II FZ 1892/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Antoni Hanusz, , , po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 września 2014 r. sygn. akt I SA/Ol 197/14 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie z dnia 17 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowej postanawia oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 9 września 2014 r., sygn. akt I SA/Ol 197/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi W. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie z dnia 17 stycznia 2014 r. w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowej. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący pomimo złożonych oświadczeń nie wyjaśnił w sposób wystarczający swojej sytuacji finansowej, a zawarte w aktach sądowych oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach strony budzi poważne wątpliwości co do faktycznej sytuacji finansowej skarżącego i jego możliwości płatniczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że podnoszone przez skarżącego okoliczności obrazujące jego sytuację życiową są powtórzeniem okoliczności wykazywanych przy poprzednio złożonym wniosku o prawo pomocy. Postępowanie to zakończyło się odmową przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika (Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 12 czerwca 2014r., sygn. akt II FZ 759/14, oddalił zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 22 kwietnia 2014 r. w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitym). Z podanego przez skarżącego oświadczenia wynika, że osiąga miesięczny dochód z emerytury w wysokości 2.060 zł. Natomiast ponosi wydatki na: alimenty w wysokość 600 zł, opłaty za mieszkanie w wysokości 600 zł, koszty leczenia w wysokości 400 zł, koszty wyżywienia w wysokości 300 zł, co daje łącznie kwotę wydatków w wysokości 1.900 zł. We wcześniejszym wniosku z dnia 9 lipca 2014 r. skarżący podał, że dochód z emerytury wyniósł 2.100 zł, zaś wydatki to: alimenty 600 zł, opłaty za mieszkanie 500 zł, koszty wyżywienia 800 zł, zakup leków 350 zł, co daje łącznie kwotę w wysokości 2.250 zł. Skarżący na wezwanie sądu nadesłał dowody zapłaty za mieszkanie, telewizję, energię elektryczną, wywóz śmieci, telefon. Jednak nie wskazał on w jakim zakresie obciążają one jego osobiście a w jakim ponosi je łącznie z żoną. Ponadto skarżący nie przedstawił wyciągów z posiadanych rachunków bankowych. Tymczasem, okoliczność ta była głównym powodem poprzednich odmów przyznania prawa pomocy. Sąd zatem stwierdził, że skarżący co powinien zdawać sobie sprawę z konsekwencji nie przedłożenia, pomimo wezwania wskazywanych dokumentów źródłowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł, że nie przedłożenie wyciągów z rachunków bankowych rodzi wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń, a tym samym uniemożliwia uwzględnienie wniosków. Wskazywane przez wnioskodawcę okoliczności prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego nie mogą stanowić również automatycznie podstawy do przyznania prawa pomocy. Poza powołaniem się na tą okoliczność, skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających prowadzoną egzekucję oraz jej stan i to pomimo wezwania. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. 2. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie, domagając się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na wadliwym ustaleniu i ocenie sytuacji materialnej skarżącego 3. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z kolei art. 246 § 1 p.p.s.a. przewiduje, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Nie ma wątpliwości co do tego, że zwrot "gdy wykaże" przenosi ciężar wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania sądowego na stronę, która chce skorzystać z dobrodziejstwa instytucji prawa pomocy. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Nałożenie na stronę powyższych obowiązków wynika z faktu, że instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od ogólnej zasady postępowania sądowoadministracyjnego wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Na skutek przyznania stronie prawa pomocy dochodzi do obciążenia tymi kosztami budżetu państwa, a więc pośrednio wszystkich podatników. Odnosząc powyższe rozważania do rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zasadnie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Na wezwanie Sądu skarżący nadesłał dowody zapłaty za mieszkanie, telewizję, energię elektryczną, wywóz śmieci, telefon. Jednakże nie wskazał on w jakim zakresie obciążają one jego osobiście a w jakim ponosi je łącznie z żoną, z którą co prawda prowadzą odrębne gospodarstwa domowe jednak zamieszkują w jednym mieszkaniu, tym samym opłacają razem rachunki m.in. za mieszkanie, energię elektryczną, wywóz śmieci. Nie wiadomo tym samym, czy wspólnie wydatkowane kwoty są dzielone np. po połowie na odboje małżonków, czy też z uwagi na zawartą ugodę w sprawie alimentów, płacona kwota alimentów zawiera już w sobie wspólne opłaty za mieszkanie, prąd, wodę, itp. Ponadto pomimo kilkukrotnych wezwań skarżący nie przedstawił wyciągów z posiadanych rachunków bankowych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący pozbawił w ten sposób Sąd możliwości wnikliwej i szczegółowej oceny swojej sytuacji materialnej. Pozostałe informacje przedstawione przez skarżącego były niewystarczające do wydania korzystnego dla skarżącego rozstrzygnięcia. Nie przedstawiały bowiem całościowego obrazu sytuacji finansowej skarżącego, tylko dokumentowały poszczególny przychody i wydatki. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.