II SA/Ke 225/14
WyrokWSA w Kielcach2014-04-15
Skład orzekający: Teresa Kobylecka, Jacek Kuza, Dorota Pędziwilk-Moskal
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przepis art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami, który stanowi, że prawo jazdy kategorii B nie może być wydane osobie ubiegającej się o nie w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii A, ma zastosowanie do osoby, która już posiada uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, które zostały jej przywrócone po upływie okresu zakazu?Ratio decidendi
Przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami nie mają zastosowania do osób, które już posiadają uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, nawet jeśli wobec nich orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujący uprawnienia kategorii A. Organy administracji nie mogą rozszerzać zakresu zakazu orzeczonego przez sąd karny na uprawnienia, które nie zostały cofnięte lub nie są objęte zakazem, wkraczając tym samym w kompetencje sądu karnego.Stan faktyczny
Skarżący R. D. posiadał zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 1 roku, który upłynął. Starosta decyzją przywrócił mu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B. Następnie jednak Starosta odmówił wydania prawa jazdy kategorii B, powołując się na art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami, który zakazuje wydawania prawa jazdy kategorii B osobie ubiegającej się o nie w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii A. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty. Stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz R. D. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi R. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz R. D. kwotę 1220,88 (jeden tysiąc dwieście dwadzieścia 88/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia [...] orzekającą o odmowie wydania R. D. prawa jazdy kategorii B.
W uzasadnieniu podniesiono, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] sygn. akt [...] orzeczono wobec R. D. zakaz prowadzenia w ruchu lądowym wszelkiego rodzaju motocykli, do prowadzenia których upoważnia prawo jazdy kategorii "A" i "A1" na okres 10 lat oraz zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 1 roku. Ponieważ R. D. zwrócił dokument prawa jazdy w dniu 27.09.2012r. okres pozbawienia prawa jazdy kat. A i A1, liczony od tego dnia został określony jako od 27.09.2012r. do 27.09.2022r. Natomiast zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych obowiązywał stronę w okresie od 27.09.2012r. do 27.09.2013r. Na podstawie tego wyroku Starosta decyzją z dnia [...] cofnął R. D. uprawnienia w obowiązującym zakresie i okresie zakazu orzeczonego przez sąd. W dniu 30.09.2013r. R. D. złożył w organie pierwszej instancji wniosek o wydanie wtórnika prawa jazdy, ze względu na zmianę danych z kat. A, B na kat. B. Decyzją z dnia [...] Starosta przywrócił R. D. uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie kat. B wskazując, że upłynął okres zakazu wskazany przez Sąd Rejonowy w wyroku z dnia [...]
Zaskarżoną zaś decyzją Starosta odmówił R. D.
wydania prawa jazdy kategorii B.
W tak ustalonym stanie faktycznym SKO przytoczyło treść przepisu art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30 poz. 151 ze zm.), który określa osoby, którym nie może być wydane prawo jazdy. Organ zwrócił w szczególności uwagę na treść art. 12 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, zgodnie z którym przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii: B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A. W konsekwencji zdaniem organu, jeżeli osoba w stosunku, do której orzeczono zakaz prowadzenia pojazdu mechanicznego obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii A, zwróci się o wydanie prawa jazdy kategorii B, to organ związany treścią art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy obowiązany będzie wydać rozstrzygnięcie o odmowie wydania prawa jazdy kategorii B. Przy takiej wykładni nie budzi wątpliwości SKO, że skoro wobec R. D. Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia [...] sygn. akt [...], orzekł zakaz prowadzenia w ruchu lądowym wszelkiego rodzaju motocykli, do prowadzenia których upoważnia prawo jazdy kategorii "A" i "A1" na okres 10 lat, to organ pierwszej instancji nie mógł wydać względem strony innego rozstrzygnięcia niż odmowa wydania prawa jazdy kategorii B. Prawomocne orzeczenie sądu spowodowało bowiem, że wnioskodawcy nie można wydać prawa jazdy kategorii A, a także tej kategorii o którą się ubiegał czyli kategorii B. Zakaz wydawania prawa jazdy tych kategorii obowiązuje wobec strony od chwili uprawomocnienia się orzeczenia Sądu przez okres dziesięciu lat. W istocie z wyroku Sądu Rejonowego wynika bowiem dla strony bezpośredni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A, a pośrednio poprzez treść przepisu art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy, także zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B. Decyzja Starosty jedynie konkretyzuje swą treścią obowiązujące wobec strony zakazy. Dlatego brak jest w ocenie Kolegium obecnie możliwości wydania zainteresowanemu prawa jazdy kat. B (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 02.07.2013r. sygn. akt III SA/Po 834/13, wyrok WSA w Kielcach z dnia 27.11.2013r. sygn. akt II SA/Ke 892/13).
