VII SA/Wa 2554/13

WyrokWSA w Warszawie2014-04-14

Skład orzekający: Jolanta Augustyniak - Pęczkowska, Bogusław Cieśla, Elżbieta Zielińska – Śpiewak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., jeśli ustalenie braku legitymacji procesowej strony wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., jeśli ustalenie braku legitymacji procesowej strony wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania powinna być stosowana jedynie w sytuacjach oczywistych, nie wymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów. W innych przypadkach, w tym gdy ustalenie interesu prawnego wymaga czynności dowodowych, należy wszcząć postępowanie, a ewentualne ustalenie braku podstaw do stwierdzenia nieważności może skutkować umorzeniem postępowania na podstawie art. 105 K.p.a.
Stan faktyczny
Skarżący złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na przebudowie i rozbudowie linii kolejowej. Wnioskodawcy podnosili, że zaprojektowane rondo i droga dojazdowa uniemożliwiają prowadzenie działalności gospodarczej na ich nieruchomościach ze względu na brak możliwości dojazdu pojazdów ciężarowych. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że wnioskodawcy nie posiadają interesu prawnego, a jedynie faktyczny, oraz że ich nieruchomości nie znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji. Skarga została złożona do WSA w Warszawie.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, oraz zasądził od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska, , Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Zielińska – Śpiewak, Protokolant st. ref. Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] i W. C. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2013 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] lipca 2013r., II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] i W. C. kwotę 640 zł (sześćset czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sygnatura akt VII SA/Wa 2554/13 UZASADNIENIE Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. znak: [...] na podstawie art. 61 a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), po rozpatrzeniu wniosku [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] oraz W. C., o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. Nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej [...] S.A. z siedzibą w [...] pozwolenia na budowę dla inwestycji, pod nazwą przebudowa i rozbudowa linii kolejowej [...], odcinek [...] -[...], Etap I w Polsce, [...]. Obiekt Nr [...]: Budowa wiaduktu kolejowego w km 306,386 linii kolejowej nr [...] relacji [...] osobowa - [...] w miejscowości [...] - drogi dojazdowe, odmówił wszczęcia postępowania w ww. sprawie. W uzasadnieniu wskazał, że w rozpatrywanej sprawie wnioskodawcy kwestionują parametry techniczne zaprojektowanego ronda oraz łączącą się z nim drogę dojazdową. Zaplanowane ww. obiekty, w ocenie wnioskodawców nie pozwalają na swobodny manewr pojazdów ciężarowych o długości 16 m oraz tym bardziej pojazdów ponadnormatywnych. Powyższe tym samym nie zapewnia dostępu do drogi publicznej, uniemożliwiając jednocześnie prowadzenie działalności gospodarczej na działkach nr ew. [...] i [...],[...] położonych w miejscowości [...]. Do wniosku załączono ekspertyzę zawierającą kilka symulacji poruszania się pojazdu ciężarowego jadącego ul. [...], zaprojektowanym rondem i drogą dojazdową, w której stwierdzono, że zaplanowana geometria ronda nie zapewnia wymaganych parametrów przejezdności przyjętych dla pojazdów miarodajnych w kierunku działki ul. [...], przy czym zapewniona jest przejezdność dla pojazdów wyjeżdżających z działki ul. [...]. Zgodnie z wnioskami ww. ekspertyzy geometria wjazdu na teren działki [...] nie zapewnia także przejezdności dla pojazdów wyjeżdżających. [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] jest właścicielem działek nr ew. [...],[...],[...] i [...], położonych w miejscowości [...]. Natomiast działka nr ew. [...] stanowi współwłasność W. C.. Z projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. wynika, że średnica zewnętrzna ronda na przebudowywanym odcinku ul. [...] wynosi ponad 25 m, zaś szerokość jezdni na zaplanowanej drodze dojazdowej łączącej ją z ul. [...], wynosi minimum 4 m. Droga dojazdowa została połączona z działką nr ew. [...] (droga), do której bezpośredni dostęp posiada działka nr ew. [...]. Działka nr ew. [...] jest usytuowana bezpośrednio przy drodze (działki nr ew. [...] i [...]). Ponadto droga dojazdowa została wyposażona w mijanki o szerokości ponad 5 m. Organ wskazał też, że zgodnie z przepisem § 75 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999r. Nr 43, poz. 430, ze zm.), dla dróg klasy Z - drogi powiatowe przewidziano zastosowanie ronda typu małe, o średnicy wyspy wewnętrznej minimum 10 m oraz średnicy zewnętrznej ronda minimum 26 m. Szerokość pasa ruchu w przypadku drogi dojazdowej (klasa D) w terenie zabudowanym na drodze jednopasowej, jeżeli szerokość utwardzonej części korony jest nie mniejsza niż 5 m, a mijanki umożliwiają wymijanie pojazdów, powinna wynosić 3.5 - 3 m (§ 15 ust. 1 ww. rozporządzenia). W związku z powyższym organ stwierdził, że rondo na ul. [...] oraz droga dojazdowa do działek [...] i [...] (poprzez działkę nr ew. [...] - droga), spełniają wymogi określone w ww. rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie, mając na uwadze, że przedmiotem inwestycji jest przebudowa przejazdu kolejowego na skrzyżowaniu z drogą powiatową. Analiza projektu budowlanego wykazała również, że zjazd na działkę nr ew. [...] spełnia wymogi przewidziane dla zjazdu publicznego, określone w przepisie § 78 ww. rozporządzenia, co do szerokości oraz promienia łuków kołowych na przecięciu krawędzi nawierzchni zjazdu z drogą dojazdową. Organ stwierdził, że nieruchomości, których właścicielami są wnioskodawcy, nie znajdują się w obszarze oddziaływania kwestionowanej inwestycji. Parametry techniczne zaprojektowanego ronda oraz drogi dojazdowej w ocenie GINB nie powodują również ograniczenia sposobu ich zagospodarowania oraz ograniczenia dostępu do drogi publicznej - ul. [...]. Tym samym wnioskodawcom nie przysługuje przymiot strony w omawianej sprawie. Natomiast okoliczności na które powołują się wnioskodawcy dotyczą komfortu korzystania z przedmiotowego obiektu, co jest równoznaczne z posiadaniem interesu faktycznego nie zaś interesu prawnego. Przedstawionego powyżej stanu faktycznego w ocenie GINB nie można także utożsamiać z brakiem dostępu do drogi publicznej w myśl art.5 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010r. Nr 243, poz. 1623, ze zm.). Z tych względów organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] oraz W. C. wystąpili z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a., utrzymał w mocy ww. zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, że planowana inwestycja polega na przebudowie istniejącego przejazdu kolejowego w poziomie szyn, leżącego w ciągu drogi powiatowej (ul. [...]) w miejscowości [...]. Projekt budowlany przewiduje przebudowę układu drogowego, którą objęto odcinek o długości 380 m. Projektowana przebudowa obejmuje także rondo o średnicy 26 m. Na poziomie terenu zaprojektowano drogi dojazdowe, umożliwiające dojazd do istniejących posesji i jednostek prowadzących działalność gospodarczą wraz z jednostronnym chodnikiem o szerokości 1,5 m od strony zabudowań. Po stronie południowej zaprojektowano ciąg pieszo - jezdny o szerokości jezdni 4 m z mijankami na początku i na końcu odcinka. Z projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., wynika, że zaplanowano połączenie ul. [...] od ronda drogą dojazdową (działka nr ew. [...]) znajdującą się po południowej stronie ul. [...] z działką drogową nr ew. [...], do której przylegają bezpośrednio działki nr ew. [...],[...] i [...]. Natomiast działki nr ew. [...] i [...] przylegają do działki [...] (drogowej). W ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego nieruchomości, których właścicielami są wnioskodawcy, nie znajdują się w obszarze oddziaływania kwestionowanej inwestycji. W szczególności, w ocenie GINB parametry techniczne zaprojektowanego ronda oraz drogi dojazdowej nie powodują ograniczenia sposobu zagospodarowania działek skarżących, ani ograniczenia dostępu do drogi publicznej - ul. [...]. Organ ponownie powołał się na przepisy rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie i stwierdził, że rondo zaplanowane na ul. [...] oraz droga dojazdowa do działek wnioskodawców, spełniają wymogi określone w ww. rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie. Analiza projektu budowlanego wykazała również, że zjazd na działkę nr ew. [...], spełnia wymogi przewidziane dla zjazdu publicznego, określone w przepisie § 78 ww. rozporządzenia, co do szerokości oraz promienia łuków kołowych na przecięciu krawędzi nawierzchni zjazdu z drogą dojazdową. Organ powtórzył, że okoliczności na które powołują się wnioskodawcy dotyczą komfortu korzystania z przedmiotowego obiektu, co jest równoznaczne z posiadaniem interesu faktycznego nie zaś interesu prawnego. Dodał, że z przepisów rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 22 czerwca 2012 r. (Dz. U. z 2012r., poz.764) w sprawie zezwoleń na przejazd pojazdów nienormatywnych, wynika, że pojazdy tego typu nie poruszają się po drogach publicznych bez specjalnego zezwolenia. Przepis § 10 ww. rozporządzenia stanowi, że warunkiem wyznaczenia trasy przejazdu pojazdu nienormatywnego jest stan techniczny drogi oraz wymagania, które są w nim określone. Pojazdy te nie poruszają się więc po dowolnych trasach wchodzących w skład sieci dróg publicznych. W związku z powyższym utrzymał w mocy własne postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2013 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] oraz W. C. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...] w [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucili: 1. naruszenie art. 61a K.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) oraz art. 7 i 77 K.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w przedmiocie wyjaśnienia kwestii posiadania przez wnioskodawców legitymacji procesowej do udziału w postępowaniu, a następnie odmowy wszczęcia postępowania, 2. naruszenie art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 tej ustawy, poprzez przyjęcie, że wnioskodawcy nie posiadają interesu prawnego w domaganiu się stwierdzenia nieważności decyzji udzielającej pozwolenia na budowę inwestycji, której realizacja w sposób istotny ogranicza dostęp do nieruchomości wnioskodawców i możliwość prowadzenia przez nich, zgodnej z prawem działalności gospodarczej, Wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu, zarówno zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego zostało wydane z naruszeniem prawa, tj. 61a § 1 K.p.a. Przypomnieć należy, że zaskarżonym postanowieniem Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy własne postanowienie, mocą którego na podstawie art. 61a K.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2011 r zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej [...] S.A. z siedzibą w [...] pozwolenia na budowę dla wskazanej na wstępie inwestycji. Ww. inwestycja obejmuje swoim zasięgiem również przebudowę dróg dojazdowych do budowanego wiaduktu kolejowego linii kolejowej nr [...] relacji [...] osobowa - [...] w miejscowości [...]. Zgodnie z art. 61a § 1 K.p.a., który legł u podstaw wydania postanowienia pierwszoinstancyjnego, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 K.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego w oparciu o art. 61a § 1 K.p.a. jest zatem możliwe przy zaistnieniu przeszkód o charakterze podmiotowym lub przedmiotowym. Z treści cytowanego przepisu wynika obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Wstępna analiza wniosku jest prowadzona poza trybem postępowania administracyjnego, nie może zatem zmierzać do głębszej analizy sprawy. Samo złożenie żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie powoduje automatycznie skutku jego wszczęcia. Na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ administracji przeprowadza badanie pod kątem istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących jego dopuszczalność. Jak wyżej zaznaczono orzeczenie o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności można wydać z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych tj. np. gdy żądanie stwierdzenia nieważności dotyczy decyzji, która jeszcze nie została wydana, która została w określonym trybie wyeliminowana z obrotu prawnego, jak również, gdy podmiot żądający wszczęcia nie ma legitymacji strony. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności rozpoczęte na żądanie strony składa się z dwóch etapów. Pierwszy dotyczy kwestii wszczęcia tego postępowania, drugi zaś – postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. W pierwszej fazie badane są jedynie kwestie formalne, jak m.in. legitymacja danego podmiotu do wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania, czy wskazanie przez ten podmiot przesłanki określonej w art. 156 § 1 K.p.a. Na tle doktryny oraz orzecznictwa sądowoadministracyjnego ukształtował się pogląd co do zakresu i możliwości zastosowania art. 61a § 1 K.p.a., zgodnie z którym utrwalone jest stanowisko, że żądanie osoby nie wszczyna postępowania administracyjnego tylko wówczas, gdy żądanie wszczęcia zostało zgłoszone przez podmiot oczywiście nieuprawniony, tzn. z podania w sposób oczywisty wynika, że wnoszący składa je nie w swojej sprawie. W zakresie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania aktualne pozostaje orzecznictwo dotyczące art. 157 § 3 K.p.a., który zastąpiony został właśnie art. 61a § 1 K.p.a. W tym kontekście na szczególną uwagę zasługuje wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 147/10, w którym wyrażono jednoznacznie pogląd, że wyjaśnienie okoliczności, czy wnioskujący o stwierdzenie nieważności decyzji ma interes prawny w sprawie i czy jest stroną, powinno mieć miejsce w postępowaniu administracyjnym. NSA zaznaczył, że odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 157 § 3 K.p.a. można w zasadzie tylko w takim przypadku, kiedy oczywistym jest, że osoba wnioskująca o stwierdzenie nieważności decyzji nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu. W konsekwencji przyjmuje się, że gdy ustalenie interesu prawnego wymaga podjęcia czynności ustalenia, czynności te mogą być podjęte wyłącznie w toku postępowania, a w razie negatywnego wyniku są podstawą do zakończenia postępowania decyzją umarzającą postępowanie w sprawie. W ocenie Sądu, ze względu na ochronę praw procesowych podmiotu występującego z określonym żądaniem, konieczne jest przyjęcie wykładni, zgodnie z którą zastosowanie instytucji określonej w art. 61a § 1 K.p.a. powinno być ograniczone co do zasady do sytuacji, w której brak możliwości wszczęcia postępowania z przyczyny podmiotowej lub przedmiotowej jest oczywisty i nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Przyjęcie odmiennej interpretacji prowadziłoby do sytuacji, w której organ w każdym, najbardziej skomplikowanym przypadku musiałby odmówić wszczęcia postępowania ze względu na brak legitymacji, bez możliwości wykorzystania reguł dowodowych z K.p.a., lub też prowadziłoby do braku logiki w działaniu organu, który przeprowadzałby postępowanie dowodowe i wyjaśniające w oparciu o art. 7 i 77 § 1 K.p.a. jednocześnie odmawiając jego wszczęcia w oparciu o art. 61a § 1 K.p.a. Odmowa wszczęcia postępowania z przyczyny podmiotowej na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. może mieć miejsce zatem jedynie w sytuacjach oczywistych, nie wymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów. Tylko wówczas, tj. w takim przypadku, kiedy oczywistym jest, że osoba wnioskująca o wszczęcie postępowania nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu, prawidłowym jest zastosowanie ww. regulacji prawnej. W innych przypadkach postępowanie na żądanie strony wszczyna się zgodnie z art. 61 § 3 K.p.a., a to dopiero stwarza możliwości do szczegółowego badania interesu prawnego wnioskodawcy. Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W tej sytuacji należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 K.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym. W tym miejscu należy poczynić kilka uwag dotyczących interesu prawnego. Zgodnie z art. 28 K.p.a. stroną jest każdy kto ma interes prawny. Tak więc osoba, która składała wniosek o stwierdzenie nieważności musi wykazać swój interes prawny w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza ustalenie powszechnie obowiązującego przepisu prawa - najczęściej materialnego na podstawie, którego formułuje się żądania i obowiązki. Tylko zatem taki przepis prawa stanowiąc podstawę interesu prawnego, stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową w postępowaniu administracyjnym. O tym, czy podmiot ten ma interes prawny nie może decydować jedynie sama wola tego podmiotu z różnych przyczyn zainteresowanego prowadzeniem tegoż postępowania. Interes prawny nie jest tożsamy z interesem faktycznym, który oznacza, iż określony podmiot jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz to "zainteresowanie" nie znajduje oparcia w przepisach prawa powszechnie obowiązującego, które stanowiłoby podstawę żądania stosownych czynności organu administracji. Sprawa stwierdzenia nieważności decyzji jest nową sprawą administracyjną, a organ powinien ustalić interes prawny strony w oparciu o obowiązujący stan prawny w dacie złożenia wniosku, nie tylko w oparciu o art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego ale również w oparciu o inne przepisy prawa materialnego przy odesłaniu do ogólnej zasady z art. 28 K.p.a. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest nowym postępowaniem administracyjnym, odrębnym od postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę, choć niewątpliwie najistotniejszą rolę przy ustalaniu interesu prawnego wnioskodawcy powinny w tym zakresie odegrać właśnie przepisy Prawa budowlanego. Stroną w postępowaniu nadzwyczajnym jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego kwestionowaną decyzją ale każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności tej decyzji. Przede wszystkim interes prawny wynika również z ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich, o której mowa w art. 5 Prawa budowlanego, gdy wiąże się to jednocześnie z naruszeniem określonej normy prawa materialnego indywidualizującej ten interes. W ocenie Sądu, nie było w kontrolowanej sprawie oczywiste, że wnioskujący o stwierdzenie nieważności nie mają przymiotu strony, co przecież nie wymagałoby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, a takie było przeprowadzone o czym świadczy uzasadnienie zaskarżonego i poprzedzającego je postanowienia, które zawierają obszerną analizę stanu faktycznego związanego z interesem skarżących jaki i stanu prawnego. Organ dokonał analizy zatem sprawy, po czym orzekł o odmowie wszczęcia postępowania. Sąd orzekając w niniejszej sprawie uznał, iż oba rozstrzygnięcia organu są wadliwe, naruszające art. 61a § 1 K.p.a. W okolicznościach sprawy nie było bowiem podstaw do zastosowania wskazanego przepisu. Analiza okoliczności interesu prawnego skarżących w zakresie w jakim dokonał tego organ, mogła mieć miejsce tylko w postępowaniu administracyjnym, a nie poza nim. W. C. jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą na działce nr [...] w [...]. Spółka [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] jest właścicielką, działek nr ew. [...],[...], [...] i [...], położonych w miejscowości [...]. W bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości, na których wnioskodawcy prowadzą działalność gospodarczą realizowana jest ww. inwestycja Wnioskodawcy zarzucili, że obecny sposób prowadzenia inwestycji skutkować będzie uniemożliwieniem prowadzenia działalności gospodarczej na działkach nr [...] oraz [...] w [...]. Jak wynika z załączonej do wniosku ekspertyzy planowane obecnie rozwiązania projektowe dojazdu do działek nr [...] oraz [...] uniemożliwia korzystanie z przedmiotowych nieruchomości zgodnie z ich przeznaczeniem (działalność gospodarcza uciążliwa). W przypadku zrealizowania inwestycji zgodnie z obecnym zamysłem do przedmiotowych nieruchomości nie będą mogły dotrzeć nie tylko pojazdy ponadnonriatywne ale nawet zwykłe pojazdy ciężarowe o długości 16 m. Organ stwierdził, że nieruchomości, których właścicielami są wnioskodawcy, nie znajdują się w obszarze oddziaływania kwestionowanej inwestycji. Parametry techniczne zaprojektowanego ronda oraz drogi dojazdowej w ocenie GINB nie powodują również ograniczenia sposobu ich zagospodarowania oraz ograniczenia dostępu do drogi publicznej - ul. [...]. Natomiast okoliczności na które powołują się wnioskodawcy dotyczą komfortu korzystania z przedmiotowego obiektu, co jest równoznaczne z posiadaniem interesu faktycznego nie zaś interesu prawnego. Argumentacja użyta w postanowieniach wskazuje, że organ dokonał nie tylko podstawowej analizy wniosku, ale przeprowadził analizę sprawy znacznie wykraczającą poza ramy określone w art. 61a K.p.a. Skarżący wywodzili, że prowadzą na swoich działkach działalność gospodarczą. Do prowadzenia tej działalności konieczny jest dostęp dużych pojazdów samochodowych typu ciężarowego (ciągniki siodłowe, samochody ciężarowe z przyczepami) o długości przekraczającej 16 m. Z przedstawionej do wniosku analizy, którą rozważeniu poddał organ wynika, że przy obecnym rozwiązaniu będzie niemożliwe docieranie tego typu pojazdów do działek skarżących. Zdaniem Sądu nie było zatem oczywistym, że skarżący nie posiadają przymiotu strony. Uniemożliwienie prowadzenia działalności gospodarczej we właściwy sposób poprzez brak należytego dla niej dostępu do drogi publicznej powoduje, że nie można wykluczyć, iż działki skarżących znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji. W celu jednoznacznego ustalenia tej kwestii konieczne będzie przeprowadzenie przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego postępowania wyjaśniającego przy uwzględnieniu posiadanej dokumentacji w konfrontacji z argumentami skarżących. Konieczne będzie wszczęcie postępowania i zawiadomienie o tym fakcie stron przy zachowaniu wymogów z art. 10 K.p.a., natomiast ewentualne ustalenie braku wpływu na działki skarżących powinno skutkować umorzeniem postępowania w oparciu o art. 105 K.p.a. Uchylenie przez Sąd zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji ma w tym przypadku charakter wyłącznie procesowy, a Sąd w żadnym stopniu nie przesądził o legitymacji skarżących. Z tych też przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 ww. ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło