I OZ 241/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń A. M. i R. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 3195/13 o odmowie wstrzymania wykonania decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w sprawie ze skargi Miasta [...] W na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość postanawia: 1. oddalić zażalenie R. M.; 2. odrzucić zażalenie A. M.. Decyzją z dnia 26 listopada 2013 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uchylił decyzję Wojewody M. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] i orzekł o ustaleniu na rzecz A. i R. M. odszkodowania w kwocie [...] zł z tytułu przejęcia z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości oznaczonej jako dz. nr [...] o pow. [...] ha, położonej w W., w dzielnicy W., w obrębie [...], przeznaczonej pod budowę węzła Ł. w W., przebudowa ul. K. na terenie [...] W., o podwyższeniu ustalonego odszkodowania o kwotę [...] zł, zobowiązując jednocześnie Prezydenta [...] W. do wypłaty ww. odszkodowania. Miasto [..] W., w złożonej na powyższą decyzję organu II instancji skardze zawarło wniosek o wstrzymanie wykonania ww. decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że organ zobowiązał [...] W. do wypłaty na rzecz byłych właścicieli pełnej kwoty odszkodowania, tj. [...] zł, mimo że na podstawie wcześniejszej decyzji Wojewody M. z dnia [...] listopada 2009 r. dokonano już na rzecz strony częściowej wypłaty odszkodowania w wysokości [...] zł. Decyzja ta została przy tym uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zdaniem wnioskodawcy, Minister nie zastosował się tym samym do obowiązku waloryzacji wypłaconego odszkodowania, jak również zaliczenia na poczet należnego odszkodowania wypłaconej już kwoty, co może doprowadzić do naruszenia przez skarżącego dyscypliny finansów publicznych. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji niezbędne jest zatem z uwagi na niebezpieczeństwo naruszenia dyscypliny finansów publicznych poprzez nienależyte wypłacenie odszkodowania za grunt zajęty pod drogę, pomimo ewidentnego zawyżenia jego wysokości. Wstrzymując – na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej "P.p.s.a." - wykonanie zaskarżonej decyzji, Sąd Wojewódzki uznał, że przywołana w uzasadnieniu wniosku argumentacja strony skarżącej, uzasadniała wydanie takiego rozstrzygnięcia. Wykonanie bowiem na tym etapie postępowania zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy skarżący kwestionuje wysokość ustalonego odszkodowania, może doprowadzić do wyrządzenia znacznej szkody majątkowej po stronie [...] W.. Jednorazowa wypłata odszkodowania w wysokości [...] zł może spowodować wystąpienie nieodwracalnych, czy też trudnych do odwrócenia skutków, bowiem wiąże się z utratą środków finansowych przeznaczonych na inne cele, co w konsekwencji mogłoby doprowadzić do ich niezrealizowania. Powyższe nie będzie mogło natomiast zostać wynagrodzone poprzez późniejszy zwrot świadczenia przez byłych właścicieli nieruchomości, w sytuacji ewentualnego wzruszenia zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny. Odpis ww. postanowienia doręczono w dniu 23 stycznia 2014 r. r. pr. K. W., jako pełnomocnikowi uczestników postępowania R. M. i A. M. R. M. w złożonym na powyższe postanowienie zażaleniu, wnosząc o jego uchylenie, wskazywał, że postępowanie dotyczące ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość trwa ponad 5 lat. W tym czasie skarżącym została wypłacona część odszkodowania, którego zwrotu nie żądał organ pomimo tego, że pierwotna decyzja w tym przedmiocie została uchylona. Pozostała część została zaś złożona do depozytu. Żalący się podkreślił, że z dołączonego przez Prezydenta [...] W. operatu szacunkowego wynika, iż wysokość należnego skarżącym odszkodowania nie będzie niższa niż kwota [...] zł. Powyższe – zdaniem skarżącego – podważa twierdzenia, iż wypłata odszkodowania może spowodować wystąpienie nieodwracalnych lub trudnych do odwrócenia skutków. Fakt wypłaty odszkodowania oraz oddania do depozytu kolejnej części odszkodowania wskazuje, iż Prezydent [...] W. jest przygotowany do wypłaty skarżącemu odszkodowania. Planowany przez ten organ budżet począwszy od 2009 r. musiał uwzględniać kwotę należnego odszkodowania. Zdaniem żalącego się, brak jest przy tym podstaw, aby uznać, że jednorazowa wypłata odszkodowania spowoduje naruszenie dyscypliny finansów publicznych. W budżecie wydzielone są określone fundusze przeznaczone na skonkretyzowane cele i przesunięcia konkretnych środków wymaga zmiany budżetu. Takie zaś postępowanie stanowiłoby naruszenie dyscypliny finansów publicznych. R. M. zwrócił także uwagę, że wykonanie ww. decyzji nie może spowodować nieodwracalnych skutków. W przypadku bowiem uchylenia takiej decyzji, wpłacone dotychczas odszkodowanie będzie podlegać zwrotowi. Jego zdaniem, w niniejszym przypadku przedstawiona przez organ argumentacja nie mogła zostać uwzględniona, skoro wnioskodawca nie skonkretyzował celów, które, w wyniku wypłaty odszkodowania, nie zostaną zrealizowane. Zażalenie na powyższe postanowienia wniosła również A. M. Miasto [...] W. w odpowiedzi na zażalenia wnosiło o ich oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie R. M. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Z konstrukcji tej normy prawnej wynika, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, sąd zaś może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Żądając wstrzymania wykonania decyzji, strona ma obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Na stronie skarżącej spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, kwestionowane przez R. M. postanowienie jest prawidłowe, choć bez wątpienia jego uzasadnienie należy uznać za nieco lakoniczne. Miasto [...] W. w dostateczny bowiem sposób uzasadniło konieczność wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Za takim rozstrzygnięciem z pewnością przemawia okoliczność, iż organ odwoławczy zaskarżoną decyzją orzekł o wypłacie na rzecz A. M. i R. M. odszkodowania w pełnej wysokości nie uwzględniając przy tym faktu, iż Miasto [...] W. – na podstawie poprzedniej, aktualnie uchylonej decyzji – dokonało jego częściowej wypłaty. Istotą zaś przedmiotowej skargi – poza zakwestionowaniem samej wysokości przyznanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość - jest ustalenie, czy Minister ten w swej decyzji powinien był ww. kwotę uwzględnić (obniżając stosunkowo wysokość przyznanego odszkodowania o kwotę dotychczas wypłaconą A. i R. M.), czy też ponownie zobligować Miasto [...] W. w decyzji odszkodowawczej do wypłaty odszkodowania w pełnej wysokości. Powyższe wiąże się także z koniecznością, ustalenia, czy podmiot zobligowany do wypłaty ww. odszkodowania, może dokonać swoistego "potrącenia" już uiszczonej kwoty, czy powinien dochodzić jej w odrębnym postępowaniu. Wskazane zagadnienia nie mogą być rozstrzygane na etapie rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, co nie zmienia jednak faktu, że jej wykonanie może powodować, że Miasto [...] W. - do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy - będzie zobligowane uiścić na rzecz A. i R. M. należność w wysokości nie tylko równej orzeczonemu na ich rzecz odszkodowaniu, lecz również de facto w kwocie wyższej, obejmującej wypłaconą na podstawie uchylonej wcześniej decyzji część odszkodowania. W tak ukształtowanym stanie faktycznym istnieje zatem niebezpieczeństwo wyrządzenia po jego stronie znacznej szkody. Wprawdzie należy zgodzić się z wnoszącym zażalenie, że ww. podmiot – z uwagi na okoliczność kilkuletniego prowadzenia przedmiotowego postępowania odszkodowawczego - powinien był zabezpieczyć w swoim budżecie odpowiednie na ten cel środki, to nie można jednak uznać, że powinien on był zabezpieczyć je w kwocie znacznie przewyższającej ewentualne odszkodowanie, tak jak może to mieć miejsce w niniejszym przypadku. Konieczność zaangażowania wskazanej w zaskarżonej decyzji kwoty [...] zł i dotychczas wypłaconego odszkodowania może powodować, że wnoszący skargę w istocie musiałby skorzystać z rezerw przeznaczonych na inne cele. Brak jest przy tym podstaw, aby twierdzić, że Miasto [...] W. będzie mogło obecnie skorzystać ze znajdującej się w jego budżecie rezerwy. Także z zaciągnięciem na ten cel kredytu będą wiązać się znaczne straty finansowe (mając na względzie dotychczas uiszczoną kwotę odszkodowania) skutkujące po jego stronie niebezpieczeństwem powstania znacznej szkody. Sąd I instancji zasadnie zatem wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł w pkt. 1 postanowienia Odnosząc się do zażalenia A. M. należy wskazać, że w toku postępowania sądowoadministracyjnego nie była ona reprezentowana przez r. pr. K. W . Doręczenie odpisu postanowienia temu pełnomocnikowi nie mogło zatem być równoznaczne z doręczeniem tego odpisu samej skarżącej. Wniesione przez nią zażalenie należy zatem uznać za przedwczesne, gdyż zostało wniesione przed rozpoczęciem biegu terminu do dokonania tej czynności, co uzasadnia jego odrzucenie – na podstawie art. 180 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.