Na powyższą decyzję skargę wniósł R. D. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Zarzucił organom naruszenie przepisów postępowania poprzez:
a) złamanie zasady praworządności i wydanie decyzji wbrew jego słusznemu interesowi w sposób podważający zaufanie skarżącego do władzy publicznej, gdyż pomimo posiadania przez niego uprawnienia do prowadzenia pojazdów kategorii B, które zostało skarżącemu przywrócone prawomocną decyzją Starosty z dnia [...], organ uniemożliwia mu korzystanie z tego uprawnienia – bez narażania się na odpowiedzialność wynikającą z art. 95 kodeksu wykroczeń - poprzez odmowę wydania prawa jazdy tej kategorii, będącego jedynie dokumentem poświadczającym posiadanie przez skarżącego uprawnień do kierowania pojazdami kat. B,
b) złamanie zasady legalizmu i wydanie decyzji wyłącznie w oparciu o rozszerzającą wykładnię przepisu art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami z całkowitym pominięciem pozostałych przepisów tej ustawy, tj. art. 104 w zw. z art. 103 ust. 3 oraz z pominięciem norm prawnokarnych odnoszących się do tego zagadnienia, tj. art. 42 kk, w sposób godzący w podstawowe zasady prawa karnego wynikające z Konstytucji RP oraz deklaracji Praw Człowieka i Obywatela, a także w sposób wkraczający w sferę zastrzeżoną wyłącznie do kompetencji orzeczniczej sądów powszechnych, której skutkiem jest dla skarżącego dodatkowa dotkliwa sankcja w postaci odmowy wydania dokumentu potwierdzającego posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B,
c) nierozpatrzenie przez organ administracji wszystkich zarzutów sformułowanych w odwołaniu i ograniczenie się w uzasadnieniu decyzji wyłącznie do przytoczenia uzasadnienia decyzji wydanej przez organ I instancji, przytoczenia zarzutów odwołania (bez jakiegokolwiek merytorycznego ustosunkowania się do nich) oraz przytoczenie trzech innych wyroków Wojewódzkich Sądów Administracyjnych, które nie są źródłem prawa i nie mogą stanowić podstawy prawnej działań organów administracji, a które w ocenie Organu mają świadczyć o zasadności jego rozstrzygnięcia.
Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 6 ust. 1 pkt. 6 ustawy o kierujących pojazdami poprzez jego niezastosowanie skutkujące utrzymaniem w mocy decyzji Organu I instancji odmawiającej Skarżącemu wydania prawa jazdy potwierdzającego posiadanie uprawnień do kierowania pojazdami kat. B, w sytuacji gdy posiadanie tych uprawnień przez Skarżącego jest bezsporne (wynika z prawomocnej decyzji Starosty z dnia [...];
b) art. 12 ust. 1 pkt. 2 oraz ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących
pojazdami poprzez jego zastosowanie, podczas gdy wykładnia logiczna,
systemowa, celowościowa i funkcjonalna ww. przepisu prowadzi do wniosku, że
nie ma on zastosowania w zaistniałym stanie faktycznym sprawy, tj. wobec
osoby posiadającej już uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii B (takiej
jak skarżący), lecz do osób, które ubiegają się po raz pierwszy o przyznanie
takich uprawnień. Wykładnia zastosowanych przepisów ustawy o kierujących
pojazdami została dokonana przez organ w sposób rozszerzający wbrew celowi i funkcji przedmiotowej instytucji oraz intencjom ustawodawcy. Ratio legis ww. przepisu jest zapobieganie temu, by skazani, wobec których orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów określonych kategorii, np. A, nie uzyskiwali nowych uprawnień pozwalających im na poruszanie się pojazdami mechanicznymi, omijając w ten sposób część konsekwencji związanych z orzeczeniem wobec nich tego środka karnego. Odmowa wydania Stronie prawa jazdy kategorii B, w sytuacji, gdy ten sam organ decyzją wydaną trzy tygodnie wcześniej przywrócił Stronie uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B (wobec upływu terminu obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów kat. B orzeczonego prawomocnym wyrokiem Sądu karnego), prowadzi zatem do rażąco krzywdzącej dla Strony sytuacji, gdyż wbrew orzeczeniu Sądu karnego pozbawia Stronę możliwości prowadzenia pojazdów tej kategorii i w sposób nieuprawniony faktycznie wydłuża do 10 lat okres obowiązywania zakazu prowadzenia
pojazdów kat. B orzeczony wyrokiem sądu karnego na okres 1 roku, ingerując tym samym w sposób nieuprawniony w treść prawomocnego orzeczenia sądu karnego oraz w swobodę orzekania (i wyłączną kompetencję) Sądu karnego;
c) art. 104 w zw. z art. 103 ust. 3 ustawy o kierujących
pojazdami poprzez ich niezastosowanie przy dokonywaniu wykładni przepisu
art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 ustawy o kierujących
pojazdami, co doprowadziło organ do błędnego uznania, że strona, której
przywrócono uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B w związku z ustaniem
przyczyn, które spowodowały cofnięcie tych uprawnień, w celu korzystania ze swoich uprawnień musi spełniać dodatkowe przesłanki (w tym przypadku przewidziane w art. 12 ustawy o kierujących pojazdami), podczas gdy zgodnie z ww. przepisami osoba ubiegająca się po upływie okresu obowiązywania zakazu o uzyskanie dokumentu prawa jazdy poświadczającego posiadane przez nią uprawnienie nie musi spełniać żadnych dodatkowych wymogów, w tym w szczególności wymogów dotyczących wydania prawa jazdy stawianych osobom po raz pierwszy ubiegającym się o uprawnienie do kierowania
pojazdami, a więc do osoby takiej nie ma zastosowania regulacja przepisu art. 12 ww. ustawy;
d) art. 20 ustawy o kierujących pojazdami w zw. z § 13 pkt. 2 lit. a)
rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z
dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających
uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2012 r., poz. 1005) poprzez jego
niezastosowanie i wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję w przedmiocie
odmowy wydania skarżącemu prawa jazdy kat. B pomimo upływu okresu orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów kat. B, a zatem po ustaniu przyczyn cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami kat. B, podczas gdy w związku z upływem okresu obowiązywania zakazu i przywróceniem skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kat. B, organ zobligowany był (bez jakiejkolwiek swobody decyzyjnej w tym zakresie) wydać skarżącemu dokument prawa jazdy potwierdzający posiadanie uprawnień do kierowania pojazdami kat. B;
e) art. 182 § 2 kodeksu karnego wykonawczego poprzez jego niezastosowanie skutkujące utrzymaniem w mocy decyzji odmawiającej wydania skarżącemu prawa jazdy kat. B po upływie terminu obowiązywania zakazu przewidzianego wyrokiem sądu karnego, podczas gdy zgodnie z ww. przepisem organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu, a contrario z ww. przepisu wprost wynika obowiązek organu do przywrócenia uprawnień i wydania dokumentu
poświadczającego ich posiadanie po upływie okresu obowiązywania zakazu
orzeczonego wyrokiem sądu karnego.
W uzasadnieniu tych zarzutów autor skargi zauważył, że na skutek wydania przez organ I instancji w dniu 10 października 2013 r. decyzji przywracającej skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B oraz w dniu [...]zaskarżonej decyzji w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy kat. B, skarżący został postawiony w sytuacji, w której posiada wprawdzie uprawnienia do prowadzenia pojazdów kat. B, ale nie może z nich korzystać bez narażenia na odpowiedzialność z art. 95 kodeksu wykroczeń, zgodnie z którym kto prowadzi na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub w strefie ruchu pojazd, nie mając przy sobie wymaganych dokumentów, podlega karze grzywny albo karze nagany. Organ II instancji rozpatrując odwołanie w żaden sposób nie odniósł się do powyższej kwestii, choć skarżący powołał się na nią w odwołaniu.
Skarżący zauważył ponadto, że ustawodawca odróżnia wymagania określone w stosunku do osób ubiegających się o prawo jazdy po raz pierwszy, od uprawnień osób, które takie uprawnienia już posiadają. Z art. 104 wprost wynika, że wymogi określone dla osób po raz pierwszy ubiegających się o uprawnienie do kierowania pojazdami nie mają zastosowania do osób, którym uprawnienia do kierowania pojazdami zostały cofnięte w związku z orzeczeniem zakazu prowadzenia przez sąd karny. Art. 12 ust. 1 i 2 ustawy o kierujących pojazdami nie odnosi się więc do osób już posiadających uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii B, tj. takich jak skarżący. Słuszność takiego poglądu potwierdza treść rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, gdzie odwołanie do przesłanek, o których mowa w art. 12 ustawy o kierujących pojazdami występuje w rozdziale 2 zatytułowanym: Osoba ubiegająca się o uprawnienia do kierowania pojazdami, podczas gdy skarżący takie uprawnienia już posiada.
Autor skargi zauważył również, że art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami nie wypowiada się co do kwestii uprawnień do kierowania pojazdami, a jedynie o możliwości wydania prawa jazdy, które zgodnie z art. 6 tej ustawy jedynie stwierdza posiadanie uprawnienia do prowadzenia pojazdów określonych kategorii. Samo pozbawienie zainteresowanej osoby możliwości uzyskania urzędowego poświadczenia posiadania określonych uprawnień jest regulacją wtórną i w sytuacji, gdy żaden przepis prawa materialnego nie przewiduje pozbawienia tej osoby nabytego przez nią uprawnienia bądź przynajmniej czasowego zawieszenia tego uprawnienia, to norma techniczna art. 12 ust. 2 mająca za przedmiot jedynie regulację czynności administracyjnych, których celem jest wydanie urzędowych poświadczeń, nie może samodzielnie pozbawiać obywatela możliwości realizacji przysługujących mu uprawnień. Zastosowanie przez organy administracji nieuprawnionej wykładni przepisu art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w praktyce oznacza dla skarżącego, że organ faktycznie wydłuża w stosunku do niego zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu karnego o kolejne 9 lat, wkraczając tym samym w kompetencje sądu karnego. Organ narusza przy tym każdą z naczelnych zasad prawa karnego wyrażonych w łacińskich paremiach: nullum crimen sine lege scripta, nulla poena sine lege i lex retro non agit. Żadna ustawa nie uprawnia bowiem organu administracji do modyfikowania prawomocnego wyroku karnego poprzez wydłużanie w drodze decyzji administracyjnej okresu obowiązywania środka karnego przewidzianego w wyroku karnym. To sąd karny, a nie organ administracji orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów ustalając jednocześnie, jakiego rodzaju pojazdów zakaz dotyczy, i na jaki okres jest nałożony. W niniejszej sprawie wyrok sądu karnego orzekający zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 1 roku wydany był w dniu [...]dokument prawa jazdy został złożony do depozytu w dniu 27 września 2012 r., a zatem zarówno wydanie wyroku jak i początek biegu terminu obowiązywania zakazu miały miejsce pod rządami ustawy Prawo o ruchu drogowym, która nie zawierała regulacji tożsamej z art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. Stosowanie więc rozszerzającej wykładni tego przepisu w niniejszej sprawie narusza zasadę nie działania prawa wstecz. Wydłużenie natomiast zakazu prowadzenia pojazdów kat. B z 1 roku do 10 lat w drodze decyzji administracyjnej narusza zasadę nulla poena sine lege, bo żaden przepis prawa nie określa wprost wyraźnie takiej sankcji.
Skarżący powołał się też na argumentację zawartą w wyroku WSA w Olsztynie z dnia 12 czerwca 2013 r., II Ol 337/13, którą przytoczył w uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Obowiązkiem sądu administracyjnego jest zbadanie, czy organy administracyjne ustaliły stan faktyczny zgodnie z obowiązującymi przepisami, a następnie, czy do tak ustalonego stanu faktycznego właściwie zastosowały odpowiednie przepisy prawa materialnego, które prawidłowo zinterpretowały.
Stan faktyczny ustalony przez organy administracji nie jest w niniejszej sprawie sporny. Z materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji publicznej wynika, że wyrokiem z dnia [...] (sygn. akt ...) Sąd Rejonowy orzekł wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia w ruchu lądowym wszelkiego rodzaju motocykli, do prowadzenia których upoważnia prawo jazdy kategorii "A" i "A1" na okres 10 lat oraz zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 1 roku. W związku z tym decyzją z dnia [...] Starosta cofnął skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami w określonym w wyroku okresie i zakresie. W związku z upływem rocznego okresu zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym, R. D. złożył w dniu 30 września 2013 r. wniosek o wydanie wtórnika prawa jazdy, ze względu na zmianę danych z kategorii A, B na kategorię B. We wniosku tym wskazał również, że ubiega się o przywrócenie cofniętego uprawnienia kategorii B. Dołączył również dowód uiszczenia opłaty za wydanie prawa jazdy w wysokości 100,50 zł. Następnie organ I instancji w dniu 2 października 2013 r. zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie odmowy wydania R. D. prawa jazdy kategorii B oraz wydał w dniu [...] decyzję o przywróceniu R. D. uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie kategorii B. Następnie decyzją z dnia [...] utrzymaną w mocy zaskarżoną do Sądu decyzją SKO z dnia [...], odmówił R. D. wydania prawa jazdy kategorii B, powołując się na art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami.
Podnieść należy, iż zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Stosownie do art. 12 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy przytoczony przepis stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A. Organy orzekające w niniejszej sprawie uznały, iż przepis ten ma zastosowanie zarówno w odniesieniu do osób ubiegających się o prawo jazdy po raz pierwszy, jak i osób już takie uprawnienie posiadających. Wskazano przy tym, iż przepisy te mają charakter bezwzględny i nie pozostawiają organom wyboru co do treści rozstrzygnięcia, a żaden z przepisów ustawy nie zawęża jego stosowania tylko w odniesieniu do osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy po raz pierwszy.
Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić.
Zauważyć należy, iż ustawa o kierujących pojazdami (w tym art. 12) weszła w życie z dniem 19 stycznia 2013r., zastępując uchylone tą ustawą stosowne przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), zwanej dalej ustawą – Prawo o ruchu drogowym. Przepisy ustawy o kierujących pojazdami nie zawierają przepisów przejściowych, które odnosiłyby się do sytuacji osób, które nabyły uprawnienia do kierowania pojazdami określonych kategorii pod rządami poprzednich regulacji prawnych oraz wobec których zakaz prowadzenia pojazdów orzeczony został jeszcze pod rządami ustawy – Prawo o ruchu drogowym, a okres na jaki został orzeczony przedmiotowy środek karny rozpoczął bieg już pod rządami ustawy o kierujących pojazdami. Wobec braku przepisów przejściowych przyjąć należy, iż do sytuacji tych osób (do których należy również skarżący) zastosowanie mają nowe regulacje. W przepisach ustawy o kierujących pojazdami ustawodawca określił, iż prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której orzeczony został prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w okresie obowiązywania tego zakazu (art. 12 ust. 1 pkt 2), a także osobie ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii B1 lub B w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A (art. 12 ust. 2 pkt 1). W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, który podziela w całości zaprezentowany już w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 12 czerwca 2013 r., II SA/Ol 337/13), przepisy te nie mają jednak zastosowanie do osób już posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B. Nie można bowiem przyjąć, że w wyniku wprowadzonych zmian, niezależnie od pozostałych regulacji prawnych odnoszących się do poruszanych kwestii, ustawodawca pozbawił wskazane osoby możliwości korzystania z uprawnień nabytych jeszcze pod rządami poprzednich regulacji prawnych, których to wraz z wejściem w życie ustawy o kierujących pojazdami osoby te formalnie nie utraciły. Należy przy tym podnieść, iż dokonując interpretacji powołanych przepisów nowej ustawy należy mieć na względzie całość regulacji, a nie tylko niektóre jej zapisy. Przy czym z faktu, iż ustawodawca wyraźnie nie określił, że przepisu art. 12 nie stosuje się do osób już posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami nie można wywodzić, iż ustawodawca nie stosuje rozróżnienia odnośnie wymogów, jakie musi spełnić osoba ubiegająca się o prawo jazdy, których wcześniej nie posiadała lub które utraciła, od wymogów określonych dla osób uprawnienia takie posiadających. Należy bowiem wskazać, iż zgodnie z art. 103 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję administracyjną o przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdami po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie, oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jednakże stosownie do art. 103 ust. 4 powołanej ustawy, przytoczonego przepisu nie stosuje się w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3 (gdy podstawą cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami było ponowne przekroczenia liczby 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego w okresie 5 lat od dnia wydania skierowania na kurs reedukacyjny, o którym mowa w art. 99 ust. 1 pkt 4 lit. a) oraz popełnienie w okresie próbnym trzech wykroczeń przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji lub jednego przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji). W tych przypadkach, zgodnie z art. 104 ustawy o kierujących pojazdami, osoba, w stosunku do której została wydana decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami może uzyskać uprawnienie do kierowania pojazdami po ponownym spełnieniu wszystkich wymagań stawianych osobom po raz pierwszy ubiegającym się o uprawnienie do kierowania pojazdem. Zatem ustawodawca rozróżnia wymagania określone w stosunku do osób ubiegających się o prawo jazdy po raz pierwszy, od osób które takie uprawnienie już posiadają. Ponadto skoro z art. 104 a contrario wynika, iż wymogi określone dla osób po raz pierwszy ubiegających się o uprawnienie do kierowania pojazdami nie mają zastosowania do osób, którym uprawnienia do kierowania pojazdami zostały cofnięte w związku z orzeczeniem zakazu ich prowadzenia przez sąd karny, to tym bardziej nie mają zastosowania do tych osób - w zakresie uprawnień, które nie zostały im cofnięte.
