II GSK 1818/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant Tomasz Haintze po rozpoznaniu w dniu 7 października 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 8 kwietnia 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 2459/13 w sprawie ze skargi E. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od E. O. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w W. 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 2459/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę E. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku E. O. na podstawie wystawionych przez [...] tytułów wykonawczych z dnia [...] stycznia 2013 r., obejmujących należności z tytułu opłat abonamentowych za okres od stycznia 2008 r. do grudnia 2012 r., w łącznej kwocie należności głównej 1040,40 zł. Pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. strona złożyła skargę na czynności egzekucyjne oraz wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu podniosła, że tytuły wykonawcze nie powinny zostać wystawione z uwagi na brak uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., powoływanej dalej jako u.p.e.a.). Postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, podnosząc, że postępowanie egzekucyjne, którego celem jest doprowadzenie do wykonania obowiązku zapłaty opłaty abonamentowej nie wymaga doręczenia zobowiązanemu upomnienia zawierającego wezwanie do zapłaty w trybie art. 15 u.p.e.a. Po rozpoznaniu zażalenia strony Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, stwierdzając, że w sprawie nie było wymagane uprzednie doręczenie upomnienia. Dyrektor Izby wyjaśnił, że obowiązek zapłaty abonamentu jest obowiązkiem publicznoprawnym wynikającym wprost z przepisów prawa, tj. ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. Nr 85, poz. 728 ze zm.), dlatego organ nie ma obowiązku wydawania decyzji określającej wysokość opłaty. Organ powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r. sygn. akt K 24/08 i wyjaśnił, że na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczania abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika. Ustalenie wysokości należnego abonamentu może być dokonane w drodze samoobliczenia przez abonenta, który sam ustali kwotę należną, jak również przez kierownika Centrum Obsługi Finansowej, jednak jest to w obu przypadkach czynność jedynie materialno-techniczna dotycząca obowiązku wynikającego wprost z przepisów prawa. Wobec powyższego kierownik Centrum Obsługi Finansowej dążąc do wyegzekwowania zaległego abonamentu, nie musi (w przeciwieństwie do egzekwowania opłaty karnej) wysyłać upomnienia, ponieważ - zgodnie z § 13 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.), postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia, gdy zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania. E. O. złożyła skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., zarzucając mu naruszenie przepisów art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. w zw. z § 13 pkt 2 rozporządzenia z dnia 22 listopada 2001 r., poprzez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego, pomimo że skarżącej nie zostało doręczone upomnienie. Skarżąca podniosła, że organy egzekucyjne traktują nierówno zobowiązanych, wysyłając niektórym upomnienia, innym zaś nie. Dodała, że jest osobą starszą i poniesienie przez nią jednorazowo wydatku w wysokości 1470,78 zł jest zbyt dużym obciążeniem. Sąd I instancji, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przywołał treść art. 15 § 1 i § 5 u.p.e.a., § 13 rozporządzenia z dnia 22 listopada 2001 r. oraz ustawy o opłatach abonamentowych i stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie wierzyciel nie miał obowiązku wysłania upomnienia przed wszczęciem egzekucji, gdyż zasada wszczęcia egzekucji bez uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia wyrażona w § 13 pkt 2 rozporządzenia będzie miała zastosowanie w sytuacji prowadzenia egzekucji administracyjnej w celu wyegzekwowania obowiązku uiszczenia zaległej opłaty abonamentowej, co znalazło potwierdzenie w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt. K 24/08. Sąd I instancji podniósł, że to skarżąca była ustawowo zobowiązania do regulowania opłat abonamentowych i w przypadku nieregulowania ich w sposób dobrowolny musiała liczyć się z obowiązkiem ich przymusowego wyegzekwowania. E. O. zaskarżyła wyrok WSA w W. z dnia 8 kwietnia 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 2459/13 w całości skargą kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 7 i art. 15 § 1 u.p.e.a., poprzez przyjęcie, że brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy nie doszło do skutecznego doręczenia upomnienia. Ponadto skarżąca postawiła zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, tj. art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. w zw. z § 13 pkt 2 rozporządzenia z dnia 22 listopada 2001 r., poprzez ich niewłaściwą interpretację, a w konsekwencji odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego, pomimo że skarżącej nie zostało doręczone upomnienie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podkreśliła, że brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia stanowi podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Tymczasem w niniejszej sprawie tytuły wykonawcze zostały wystawione pomimo braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Organ nie skorzystał z uprawnienia do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona. Sąd I instancji, a wcześniej organy administracyjne prawidłowo przyjęły, że w przypadku należności takich, jak zaległe opłaty abonamentowe nie ma zastosowania wymaganie skierowania do dłużnika pisemnego upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku, z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Przepisy art. 15 § 1 i 5 u.p.e.a., które zostały przytoczone w skardze kasacyjnej dopuszczają wyjątek od przewidzianej w § 1 tego artykułu zasady kierowania takiego upomnienia i wydane na podstawie upoważnienia zawartego w § 5 art. 15 rozporządzenie Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w § 13 pkt 2 stanowi, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadkach, gdy zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia i uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania. Z kolei z ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych wynika, że opłata abonamentowa za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych jest opłatą, o której mowa w § 13 pkt 2 wspomnianego rozporządzenia Ministra Finansów. Według art. 2 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego. Obowiązek uiszczenia takiej opłaty powstaje więc z mocy samej ustawy, bez wezwania i jest realizowany w terminach i w wysokości określonej tą ustawą (art. 3 ust. 1 i 4). Mając to wszystko na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).