II SA/Wa 50/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Joanna Kube Sędzia WSA – Andrzej Kołodziej Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Protokolant – starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi P. P. na postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia określonej treści - oddala skargę - Wnioskiem z dnia [...] lipca 2013 r. skarżący [...] SG P. P. zwrócił się z wnioskiem o wydanie zaświadczenia potwierdzającego odbycie służby w Straży Granicznej w charakterze funkcjonariusza w służbie kandydackiej w okresie od [...] października 1990 r. do [...] maja 1991 r. i od [...] maja 1991 r. do [...] kwietnia 1992 r. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...], mając za podstawę art. 219 k.p.a., odmówił skarżącemu wydania zaświadczenia potwierdzającego pełnienie służby w Straży Granicznej w okresie od [...] października 1990 r. do [...] kwietnia 1992 r. W uzasadnieniu podał, że w ramach przeprowadzonego w powyższej sprawie postępowania wyjaśniającego dokonano analizy akt osobowych skarżącego, a także dokonano analizy rozkazów dziennych Komendanta [...] Brygady WOP z października 1990 r. i Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w N. z kwietnia 1992 r. W jej wyniku stwierdzono, że w rozkazie dziennym z dnia [...] kwietnia 1992 r., skarżącego, jako żołnierza, zwolniono po odbyciu zasadniczej służby wojskowej. Ponadto, w teczce akt personalnych funkcjonariusza znajduje się zaświadczenie wystawione w dniu [...] listopada 1999 r. przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Z., w którym stwierdza się, że skarżący w okresie od dnia [...] października 1990 r. do dnia [...] kwietnia 1992 r. pełnił służbę w Wojsku Polskim. Z kolei w punkcie 16 ankiety osobowej wypełnionej w dniu [...] listopada 1999 r. skarżący wpisał, że w okresie od dnia [...] października 1990 r. do dnia [...] kwietnia 1992 r. odbywał zasadniczą służbę wojskową. Niezależnie od powyższego, zaświadczenie z Archiwum Straży Granicznej w S. o nr [...] z dnia [...].08.2013 r. stwierdza, iż skarżący pełnił wojskową służbę zasadniczą w następującym okresie: – [...].10.1990 – [...].02.1991 – [...] Oddział WOP – wojskowa służba zasadnicza, – [...].02.1991 – [...].05.1991 – [...] Brygada WOP – wojskowa służba zasadnicza, – [...].05.1991 – [...].04.1992 – [...]Oddział Straży Granicznej – zasadnicza służba wojskowa. W tej sytuacji organ nie jest w posiadaniu ewidencji, rejestrów ani żadnych innych danych, które mogłyby stanowić podstawę wydania zaświadczenia żądanego przez skarżącego. W zażaleniu z dnia [...] września 2013 r. do Komendanta Głównego Straży Granicznej wniósł o wydanie zaświadczenia o żądanej treści i załączył zaświadczenie z Wojskowej Komendy Uzupełnień w B., rozkaz personalny z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] i pismo [...] z dnia [...] lipca 2013 r. Komendant Główny Straży Granicznej postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], mając za podstawę art. 144 w zw. z art. 138 § 1 ust. 1 oraz art. 219 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] sierpnia 2013 r. W uzasadnieniu – powołując się na argumenty w nim zawarte – podał, że w przedmiotowej sprawie kwestią podstawową jest rozstrzygnięcie, czy skarżący w podanym okresie pełnił służbę kandydacką w Straży Granicznej, czy też zasadniczą służbę wojskową i stwierdzono, że organ pierwszej instancji pozyskał z Archiwum Straży Granicznej informację, że w powyższym okresie był on żołnierzem pełniącym zasadniczą służbę wojskową. Fakt, że służba była pełniona w oddziale Straży Granicznej pozostaje bez znaczenia, bowiem istotny jest charakter pełnionej służby, a nie miejsce jej pełnienia. Charakter tejże służby został określony jako zasadnicza służba wojskowa, co tym samym oznacza, że skarżący nie był funkcjonariuszem SG w służbie kandydackiej. W dalszej części stwierdzono, że ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej została ogłoszona w dniu 19 listopada 1990 r. (Dz. U z 1990 r. Nr 78, poz. 462), który to dzień, na podstawie art. 157 tejże ustawy, był także dniem jej wejścia w życie. Przepis przejściowy tej ustawy, tj. art. 151 ust. 4, stanowił, iż żołnierze odbywający w dniu wejścia w życie ustawy zasadniczą służbę wojskową w Wojskach Ochrony Pogranicza odbywają nadal tę służbę na dotychczasowych zasadach w jednostkach organizacyjnych Straży Granicznej, do czasu upływu ustawowego okresu tej służby. Jak zatem wynika z przytoczonego przepisu, ustawodawca przyjął, że w tym samym czasie w Straży Granicznej pełnić służbę mogą zarówno funkcjonariusze w służbie kandydackiej, jak i żołnierze w zasadniczej służbie wojskowej, którzy rozpoczęli tę służbę przed wejściem w życie ustawy. Tym samym, skoro skarżący w dniu wejścia w życie ustawy o Straży Granicznej, tj. dnia 19 listopada 1990 roku, pełnił zasadniczą służbę wojskową w Wojskach Ochrony Pogranicza, wejście w życie ustawy zmieniło wyłącznie miejsce pełnienia służby z brygady WOP na oddział Straży Granicznej, a sam stosunek służbowy pozostał bez zmian. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący P. P. wniósł o uchylenie zaskarżonego i poprzedzającego go postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie art. 217 i nast. k.p.a., regulujące wydawanie zaświadczeń oraz art. 151 ust. 4 i art. 153 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej w zw. z art. 56 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP. W uzasadnieniu natomiast podał, że organ nie uwzględnił wszystkich posiadanych przez siebie dokumentów, ani też przedstawionego przez niego zaświadczenia z Wojskowej Komendy Uzupełnień i nie przeprowadził w tym zakresie niezbędnego postępowania wyjaśniającego, podobnie jak nie uwzględnił pisma Wydziałów Finansów [...] z dnia [...] lipca 2013 r., potwierdzającego traktowanie służby od [...] maja 1991 r. do [...] kwietnia 1992 r., jako służby kandydackiej. Następnie powołał się na treść art. 151 ust. 4 i art. 153 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, jak również na treść art. 56 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku Rzeczypospolitej Polskiej konstatując, że mógł otrzymać zaświadczenie o żądanej treści. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Straży Granicznej wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem. Na samym wstępie stwierdzić należy, że regulacje zawarte w przepisach Działu VII k.p.a., dotyczące zaświadczeń, znajdują również zastosowanie w postępowaniu o wydanie zaświadczenia o treści żądanej przez skarżącego. Postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń jest postępowaniem uproszczonym oraz w znacznym stopniu odformalizowanym i choć art. 218 § 2 k.p.a. daje możliwość przeprowadzenia przez organ, przed wydaniem zaświadczenia, postępowania wyjaśniającego, jednakże tylko w niezbędnym zakresie. Mianowicie ogranicza się ono do ustalenia źródeł danych i następnie stwierdzenia, czy posiadane przez organ dane odnoszą się do wnioskodawcy i potwierdzają zaistnienie określonego stanu faktycznego lub też potwierdzają dany stan prawny. Zaświadczenie jest bowiem aktem wiedzy, a nie woli organu. Do postępowania tego nie znajdują zatem zastosowania te same reguły, co do postępowania w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej, a postępowanie wyjaśniające, zmierzające do wydania zaświadczenia, prowadzone jest jedynie w zakresie pozwalającym na urzędowe stwierdzenie znanych faktów lub stanu prawnego. Stosownie natomiast do treści art. 151 ust. 4 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. Nr 78, poz. 462), żołnierze odbywający w dniu wejścia w życie ustawy zasadniczą służbę wojskową w Wojskach Ochrony Pogranicza odbywają nadal tę służbę na dotychczasowych zasadach w jednostkach organizacyjnych Straży Granicznej – do czasu upływu ustawowego okresu tej służby, zaś ustawa ta weszła w życie, zgodnie z art. 157, z dniem ogłoszenia, tj. z dniem 19 listopada 1990 r. Natomiast według brzmienia art. 153 ust. 1, osobę podlegającą kwalifikacji wojskowej skierowaną za jej zgodą do służby w Straży Granicznej mianuje się funkcjonariuszem w służbie kandydackiej na okres, o którym mowa w art. 56 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. W rozpoznawanej sprawie natomiast prawdą jest, że w piśmie Naczelnika Wydziału I Archiwum Straży Granicznej z dnia [...] maja 2013 r. nr [...], adresowanym do Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej stwierdzono, że skarżący P. P. od [...] października 1990 r. do dnia [...] lutego 1991 r. w [...]Oddziale WOP pełnił służbę wojskową zasadniczą, od [...] lutego 1991 r. do [...] maja 1991 r. w [...] Brygadzie WOP pełnił wojskową zasadniczą, a od [...] maja 1991 r. do [...] kwietnia 1992 r. w [...] Oddziale SG pełnił służbę kandydacką. Stwierdzono też, co jednocześnie przeczy wpisie o służbie kandydackiej, że "Ostatnio zajmował stanowisko [...]" . Nie budzi również wątpliwości, że w dniu [...] lipca 2013 r. Kierownik Archiwum Straży Granicznej na prośbę [...] Oddziału SG wydał zaświadczenie o tożsamej treści, co powyższe pismo. Zatem nie musi budzić zdziwienia fakt, że w oparciu o te dokumenty w piśmie Wydziału Finansów [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] lipca 2013 r. stwierdzono m.in. "od [...].05.1991 r. – [...].04.1992 r. odbywania służby kandydackiej", zaś Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej w rozkazie personalnym z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] przy dodatku za wysługę lata w stosunku do skarżącego podał "okres służby w SG – służba kandydacka [...].10.1992 – [...].04. 1992 r." Jednakże po kolejnej analizie akt osobowych skarżącego, wydano zaświadczenie na prośbę [...]Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] sierpnia 2013 r. przez Kierownika Archiwum Straży Granicznej, że skarżący od [...] października 1990 r. do dnia [...] lutego 1991 r. w [...] Oddziale WOP pełnił służbę wojskową zasadniczą, od [...] lutego 1991 r. do [...] maja 1991 r. w [...] Brygadzie WOP pełnił wojskową zasadniczą, a od [...] maja 1991 r. do [...] kwietnia 1992 r. w [...] Oddziale SG pełnił służbę wojskową zasadniczą i "Ostatnio zajmował stanowisko [...]". Zatem tym ostatnim zaświadczeniem skonwalidowano pismo z dnia [...] maja 2013 r. i zaświadczenie z dnia [...] lipca 2013 r. Wobec powyższego, nie budzi – w ocenie Sądu – wątpliwości fakt, że skarżący, skoro nie został mianowany do służby kandydackiej i w żadnych pismach procesowych nie piszę, iż był mianowany do tej służby w trybie art. 153 ust. 1 ustawy, a zważywszy dodatkowo na treść art. 151 ust. 4 ustawy, to w tym czasie był żołnierzem służby zasadniczej, a nie funkcjonariuszem SG w służbie kandydackiej i organ winien był odmówić wydania zaświadczenia o żądanej treści. Za takim stanowiskiem przemawia również i to, że nie mógł on pełnić służby kandydackiej w SG i jednocześnie zajmować stanowisko "[...]". Ponadto wbrew stanowisku skarżącego, za pełnieniem przez niego służby kandydackiej w SG w żadnym stopniu nie przemawia zaświadczenie z dnia [...] września 2013 r. nr [...], wystawione przez Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w B., w którym stwierdza się, że pełnił "służbę w Formacjach Uzbrojonych Służby Granicznej od dnia [...] maja 1991 r. do [...] kwietnia 1992 r." Z tego mianowicie powodu, że faktycznie służba była pełniona przez skarżącego w Straży Granicznej, lecz nie w charakterze kandydata, lecz według reguł z art. 151 ust. 4 ustawy. Niezależnie od powyższego, skarżący nie może się skutecznie powoływać na rozkaz personalny z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], bowiem został on sprostowany postanowieniem Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] sierpnia 2013 r. i chociaż postanowienie to zostało uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 49/14, lecz nie z powodów merytorycznych. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że Wojskowy Komendant Uzupełnień w Z. wydał zaświadczenie z dnia [...] listopada 1999 r., według którego skarżący "pełnił służbę w Wojsku Polskim w okresie od [...].10.1990 r. do [...].04.1992 r." z czym w pełni koresponduje Rozkaz Dzienny [...] Oddziału SG z dnia [...] kwietnia 1992 r. nr [...], gdzie w pkt 4 dotyczącym spraw personalnych, w ubyciach ewidencyjnych pod poz. [...] stanowi się: "Niżej wymienionych żołnierzy [...] "[...]" z dnia [...].04.92 zwalniam po odbyciu zasadniczej służby wojskowej i przenoszę do rezerwy; - z [...] (...) szer. P. P. s. J.". Zatem powyższe jednoznacznie i bez żadnych wątpliwości – w ocenie Sądu – przesądza, że skarżący w żądanym przez siebie okresie pełnił zasadniczą służbę wojskową początkowo w Wojskach Ochrony Pogranicza, zaś po zmianach organizacyjnych, w Straży Granicznej, a nie jako funkcjonariusz SG w służbie kandydackiej. Ponadto fakt ten skarżący sam poświadcza wypełniając w dniu [...] listopada 1999 r. ankietę osobową dla potrzeb Straży Granicznej, gdzie w poz. [...] oświadcza, że w okresie od [...].10.1990 do [...].04.1992 pełnił zasadniczą służbę wojskową w BO WOP K. i w KO SG N. w charakterze "żołnierz służby zasadniczej", zaś w poz. [...] podaję: "Następnie zostałem powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej w [...] Oddziale WOP w K. dnia [...].10.1990. Po ukończeniu szkoły młodszych specjalistów central telefonicznych zostałem przeniesiony do KOSG w N., gdzie służyłem na centrali telefonicznej. Po wyjściu do cywila dnia [...].04.1992 (...)". Reasumując, organ zasadnie odmówił wydania zaświadczenia o żądanej przez skarżącego treści, bowiem przeczą temu wykazane powyżej dowody. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), należało orzec jak w sentencji wyroku.