Wskazać także należy, iż w świetle art. 42 ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), orzeczony przez sąd jako środek karny zakaz prowadzenia pojazdów może obejmować zakaz prowadzenia pojazdów określonego rodzaju, wszelkich pojazdów lub wszelkich pojazdów mechanicznych. To sąd zatem, zależnie od okoliczności konkretnej sprawy, decyduje o zakresie orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów. Zgodnie też z art. 182 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557 ze zm.), zwanej dalej w skrócie kkw, w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Stosownie zaś do art. 182 § 2 kkw, organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Z przytoczonym przepisem art. 182 § 2 kkw koresponduje obecnie art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, w świetle których starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Z przytoczonych przepisów wynika zatem, że to sąd karny – a nie organ administracji – orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów, ustalając jednocześnie jakiego rodzaju pojazdów zakaz dotyczy i dopiero to orzeczenie sądu karnego stanowi podstawę do cofnięcia uprawnień do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie przez właściwy organ. Zatem organ administracji nie może rozszerzać zakazu orzeczonego przez sąd karny na uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie szerszym, niż to orzeczono w wyroku sądu karnego. Dodatkowo należy wskazać, iż prawo jazdy kategorii B nie jest tego rodzaju kategorią, której uzyskanie zależne jest od posiadania prawa jazdy kategorii A. Stąd też cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A nie ma wpływu na posiadanie prawa jazdy kategorii B.
W związku z tym stwierdzić należy, iż organy administracji publicznej dokonały wykładni rozszerzającej art. 12 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami i poprzez odmowę wydania prawa jazdy, pozbawiły skarżącego możliwości uzyskania urzędowego poświadczenia posiadania uprawnienia do prowadzenia pojazdów w zakresie prawa jazdy kategorii B, choć uprawnienie takie po dacie 27 września 2013 r., nie było już objęte zakazem orzeczonym przez sąd karny oraz zostało skarżącemu przywrócone ostateczną decyzją Starosty z dnia [...].
Należy zatem uznać, że organy administracji publicznej rozszerzyły zakres orzeczonego przez sąd zakazu prowadzenia pojazdów, wkraczając tym samym w kompetencje sądu karnego, a ponadto w istocie zakwestionowały własne rozstrzygnięcie zawarte we wspomnianej ostatecznej decyzji Starosty z dnia [...], przywracającej skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie kategorii B.
W świetle powyższego stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji uwzględni zatem powyższe wskazania Sądu co do prawidłowej wykładni i zastosowania przedmiotowych przepisów.
Odnosząc się do powołanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji poglądu wyrażonego w uzasadnieniu wyroku WSA w Poznaniu z dnia 2 lipca 2013 r., III SA/Po 834/13, dotyczącego odmiennej wykładni art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, należy zauważyć, że pogląd wyrażony przez inny wojewódzki sad administracyjny w innej sprawie nie wiąże sądu w niniejszej sprawie. Ponadto Sąd w niniejszym składzie nie podziela zaprezentowanej w tamtym wyroku wykładni z przyczyn wskazanych powyżej.
Odnośnie natomiast drugiego wyroku powołanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, tj. wyroku WSA w Kielcach z dnia 27 listopada 2013 r., II SA/Ke 892/13, należy zauważyć, że pisemne motywy tamtego wyroku oddalającego skargę na decyzję SKO w Kielcach utrzymującą w mocy decyzję odmawiającą wydania prawa jazdy kategorii C, C +E – nie zostały sporządzone. Nie można więc wywodzić, że Sąd w tamtym składzie podzielił tok rozumowania Kolegium w podobnym stanie faktycznym. Poza tym z dołączonej do akt tamtej sprawy odpowiedzi na skargę i kserokopii wyroku Sądu Rejonowego w Kielcach orzekającego w tamtej sprawie zakaz prowadzenia pojazdów samochodowych wynika, że stan faktyczny w sprawie II SA/Ke 892/13 znacząco różnił się od będącego przedmiotem oceny w niniejszej sprawie.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 1220,88 zł złożył się zwrot uiszczonego wpisu od skargi w wysokości 200 zł, zwrot wydatków poniesionych przez będącego adwokatem pełnomocnika skarżącego oraz wynagrodzenie tego pełnomocnika w wysokości trzykrotnej stawki minimalnej określonej w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokacki oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461), odpowiadającej rodzajowi i stopniowi zawiłości sprawy, a także wymaganemu nakładowi pracy adwokata.
O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło