IV SA/Gl 695/13

WyrokWSA w Gliwicach2014-04-04

Skład orzekający: Stanisław Nitecki, Beata Kozicka, Tadeusz Michalik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie sprawującej bieżącą pieczę nad dzieckiem na mocy postanowienia sądu rodzinnego, przy ograniczonych prawach rodzicielskich matki, przysługuje prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na to dziecko, mimo że nie jest ona opiekunem prawnym ani faktycznym w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób niedostateczny chronią prawa jednostki, jaką jest rzeczywisty opiekun dziecka, ograniczając krąg opiekunów faktycznych jedynie do osób, które wystąpiły o przysposobienie dziecka. W sytuacji, gdy sąd rodzinny powierzył bieżącą pieczę nad dzieckiem jego ojczymowi, a matka dziecka została ograniczona w prawach rodzicielskich, bezpośrednie zastosowanie przepisów Konstytucji RP (art. 72 ust. 1 i 2) oraz Konwencji o Prawach Dziecka (art. 3 ust. 1, art. 20, art. 27) uzasadnia przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków osobie sprawującej pieczę. Ograniczenia ustawowe w tym zakresie godzą w interes dziecka chroniony przez te akty prawne.
Stan faktyczny
G.Ś. złożył wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków na rzecz małoletniego Ł.M., nad którym sprawował bieżącą pieczę na mocy postanowienia sądu rodzinnego ograniczającego władzę rodzicielską matki dziecka. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczeń, uznając G.Ś. za osobę nieuprawnioną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podtrzymując stanowisko, że G.Ś. nie jest ani opiekunem prawnym, ani faktycznym dziecka w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. G.Ś. zaskarżył decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] roku nr [...]. Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta B., decyzją z dnia [...], Nr [...] odmówił G.Ś. przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków na rzecz Ł.M. od dnia [...]. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, iż postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] (sygn. akt [...]) ograniczono matce dziecka A.Ś. wykonanie władzy rodzicielskiej nad synem Ł.M. poprzez powierzenie dziecka pod pieczę stronie – G.Ś. Organ podniósł, że mając na względzie treść art. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, iż zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku przysługuje: rodzicom, jednemu z rodziców, albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka oraz osobie uczącej się, organ pierwszej instancji odmówił przyznania stronie prawa do zasiłku rodzinnego. Strona nie jest bowiem żadną z osób, które wskazał ustawodawca jako osoby, którym przysługuje prawo do zasiłku rodzinnego. Od tej decyzji G.Ś. złożył odwołanie, wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał, iż postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] ograniczono matce dziecka A.Ś. wykonanie władzy rodzicielskiej nad synem Ł.M. poprzez powierzenie jemu pieczy nad dzieckiem. W pkt. 3 postanowienia wyszczególniono, iż sprawujący pieczę może dochodzić w imieniu Ł. alimentów i zasiłków. Podał, iż matka chłopca nie łoży na jego utrzymanie. Wskazał, iż pomimo zatrudnienia sytuacja w jego rodzinie jest ciężka z uwagi na to, że ma jeszcze troje własnych dzieci, które również wychowuje. Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Krąg osób uprawnionych do zasiłku rodzinnego i dodatków wyznacza art. 4 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka; opiekunowi faktycznemu dziecka; osobie uczącej się. Przez opiekuna faktycznego dziecka rozumie się osobę faktycznie opiekująca się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka (art. 3 pkt. 14 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Organ odwoławczy podkreślił, że postępowanie organu I instancji zostało wszczęte na wniosek G.Ś. z dnia [...] o przyznanie zasiłku rodzinnego, dodatku zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na Ł.M. Z akt sprawy wynika, iż ojciec dziecka nie żyje, a matce- A.Ś. Sąd Rejonowy w B. postanowieniem z dnia [...] ograniczył wykonanie władzy rodzicielskiej nad Ł.M. poprzez powierzenie małoletniego pod pieczę ojczyma G.Ś. W opinii Kolegium, mając na względzie cytowaną powyżej definicję ustawową opiekuna faktycznego dziecka stwierdzić należy, iż strona nie jest opiekunem faktycznym Ł.M. w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nadto organ odwoławczy stwierdził, iż G.Ś. nie jest opiekunem prawnym Ł.M. Opiekę prawną ustanawia się dla małoletniego w wypadkach przewidzianych w tytule II Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego (art. 145 § 1 tegoż Kodeksu). Z art. 94 § 3 w/w Kodeksu wynika, iż jeżeli żadnemu z rodziców nie przysługuje władza rodzicielska albo jeżeli rodzice dziecka są nieznani, ustanawia się dla dziecka opiekę. Z akt sprawy wynika, iż władza rodzicielska matki- A.Ś. nad dzieckiem została jedynie ograniczona poprzez powierzenie dziecka pod pieczę ojczymowi – G.Ś. Inne natomiast prawa i obowiązki wynikające z władzy rodzicielskiej należą do matki dziecka. Mając na względzie powyższe Kolegium stwierdziło, iż G.Ś. nie jest uprawniony do pobierania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na Ł.M. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący G.Ś. wskazał, iż postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] ograniczono matce dziecka A.Ś. wykonanie władzy rodzicielskiej nad synem Ł.M. poprzez powierzenie skarżącemu (osobie obcej) pieczy nad dzieckiem. Podnosił, że A.Ś. nie interesuje się dzieckiem, nie utrzymuje z nim żadnego kontaktu, nie wspomaga go finansowo ani wychowawczo. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony orzeczeniem, czy rozstrzygnięcie wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja oparta została na przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.), które w ocenie organu nie dają podstaw do przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem na rzecz skarżącego, sprawującego bieżącą pieczę nad małoletnim Ł.M., gdyż nie jest podmiotem uprawnionym w myśl art. 4 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 14 tej ustawy. Przepis art. 4 ust. 2 przywołanej powyżej ustawy stanowi, iż prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: 1) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie uczącej się. Do zasiłku rodzinnego, omawiana ustawa, w przepisie art. 8, przewiduje między innymi dodatki z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej (pkt 4a) i z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego (pkt 6). Przy czym oczywistym jest, iż możliwość przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego uzależniona jest od uprzedniego przyznania samego zasiłku. Skarżący G.Ś. mocą postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] sygn. akt [...] sprawuje bieżącą pieczę nad małoletnim Ł.M., wobec ograniczenia władzy rodzicielskiej matki dziecka. Przeto tez istotą sprawy jest rozstrzygnięcie, czy osobie sprawującej pieczę bieżącą na dzieckiem przysługuje zasiłek rodzinny. Zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Charakter i cel tego świadczenia winny mieć nadrzędne znaczenie przy ustalaniu praw do niego. Świadczenie to służy zaspokojeniu potrzeb dziecka, dbałości o jego dobro i ochronę. Skierowane jest zaś do podmiotów, które opiekę nad dzieckiem sprawują. Sąd opiekuńczy powierzył pełnienie pieczy bieżącej nad małoletnim Ł.M., jego ojczymowi skarżącemu G.Ś. Należy zauważyć, że co do zasady bieżącą pieczę nad osobą dziecka sprawują rodzice. Zasadę tę statuuje art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012 r., poz. 788; powoływany jako k.r.o) wskazując, iż rodzice wychowują dziecko pozostające pod ich władzą rodzicielską i kierują nim. Obowiązani są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotowywać je należycie do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień. Jednakże bez najmniejszych ku temu wątpliwości w realiach niniejszej sprawy zasada ta nie ma zastosowania, bowiem ojciec Ł. nie żyje, a władza rodzicielska matki została ograniczona przywołanym postanowieniem Sądu. Dziecko zaś umieszczone zostało pod bieżącą pieczą ojczyma. Obowiązek i prawo wykonywania bieżącej pieczy nad dzieckiem umieszczonym w pieczy zastępczej, jego wychowania i reprezentowania w tych sprawach, a w szczególności w dochodzeniu świadczeń przeznaczonych na zaspokojenie jego potrzeb, należą do rodziny zastępczej, prowadzącego rodzinny dom dziecka albo kierującego placówką opiekuńczo-wychowawczą, regionalną placówką opiekuńczo-terapeutyczną lub interwencyjnym ośrodkiem preadopcyjnym. Pozostałe obowiązki i prawa wynikające z władzy rodzicielskiej należą do rodziców dziecka (art. 112¹ § 1 k.r.o.). Skarżacy nie został ustanowiony rodziną zastępczą, a matka mimo, że tylko ograniczona w swoich prawach wynikających z władzy rodzicielskiej, nie sprawuje jej w żadnym zakresie i nie interesuje się losami syna, co wynika z dokumentów zgromadzonych w niniejszej sprawie. Regulacja art. 112¹ § 1 k.r.o. nie może więc mieć w tej sprawie zastosowania, tak jak i dalsze przepisy oddziału 2a rozdziału II Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dotyczące pieczy zastępczej. Sprawowanie bieżącej pieczy nie zostało też objęte przepisami ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. nr 149, poz. 887 ze zm.), które przewidują umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej, na podstawie orzeczenia sądu (art. 35 ust. 1), w przypadku niemożności zapewnienia dziecku opieki i wychowania przez rodziców (art. 32 ust. 1). Piecza zastępcza, w myśl art. 34 ust. 1 tej ustawy, jest sprawowana w formie rodzinnej (rodziny zastępcze oraz rodzinne domy dziecka – art. 39 ust. 1) i instytucjonalnej (placówki opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej, interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego – art. 93 ust. 1). Ojczym małoletniego M. nie realizuje żadnej z przewidzianych tą ustawą form pieczy zastępczej, gdyż Sąd rodzinny powierzył mu pieczę bieżącą. Artykuł 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych wymienia okoliczności wyłączające prawo do zasiłku rodzinnego, stanowiąc iż zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli: 1) dziecko lub osoba ucząca się pozostają w związku małżeńskim; 2) dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej; 3) osoba ucząca się została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie; 4) pełnoletnie dziecko lub osoba ucząca się jest uprawniona do zasiłku rodzinnego na własne dziecko; 5) osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od jego rodzica, chyba że: a) rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje, b) ojciec dziecka jest nieznany, c) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone, d) sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka; 6) członkowi rodziny przysługuje na dziecko zasiłek rodzinny za granicą, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. W stanie faktycznym tej sprawy nie zachodzi żadna z okoliczności wyłączających prawo do zasiłku rodzinnego, wymienionych w tym przepisie. Ustawa o świadczeniach rodzinnych, wśród uprawnionych do ubiegania się o to świadczenie nie uwzględniła osoby faktycznie opiekującej się dzieckiem, czyli takiej która sprawuje pieczę bieżącą nad dzieckiem z mocy orzeczenia sądu. Ograniczyła krąg opiekunów faktycznych do osób które wystąpiły z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka. Tym samym, pozbawiła opiekuna dziecko, nad którym jest sprawowana piecza bieżąca, możliwości uzyskania przynajmniej częściowego pokrycia wydatków na jego utrzymanie. Uznać więc należy, że przepisy tej ustawy w sposób niedostateczny chronią prawa jednostki jaką jest rzeczywisty opiekun dziecka. W tej sytuacji, poszukując lepszej ochrony interesów opiekuna dziecka, należy odnieść się bezpośrednio do zasad konstytucyjnych i przepisów Konwencji o Prawach Dziecka. Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej jako najwyższe prawo w strukturze źródeł prawa, należy stosować bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej (na co wskazuje jej art. 8), także w sferze praw i wolności jednostki (prof. Janusz Trzciński, "Bezpośrednie stosowanie zasad naczelnych Konstytucji przez sądy administracyjne, wykład). W art. 72 ust 1 zd. 1 i ust. 2 Konstytucji RP zapisano, że Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka. Dziecko pozbawione opieki rodzicielskiej ma prawo do opieki i pomocy władz publicznych. Ustawa zasadnicza nie ogranicza się więc do zapewnienia dziecku ochrony, ale wprowadza też prawo do żądania od organów władzy publicznej opieki i pomocy. Pomoc władz publicznych jest szczególnie niezbędna w przypadku dziecka pozbawionego opieki rodzicielskiej, stąd ust. 2 tegoż artykułu nakłada tego rodzaju obowiązek na władze (patrz: Wiesław Skrzydło, Komentarz do art. 72 Konstytucji RP, LEX). Dziecko pozbawione czasowo lub na stałe swego środowiska rodzinnego lub gdy ze względu na swoje dobro nie może pozostawać w tym środowisku, będzie miało prawo do specjalnej ochrony i pomocy ze strony państwa, w myśl art. 20 Konwencji o Prawach Dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., a ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską dnia 30 kwietnia 1991 r. (Dz. U. z 1991, nr 120, poz. 526). Zaznaczyć w tym miejscu należy, iż ów akt prawny wywołuje skutki prawne obowiązujące w stosunkach wewnętrznych, co oznacza, że uchwalone przez Sejm i Senat ustawy muszą być zgodne z nim. Ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy (art. 9 i 91 ust. 1 Konstytucji RP). We wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, sprawą nadrzędną będzie najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka (art. 3 ust. 1 Konwencji). Przeto też osoba odpowiedzialna za utrzymanie dziecka, której Państwo powierzyło pieczę na jego wychowaniem i rozwojem, ma prawo skutecznego domagania się od tegoż Państwa pomocy w sprawowaniu tej opieki, w tym również pomocy materialnej, a więc przynajmniej częściowego pokrycia kosztów utrzymania dziecka, jeżeli dochód rodziny uprawnia do jej otrzymania. Bowiem zgodnie z Konwencją o Prawach Dziecka, formą sprawowania bieżącej pieczy nad dzieckiem, nad którym nie sprawują pieczy jego rodzice jest tzw. piecza alternatywna wobec rodzicielskiej. A Państwo zgodnie ze swym prawem wewnętrznym zapewni takiemu dziecku opiekę zastępczą. Mocą orzeczenia Sądu rodzinnego zapewniono Ł.M. opiekę, umieszczając małoletniego chłopca pod bieżącą pieczą ojczyma, jednak bez określenia czasu trwania tej opieki, co oznacza, iż w braku innych postanowień Sądu, może ona trwać do uzyskania przez dziecko pełnoletności. Ograniczenie uprawnień w dostępności do świadczeń rodzinnych w tym czasie stanowi istotne naruszenie praw, wynikających wprost z Konstytucji RP i Konwencji o Prawach Dziecka. Państwo ma bowiem obowiązek uznawać prawo każdego dziecka do poziomu życia odpowiadającego jego rozwojowi fizycznemu, psychicznemu, duchowemu, moralnemu i społecznemu. Rodzice (rodzic) lub inne osoby odpowiedzialne za dziecko ponoszą główną odpowiedzialność za zabezpieczenie, w ramach swych możliwości, także finansowych, warunków życia niezbędnych do rozwoju dziecka. Natomiast Państwo zgodnie z warunkami krajowymi oraz odpowiednio do swych środków, ma obowiązek podejmować właściwe kroki dla wspomagania rodziców lub innych osób odpowiedzialnych za dziecko w realizacji tego prawa oraz udzielać, w razie potrzeby, pomocy materialnej oraz innych programów pomocy (...) - art. 27 Konwencji. Uwzględniając powyższe uregulowania Konstytucji RP i Konwencji o Prawach Dziecka, za nieuzasadnione należy uznać ograniczenie ustawowe w dostępności osób odpowiedzialnych za utrzymanie dziecka do świadczeń rodzinnych, w szczególności do zasiłku rodzinnego, mającego na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem dziecka, również w sytuacji, gdy władza rodzicielska matki jest ograniczona. Powierzenie przez Państwo bieżącej pieczy nad dzieckiem oraz kurateli nad jego majątkiem wskazuje na potrzebę ochrony osoby dziecka i jego majątku. Oznacza też podjęcie w ramach tej opieki obowiązków w zakresie wychowanie dziecka, zapewnienia mu bezpieczeństwa, zdrowia, wyżywienia, szkoły, utrzymania (a więc również dochodzenia należnych dziecku świadczeń, w tym zasiłku rodzinnego), czyli wszystkiego tego co łączy się z faktycznym, codziennym sprawowaniem bieżącej opieki na dzieckiem. Matka dziecka, ograniczona w swoich prawach rodzicielskich (a faktycznie wyłączona z bieżącej opieki nad dzieckiem), może podejmować zasadnicze, długofalowe decyzje w sprawie dziecka, np. wyjazdu za granicę. Stąd też Sąd - w składzie tu orzekającym - uwzględniając skargę, przyjął jako materialnoprawny wzorzec kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego wskazane przepisy Konstytucji RP (art. 72 ust. 1 zd. 1 i ust. 2) i Konwencji o Prawach Dziecka (art. 3 ust. 1, art. 20 i art. 27) i uznał za zasadne bezpośrednie zastosowanie tych unormowań. Ograniczenia w dostępności do zasiłku rodzinnego, na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, dla osoby sprawującej pieczę bieżącą nad dzieckiem, na mocy prawomocnego orzeczenia Sądu rodzinnego, godzą bowiem w interes osoby dziecka, chroniony ustawą zasadniczą i umową międzynarodową, co pozwala na wywiedzenie owego uprawnienia wprost z postanowień Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i Konwencji o Prawach Dziecka. Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji uwzględnią powyższą ocenę prawną, uznając iż sprawujący pieczę bieżącą nad małoletnim Ł.M., ojczym G.Ś. jest podmiotem uprawnionym do wystąpienia z żądaniem przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego i wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej. Organy zatem przeprowadzą postępowanie wyjaśniające co do spełnienia pozostałych przesłanek ustawowych, od których ustawa uzależnia przyznanie tego świadczenia. Powyżej naprowadzone stanowisko zostało przedstawione już wcześniej w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Łd 703/12 (dostępny w internetowej bazie orzeczeń CBOSA), a skład tu orzekający podziela zaprezentowany tamże pogląd prawny. Mając powyższe na względzie, Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło