II SA/Bd 37/14

Dnia 9 kwietnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Leszek Tyliński Protokolant: starszy sekretarz sądowy Dominika Znaniecka po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2014 roku sprawy ze skargi K. M., A. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wykonania robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżących K. i A. M. solidarnie kwotę 700 (siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (PINB) nakazał K. M. i A. M. oraz B. B. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości poprzez wykonanie w budynku mieszkalno-usługowym przy ul. [...] w B. następujących robót budowlanych: uzupełnienie brakujących elementów murowych, uzupełnienie spoinowania, zabezpieczenie muru przed wilgocią, odgrzybienie i osuszenie muru, o ile wykaże to uprzednio sporządzona ekspertyza mykologiczna, ustalając termin wykonania obowiązków na [....]. Powołując się na przepisy art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm., dalej powoływanej jako prawo budowlane), które stanowią, że w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska, albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku, PINB stwierdził, że sytuacja taka zaistniała w ww. budynku, co potwierdziły przeprowadzone w dniu [...] oględziny stanu technicznego ściany szczytowej budynku - od strony posesji przy ul. [...], w toku których biegły sądowy stwierdził, że ściana ta straciła nośność poprzez wyboczenie i że pozostawienie takiego stanu naraża konstrukcję na awarię budowlaną. W następstwie złożenia przez K. M. i A. M. odwołania od powyższej decyzji, w którym odwołujący się zarzucili niemożność wykonania decyzji PINB, brak zgody organu konserwatorskiego na prowadzenie prac oraz brak zgody na wejście na teren posesji przy ul. [...] celem wykonania części nakazanych robót budowlanych, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (WINB) decyzją z dnia [...] nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję PINB w części dotyczącej nakazu wykonania robót budowlanych i uchylił ją w części dotyczącej ustalenia terminu ich wykonania, zakreślając nowy termin do dnia [...]. Organ odwoławczy podkreślił, że w przypadku, kiedy organ nadzoru budowlanego stwierdzi nieodpowiedni stan techniczny obiektu budowlanego lub jego części, jest on zobowiązany do nałożenia na właściciela lub zarządcę obiektu obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Ustosunkowując się zaś do zarzutów odwołania wskazał, że nakazane roboty nie wymagają zgody Konserwatora Zabytków, gdyż nie będą one powodowały zmiany wyglądu budynku, że odwołujący nie przedstawili żadnych dowodów potwierdzających zarzut o braku zgody właścicieli sąsiedniej nieruchomości na wejście na teren posesji przy ul. [...] oraz, że po otrzymaniu decyzji z dnia [...] powinni oni wystąpić do właścicieli sąsiedniej posesji o zgodę na korzystanie z ich terenu lub budynków oraz uzgodnić przewidywany sposób, zakres i termin zajęcia ich nieruchomości celem wykonania koniecznych napraw własnej ściany granicznej (art. 47 ust. 1 prawa budowlanego), zaś w przypadku nie uzgodnienia warunków, inwestor winien wystąpić do Starosty B. o rozstrzygnięcie w tej sprawie w drodze decyzji (z art. 47 ust. 2 prawa budowlanego). Wyrokiem z dnia 27 października 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę K. M. i A. M. na powyższą decyzję WINB, powołując się na wynik oględzin stanu technicznego przedmiotowego budynku, na treść przepisów art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 prawa budowlanego oraz na wynikający z art. 66 ust 1 prawa budowlanego obowiązek organu nadzoru budowlanego do wydania stosownej decyzji w sytuacji wystąpienia okoliczności wymienionych w ww. pkt 1 i 3 art. 66 ust. 1. Powyższy wyrok został w następstwie skargi kasacyjnej K. M. i A. M. uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2012 r. Sąd II instancji podzielił zarzut skarżących o nie wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy w stopniu wystarczającym i uniemożliwiającym stwierdzenie, czy nałożone kwestionowanym nakazem obowiązki są możliwe do wykonania z przyczyn technicznych. Wskazując na koniczność realnej możliwości wykonania nałożonych na właścicieli budynku obowiązków NSA podkreślił, że decyzja wydana na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm., dalej powoływanej jako prawo budowlane) powinna uwzględniać zarówno wyniki przeprowadzonej kontroli stanu obiektu, jak i możliwość jego doprowadzenia do właściwego stanu technicznego poprzez usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w sposób i w zakresie określonym w stosownej ekspertyzie technicznej oraz na podstawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących warunków użytkowania obiektów. Sąd II instancji stwierdził, że tego w przedmiotowej sprawie zabrakło, gdyż ekspertyza techniczna nie została w ogóle wykonana, a organy powołały się na opinię biegłego z zakresu budownictwa wydaną w innych postępowaniach, dla innych celów i nie udzielającą odpowiedzi na pytanie, jaka jest realna możliwość doprowadzenia obiektu skarżących do stanu nie stwarzającego zagrożenia. Sąd II instancji zarzucił również, że w sprawie pominięto i nie wyjaśniono wskazywanej przez skarżących okoliczności, że do wypaczenia ściany budynku skarżących doszło w następstwie rozbiórki sąsiedniego budynku przy ul. [...] oraz, że naprawa ściany ich budynku była możliwa do czasu odbudowania budynku sąsiedniego, jako że ściany obu budynków oddziela wąska szczelina do 15 cm szerokości. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt 808/12 uchylił zarówno decyzję WINB z dnia [...], jak i poprzedzającą ją decyzję PINB z dnia [...]. Sąd I instancji powtórzył stanowisko NSA, że obowiązkiem organów nadzoru orzekających na podstawie art. 66 ust. 1 prawa budowlanego jest nie tylko zbadanie, czy w danej sprawie zaistniała przynajmniej jedna z określonych w tym przepisie przesłanek, ale również w przypadku stwierdzenia, że taka sytuacja ma miejsce, ocenienie realnej możliwość wykonania nałożonych na właścicieli danego budynku obowiązków, mających doprowadzić do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Wydana na podstawie art. 66 ust. 1 prawa budowlanego decyzja powinna więc uwzględniać zarówno wyniki przeprowadzonej kontroli stanu obiektu, jak i możliwość jego doprowadzenia do właściwego stanu technicznego poprzez usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w sposób i w zakresie określonym w stosownej ekspertyzie technicznej oraz na podstawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących warunków użytkowania obiektów. Wobec tego, że w przedmiotowej sprawie taka ekspertyza techniczna nie została w ogóle wykonana, a przywoływany przez organy biegły sądowy J. M. w swojej opinii dotyczącej przedmiotowego budynku, wydanej jednak w innym postępowaniu i dla innych celów, nie wypowiedział się na temat realnej możliwości doprowadzenia tego obiektu do stanu nie stwarzającego zagrożenia. Orzekające organy, pomimo zarzutu skarżących o niewykonalności wydanego w sprawie nakazu z uwagi na rozbudowanie budynku sąsiedniego, nie zajęły się tą kwestią i nie wyjaśniły jej zgodnie z wymogami wynikającymi z obwiązującej w postępowaniu administracyjnym zasady prawdy obiektywnej. Sąd I instancji uznał, że istotny stan faktyczny sprawy nie został wyjaśniony z uwagi na brak dokonania przez orzekające organy ustaleń co do istnienie możliwości doprowadzenia obiektu skarżących do właściwego stanu technicznego. Z tego powodu Sąd I instancji uchylił decyzje organów obu instancji wskazując, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy obowiązkiem organu I instancji będzie poczynienie ustalenia w sposób dokładny i nie budzący wątpliwości, czy zakres nakazanych robót budowlanych jest w sensie technicznym wykonalny oraz czy do wyboczenia ściany przedmiotowego budynku doszło w następstwie rozbiórki sąsiedniego budynku przy ul. [...]. Decyzją z dnia [...] nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, PINB w B., na podstawie art. art. 66 ust. 1 pkt. 3 prawa budowlanego nakazał K. i A. M. oraz B. B. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określonych w opinii rzeczoznawcy budowlanego K. U., poprzez wykonanie w przedmiotowym budynku robót budowlanych polegających na całkowitym zamurowanie wraz z podbiciem cegieł na grubość istniejącego muru częściowo zamurowanego otworu drzwiowego znajdującego się w ścianie szczytowej przylegającej do budynku przy ul. [...], na parterze budynku w odległości ok. 9,5m - 10,5m od ściany frontowej budynku przy ul. [...] w B., ustalając termin wykonania powyższego obowiązku na dzień [...]. W uzasadnieniu decyzji PINB wskazał, że w związku z wyrokiem z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 808/12, w którym to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy określił zakres dodatkowych ustaleń i wyjaśnień w sprawie, w dniu [...] dokonano wyboru rzeczoznawcy budowlanego K. U., który zobowiązał się do sporządzenia opinii w sprawie stanu technicznego ściany szczytowej budynku zlokalizowanego przy ul. [...] będącego współwłasnością zobowiązanych, zaś w dniu [...] dokonano oględzin przedmiotowego budynku przy udziale wybranego rzeczoznawcy budowlanego. W dniu [...], jak wyjaśnił PINB, wybrany rzeczoznawca budowlany przekazał do organu opinię z dnia [...] dotyczącą stanu technicznego północnej ściany szczytowej budynku przy ul. [...] w B., z której wynika, że ogólny stan techniczny północnej ściany szczytowej budynku przy ul. [...] w B. jest średni i nie zagrażający bezpieczeństwu konstrukcji budynku, że ściana nie ma niedopuszczalnych wyboczeń i odchyleń od pionu, że stan graniczny nośności ściany nie jest przekroczony na żadnej kondygnacji, że ściana wymaga miejscowego wzmocnienia przez zamurowanie otworów: okiennego i drzwiowego na parterze i I piętrze, oraz że w celu ochrony północnej ściany szczytowej w obrębie dylatacji przed zawilgoceniem wodami opadowymi ze stromego dachu sąsiedniego budynku oraz tworzącymi się workami śnieżnymi wzdłuż koryta odwadniającego oraz z koryta odwadniającego należy wykonać szczelną izolację przeciwwilgociową ściany do wysokości ok. 0,8 m powyżej koryta ściekowego z wywinięciem jej pod koryto ściekowe. Odnosząc się do wskazań zawartych w wyroku z dnia 13 listopada 2012 r. organ stwierdził, że stan techniczny ściany budynku należącego do K. i A. M. oraz B. B. nie miał żadnego związku z rozbiórką i odbudową kamienicy będącej własnością spólki C. Podkreślił, że budynki są oddzielone od siebie dylatacją, a powstała szczelina, istniejąca przed odbudową, stanowi naturalne zabezpieczenie znacznej części ściany budynku przy ul. [...] przed negatywnymi skutkami zjawisk pogodowych. Jednocześnie organ wyjaśnił, że w związku z tym, iż prowadzi on odrębne postępowanie administracyjne dotyczące zamurowania okien w przedmiotowej ścianie budynku przy. ul. [...] w B., nakaz usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości ograniczono do otworu drzwiowego na parterze budynku. Pozostałe zalecenia zawarte w opinii dotyczące koryta odwadniającego i rury spustowej będą rozpatrywane w odrębnym postępowaniu administracyjnym. Podsumowując organ stwierdził, że w ustalonym stanie faktycznym, zgodnie z treścią art. 66 ust.1 pkt 3 prawa budowlanego, zobowiązany był on do nakazania w drodze decyzji usuniecie stwierdzonych nieprawidłowości i określenia termin wykonania tego obowiązku, co orzeczono w sentencji decyzji. Od powyższej decyzji B. B. wniosła odwołanie. Domagając się uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy PINB do ponownego rozpatrzenia, odwołująca zarzuciła organowi naruszenie: art. 24 § 1 pkt 5 kpa poprzez ponowne rozpatrzenie sprawy przez osobą, która brała wcześniej udział w wydaniu decyzji w sprawie i w związku z tym podlegała wyłączeniu; art. 153 i art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako ppsa),poprzez nie wykonanie zaleceń sądu zawartych w prawomocnym wyroku dotyczącym niniejszej sprawy, a zobowiązujących organ do ustalenia, czy zakres nakazanych robót jest w sensie technicznym wykonalny i czy do wyboczenia ściany budynku doszło w następstwie rozbiórki sąsiedniego budynku; art. 156 § 1 pkt 5 kpa poprzez wydanie decyzji niewykonalnej w zakresie nakazu zamurowania otworu drzwiowego znajdującego się w ścianie szczytowej budynku, w sytuacji, gdy było to możliwe do wykonania w roku [...], a niewykonalność wiąże się z koniecznością wykonania innych robót i tym samym sporządzenia kolejnej ekspertyzy określającej, jak rozbiórka części ściany od wewnątrz może wpłynąć na ścianę; a także art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa poprzez nie dokonanie oceny stanu technicznego zewnętrznej ściany szczytowej budynku na dzień wydania decyzji oraz nie poczynienie samodzielnych ustaleń, lecz oparcie się w całości na opinii rzeczoznawcy budowlanego, stwierdzającej dobry stan ściany szczytowej budynku bez dokonania jej oceny, a w oparciu o stan płyt regipsowych. Po rozpatrzeniu ww. odwołania, decyzją z dnia [...] nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (WINB), na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa z zw. z art. 66 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji w części dotyczącej nakazu wykonania robót budowlanych i uchylił ją w części dotyczącej ustalenia terminu ich wykonania, zakreślając nowy termin do dnia [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia WINB opisując dotychczasowy przebieg postępowania oraz podjęte czynności w sprawie stwierdził, że zaskarżona decyzja PINB została oparta na prawidłowej podstawie prawnej tj. przepisie art. 66 ust. 1 pkt 3 prawo budowlane oraz wyczerpująco zebranym i rozpatrzonym materiale dowodowym. Podkreślił, że organ I instancji szczegółowo wyjaśnił, jakie okoliczności zostały uwzględnione przy wydaniu decyzji, przytoczył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13 listopada 2012 r., w którym określony został zakres dodatkowych ustaleń i wyjaśnień, a ponadto wyjaśnił, że stan techniczny ściany przedmiotowego budynku nie miał żadnego związku z rozbiórką i odbudową kamienicy będącej własnością spółki C. w B. Odnosząc się do zarzutu odwołania o niewykonalności decyzji WINB stwierdził, że jest on chybiony, gdyż określony w decyzji PINB zakres robót niezbędny jest do miejscowego wzmocnienia ściany przez zamurowanie otworów okiennego i drzwiowego, co wynika z powołanej przez organ nadzoru budowlanego ekspertyzy z dnia [...]. Zdaniem WINB, prawidłowo wykonywane roboty nie powinny pogorszyć stanu technicznego spornej ściany budynku w sytuacji, gdy ściana ta jest już osłabiona poprzez istnienie częściowo tylko zamurowanego otworu drzwiowego. W takim przypadku nakaz wykonania określonego w zaskarżonej decyzji zakresu robót i wynikających z tego zakresu robót poprzedzających pozostaje w zgodzie z przepisami techniczno-budowlanymi, z obowiązującymi normami oraz zasadami wiedzy technicznej, a zatem ww. obowiązki są możliwe do technicznego wykonania. Natomiast sposób technicznego wykonania w tym również zabezpieczenia przedmiotowej ściany szczytowej przed zawilgoceniem zawarty jest, jak zaznaczył WINB, w ekspertyzie w pkt 12.10, 12.11, 12.12, którą PINB udostępnił pełnomocnikowi odwołującej i który może nadal udostępnić na żądanie stron postępowania. Organ II instancji wskazał też, że roboty powinny być realizowane pod nadzorem osób posiadających odpowiednie uprawnienia, oraz podkreślił, że z ekspertyzy technicznej z dnia [...] wynika, iż sporny otwór drzwiowy jest w części zamurowany od strony wewnętrznej budynku nr [...], a zatem, aby móc zamurować ten otwór na pełną grubość ściany wraz z podbiciem z cegieł należy wcześniej rozebrać istniejące częściowe wypełnienie, ponieważ budynek usytuowany jest w zwartej zabudowie szeregowej. Ponadto wyjaśnił, że rzeczoznawca budowlany K. U. w swej niezależnej ekspertyzie odniósł się do wcześniejszych ocen stanu technicznego kontrolowanej ściany, w tym do opinii budowlanej opracowanej przez rzeczoznawcę budowlanego J. S. z [...], która była sporządzona na zlecenie właścicieli budynku nr [...] wykazując iż owa opinia została oparta na źle ustalonym schemacie konstrukcyjnym budynku, który m.in. pomijał oparcie stropów międzykondygnacyjnych na przedmiotowej ścianie oraz na podstawie niewłaściwie rozpoznanego stanu zarysowania ściany. Natomiast kolejna opinia biegłego sądowego J. M. z [...], jak wynika z ekspertyzy, również nie odpowiada faktycznemu stanowi technicznemu konstrukcji ściany, bowiem jej autor dokonał obliczeń nośności i stateczności ściany w oparciu o błędnie przyjęty układ statyczny i obciążeniowy, tj. z wykorzystaniem schematu J. S. W ocenie WINB również zarzut odwołującej dotyczący naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 kpa nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż przepis ten dotyczy przypadku, o którym mowa w art.127 § 3 i art. 27 § 1 kpa, tzn. sytuacji, gdy decyzja w I instancji została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze, od której nie służy odwołanie, a strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Powyższy przepis nie ma więc zastosowania w przypadku przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji w wyniku wydania decyzji kasatoryjnej przez organ odwoławczy, bądź w przypadku wydania orzeczenia uchylającego decyzje organów obu instancji przez sąd administracyjny, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania WINB stwierdził, że także i one są bezzasadne, gdyż są bezpośrednim wykonaniem obowiązków wynikających z art. 153 ppsa. Na powyższą decyzję K. i A. M. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżący, tak jak B. B. w odwołaniu, zarzucili naruszenie: art. 153 i art. 170 ppsa poprzez nie wykonanie zaleceń sądu zawartych w prawomocnym wyroku z dnia 13 grudnia 2012 r. z uwagi na nie wskazanie jak należy wykonać nakazane obowiązki i nie ustalenie, czy rozbiórka sąsiedniego budynku doprowadziła do złego stanu technicznego spornej ściany, jako że oba budynki na wysokości parteru były połączone jedną ścianą; art.7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 §3 kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 kpa poprzez nałożenie obowiązku wykonania robót budowlanych, których z przyczyn technicznych nie można wykonać, gdyż wymagałoby to wykonania kolejnych robót budowlanych, które mogłyby doprowadzić do zawalenia się przedmiotowej ściany; a także art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa poprzez odstąpienie od nałożonego w uprzedniej decyzji obowiązku uzupełnienia brakujących elementów murowych, uzupełnienia spoinowania, zabezpieczenia muru przed wilgocią, odgrzybienia i osuszenia muru, o ile wykaże to uprzednio sporządzona ekspertyza mykologiczna oraz poprzez niedokonanie oceny stanu technicznego ściany budynku na dzień wydania decyzji i oparcie poczynionych ustaleń na opinii biegłego, który nie ocenił stanu technicznego ściany na dzień sporządzenia opinii, lecz odniósł się do roku [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, zważył co następuje: Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania obowiązujących przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przez organy obu instancji przepisów art. 153 i art. 170 w zw. z art. 190 ppsa, oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa Wobec tego, iż w niniejszej sprawie zaskarżone rozstrzygnięcie WINB, jak i poprzedzająca je decyzja PINB z dnia [...], zapadły po uprzednim wypowiedzeniu się o przedmiocie sprawy przez WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt 808/12, którym to Sąd I instancji w związku z wyrokiem NSA z dnia 20 czerwca 2012 r., wiążącym w zakresie dokonanej w nim wykładni prawa Sąd I instancji (art. 190 ppsa) - uchylił decyzję WINB z dnia [...] i poprzedzającą ją decyzję PINB z dnia [...], należy odnieść się do kwestii mocy wiążącej oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania, zawartych