II OSK 824/18

Dnia 25 kwietnia 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2018 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi D. W. i M. W. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 sierpnia 2016 r. sygn. akt II OSK 1264/16 oddalającym skargę kasacyjną D. W. i M. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 lutego 2016 r. sygn. akt II SA/Wr 805/13 w sprawie ze skargi D. W., M. W., J. W. i M. W. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie budowy zbiornika na nieczystości płynne przeznaczonego do obsługi budynku jednorodzinnego postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania. Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2016 r. sygn. akt II OSK 1264/16 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną D. W. i M. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej: WSA) we Wrocławiu z dnia 8 lutego 2016 r. sygn. akt II SA/Wr 805/13 odrzucającego skargę D. W., M. W., J. W. i M. W. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (DWINB) we Wrocławiu z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie budowy zbiornika na nieczystości płynne przeznaczonego do obsługi budynku jednorodzinnego. W dniu 9 lutego 2017 r. skarżący złożyli do WSA we Wrocławiu skargę o wznowienie postępowania (podpisaną osobiście przez skarżących), nie przytaczając elementów wymaganych według art. 279 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., Ppsa). Wezwany przez WSA we Wrocławiu do uzupełnienia skargi wyznaczony adwokat w dniu 1 grudnia 2017 r. podał jako podstawy wznowienia 1. oparcie postanowienia o odrzuceniu skargi na podrobionym akcie notarialnym darowizny nieruchomości na rzecz inwestorów, o czym skarżący mieli dowiedzieć się w dniach 13 grudnia 2016 r. i 23 stycznia 2017 r. z akt sprawy prowadzonej z ich udziałem w sądzie powszechnym, przy czym pomimo doniesienia karnego postępowanie karne zostało umorzone lub nawet niewszczęte (art. 273 § 1 pkt 1 Ppsa), 2. orzekanie przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy (art. 271 pkt 1 Ppsa), czyli sędziego sprawozdawcę uprzednio zatrudnionego w organie w charakterze radcy prawnego. WSA we Wrocławiu postanowieniem z dnia 10 stycznia 2018 r. sygn. akt II SA/Wr 85/17 stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. W uzasadnieniu sąd wojewódzki wskazał, że skarga nie odnosi się do prawomocnego oddalenia wniosku o wyłączenie sędziego, co dowodzi, że skarżący mogli domagać się jego wyłączenia, skoro o to wnieśli oraz do prawomocnego niestwierdzenia przez sąd odwoławczy tej przyczyny nieważności. W piśmie strony skarżącej powtórzono nieprawdziwy zarzut o braku akt sprawy w dacie wydania zaskarżonego postanowienia. Ponadto strona skarżąca doprecyzowała zarzut podrobienia aktu notarialnego jako wynikający z faktu opatrzenia go pieczęcią sądu wieczystoksięgowego. Strona skarżąca pomija, że przyłożenie jakiejkolwiek pieczątki do dokumentu nie oznacza jego podrobienia, zaś okoliczność sposobu nabycia prawa własności działki przez inwestorów nie mogła mieć żadnego znaczenia dla załatwienia sprawy administracyjnej (o ile ujawnienie nowej okoliczności po wydaniu decyzji oceniać w świetle art. 145 K.p.a.), a tym bardziej dla odrzucenia skargi. Odrzucenie skargi niewątpliwie nie zostało oparte na podrobionym akcie notarialnym darowizny nieruchomości z 1983 r. Nadto w ocenie tegoż sądu należało rozważyć znaczenie powołania tej podstawy według art. 275 Ppsa. Skarga oprócz podstawy nieważności, dla której rozpoznania byłby właściwy sąd wojewódzki, zawiera podstawę restytucyjną, co zgodnie z art. 275 Ppsa uzasadnia właściwość NSA do rozpoznania całej skargi. Ten sąd ostatnio orzekał w sprawie oddalając skargę kasacyjną od zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 sierpnia 2016 r. podlega odrzuceniu. W myśl art. 275 Ppsa do wznowienia postępowania z przyczyn nieważności właściwy jest sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, a jeżeli zaskarżono orzeczenia sądów obu instancji, właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny. Do wznowienia postępowania na innej podstawie właściwy jest sąd, który ostatnio orzekał w sprawie. Określona w powyższym przepisie właściwość sądów ma charakter wyłączny. Skoro w niniejszej sprawie skarga o wznowienie postępowania nie została wniesiona tylko z przyczyn nieważności, a zawierała podstawę restytucyjną oraz dotyczyła sprawy, która zakończona została orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, to Sąd ten jest właściwy do wznowienia postępowania. Zgodnie z art. 276 powołanej ustawy, gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio art. 175 Ppsa. Przepis art. 175 § 1 Ppsa stanowi, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2 i 3. Stosownie do art. 175 przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli skargę kasacyjną sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli skargę kasacyjną wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Natomiast w § 3 omawianego artykułu dopuszczona została możliwość, by skarga kasacyjna została sporządzona przez doradcę podatkowego - w sprawach obowiązków podatkowych oraz rzecznika patentowego - w sprawach własności przemysłowej, ta więc regulacja nie mogła mieć zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Jeżeli w sprawie nie występowały wyjątki wskazane w ustawie, to niedopełnienie wymogu określonego w art. 175 § 1 Ppsa i osobiste sporządzenie skargi kasacyjnej powoduje jej odrzucenie. Powyższa reguła ma również odpowiednie zastosowanie do skargi o wznowienie postępowania. W niniejszej sprawie D. W. i M. W. skargę o wznowienie postępowania, do rozpoznania której właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny sporządzili osobiście. Skarżący nie należą do kręgu osób wymienionych w art. 175 § 1 i 2 Ppsa, a zatem nie mieli wymaganej ustawowo zdolności do sporządzenia wniesionej w sprawie skargi. Już więc z tej przyczyny należało skargę o wznowienie postępowania odrzucić. Sporządzenie zatem takiej skargi przez osobę niebędącą adwokatem, radcą prawnym ani innym upoważnionym do tego podmiotem, stanowi nieusuwalny brak prowadzący do jej odrzucenia (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 1121, wraz z powołanym tam orzecznictwem). Z uwagi na sporządzenie skargi o wznowienie postępowania osobiście przez stronę nie było konieczne wezwanie jej pełnomocnika – adw. M. K. do uzupełnienia braku formalnego skargi o wznowienie postępowania poprzez złożenie jej odpisów oraz wskazania podstawy wznowienia i jej uzasadnienia oraz okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 276 w zw. z art. 175 § 1 i art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 Ppsa, postanowił jak w sentencji.