VII SA/Wa 2755/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.), , Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Banaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi W. K. i K. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy sporządzenia i doręczenia odpisu decyzji I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r., działając na podstawie art. 74 § 2 w zw. z art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku W. K. i K. K. - odmówił doręczenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r. Nr [...] zatwierdzającej projekt budowany i udzielającej H. K. pozwolenia na budowę zjazdu i wyjazdu ze stacji paliw w miejscowości [...] na drogę wojewódzką nr [...][...]-[...]na działce nr ewid. [...] (ul. [...]), odc. 050 km 0+219,00 - wyjazd z działki nr ewid. [...] i km 0+286,00 - zjazd do działki nr ewid. [...] oraz rozbiórkę zjazdu w km 0+243,5 do działki nr ewid. [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że obowiązek umożliwienia stronom w każdym stadium postępowania przeglądania akt oraz sporządzania z nich notatek i odpisów nie oznacza jednocześnie, że strona może żądać, aby kserokopie wykonał i dostarczył sam organ. Wniosek strony sprowadza się do żądania odpisu decyzji administracyjnej i przesłania go wnioskodawcom. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy W. K. i K. K. podnieśli, że są stroną postępowania, zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r. i wnosili o doręczenie im tej decyzji jako stronie postępowania. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że z treści decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r. wynika, że wnioskodawcy nie zostali uznani przez organ wojewódzki za strony postępowania, zakończonego ww. decyzją. Wskazał, że tryb określony w art. 73 k.p.a. nie może służyć do oceny, czy określone osoby zostały niesłusznie nie uznane za strony postępowania i zastępować innych organów do dokonywania ustaleń w zakresie kręgu stron postępowania. Podkreślił, że brak udziału strony w postępowaniu bez jej winy jest podstawą do wznowienia postępowania, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W związku z powyższym organ stwierdził, że skoro W. i K. K. nie zostali uznani za strony postępowania, nie ma możliwości doręczenia im ww. decyzji Wojewody [...], w trybie art. 109 § 1 k.p.a. Na powyższe postanowienie z dnia [...] października 2013 r. skarżący złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie: - art. 109 § 1 k.p.a., poprzez brak doręczenia stronom postępowania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r.; - art. 73 § 1 i 2 k.p.a., poprzez uznanie, że zasada dostępu strony postępowania do akt sprawy ogranicza się tylko do możliwości "przeglądania akt oraz sporządzania z nich notatek i odpisów"; - art. 9 i art. 10 k.p.a., poprzez brak wezwania stron postępowania do złożenia wyjaśnienia czy żądają kopii decyzji czy jej odpisu; - art. 124 § 2 k.p.a., poprzez brak wskazania podstawy prawnej wydanego postanowienia. Wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 z 2002 r. poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną- zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga jest zasadna chociaż z innych powodów niż podniesione w skardze, co skutkuje uchyleniem zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego. Z treści art. 73 § 1 k.p.a. wynika, że prawo domagania się spełnienia przez właściwy organ administracji obowiązków określonych w art. 73 § 1 i § 2 k.p.a. przysługuje podmiotowi, który ma przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Interes prawny w postępowaniu o pozwolenie na budowę (decyzja Wojewody [...] zatwierdzała projekt budowlany i udzielała pozwolenia na budowę) określony jest w art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. nr 243 poz. 1623), w myśl którego stronami w tym postępowaniu są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Regulacja art. 28 ust. 2 prawa budowlanego stanowi lex specialis w stosunku do treści art. 28 k.p.a. W postępowaniu zakończonym ww. decyzją Wojewody [...], skarżący nie byli stroną postępowania, organ nie doręczał im decyzji. Jeżeli organ nie doręczył decyzji podmiotowi, który uważa, że powinien być stroną, to przysługuje mu jedynie ochrona poprzez żądanie wznowienia postępowania w tej sprawie. Dokonanie oceny, czy skarżący posiadają przymiot strony może nastąpić, o ile takie podanie o wznowienie zostanie wniesione, opartym na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Nie można uzyskać decyzji (kopii, odpisu ani skutecznie żądać doręczenia decyzji), na podstawie art. 73 k.p.a. Żądanie doręczenia decyzji, wglądu do akt, czy też doręczenia kopii czy odpisu dokumentu przez podmiot, który nie był stroną postępowania, w stanie prawnym od 11 kwietnia 2011 r. jest podstawą do umorzenia postępowania w sprawie na podstawie art. 105 § 1 w związku z art. 126 k.p.a. Jest to spowodowane zmianą przepisów kodeksu postępowania administracyjnego wprowadzoną ustawą z dnia z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 6, poz. 18 ze zm.). Wskazana ustawa nie doprowadziła do istotnej modyfikacji art. 74 § 2 k.p.a., jednakże w sposób odmienny od dotychczasowego uregulowała kwestię zakresu odpowiedniego stosowania - w stosunku do postanowień - przepisów dotyczących decyzji. Na mocy art. 1 pkt 20 cyt. ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zmianie uległ art. 126 k.p.a. poprzez rozszerzenie odesłania dotyczącego postanowień wydawanych w sprawach wpadkowych o art. 105 k.p.a. Znaczenie powyższej zmiany dla omawianego problemu zakresu stosowania art. 74 § 2 k.p.a. upatrywać należy w odstąpieniu przez ustawodawcę od dotychczasowego stanowiska, które nie pozwalało na umorzenie, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., postępowania wpadkowego w sprawie rozstrzyganej w drodze postanowienia. W obowiązującym stanie prawnym kwestia bezprzedmiotowości postępowania zainicjowanego w sprawie wpadkowej została poddana regulacji art. 105 § 1 k.p.a., co oznacza, że w przypadkach bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu wskazanego przepisu organ jest zobowiązany do wydania postanowienia orzekającego o umorzeniu postępowania dotyczącego danej kwestii procesowej. Nie może ulegać wątpliwości, że bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z faktu, iż zostało ono uruchomione z inicjatywy podmiotu nieuprawnionego (wyrok NSA z 8 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 2679/11 - treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe, przyjąć należy, że stwierdzenie przez organ, do którego wpłynął wniosek o udostępnienie akt sprawy, iż wnioskodawca nie posiada interesu prawnego w postępowaniu, prowadzić powinno w aktualnym stanie prawnym do umorzenia postępowania w sprawie udostępnienia akt sprawy na podstawie art. 105 § 1 w związku z art. 126 k.p.a. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c orzekł jak w pkt I wyroku, rozstrzygając w pkt II na mocy art. 152 p.p.s.a.