławcze podniosło, że protokoły z oględzin są nader skąpe i nie zawierają żadnych konkretnych informacji. Nie podano, w jakiej dokładnie odległości od torów usytuowane są drzewa na danej nieruchomości czy jakie gabaryty one posiadają. Zamiast tego, posługiwano się w większości lakonicznym stwierdzeniem, że: "W pobliżu działki nie ma żadnych urządzeń kolejowych" bądź też, że "Drzewa i krzewy nie zagrażają urządzeniom kolejowym, nie utrudniają widoczności sygnałów". Niektórych protokołów w ogóle nie wypełniono, nie ma w nich żadnych zapisów prócz listy obecności uczestników i podpisów. W dwóch protokołach zawarto informację "W pobliżu znajduje się sygnalizacja świetlna" bez żadnego dalszego komentarza (protokoły z dnia 26 kwietnia, 6, 8 i 24 maja 2013 r.- w aktach sprawy).
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ l instancji stwierdził, także że wnioskowane do usunięcia drzewa i krzewy nie utrudniają widoczności sygnałów i pociągów poruszających się po torach ponieważ ich pnie i korony rosną w takiej odległości, że nie zasłaniają przestrzeni kolejowej ani z nią sąsiadującej. Drzewa i krzewy nie utrudniają eksploatacji urządzeń kolejowych ponieważ rosną w bezpiecznej odległości i nie ograniczają widoczności – ale nie podał tej odległości ani nie wyjaśnił, jaką odległość należy uznać za "bezpieczną".
Z treści protokołów absolutnie nie wynika co pozwoliło organowi stwierdzić, że wskazane przez wnioskodawcę drzewa nie utrudniają widoczności sygnałów i pociągów lub eksploatacji urządzeń kolejowych i na jakiej podstawie. Jego twierdzenia są więc gołosłowne. Słusznym jest tu sugestia pełnomocnika wnioskodawców, iż powyższa teza powinna być wysunięta w oparciu o opinię specjalisty z zakresu bezpieczeństwa ruchu kolejowego. Starosta [...], jako organ administracji publicznej prowadzący niniejsze postępowanie wszak dysponuje uprawnieniem do powołania biegłego w tym przedmiocie i nie ma przeciwwskazań, aby z tej możliwości nie skorzystał (art. 84 § 1 K.p.a.).
Konkludując - w oparciu o materiał niniejszej sprawy nie można w sposób bezsporny orzec ani o zezwoleniu na wycięcie drzew, ani też o odmowie wydania takiego zezwolenia.
Z powyższą decyzją nie zgodziła się Spółka [...] S.A. w W. zaskarżając ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, w szczególności niezastosowanie przepisu art. 138 § 1 ust. 2 K.p.a. i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 138 § 2 K.p.a. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazano, że nielogiczne jest twierdzenie Kolegium Odwoławczego, że organ I instancji podnosi, że przeznaczone do wycinki drzewa i krzewy nie utrudniają widoczności sygnałów i pociągów poruszających się po torach ale nie przedstawia na to wystarczających dowodów. Zdaniem Kolegium Odwoławczego nastąpiło tu naruszenie wyrażonej w art. 7 K.p.a. zasady prawdy obiektywnej, a co za tym idzie przepisów regulujących postępowanie dowodowe. Jeżeli Kolegium Odwoławcze przyznało, że w pasie 15 metrów od osi skrajnego toru na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. nie mogą rosnąć żadne drzewa i krzewy, to przeprowadzenie dowodu na okoliczność ich wpływu na bezpieczeństwo ruchu kolejowego jest całkowicie zbędne. Sam fakt rośnięcia ich w odległości 15 metrów od osi skrajnego toru jest wystarczająca przesłanką do wydania zezwolenia na ich wycinkę. Fakt rośnięcia przedmiotowych drzew i krzewów w takiej odległości został udokumentowany we wniosku skarżącego, a dane te zostały potwierdzone w trakcie oględzin.
Wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzja jest błędna, w ocenie skrzącej spółki, ponieważ w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z żadnym zakresem sprawy koniecznym do wyjaśnienia, który miałby istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wszystkie okoliczności sprawy niezbędne do podjęcia rozstrzygnięcia zostały ustalone w postępowaniu przeprowadzonym przed organem I Instancji i znajdują odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym.
W związku z powyższym zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] winna być uchylona, a rozpatrując ją ponownie organ ten powinien rozstrzygnąć sprawę co do jej istoty poprzez wydanie decyzji zezwalającej na wycinkę drzew i krzewów objętych wnioskiem.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie w pełni podtrzymując zajmowane dotychczas stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje:
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., kontroluje działalność administracji publicznej, w tym w zakresie legalności postanowień i stosuje środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 P.p.s.a). W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do dyspozycji art. 134 § 1 P.p.s.a. Na podstawie art.135 P.p.s.a. kontrolą Sądu objęta została również decyzja organu i instancji.
W ocenie Sądu w tej sprawie uchyleniu podlegają decyzja organu II instancji, ponieważ zawiera ona istotne uchybienia. Przede wszystkim uzasadnienie decyzji organu odwoławczego nie jest jednolite i zawiera istotne i zarazem sprzeczne wątki. Raz bowiem organ odwoławczy stwierdza, że treść przepisu § 1 rozporządzenia z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 153, poz. 955 z późn. zm.), wskazuje minimalną odległość nasadzeń od osi skrajnego toru, która w kontekście brzmienia przepisu art. 53 ust 1. ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 z późn. zm.) jest odległością niezakłócającą eksploatacji linii a także nie powodująca zagrożenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego a co za tym idzie drzewa i krzewy występujące wzdłuż linii kolejowych nie mogą przekraczać wskazanej w rozporządzeniu bezpiecznej bariery 15 metrów od osi torów (wszystkie objęte wnioskiem drzewa rosły w odległości nie przekraczającej 15 metrów od linii torów), by następnie zarzucić organowi I instancji naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. wskazując, że organ ten nie poczynił wystarczających ustaleń na okoliczność utrudnień w ruchu kolejowym powodowanych przez te drzewa. Jak mowa o tym wyżej w stosunku do drzew rosnących w odległości równej lub mniejszej 15 metrów od osi skrajnego toru kolejowego, wnioskodawca nie musi wykazywać a organ ustalać, czy drzewa te w jakikolwiek sposób utrudniają ruch kolejowy, czy też dla tego ruchu stanowią niebezpieczeństwo. Samo ich usytuowanie w odległości, o której mowa w § 1 rozporządzenia w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych przesądzą, że powinna być w stosunku do nich wydana decyzja o pozwoleniu na wycinkę. Ustalanie okoliczności o których mowa wyżej (wpływu na bezpieczeństwo ruchu kolejowego) jest wymagane w relacji do drzew lub krzewów sytuowanych w odległości przekraczającej 15 metrów od skrajnej linii torów, co przyznaje organ odwoławczy we wstępnej części uzasadnienia wydanej przez siebie decyzji, by następnie zarzucić organowi I instancji, że nie poczynił wystarczających ustaleń na wykazanie tych okoliczności – utrudnień w ruchu kolejowym powodowanych przez te drzewa.
Nie jest również zasadny zarzut Kolegium Odwoławczego, że w czasie oględzin organ nie określił w jakiej odległości od osi skrajnej torów rosną poszczególne drzewa i jaką odległość należy uznać za bezpieczną. Okoliczność ta ma istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, ale zgromadzony materia dowodowy, a w szczególności protokoły oględzin pozwalają stwierdzić, że wszystkie wnioskowane do usunięcia drzewa i krzewy usytuowane są w odległości nie większej niż 15 metrów od osi skrajnego toru kolejowego, co dla wydania decyzji było wystarczające.
Powyższe wskazuje, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art.138 § 2 K.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na podstawie akt sprawy nie istniały takie wady lub braki postępowania administracyjnego, aby koniecznym było jego uzupełnianie w toku ponownie prowadzonego postępowania dowodowego. W istocie organ odwoławczy winien merytorycznie – jak trafnie podnosi to strona skarżąca – rozstrzygnąć sprawę, skoro powodem odmiennego stanowiska organu II instancji była zasadniczo tylko odmienna wykładnia prawa materialnego (art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym).
Sąd w tej sprawie podziela stanowisko zajęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 1640/13 oraz w wyroku z dnia 5 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 1613/13.
Sąd w tej sprawie podziela pogląd, że podstawowym przepisem służącym ochronie drzew i krzewów jest art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013, poz. 627 z późn. zm.), który stanowi o konieczności uzyskania zezwolenia na ich usunięcie. Zgodnie z tym przepisem usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem art. 83 ust. 2 i 2a ustawy o ochronie przyrody, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek: 1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości; 2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego - jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń.
W myśl art.83 ust 6 pkt 8 ustawy o ochronie przyrody art. 86 ust. 1 i 2 tej ustawy nie stosuje się miedzy innymi do drzew lub krzewów, które utrudniają widoczność sygnalizatorów i pociągów, a także utrudniają eksploatację urządzeń kolejowych albo powodują tworzenie na torowiskach zasp śnieżnych, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu. Do takich drzew lub krzewów zastosowanie znajduje przepisy ustawy o transporcie kolejowym, a w szczególności jej art. 56 ust. 1. Zgodnie z tym przepisem w razie potrzeby usunięcia drzew lub krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne, starosta, na wniosek zarządcy, wydaje decyzję o usunięciu drzew lub krzewów. Przepis ten stanowi zatem autonomiczną podstawę usunięcia drzew i krzewów.
Odmienne są cele, jakie ustawodawca stawia regulacji ustawy o ochronie przyrody i ustawie o transporcie kolejowym w zakresie zezwalania na usuwanie drzew i krzewów. Celem regulacji zawartej w art. 83 i następnych ustawy o ochronie przyrody jest ochrona drzew, a celem regulacji zawartej w art. 56 ustawy o transporcie kolejowym jest bezpieczeństwo. Decyzja o usunięciu drzew wydawana jest w celu wyeliminowania zagrożenia, jakie drzewa i krzewy mogą powodować.
Stosownie do treści art. 53 ustawy o transporcie kolejowym usytuowanie drzew i krzewów w sąsiedztwie linii kolejowych, bocznic kolejowych i przejazdów kolejowych może mieć miejsce w odległości niezakłócającej ich eksploatacji, działania urządzeń związanych z prowadzeniem ruchu kolejowego, a także niepowodującej zagrożenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego. W art. 54 ustawy o transporcie kolejowym zawarto upoważnienie do określenia, w drodze rozporządzenia, wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów w sąsiedztwie linii kolejowej, biorąc pod uwagę zapewnienie bezpieczeństwa ruchu kolejowego. Na jego podstawie wydane zostało rozporządzenie w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych, które w § 1 statuowało zasadę, że na gruntach położonych w sąsiedztwie linii kolejowej drzewa i krzewy mogą być usytuowane w odległości nie mniejszej niż 15 metrów od osi skrajnego toru kolejowego. Zapis ten dotyczy zarówno drzew istniejących, jak i ewentualnych nowych nasadzeń. W pierwszym wypadku oznacza on obowiązek usunięcia takich drzew, w drugim – zakaz ich sadzenia.
Zestawienie przepisu § 1 rozporządzenia w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych z art. 53 oraz art. 56 ust.1 ustawy o transporcie kolejowym prowadzi do wniosku, że hipoteza normy prawnej zawartej w przepisie art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym obejmuje dwie grupy stanów faktycznych; jedną – w której drzewa i krzewy usytuowane są w odległości mniejszej lub równej 15 metrów od osi skrajnego toru kolejowego oraz drugą - w której drzewa i krzewy usytuowane są w odległości większej niż 15 metrów od osi skrajnego toru kolejowego. W sytuacji, gdy drzewa i krzewy rosnące w sąsiedztwie linii kolejowej usytuowane są w odległości mniejszej lub równej 15 metrów od osi skrajnego toru kolejowego, wobec wprowadzenia fikcji prawnej, że takie ich usytuowanie powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ruchu kolejowego, organ wydający decyzję o usunięciu drzew na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym nie musi dokonywać ustaleń, że takie usytuowanie drzew lub krzewów utrudnia widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powoduje zaspy śnieżne. Powinność taka powstaje dopiero w takim przypadku, gdy wnioskowane do usunięcia drzewa położone są w odległości większej niż 15 metrów od osi skrajnego toru kolejowego.
Także stanowisko uczestnika Rodzinnego Ogrodu Działkowego "Przytorze" nie jest zasadne. W tej sprawie, co zostało już podniesione w uzasadnieniu, nie mają znaczenia okoliczności związane z badanie faktycznego ograniczenia bezpieczeństwa ruchu składów pociągów w odniesieniu do odległości, w jakiej drzewa rosną od osi skrajnego toru kolejowego. W odległości do 15 metrów od tej osi nie mogą rosnąc drzewa i krzewy, ponieważ wpływa to na bezpieczeństwo ruchu kolejowego i taki pogląd znajduje uzasadnienie w obowiązujących przepisach.
Mając powyższe na uwadze i stwierdzając, że skoro organ odwoławczy zasadniczo w dobrym kierunku dokonał wykładni przepisów prawa materialnego w tej sprawie, ale błędnie zastosował przepisy procedury administracyjnej, to wystarczającym dla prawidłowego załatwienia tej sprawy będzie uchylenie decyzji organu II instancji. Ta bowiem decyzja została w tej sprawie wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (naruszenie art. 138 § 2 K.p.a.), co z kolej stanowi podstawę do uchylenia tej decyzji w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Wydając wyrok Sąd miał także na uwadze zasadę szybkości postępowania administracyjnego (art. 12 K.p.a.). Skoro organ odwoławczy może uchylić decyzję organu I instancji wraz z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania w razie stwierdzenia, że taka decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania a konieczny zakres ponowienia postępowania dowodowego ma wyjaśnić istotne okoliczności dla rozstrzygnięcia – to stwierdzenie przez Sąd, że w tej sprawie nie ma potrzeby prowadzenia postępowania dowodowego, bo istotne dla sprawy okoliczności zostały już prawidłowo ustalone przez organ I instancji – wystarczającym jest tylko uchylenie decyzji organu odwoławczego.
Zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy powinien zastosować się do zawartych w uzasadnieniu wskazówek i sprawę rozstrzygnąć.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło