II GZ 295/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Gminy B. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 11 kwietnia 2014 r., sygn. akt III SA/Wr 119/14 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi Gminy B. D. na decyzję Zarządu Województwa D. z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z budżetu Unii Europejskiej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we W. Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2014 r., sygn. akt III SA/Wr 119/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny we W., po rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi Gminy B. D. na decyzję Zarządu Województwa D. z dnia [...] grudnia 2013 r., Nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z budżetu Unii Europejskiej, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) odmówił przywrócenia uchybionego terminu. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że zaskarżona decyzja została skarżącej doręczona w dniu 20 grudnia 2013 r. Trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 20 stycznia 2014 r. (poniedziałek). Pismem nadanym w placówce pocztowej w dniu 23 stycznia 2014 r. Gmina wniosła skargę na opisaną wyżej decyzję Zarządu Województwa D. Wraz ze skargą złożyła jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku podano, że skarga została prawidłowo zaadresowana i podpisana przez Burmistrza Gminy w dniu 17 stycznia 2014 r. i następnie przekazana sekretariatowi do wysłania. Natomiast stażysta błędnie wpisał na kopercie adres Zarządu Województwa D. – zamiast W. S. [...], W., wpisał Pl. P. W. [...], W. Błędnie zaadresowana skarga została wysłana jeszcze przed terminem do jej wniesienia – tj. 17 stycznia 2014 r. i następnie zwrócona do Urzędu Miejskiego w B. D. (data wpływu – 23 stycznia 2014 r.), na dowód czego dołączono kopertę, w której nadano skargę. Gmina podkreśliła przy tym, że w skardze prawidłowo oznaczono strony i ich adresy, a pomyłka dotyczyła jedynie adresu wskazanego na kopercie, za co winy nie ponosi. Dodatkowo zauważyła, że pod adresem wpisanym na kopercie mieści się komórka organizacyjna Urzędu Marszałkowskiego Województwa D., tj. Kancelaria Sejmiku, która wchodzi w skład Departamentu Marszałka. Skarga zatem została w terminie doręczona na adres siedziby jednostki organizacyjnej Województwa D. W ocenie Gminy, pod pojęciem "siedziby" organu administracji publicznej należy rozumieć każdy lokal, w którym mieszczą się komórki organizacyjne organu administracji publicznej, w konsekwencji zatem prawidłowe wskazanie siedziby organu następuje poprzez podanie jakiegokolwiek adresu, pod którym znajdują się jednostki organizacyjne aparatu pomocniczego organu administracji publicznej. Odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia skargi Sąd I instancji wskazał na bezsporny w sprawie fakt, że skarga została nadana w dniu 17 stycznia 2014 r. na adres nie stanowiący siedziby Zarządu Województwa D. (Pl. P. W. [...], W.) i następnie – po jej zwrocie do siedziby Urzędu Miejskiego w B. D. – nadana w dniu 23 stycznia 2014 r. na właściwy adres (Zarząd Województwa D., W. S. [...], W.). Zatem skarga została wniesiona po upływie trzydziestodniowego terminu. Sąd nie zgodził się z twierdzeniami skarżącej, że poprzez pojęcie "siedziby" organu administracji publicznej należy rozumieć każdy lokal, w którym mieszczą się komórki organizacyjne jednostki samorządu. Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem tego konkretnego organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 54 § 1 p.p.s.a.). Na kopercie, w której ma być nadana skarga należy podać więc adres siedziby tego organu, którego rozstrzygnięcia dotyczy skarga, a nie jakiegokolwiek lokalu, w którym mieszczą się jednostki organizacyjne organu administracji publicznej. Ponadto Sąd podkreślił, że argumenty Gminy dotyczące błędu popełnionego przez stażystę, który wpisał na kopercie nieprawidłowy adres, nie wskazują na brak winy skarżącej w uchybieniu terminu, ponieważ jej rzeczą jest takie zorganizowanie pracy swojego biura, by do podobnych pomyłek nie dochodziło. Brak sprawdzenia pracy stażysty, czy też nieprawidłowe poinstruowanie go co do sposobu wniesienia skargi, uznać należy za niedołożenie należytej staranności w dbałości o swoje interesy. Gmina B. D. zaskarżyła powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie i uznanie, że skarga została złożona w terminie, ewentualnie o uchylenie tego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca powtórzyła argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wskazując, że skarga została prawidłowo zaadresowana, a pomyłka dotyczyła jedynie adresu na kopercie. Zatem uchybienie to miało charakter techniczny. Dodała też, że zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego administracja Wojewody D., gdy zorientowała się, że koperta zaadresowana na D. Urząd Wojewódzki zawiera korespondencję dla D. Urzędu Marszałkowskiego, powinna zgodnie z art. 65 k.p.a. przekazać ją organowi właściwemu, a nie odsyłać ją do B. D. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie zawarte w nim zarzuty są trafne. Na wstępie należy uznać za słuszny pogląd Sądu I instancji, który przyjął w swoich ustaleniach, że wina pracownika polegająca na niewłaściwym zaadresowaniu koperty zawierającej skargę do sądu nie uzasadnia braku winy skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia tej skargi. Sprawa wymaga jednakże ponownego rozpoznania w kontekście zarzutu, że nieprawidłowe działanie administracji Wojewody Ś. miało wpływ na uchybienie przez Gminę terminu do wniesienia skargi. W związku z powyższym wskazać należy, że stosownie do art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Natomiast organ ten przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia (art. 54 § 2 p.p.s.a.). Ustawa przewiduje więc pośredni tryb wnoszenia skargi do sądu administracyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela prezentowany w doktrynie pogląd, zgodnie z którym w przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do sądu albo do organu administracji publicznej innego niż ten, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, sąd ten lub organ powinien przekazać skargę organowi, o którym mowa w § 1 art. 54 p.p.s.a. O zachowaniu terminu do wniesienia skargi (art. 53 § 1–3 p.p.s.a.) decyduje wówczas data nadania skargi przez sąd lub wspomniany organ (tak: T. Woś (w:) T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi..., 2005, s. 248). Natomiast dla oceny zachowania tego terminu nie można przyjąć daty nadania skargi do sądu lub do organu niewłaściwego w rozumieniu art. 54 § 1 p.p.s.a., gdyż na tym etapie postępowania niedopuszczalne jest zastosowanie trybu przewidzianego w art. 65 k.p.a. (postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 20 października 2004 r., IV SA/Gl 647/04, ONSA WSA 2005, nr 6, poz. 116, postanowienie NSA z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 24/13, baza orzeczeń: orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy podkreślić, że w sytuacji, gdy skargę nadano do organu niewłaściwego, to o zachowaniu terminu do jej wniesienia decyduje data nadania tej skargi przez ten niewłaściwy organ na adres właściwego organu. W rozpoznawanej sprawie Gmina B. D. zaskarżoną decyzję Zarządu Województwa D. otrzymała w dniu 20 grudnia 2013 r. Decyzja ta zwierała stosowne pouczenie, że skargę na ten akt wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. za pośrednictwem Zarządu Województwa D. pełniącego funkcję Instytucji Zarządzającej RPO WD, w terminie 30 dni od daty jej otrzymania. Trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upływał zatem w dniu 20 stycznia 2014 r. Dokładny adres Zarządu został wskazany na pierwszej stronie tej decyzji, tj.: W. J. S. [...], [...]-[...] W. Skarga ta została sporządzona i podpisana oraz nadana w Urzędzie Pocztowym w dniu 17 stycznia 2014 r., a także zawierała właściwe dane adresowe organu, do którego miała być doręczona. Natomiast na kopercie zawierającej tę skargę prawidłowo opisano adresata lecz umieszczono niewłaściwy adres Zarządu Województwa D., czyli: pl. P. W., [...]-[...] W. Z adnotacji na tej kopercie wynika, że zwrotu całej przesyłki (koperty i skargi) dokonano do Urzędu Miejskiego w B. D. Bezspornym jest, że skarga ta wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia została ponownie nadana na właściwy adres w dniu 23 stycznia 2014 r., a więc po terminie. Nie wynika natomiast z adnotacji na kopercie, w której przesłano skargę i którą następnie zwrócono do Gminy jako nadawcy (k. 47 akt sądowych), w jakim konkretnie dniu dokonano tego zwrotu. Okoliczność ta może mieć bowiem istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia o zasadności wniosku skarżącej. Jak już wyżej wskazano organ, do którego jako niewłaściwego wpłynęła skarga, powinien ją przekazać organowi właściwemu, o którym mowa w art. 54 § 1 p.p.s.a. Na pewno narusza zasady dobrej administracji zwrot skargi do nadawcy, jeżeli okoliczności zawarte w korespondencji w sposób oczywisty pozwalają ustalić organ właściwy, do którego była ona adresowana. Nie można bowiem wykluczyć, że przy takim prawidłowym działaniu tegoż organu mógł zostać zachowany termin do wniesienia skargi. Zatem istotne jest ustalenie, kiedy organ, na adres którego pierwotnie (błędnie) została zaadresowana skarga, dokonał jej zwrotu do nadawcy, zamiast w tym dniu przesłać ją do organu właściwego. Poczynienie powyższych ustaleń umożliwiłoby ocenę, czy wskazywane okoliczności uzasadniają uwzględnienie wniosku. Z uregulowań zawartych w art. 86 § 1 i 87 § 1 p.p.s.a. wynika, że podstawową, jak i konieczną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy po stronie podmiotu dokonującego określonej czynności procesowej, jednakże ustawa procesowa regulująca procedurę sądowoadministracyjną nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została więc pozostawiona uznaniu Sądu i daje mu to możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 lipca 1999 r., sygn. akt I PKN 273/99, OSNAP 2000, w. 20, poz. 757). W powyższym zakresie sprawa wymaga ponownego rozpoznania. Z związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.