I FZ 171/14
PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2014-06-13
Skład orzekający: Barbara Wasilewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka prawa handlowego, która wykazała niewielki dochód w poprzednim roku obrotowym, ale posiada aktywa trwałe, może zostać zwolniona z opłat sądowych w postępowaniu administracyjnym na podstawie prawa pomocy?Ratio decidendi
Spółka prawa handlowego nie może uzyskać prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienia z opłat sądowych) tylko na podstawie twierdzenia o braku środków na pokrycie kosztów postępowania. Musi wykazać, że podjęła wszelkie niezbędne działania w celu zdobycia funduszy na pokrycie wydatków, a jej sytuacja finansowa, w tym posiadane aktywa i osiągnięty dochód, nie pozwala na poniesienie tych kosztów. W przypadku spółki posiadającej aktywa trwałe i niewielki dochód, który przewyższa kwotę wpisu sądowego, nie można uznać, że nie ma ona możliwości poniesienia kosztów postępowania.Stan faktyczny
Spółka z o.o. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie z opłat sądowych w postępowaniu dotyczącym określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług. Spółka oświadczyła, że nie prowadzi działalności gospodarczej od 2012 r., posiada kapitał zakładowy i środki trwałe o wartości 0 zł, nie ma rachunku bankowego ani wpływów pieniężnych, a w ostatnim roku obrotowym poniosła stratę. Do sądu wpłynęły również dokumenty finansowe za rok 2013, z których wynikał dochód w wysokości 13.007 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że spółka nie wykazała braku dostatecznych środków. Spółka wniosła zażalenie, podnosząc, że jej dochód jest zależny od spółki komandytowej i stanowi jedynie 1/13 wykazanego zysku.Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Barbara Wasilewska, , , po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SA/Łd 293/14 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi B. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 8 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do kwietnia, od czerwca do września i od listopada do grudnia 2008 r. postanawia oddalić zażalenie.
Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 293/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił B. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. (zwana dalej w skrócie "Spółką") przyznania prawa pomocy przez zwolnienie z opłat sądowych.
Uzasadniając motywy swojego rozstrzygnięcia Sąd I instancji w pierwszej kolejności wskazał, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPPr Spółka oświadczyła, że nie prowadzi działalności gospodarczej od stycznia 2012 r. Wysokość kapitału zakładowego i środków trwałych określiła na kwotę 0 zł. Wskazała przy tym, że nie posiada rachunku bankowego ani żadnych wpływów pieniężnych. W ostatnim roku obrotowym poniosła stratę w wysokości 9.658,12 zł. Ponadto w dniu 31 marca 2014 r. wpłynęło do sądu pismo z dnia 28 marca 2014 roku, wraz z którym Spółka nadesłała bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2013 r., rachunek zysków i strat, zeznanie CIT-8, deklaracje VAT-7K i oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej. W dodatkowym oświadczeniu złożonym na etapie sprzeciwu pełnomocnik Spółki wyjaśnił, że według rachunku zysków i strat oraz bilansu w roku 2013 spółka uzyskała dochód w wysokości 13.007 zł, natomiast w roku 2012 r. poniosła stratę w wysokości 9.658,12 zł. Skarżąca podkreśliła, że przychód który osiągnęła jest całkowicie zależny od działalności i przychodów spółki komandytowej, na której działalność skarżąca spółka nie ma wpływu. Pełnomocnik spółki podkreślił, że wpis od skargi stanowi aż 1/10 rocznego przychodu spółki.
Sąd I instancji, analizując powyższe dane, uznał, że skarżąca Spółka nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Przeciwnie, przedstawiona przez stronę skarżącą sytuacja finansowa, w tym zwłaszcza fakt udziału w dochodach spółki komandytowej, nie pozwala przyjąć, iż zdobycie przez skarżącą środków finansowych na pokrycie opłat w postępowaniu sądowym (np. poprzez dopłaty), jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe.
W złożonym zażaleniu pełnomocnik Spółki nie zgodził się z oceną zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Ponownie podniósł, że Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej. Według rachunku zysków i strat oraz bilansu w roku 2013 Spółka uzyskała dochód w wysokości 13.007 zł, natomiast w roku 2012 r. poniosła stratę w wysokości 9.658,12 zł. Skarżąca podkreśliła, że przychód który osiągnęła jest całkowicie zależny od działalności i przychodów spółki komandytowej, na której działalność skarżąca Spółka nie ma wpływu. Zaznaczył przy tym, że wpis od skargi stanowi aż 1/13 wykazanego przez Spółkę zysku za 2013 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.).
Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.).
Stwierdzić należy, że Sąd I instancji skonfrontował oświadczenia Spółki z nadesłaną przez nią dokumentacją źródłową dotyczącą kondycji finansowej i wyciągnął prawidłowe w tym zakresie wnioski. W pisemnych motywach zaskarżonego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy Sąd zaprezentował względy, dla których strona nie wypełniła przesłanek zawartych w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.
Z oceną dokonaną przez Sąd należy się zgodzić. Skoro bowiem Spółka (na koniec 2013 r.) posiadała aktywa trwałe w wysokości 196.95,21 zł i osiągnęła niewielki acz przewyższający kwotę wpisu sądowego dochód, to nie można znaleźć argumentów na potwierdzenie twierdzeń skarżącej, iż obecna sytuacja finansowa Spółki nie pozwala jej ponieść kosztów postępowania. W kontekście powyższych ustalonych okoliczności należy uwzględnić, że w przypadku wnioskowania o prawo pomocy osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11).
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., oddalił zażalenie
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło