II SA/Wa 1911/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Anna Mierzejewska Sędzia WSA – Jacek Fronczyk (sprawozdawca) Sędzia WSA – Andrzej Góraj Protokolant – specjalista Marek Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi Z. H. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymany nią w mocy rozkaz personalny Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Rozkazem personalnym z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] Dyrektor Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej, stosując art. 111 pkt 7 oraz art. 115 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t. j.: Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.), a także § 10 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 23, poz. 137 ze zm.), zwolnił [...] Z. H. z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] września 2013 r. i przeniósł do rezerwy wskutek odmowy pełnienia służby na równorzędnym stanowisku służbowym. Nie zgadzając się z powyższym rozkazem personalnym, Z. H. w odwołaniu do Ministra Obrony Narodowej wniósł o jego uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy, zarzucając naruszenie: art. 111 pkt 7 ww. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez jego zastosowanie w przedmiotowej sprawie, mimo że nie zaistniała przesłanka równorzędności stanowiska służbowego; § 11 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 grudnia 2009 r. w sprawie trybu wyznaczania żołnierzy zawodowych na stanowiska służbowe i zwalniania z tych stanowisk (Dz. U. Nr 218, poz. 1699 ze zm.), poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której nie doszło do objęcia przez zainteresowanego obowiązków referenta prawnego (brak rozkazu dowódcy JW. [...], brak protokołu przekazania stanowiska służbowego i jego objęcia); art. 2, art. 6 i art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (t. j.: Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.), poprzez ich niezastosowanie i błędne przyjęcie, że stanowisko radcy prawnego jest stanowiskiem równorzędnym względem stanowiska referenta prawnego; art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na wadliwym przeprowadzeniu postępowania dowodowego, co w konsekwencji spowodowało naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz wydanie decyzji w sposób dowolny, zamiast swobodny; art. 45 ust. 2 pkt 1 i ust. 2a ww. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie. Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] Minister Obrony Narodowej, mając za podstawę art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 268a kpa, utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...], nie znajdując przesłanek do uwzględnienia odwołania. W motywach decyzji organ wyjaśnił, że w wyniku podjętych działań kadrowych, rozkazem Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] [...] Z. H. został zwolniony ze stanowiska służbowego radcy prawnego w [...] i z dniem [...] kwietnia 2012 r. wyznaczony na stanowisko służbowe referenta prawnego w [...]. Na skutek wniesionego odwołania, powyższy rozkaz Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] marca 2012 r. został utrzymany w mocy ostateczną decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...]. Decyzja ta została doręczona zainteresowanemu w dniu [...] lipca 2012 r. Stanowiska służbowego referenta prawnego w [...] oficer nie objął, zaś w dniu [...] marca 2013 r. złożył pisemne oświadczenie, w którym odmówił pełnienia służby na tym stanowisku służbowym. W zaistniałej sytuacji Szef Sztabu Generalnego WP wystąpił do Dyrektora Departamentu Kadr MON z wnioskiem o zwolnienie oficera z zawodowej służby wojskowej wobec jego odmowy pełnienia służby na równorzędnym stanowisku służbowym. Zdaniem Ministra, w takich okolicznościach spełnione zostały przesłanki do obligatoryjnego zwolnienia oficera z zawodowej służby wojskowej, wynikające z art. 111 pkt 7 ww. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Z. H. postawił analogiczne zarzuty, jakie zawarł w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej, podnosząc dodatkowo zarzut naruszenia art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. "b" i "c", pkt 3, pkt 6 i pkt 11a oraz art. 35 ust. 1 ww. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, § 10 ww. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej, art. 4 i art. 75 ww. ustawy o radcach prawnych, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, art. 9 i art. 107 § 1 i 3 kpa, poprzez ich niezastosowanie. Zarzucił ponadto naruszenie przepisów decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 października 2006 r. w sprawie organizacji służby obsługi prawnej w komórkach organizacyjnych Ministerstwa Obrony Narodowej i jednostkach organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej oraz w niektórych jednostkach organizacyjnych przez niego nadzorowanych (Dz. Urz. MON Nr 19, poz. 255), poprzez ich zastosowanie w sprawie. Skarżący wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację, jaką przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2013 r. Z. H. podtrzymał swoje zarzuty, twierdzenia i wnioski zawarte w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem art. 111 pkt 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t. j.: Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.), żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek odmowy pełnienia służby na równorzędnym lub wyższym stanowisku służbowym. Zwolnienie żołnierza zawodowego na tej podstawie jest obligatoryjne, a decyzja podejmowana w tym przedmiocie ma charakter związany. Jednakże przepis ten znajduje zastosowanie tylko w przypadku zaistnienia wskazanych w nim przesłanek. Po pierwsze: żołnierz zawodowy musi zostać wyznaczony na stanowisko służbowe równorzędne lub wyższe względem stanowiska, które zajmował dotychczas, po drugie: żołnierz zawodowy musi złożyć pisemne oświadczenie o odmowie pełnienia służby na wyznaczonym stanowisku równorzędnym lub wyższym. Dokonując kontroli legalności decyzji zwolnieniowej, podejmowanej na podstawie art. 111 pkt 7 wojskowej ustawy pragmatycznej, należy każdorazowo zbadać wystąpienie wymienionych przesłanek. Konieczne jest zatem ustalenie, czy w rzeczy samej odmowa pełnienia służby na równorzędnym lub wyższym stanowisku służbowym dotyczy – jak w niniejszej sprawie – stanowiska równorzędnego. Dla Sądu oceniającego legalność decyzji zwolnieniowej istotna jest bowiem kwestia wykazania równorzędności stanowisk, jako że odmowa pełnienia służby skutkuje zwolnieniem ze służby na tej podstawie tylko w przypadku, gdy chodzi o stanowisko równorzędne. W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że skarżący odmówił pełnienia służby na stanowisku referenta prawnego, na które został wyznaczony. Jakkolwiek decyzja w sprawie zwolnienia skarżącego ze stanowiska służbowego radcy prawnego i wyznaczenia go na stanowisko służbowe referenta prawnego uzyskała przymiot ostateczności, to jednak kwestia równorzędności tych stanowisk nie była wówczas przedmiotem oceny, jako że rozstrzygnięcie podjęte zostało na podstawie art. 35 ust. 1 wojskowej ustawy pragmatycznej. Niezależnie jednak od tego, Minister Obrony Narodowej w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] sam przyznaje, że Z. H., będąc radcą prawnym, z pewnością posiada kwalifikacje wyższe od wymaganych do spełnienia na stanowisku referenta prawnego. Niezrozumiałym zatem jest twierdzenie organu o spełnieniu przesłanki równorzędności obu stanowisk. Stanowisko służbowe referenta prawnego nie jest równorzędne względem stanowiska służbowego radcy prawnego, a tylko w sytuacji stwierdzenia równorzędności stanowisk odmowa pełnienia służby na wyznaczonym stanowisku obliguje organ do zastosowania art. 111 pkt 7 ww. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. O ile zaszeregowanie konkretnego stopnia etatowego z grupą uposażenia do określonego stanowiska służbowego jest zabiegiem wewnętrznym, to jednak w przypadku żołnierza zawodowego, będącego radcą prawnym, zabieg ten musi odbywać się nie tylko z poszanowaniem przepisów wojskowej ustawy pragmatycznej, ale także uregulowań zawartych w ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (t. j.: Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.). Dotyczy to nie tylko nazwy samego stanowiska, na którym radca prawny ma pełnić służbę. Trudno bowiem uznać, by stanowisko referenta prawnego, na które skarżący został wyznaczony, odpowiadało statusowi zawodowemu radcy prawnego zarówno pod względem kwalifikacyjnym, jak i uposażeniowym. Stanowisko referenta prawnego nie jest stanowiskiem specjalistycznym, natomiast ustawodawca w art. 224 ust. 1 ww. ustawy o radcach prawnych status zatrudnieniowy radcy prawnego kształtuje na poziomie głównego specjalisty, a więc na najwyższym poziomie wśród stanowisk specjalistycznych. Już choćby z tego względu decyzję o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej należy uznać za nieprawidłową. Co więcej, porównanie parametrów uposażeniowych obu stanowisk służbowych (radcy prawnego i referenta prawnego) wskazuje, że stanowiska te nie są także równorzędne pod tym względem, co wynika z rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 maja 2004 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (t. j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 59, poz. 423 ze zm.) i rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 marca 2004 r. w sprawie określenia grup uposażenia (Dz. U. Nr 50, poz. 487 ze zm.). Pierwszy z tych aktów prawnych wskazuje grupy uposażenia i przypisane do nich określone wartości kwotowe miesięcznego uposażenia, drugi natomiast przyporządkowuje stopień etatowy do określonej grupy uposażenia. Grupa uposażenia 13A, którą skarżący posiadał na stanowisku radcy prawnego, nie jest tożsama z grupą uposażenia 13, przyznaną mu na stanowisku referenta prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 3 września 2009 r. o sygn. akt I OSK 1494/08 (publ. LEX nr 595166) i z dnia 30 listopada 2011 r. o sygn. akt I OSK 664/11 (publ. LEX nr 1149414) zwrócił uwagę, że art. 224 ust. 1 ww. ustawy o radcach prawnych ma charakter gwarancyjny i ochronny. Przepis ten składa się z dwóch części, z których pierwsza to zasada stosowania w zakresie uposażeń żołnierzy zawodowych przepisów pragmatycznych (poprzez art. 8 ust. 5 w związku z art. 75 ww. ustawy o radcach prawnych), druga zaś – statuuje zakaz przyznawania radcom prawnym – żołnierzom zawodowym uposażenia na poziomie niższym od uposażenia przewidzianego dla stanowiska głównego specjalisty lub innego równorzędnego stanowiska służbowego. Stanowisko radcy prawnego w strukturze Sił Zbrojnych ma być zaszeregowane do stopnia etatowego pułkownika oraz do grupy uposażenia 16A, jak w przypadku głównego specjalisty. Przyznanie zatem radcy prawnemu – żołnierzowi zawodowemu uposażenia w wysokości niższej, niż przysługuje na stanowisku głównego specjalisty, świadczy w sposób oczywisty o naruszeniu art. 224 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 5 i art. 75 ww. ustawy o radcach prawnych. Tym bardziej więc wyznaczenie radcy prawnego na stanowisko referenta prawnego uchybia powyższym regulacjom. Stanowiska te nie wykazują cech równorzędności, a zatem oświadczenie skarżącego o odmowie pełnienia służby na stanowisku referenta prawnego nie mogło samo w sobie prowadzić do wydania decyzji o zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej. Dlatego też, Sąd wyeliminował z obrotu prawnego rozstrzygnięcia podjęte w niniejszej sprawie, uchylając je. Uznając zatem skargę za uzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 ww. ustawy, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości. Obowiązkiem organu ponownie rozpoznającego sprawę będzie zastosowanie się do stanowiska wyrażonego w niniejszym wyroku.