I OZ 285/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 lutego 2015 r. o sygn. akt II SA/Rz 138/14 o cofnięciu prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 19 listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. Przedmiotem skargi M.W. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (zwany dalej WSA) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 19 listopada 2013 r. nr [...], wydana w sprawie odmowy uchylenia decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości. Skarżąca w terminie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z 8 kwietnia 2014 r., sygn. II SA/Rz 138/14 referendarz sądowy WSA odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w powyższym zakresie. Postanowieniem z 4 lipca 2014 r., sygn. II SA/Rz 138/14 - WSA w pkt I. zwolnił skarżącą od kosztów sądowych i w pkt II. ustanowił dla niej adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka pismem z 9 lipca 2014 r. wyznaczyła dla skarżącej w niniejszej sprawie adwokata P.F. Na rozprawie w dniu 19 listopada 2014 r. skarżąca wypowiedziała pełnomocnictwo ustanowionemu dla niej pełnomocnikowi z urzędu podając, że nie spełnił on poczynionych z nią uzgodnień i nie złożył wniosku o wyłączenie sędziów orzekających na rozprawie. Skarżąca wniosła również o wyznaczenie drugiego pełnomocnika z urzędu. W związku z wypowiedzeniem przez skarżącą na rozprawie pełnomocnictwa ustanowionemu dla niej z urzędu adwokatowi, pismem z 26 listopada 2014 r. WSA zwrócił się do skarżącej informując ją, że do wyznaczenia każdego pełnomocnika z urzędu w niniejszej sprawie – właściwa jest Okręgowa Rada Adwokacka w Rzeszowie. Jednocześnie pismem z 26 listopada 2014 r. WSA poinformował Okręgową Radę Adwokacką w Rzeszowie, że skarżąca wypowiedziała pełnomocnictwo ustanowionemu dla niej pełnomocnikowi z urzędu adwokatowi P.F. Następnie skarżąca skierowała do WSA pismo z 5 stycznia 2015 r., w którym domagała się aby to Sąd zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w Rzeszowie o wyznaczenie dla niej pełnomocnika z urzędu w tej sprawie, w miejsce adwokata P.F. W odpowiedzi WSA pismem z 8 stycznia 2015 r. podobnie jak wcześniej poinformował skarżąca, że do wyznaczenia każdego pełnomocnika z urzędu, względnie zmiany wyznaczonego już pełnomocnika, właściwa jest Okręgowa Rada Adwokacka w Rzeszowie. Wskazując jednocześnie, że w tym zakresie można osobiście zwrócić się z wnioskiem do Rady. W związku z tym poinformowano skarżącą, o pozostawieniu jej pisma w aktach bez dalszego biegu. Następnie pismem z 20 stycznia 2015 r. skarżąca zwróciła się do Sądu o wydanie postanowienia "o odmowie na które przysługuje zażalenia", gdyż udzielenie przez WSA pisemnej odpowiedzi pozbawia ją możliwości odwołania się od niesłusznej decyzji Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonym postanowieniem cofnął skarżącej prawo pomocy w części dotyczącej ustanowienia adwokata, przyznane postanowieniem WSA w Rzeszowie z dnia 4 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 138/14. Jak wskazał Sąd, nie budziło jego wątpliwości, że skarżąca nie chce korzystać z pomocy ustanowionego dla niej z urzędu adwokata. Przemawiają za tym złożone przez nią na rozprawie wypowiedzenie pełnomocnictwa ustanowionemu dla nie z urzędu adwokatowi, oraz oświadczenia wyrażone w wyżej opisanych pismach skierowanych do Sądu. Dodatkowo złożony przez skarżącą w piśmie z 20 stycznia 2015 r. wniosek o wydanie postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy - potwierdza, że skarżąca "rezygnuje" z pomocy fachowego pełnomocnika. Takie oświadczania skarżącej stanowią o zmianie okoliczności sprawy, które w oparciu o art. 249 P.p.s.a. uzasadniają cofnięcie prawa pomocy w zakresie ustanowienia dla skarżącej adwokata. WSA podkreślił również, że mimo wielokrotnego informowania strony przez Sąd, że do wyznaczenia innego pełnomocnika z urzędu w niniejszej sprawie – właściwa jest Okręgowa Rada Adwokacka w Rzeszowie, skarżąca w dalszym ciągu stoi na stanowisku, że to Sąd powinien zwrócić się do Rady o zmianę ustanowionego dla niej z urzędu adwokata. Sąd wskazał, że w przedmiotowej sprawie, z uwagi na fakt niezadowolenia skarżącej ze sposobu prowadzenia jej sprawy – tj. sposobu reprezentacji przez pełnomocnika wyznaczonego przez Okręgową Radę Adwokacką w Rzeszowie, miała ona możliwość zwrócenia się do organu adwokatury o ustanowienie innego pełnomocnika w ramach przyznanego jej prawa pomocy. Niezasadne jest zaś zwracanie się do Sądu o dokonanie takiej zmiany, gdyż Sąd nie ma możliwości ponownego rozstrzygania o przyznaniu prawa pomocy w sytuacji gdy strona z takiego prawa już korzysta (zob. postanowienie NSA z 2 września 2010 r., sygn. I OZ 645/10). WSA zaznaczył, że to skarżąca jest "gospodarzem" postępowania, które toczy się przed sądem administracyjnym na skutek wniesionej przez nią skargi. Skoro skarżąca nie przejawia woli skorzystania w obecnej chwili z instytucji pełnomocnika z urzędu, w takiej sytuacji Sąd nie powinien w tym zakresie rozstrzygać wbrew jej woli. W kontekście poczynionych ustaleń Sąd stwierdził, że wystąpiły przesłanki do cofnięcia prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, co oznacza, że skarżąca w niniejszej sprawie występuje przed WSA osobiście, tj. bez adwokata. Powyższe nie zmienia jednak faktu, że w przedmiotowej sprawie skarżąca w dalszym ciągu jest zwolniona od kosztów sądowych, o czym WSA orzekł w pkt I postanowienia z 4 lipca 2014 r. Zażalenie na ww. postanowienie wniosła M.W. Jej zdaniem postanowienie wydała sędzia podlegająca wyłączeniu w sprawie, a nadto wyznaczyć nowego adwokata powinien jej sąd. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Po pierwsze, w myśl art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator. A zatem sędzia wydająca skarżone postanowienie nie podlegała wyłączeniu, gdyż nie brała udziału w wydaniu zaskarżonego orzeczenia. Po drugie, w myśl art. 253 ww. ustawy o wyznaczenie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej, rady okręgowej izby radców prawnych, Krajowej Rady Doradców Podatkowych lub Krajowej Rady Rzeczników Patentowych. Tym samym Sąd rozstrzyga tylko o istnieniu prawa wnioskodawcy do uzyskania pomocy w postępowaniu sądowym, zaś rolą właściwej okręgowej rady adwokackiej, rady okręgowej izby radców prawnych, Krajowej Rady Doradców Podatkowych lub Krajowej Rady Rzeczników Patentowych jest konkretyzacja i indywidualizacja uprawnienia odnośnie określonego pełnomocnika. A zatem to do nich powinna kierować swoje wnioski skarżąca. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 przywołanej ustawy.