III SA/Gd 136/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy z dnia 17 października 2013 r. nr [...]. W dniu 4 października 2013r. A. K. wniosła o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad mężem J. K., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Decyzją z dnia 17 października 2013 r. Wójt Gminy, działając m.in. na podstawie art. 3 pkt 22, art.16a, art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), odmówił przyznania A. K. wnioskowanego świadczenia. Organ wskazał, że wnioskodawczyni z dniem 25 lipca 2013r. zrezygnowała z zatrudnienia, by opiekować się niepełnosprawnym mężem. Od dnia 1 maja 2011r. do 30 czerwca 2013r. była uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem J. K.. Organ, powołując treść art.16 a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stwierdził, że Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie przewiduje obowiązku alimentacyjnego pomiędzy małżonkami, wobec czego brak podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 27 listopada 2013r., nr [...], działając m.in. na podstawie art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawczyni ma wobec męża obowiązek alimentacyjny na podstawie art. 23 i 27 k.r.o., jednak warunkiem przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Mąż wnioskodawczyni ma ustalony stopień niepełnosprawności od dnia 7 lipca 2011 r., a wnioskodawczyni zakończyła zarobkowanie z dniem 25 lipca 2013 r. Pracę podjęła w dniu 1 lipca 2013 r., w związku z trudną sytuacją finansową po utracie z dniem 30 czerwca 2013 r. uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Kolegium okoliczności te nie wskazują na to, by wnioskodawczyni zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad mężem. Niepełnosprawność męża nie stanowiła też przeszkody w podjęciu zatrudnienia. Mając na uwadze powyższe organ uznał, że brak związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia wnioskodawczyni a koniecznością sprawowania opieki nad mężem, wobec czego przesłanka z art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie została spełniona. A. K. zaskarżyła powyższą decyzję organu odwoławczego skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wskazując, że odmowa osobom bliskim wsparcia podważa racjonalność ustawodawcy i jest sprzeczna z Konstytucją. Twierdziła, że zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny zobowiązujący ją do sprawowania opieki nad jej niepełnosprawnym mężem. Podała, że jest jedyną osobą, która może zajmować się mężem wymagającym stałej opieki. Podjęła pracę po utracie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Była jednak zmuszona do jej przerwania, gdyż nie mogła pogodzić pracy z opieką nad mężem. Wskazała też, że w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku toczy się sprawa o sygn. akt III SA/Gd 990/13. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wskazana w skardze przez skarżącą sprawa o sygn. akt III SA/Gd 990/13 tutejszego Sądu dotyczy wniosku skarżącej A. K. z dnia 8 sierpnia 2013 r. o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad mężem J. K., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W sprawie tej decyzją z dnia 2 września 2013 r. Wójt Gminy, działając m.in. na podstawie art. 3 pkt 22, art.16a, art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), odmówił przyznania A. K. wnioskowanego świadczenia. Organ wskazał, że wnioskodawczyni z dniem 25 lipca 2013r. zrezygnowała z zatrudnienia, by opiekować się niepełnosprawnym mężem. Od dnia 1 maja 2011r. do 30 czerwca 2013r. była uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem J. K.. Organ, powołując treść art.16 a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stwierdził, że Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie przewiduje obowiązku alimentacyjnego pomiędzy małżonkami, wobec czego brak podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 14 października 2013r., nr [...], działając m.in. na podstawie art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawczyni ma wobec męża obowiązek alimentacyjny na podstawie art. 23 i 27 k.r.o., jednak warunkiem przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad mężem brak. Mąż wnioskodawczyni ma ustalony stopień niepełnosprawności od dnia 7 lipca 2011 r. , a wnioskodawczyni zakończyła zarobkowanie z dniem 25 lipca 2013 r. Pracę podjęła w dniu 1 lipca 2013 r., w związku z trudną sytuacją finansową po utracie z dniem 30 czerwca 2013 r. uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Kolegium rozbieżność czasowa między niepełnosprawnością męża wnioskodawczyni a rezygnacją przez nią z pracy nie pozwala na istnienie związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zarobkowania a koniecznością sprawowania opieki nad mężem. Na brak takiego związku wskazuje także podjęcie pracy mimo niepełnosprawności męża. Na decyzję tę A. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku ( sprawa o sygn. akt III SA/Gd 990/13). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis art. 134 § 2 p.p.s.a. stanowi natomiast, że sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Skarga podlega uwzględnieniu, ale nie z powodów w niej wskazanych. Jak wynika z akt sprawy, wniosek skarżącej z dnia 4 października 2013r. dotyczył prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką sprawowaną nad mężem J. K., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Decyzje organów obu instancji były dla skarżącej niekorzystne, przy czym organ pierwszej instancji uznał, że skarżąca nie ma obowiązku alimentacyjnego wobec męża, a organ odwoławczy- że z uwagi na porównanie daty ustalenia niepełnosprawności męża skarżącej ( lipiec 2011 r.) oraz dat podjęcia i zakończenia przez nią pracy zarobkowej ( lipiec 2013 r.) wynika, że brak jest związku przyczynowego między rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki, niezbędnego do przyznania wnioskowanego świadczenia na podstawie art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm.). Decyzje takiej samej treści, na podstawie tego samego stanu faktycznego, takich samych przesłanek i na podstawie tej samej podstawy prawnej zostały wydane przez te same organy wcześniej , na skutek wniosku skarżącej z dnia 8 sierpnia 2013 r. Specjalny zasiłek opiekuńczy normują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Specjalny zasiłek opiekuńczy jest świadczeniem rodzinnym (art. 2 pkt 2 ustawy). Zgodnie z art. 16a ustawy specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Prawo do tego świadczenia ustala się na okres zasiłkowy, bowiem w myśl art. 24 ust.1 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14-16 i art. 17. Definicję "okresu zasiłkowego" zawiera art. 3 pkt 10 ustawy, zgodnie z którym ilekroć w ustawie jest mowa o okresie zasiłkowym - oznacza to okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Zgodnie z art. 24 ust.2 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Skarżąca złożyła wnioski o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w dniu 8 sierpnia 2013 r. ( w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 990/13 tutejszego Sądu) i w dniu 4 października 2013r. ( w sprawie niniejszej). W obu przypadkach- z uwagi na treść art. 24 ust.1 i ust. 2 ustawy w zw. z art. 3 pkt 10 ustawy – prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego dotyczyło okresu zasiłkowego, który kończył się w dniu 31 października 2013 r. Organy w obu przypadkach, zgodnie z przywołanymi wyżej przepisami, nie mogłyby bowiem, w przypadku uwzględnienia wniosków skarżącej, przyznać prawa do tego świadczenia na okres dłuższy, niż do końca okresu zasiłkowego. Wynika z powyższego, że zaskarżona niniejszą skargą decyzja - Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 listopada 2013r., nr [...], jak też poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy z dnia 17 października 2013 r. dotyczyły takiej samej sprawy, jak rozstrzygnięta decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 października 2013r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzją Wójta Gminy z dnia 2 września 2013 r. Należy też zauważyć , że w dniu wydania decyzji przez organ pierwszej instancji w niniejszej sprawie, czyli w dniu 17 października 2013 r. , sprawa dotycząca prawa skarżącej do specjalnego zasiłku opiekuńczego została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną, bowiem organ pierwszej instancji - Wójt Gminy rozpoznał pierwszy wniosek skarżącej z dnia 8 sierpnia 2013 decyzją z dnia 2 września 2013 r. , a Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznało odwołanie skarżącej od tej decyzji decyzją z dnia 14 października 2013 r. Przepis art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. W niniejszej sprawie zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane w sytuacji , o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., bowiem dotyczyły one sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. stwierdził nieważność decyzji organów obu instancji.