w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowanie w rozpoznawanej sprawie. Dotyczy ona zatem właściwego zastosowania konkretnego przepisu prawa w indywidualnej sprawie. Wskazania natomiast co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy. Mają one na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz nakreślenie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie w celu uniknięcia wadliwości tegoż postępowania (por. Bogusław Dauter: Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, wydanie 1, Warszawa 2008 str.289-290). Z treści przytoczonego przepisu wynika, iż zarówno organy administracyjne, których działanie było przedmiotem skargi, jaki i sąd orzekający w sprawie, ilekroć dana sprawa będzie ponownie przez nie rozpoznawana, będą związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu tegoż sądu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy prawne na podstawie, których ten sąd orzekał. Jeśli więc strona z taką oceną i wskazaniami się nie zgadza, to powinna zakwestionować za pomocą właściwych środków odwoławczych dane orzeczenie, w którym zawarta jest ocena prawna i wskazania, które uważa za niezgodne z prawem. Po uprawomocnieniu się zaś tego orzeczenia, zawarte w nim stanowisko, będzie wiążące nie tylko wobec organów wymienionych w art. 153 ppsa, lecz również i wskazanych w art. 170 ppsa, który to przepis explicite wskazuje, iż orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jeśli zatem strona ze środka odwoławczego nie skorzysta i tym samym doprowadzi do uprawomocnienia się danego wyroku, wówczas kwestie prawne przesądzone w takim orzeczeniu i wskazania w nim zawarte są wiążące dla organów administracyjnych orzekających w sprawie, tegoż sądu, jak i innych organów, nie wyłączając sądu II instancji rozpatrującego ewentualnie skargę kasacyjną na kolejny wyrok dotyczący tej samej sprawy. Należy też zaznaczyć, iż w sprawie orzekał także NSA, a zgodnie z treścią art. 190 zdanie pierwsze ppsa sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd I instancji przy ponownym przekazaniu sprawy, zobligowany był więc uwzględnić dokonaną przez NSA wykładnię przepisów prawnych, odmienną od oceny zawartej w zaskarżonym orzeczeniu sądu I instancji z dnia 27 października 2010 r, oraz zastosować ją w sposób wskazany przez NSA. Tak też uczynił Sąd I instancji w wyroku z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt 808/12, i zgodnie ze stanowiskiem NSA wyrażonym w poprzedzającym go wyroku z dnia 20 czerwca 2012 r. stwierdził, że obowiązkiem organów nadzoru budowlanego orzekających na podstawie art. 66 ust. 1 prawa budowlanego jest nie tylko zbadanie, czy w danej sprawie zaistniała przynajmniej jedna z określonych w tym przepisie przesłanek, ale również w przypadku stwierdzenia, że taka sytuacja ma miejsce, ocenienie realnej możliwości wykonania nałożonych na właścicieli budynku obowiązków mających doprowadzić do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Dlatego też Sąd I instancji uznając, że istotny stan faktyczny sprawy nie został wyjaśniony z uwagi na brak dokonania przez orzekające organy ustaleń co do istnienie realnej możliwości doprowadzenia obiektu skarżących do właściwego stanu technicznego i brak wypowiedzenia się przez rzeczoznawcę w ekspertyzie technicznej na temat realnej możliwości doprowadzenia obiektu do stanu nie stwarzającego zagrożenia, uchylił decyzje organów obu instancji wskazując, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy obowiązkiem ich będzie poczynienie ustalania w sposób dokładny i nie budzący wątpliwości, czy zakres nakazanych robót budowlanych jest w sensie technicznym wykonalny oraz czy do wyboczenia ściany przedmiotowego budynku doszło w następstwie rozbiórki sąsiedniego budynku przy ul. [...]. Pomimo tych nie budzących wątpliwości, wyraźnie określonych wskazań co do dalszego postępowania orzekające w sprawie organy nie wykonały ich w sposób zgodny z prawem i odpowiadający treści zawartych zarówno w wyroku NSA z dnia 20 czerwca 2012 r., jak i Sąd instancji z dnia 13 listopada 2012 r., wytycznych i dyspozycji co do sposobu dalszego postępowania w sprawie. Organ I instancji bowiem ustosunkował się jedynie do kwestii wpływu rozbiórki sąsiedniego budynku przy ul. [...] na stan techniczny spornej ściany budynku przy ul. [...], natomiast całkowicie pominął i nie odniósł się do kwestii technicznej wykonalności nałożonego obowiązku, stanowiącej istotę sporu w sprawie i zasadniczą część wypowiedzi poczynionej w uzasadnieniach wyroków NSA z dnia 20 czerwca 2012 r. i WSA z dnia 13 listopada 2012 r. Organ II instancji natomiast odnosząc się do tej kwestii wyłącznie stwierdził, że nałożony obowiązek pozostaje w zgodzie z normami, przepisami techniczno-budowlanymi i zasadami wiedzy technicznej, a zatem jest możliwy do technicznego wykonania, że całkowicie zamurowanie częściowo zamurowanego otworu drzwiowego wynika z ekspertyzy z dnia [...], która w pkt 12.10, 12.11, 12.12 określa sposób technicznego wykonania nałożonego obowiązku oraz, że aby móc zamurować przedmiotowy otwór na pełną grubość ściany wraz z podbiciem z cegieł należy wcześniej rozebrać istniejące częściowe wypełnienie, ponieważ budynek usytuowany jest w zwartej zabudowie szeregowej. Zdaniem Sądu orzekającego w obecnym składzie, poczynione przez organ powyższe stwierdzenia nie rozstrzygają kwestii realnej możliwości wykonania nałożonego na skarżących obowiązku. Okoliczność bowiem zgodności z przepisami nałożonego obowiązku nie oznacza, że w danej, konkretnej sytuacji faktycznej będzie on możliwy do wykonania. Ponadto zarówno NSA, jaki Sąd I instancji wyraźnie wskazały w wydanych wyrokach, że decyzja wydana na podstawie art. 66 ust. 1 prawa budowlanego powinna uwzględniać możliwość doprowadzenia obiektu do właściwego stanu technicznego poprzez usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w sposób i w zakresie określonym w stosownej ekspertyzie technicznej. Tymczasem sporządzona ekspertyza z dnia [...], wykonana na okoliczność oceny stanu technicznego północnej ściany szczytowej budynku przy ul. [...] dotyczy owego stanu technicznego ściany budynku natomiast nie odnosi się jednoznacznie do kwestii technicznej możliwości wykonania nałożonego obowiązku. Wbrew twierdzeniom WINB, ekspertyza ta w zakresie nałożonego obowiązku całkowitego zamurowania częściowo zamurowanego otworu drzwiowego określa jedynie, że otwór ten należy zamurować na pełną grubość ściany z podbiciem cegieł (pkt 12.11), natomiast nie rozstrzyga kwestii spornej w sprawie, jaką stanowi techniczna wykonalność tego obowiązku w zakresie konsekwentnego zarzutu stron postępowania, iż zamurowanie otworu drzwiowego od wewnątrz wymaga rozbiórki ściany od środka (a więc wykonania innych robót), co może doprowadzić do zawalenia ściany. Również organ II instancji, tak jaki i rzeczoznawca w ww. ekspertyzie nie odniósł się i nie wyjaśnił kwestii wykonalności decyzji w tym kontekście. W dalszym ciągu zatem mamy do czynienia z nie wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy w stopniu umożliwiającym przesądzenie, czy nałożony obowiązek jest możliwy do wykonania z przyczyn technicznych. Stanowi to o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa oraz jest konsekwencją naruszenia przez organy art. 153, art. 170 w zw. z art. 190 ppsa, i w efekcie czyni koniecznych uchylenie rozstrzygnięć organów obu intonacji. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz w zw. z art. 135 ppsa, orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ppsa, zaś o kosztach w oparciu o art. 200 ppsa. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z poczynionych przez Sąd uwag. Zdaniem organów w ponownie przeprowadzonym postępowaniu będzie wyjaśnienie kwestii wykonalności nałożonego obowiązku w kontekście zarzutu skarżących, iż zamurowanie otworu drzwiowego od wewnątrz wymaga rozbiórki ściany od środka, mogącej doprowadzić do zawalenia ściany szczytowej budynku.