II FZ 1088/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 24 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Op 818/13 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 4 października 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 listopada 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił J. K., działającemu przez pełnomocnika, przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od zażalenia na postanowienie WSA w Opolu z dnia 9 marca 2015 r. oddalające wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 4 października 2013 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I WSA w Opolu z dnia 2 października 2015 r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia z dnia 29 marca 2015 r. w kwocie 100 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że pismo zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 7 października 2015 r. Pismem z dnia 23 października 2015 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia, argumentując, że skarżący nie posiadał środków na pokrycie kosztów sądowych. W dniu 16 października skarżący dokonał sprzedaży w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej i w dniu 19 października uiścił wpis sądowy, tj. w terminie 7 dni od ustania przeszkody. Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: P.p.s.a.) odmówił przywrócenia terminu wskazując, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, bowiem chwilowy brak środków finansowych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, nie stanowi przeszkody nie do pokonania. W złożonym na powyższe postanowienie zażaleniu, pełnomocnik skarżącego wniósł o jego zmianę, ponownie uzasadniając brak terminowej wpłaty wpisu brakiem pieniędzy. Ponadto wniósł o przyznanie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl przepisu art. 86 § 1 P.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, której to czynności strona nie dokonała w terminie bez swojej winy, a zgodnie z art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. wniosek taki składa się w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu i należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Podkreślić należy, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy, a ocena argumentacji strony wnoszącej o to przywrócenie podlega ocenie sądu, który rozstrzyga czy brak swojej winy strona uprawdopodobniła. Uzależnione ono jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Zgodnie z orzecznictwem sądowym do okoliczności faktycznych, które uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu zalicza się np. nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (wyrok NSA z 3 sierpnia 2001 r., I SA/Wr 676/99, niepubl.), czy mylne pouczenie o środkach zaskarżania. Natomiast do przesłanek negatywnych zalicza się przykładowo: zaniedbanie pracownika odpowiedzialnego za sprawy napływającej korespondencji w zakładzie osoby prawnej (wyrok NSA z 9 marca 2000 r., I SA/Gd 1288/99), nieznajomość prawa (wyrok NSA z 6 listopada 1998 r., I SA/Łd 153/97), czy niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (postanowienie NSA z 10 lutego 2000 r. , SA/Sz 1117/99). Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. Można o nim mówić jedynie wówczas, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie NSA z 2 października 2002 r., V SA 793/03). Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny. Z treści omawianego przepisu należy wywieść, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Ocena braku winy w uchybieniu terminu należy do sądu i powinna uwzględniać wszystkie okoliczności sprawy. Zatem w przypadku, gdy strona uchybiając terminowi dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie będzie w tej sytuacji dopuszczalne. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne stanowisko Sądu I instancji, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. We wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącego podał, że powodem nieuiszczenia w terminie wpisu od skargi był brak środków finansowych w terminie otwartym dla jego uiszczenia. Okoliczność ta nie może być podstawą uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Brak środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych może bowiem stanowić podstawę do ubiegania się o przyznanie prawa pomocy (art. 243-246 P.p.s.a.). Skarżący ubiegał się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, jednak postanowieniem WSA zostało mu przyznane prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Skarżący nie skorzystał z możliwości zaskarżenia tego postanowienia do NSA, przez co winien sobie zdawać sprawę, że uiszczenie wpisu od złożonego zażalenia będzie wymagane. Takiego działania skarżącego nie można uznać za wskazujące na dochowanie szczególnej staranności w prowadzeniu swoich spraw, zatem zasadnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że przedstawiona przez skarżącego przyczyna uchybienia terminu nie uprawdopodabnia braku jego winy. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł natomiast o zwrocie nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wynika to z faktu, że orzeka o tym w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji referendarz sądowy, w drodze odrębnego postanowienia wydanego na posiedzeniu niejawnym, (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) albo sąd w składzie jednego sędziego (art. 16 § 2 P.p.s.a) (zob. postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2014 r., sygn. akt I FPS 3/13).