II OSK 2407/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie Sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon (spr.) Sędzia del. NSA Jerzy Solarski Protokolant starszy asystent sędziego Justyna Żurawska po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Powiatowego Lekarza Weterynarii w Wysokiem Mazowieckiem od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 10 czerwca 2014 r. sygn. akt II SAB/Bk 10/14 w sprawie ze skargi E. S.. na bezczynność Powiatowego Lekarza Weterynarii w Wysokiem Mazowieckiem w przedmiocie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 10 czerwca 2014 r. po rozpoznaniu skargi E. S. na bezczynność Powiatowego Lekarza Weterynarii w Wysokiem Mazowieckiem w przedmiocie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uznania mięsa za niezdatne do spożycia przez ludzi zobowiązał Powiatowego Lekarza Weterynarii w Wysokiem Mazowieckiem do rozpoznania wniosku E. S. z dnia [...] lutego 2011 r. – w terminie 14 dni od daty zwrotu organowi akt administracyjnych i stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: E. S. w dniu 4 lutego 2011 r. dostarczył do Zakładów Mięsnych "[...]" E. Ł. tuszę wołową. Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. wydaną z upoważnienia Powiatowego Lekarza Weterynarii w Wysokiem Mazowieckiem przez Urzędowego Lekarza Weterynarii, na podstawie m.in. art. 7 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz.U. z 2006 r. Nr 17, poz. 127 ze zm.) uznano jako niezdatne do spożycia przez ludzi mięso – całą tuszę wołową o wadze 186 kg PL005074818575 nr paszportu [...] oraz przekazano do Zakładu Zbiórka i Utylizacja Odpadów Zwierzęcych [...] Sp. z o.o. Powyższa decyzja została doręczona E. Ł. jako stronie postępowania. W dniu 7 lutego 2011 r. skarżący wystąpił do Powiatowego Lekarza Weterynarii w Wysokiem Mazowieckiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją. W odpowiedzi na wniosek pismem z dnia 9 lutego 2011 r. poinformowano stronę skarżącą, że w świetle przepisów prawa weterynaryjnego nie jest stroną postępowania i dlatego pismo z dnia [...] lutego 2011 r. pozostawiono bez rozpoznania. W tej sytuacji skarżący w dniu 1 marca 2011 r. wystąpił do Podlaskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Białymstoku o stwierdzenie nieważności decyzji PLW w Wysokiem Mazowieckiem z dnia [...] lutego 2011 r. Postanowieniem z dnia [...] września 2011 r. Podlaski Wojewódzki Lekarz Weterynarii w Białymstoku, na podstawie art. 15 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej oraz art. 61a § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji PLW w Wysokiem Mazowieckiem z dnia [...] lutego 2011 r. W dniu 3 stycznia 2014 r. skarżący wezwał PLW do usunięcia naruszenia prawa i wydania merytorycznej decyzji pisemnej w przedmiocie rozpoznania jego wniosku z dnia [...] lutego 2011 r. (data wpływu 7 lutego 2011 r.) o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, organ pismem z dnia 13 stycznia 2014 r. poinformował skarżącego, że jego wniosek z dnia [...] lutego 2011 r. został rozpatrzony, a stosowne pismo w tej sprawie zostało odebrane przez ww. w dniu 2[...] lutego 2011 r. W skardze na bezczynność PIW w Wysokiem Mazowieckiem E. S. zarzucił rażące naruszenie zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego przez faktyczną odmowę ponownego rozpatrzenia sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., naruszenie art. 61a §1 k.p.a. przez udzielenie odpowiedzi i uchylenie się od wydania postanowienia. PLW w Wysokiem Mazowieckiem wniósł o oddalenie skargi na bezczynność. Organ wskazał, że skarżący wezwał do usunięcia naruszenia prawa po niemalże trzech latach od wydania decyzji w sprawie. Tymczasem z art. 52 § 3 p.p.s.a., wynika, że jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a p.p.s.a. można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu czynności. Dodatkowo organ podniósł, że art. 61a § 1 k.p.a., na który powołuje się skarżący wszedł w życie 11 kwietnia 2011 r., a więc na dzień 9 lutego 2011 r. jeszcze nie obowiązywał. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku wskazał, że przesłanką dopuszczalności skargi na bezczynność jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a). W myśl art. 52 § 2 p.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie tryb powyższy został wyczerpany, ponieważ skarżący w dniu 3 stycznia 2014 r. złożył wezwanie do usunięcia naruszenia prawa poprzez rozpatrzenie jego wniosku z dnia [...] lutego 2011 r. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, zdaniem Sądu należało traktować jako zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie przewidzianym w k.p.a. Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego do postępowania w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że prawodawstwo weterynaryjne, w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz.U. Nr 33, poz. 287 ze zm.), stanowi inaczej. Natomiast z art. 7 ust. 2 ww. ustawy wynika, że od decyzji w sprawie oceny mięsa przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożony na piśmie przed upływem 24 godzin od wydania tej decyzji, za pośrednictwem urzędowego lekarza weterynarii, do powiatowego lekarza weterynarii. Decyzja powiatowego lekarza weterynarii jest ostateczna. W przedmiotowej sprawie miał zastosowanie art. 7 ust. 2 ww. ustawy, który jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 4 ww. ustawy. Za bezzasadne Sąd uznał stanowisko organu, że skarżący wezwał do usunięcia naruszenia prawa po niemalże trzech latach od wydania decyzji w sprawie, podczas gdy z art. 52 § 3 p.p.s.a. wynika, że skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a ustawy można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności- do usunięcia naruszenia prawa. W przedmiotowej sprawie powyższy przepis nie miał zastosowania, gdyż art. 7 ust. 2 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego, przewiduje środek zaskarżenia od przedmiotowej decyzji. Tymczasem art. 52 § 3 p.p.s.a., na który powołuje się organ w odpowiedzi na skargę, dotyczy sytuacji, w których ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia. Termin 14 dni nie obowiązywał skarżącego w przypadku wniesienia skargi na bezczynność organu, ponieważ bezczynność ta odnosiła się do nierozpoznania odwołania od decyzji. Zgodnie z treścią art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwić sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Terminy te należy traktować jako maksymalne. Zgodnie natomiast z art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczynę zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Dalej Sąd, przechodząc do merytorycznej oceny skargi, stwierdził, że PLW po wpłynięciu w dniu 7 lutego 2011 r. wniosku skarżącego z dnia [...] lutego 2011 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, wystosował jedynie do ww. pismo z dnia 9 lutego 2011 r. informujące, że w świetle przepisów prawa weterynaryjnego nie jest on stroną postępowania i dlatego pismo z dnia [...] lutego 2011 r. pozostawiono bez rozpoznania. W ocenie Sądu ewidentnym jest, że PLW w Wysokiem Mazowieckiem nie załatwił wniosku w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Organ powinien albo wydać decyzję o umorzeniu postępowania (jeśli stwierdził, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniosła osoba niebędąca stroną postępowania), albo rozstrzygnąć sprawę merytorycznie, wydając decyzję w oparciu o art. 138 § 1 k.p.a. Tymczasem organ nie wydał aktu w formie określonej w k.p.a. Sąd podkreślił, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi także wtedy, gdy organ podjął czynności w sprawie, ale pomimo istnienia ustawowego obowiązku nie wydał w terminie określonego aktu prawnego. Skoro zatem PLW nie wydał aktu w formie przewidzianej w k.p.a, a jedynie pismem z dnia 9 lutego 2011 r. poinformował skarżącego, że nie posiada on statusu strony i dlatego pismo z dnia [...] lutego 2011 r. pozostawiono bez rozpoznania, to skarga na bezczynność postępowania była zasadna. Powyższe uzasadniało zobowiązanie organu do wydania aktu administracyjnego, w terminie 14 dni od daty zwrotu akt organowi – art. 149 p.p.s.a. Sąd nie wymierzył organowi grzywny z urzędu jak też nie stwierdził rażącego naruszenia prawa z uwagi na fakt, że PLW w Wysokiem Mazowieckiem niezwłocznie zareagował na wniosek skarżącego z dnia [...] lutego 2011 r. Organ pierwszej instancji pismem z dnia 9 lutego 2011 r., czyli już po dwóch dniach od momentu wpłynięcia wniosku, poinformował skarżącego, że nie posiada on statusu strony i dlatego jego pismo zostało pozostawione bez rozpoznania. Zdaniem Sądu nie zwalniało to jednak organu z formalnego obowiązku załatwienia wniosku w formie prawem przewidzianej. Powiatowy Lekarz Weterynarii w Wysokiem Mazowieckiem w skardze kasacyjnej od powyższego orzeczenia wniósł o jego uchylenie i odrzucenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 52 § 1 i 2 i art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. z uwagi na to, że skarżący wniósł skargę bez wyczerpania środków zaskarżenia, które służyły mu w postępowaniu administracyjnym. Naruszenie to spowodowało, że skarga nie została odrzucona. Sąd uznał ponadto, że w przedmiotowej sprawie art. 52 § 3 p.p.s.a. nie ma zastosowania, gdyż art. 7 ust. 2 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego przewiduje środek zaskarżenia od decyzji. Przesłanką dopuszczalności skargi na bezczynność jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.) W myśl art. 52 § 2 p.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub ustalonym w myśl art. 36 stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Organ wyższego stopnia uznając zażalenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Niewyczerpanie przez stronę – przed wniesieniem skargi sądowej – środka zaskarżenia (zażalenia na bezczynność organu) w postępowaniu administracyjnym, skutkuje niedopuszczalnością skargi. Wniesienie zażalenia do organu wyższego stopnia, jest jedynie warunkiem formalnym rozpoznania skargi przez sąd, niezależnym nawet od tego czy organ wyższego stopnia wypowie się w sprawie. Jeżeli organ nie załatwia sprawy w terminie lub prowadzi postępowanie w sposób przewlekły stronie przysługuje zażalenie do organu wyższego stopnia. To ten organ w pierwszej kolejności dysponuje instrumentami proceduralnymi zmierzającymi do zobligowania organu niższego stopnia do terminowego załatwienia sprawy, wszczętej żądaniem strony. Jeżeli organ wyższego stopnia uzna zażalenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych nie załatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwienia spraw w przyszłości (art. 37 § 2 k.p.a.). Przed złożeniem skargi na bezczynność skarżący winien więc był wnieść zażalenie w trybie art. 37 § 1 k.p.a. Dlatego skarga jako niedopuszczalna podlegać winna odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonej w niej podstawy. Sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 52 § 1 i 2 w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sprowadza się do stwierdzenia, że niewyczerpanie przez stronę środka zaskarżenia przed wniesieniem skargi skutkowało jej niedopuszczalnością. Uzasadniając powyższy zarzut pełnomocnik trafnie wskazał, że w niniejszej sprawie wniesienie skargi na bezczynność powinno być poprzedzone zażaleniem unormowanym w art. 37 k.p.a. Brak jednak w skardze kasacyjnej argumentacji, z której wynikałoby, z jakich względów organ kwestionuje stanowisko Sądu Wojewódzkiego, zgodnie z którym złożone przez skarżącego wezwanie z dnia 3 stycznia 2014 r. należało potraktować jako zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, co oznaczało wyczerpanie środka zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 p.p.s.a. Uwzględniając treść pisma strony z dnia 3 stycznia 2014 r., skierowanego do Powiatowego Lekarza Weterynarii w Wysokiem Mazowieckiem, zgodzić się należało z Sądem Wojewódzkim co do jego kwalifikacji jako zażalenia na bezczynność, mimo że było zatytułowane jako "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa". Z przedmiotowego pisma wynika bowiem wyraźnie, że strona domagała się rozpoznania złożonego w dniu [...] lutego 2011 r. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z [...] lutego 2011 r. Konsekwentnie również w skardze na bezczynność strona zarzuciła nierozpoznanie przez organ jej wniosku z [...] lutego 2011 r. oraz wezwania z 3 stycznia 2014 r. W takim stanie sprawy Sąd Wojewódzki zasadnie przyjął, że skarga była dopuszczalna. Wprawdzie pismo strony, stanowiące zażalenie na bezczynność, nie zostało rozpoznane przez organ wyższego stopnia, to jednak nie miało znaczenia dla skuteczności złożonej skargi. Odnosząc się do wymogów formalnych podkreślić należy, że wniesienie skargi w przedmiocie bezczynności lub przewlekłości nie jest ograniczone żadnym terminem (por. System Prawa Administracyjnego, pod red. R. Hausera, Z. Niewiadomskiego, A. Wróbla, Tom 10, wyd. C.H. Beck, Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2014, s. 316). Jedynym warunkiem formalnym, który musi być spełniony, aby skarga na bezczynność lub przewlekłość postępowania była dopuszczalna, jest wcześniejsze złożenie zażalenia przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.a. Wobec braku wyraźnych unormowań w zakresie wymogów formalnych skargi na bezczynność niejednolicie formułowane jest zapatrywanie co do tego, czy dla wypełnienia warunku wyczerpania środków zaskarżenia konieczne jest uprzednie rozpoznanie zażalenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowały się dwa stanowiska. Mianowicie na gruncie spraw rozpoznawanych w postępowaniu podatkowym sądy przyjmują, że skargę na bezczynność lub przewlekłość można wnieść dopiero po rozpatrzeniu ponaglenia przez właściwy organ, ewentualnie po upływie okresu umożliwiającego organowi dokonanie czynności, o których mowa w art. 37 § 2 k.p.a., co powinno nastąpić w terminie nie dłuższym niż 30 dni. Taki też pogląd wyrażany jest w literaturze przedmiotu (por. A. Kabat, B. Dauter, B. Gruszczyński, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2013, s. 205; S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. 6, LexisNexis, s. 663; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. T. Wosia, wyd. 5, LexisNexis, s. 125 oraz postanowienie NSA z 19 lipca 2013 r., I FSK 1325/13, postanowienie NSA z 13 grudnia 2012 r., I FSK 1643/12). Z kolei w sprawach rozpatrywanych przez organy administracji w trybie k.p.a., Naczelny Sąd Administracyjny zajmuje stanowisko odmienne, zgodnie z którym skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalna niezależnie od tego, czy zażalenie złożone na podstawie art. 37 k.p.a. zostanie rozpatrzone przez właściwy organ (por. m.in. postanowienie NSA z 4 lipca 2012 r., II OSK 1478/12, postanowienie NSA z 10 października 2013 r., I OZ 854/13). Określając warunki dopuszczalności skargi w przedmiocie bezczynności (przewlekłości) trzeba mieć na uwadze różne znaczenia pojęcia "wyczerpanie środków zaskarżenia" w administracyjnym postępowaniu instancyjnym oraz w postępowaniu związanym z rozpatrywaniem zażalenia na bezczynność. Zażalenie wymieniane w art. 37 k.p.a. ma charakter odmienny od "klasycznych" zażaleń uregulowanych w ustawie procesowej. W przypadku zażalenia wnoszonego w celu weryfikacji postanowienia potrzeba wyczerpania toku instancji przed wniesieniem skargi do sądu jest oczywista z przyczyn systemowych. Natomiast skarga na bezczynność (przewlekłość) może być wniesiona niezależnie od tego, czy organ wyższego stopnia rozpatrzy zażalenie oraz niezależnie od tego, czy jego stanowisko będzie pozytywne lub negatywne. Nie bez znaczenia jest też okoliczność, że brak jest w procedurach administracyjnych instrumentów wymuszających na organie wyższego stopnia terminowe podejmowanie działań przewidzianych w art. 37 § 2 k.p.a. Z kolei uzależnienie skuteczności skargi w przedmiocie bezczynności (przewlekłości) od upływu miesięcznego terminu, jako okresu umożliwiającego właściwemu organowi rozpatrzenie środka zaskarżenia, prowadziłoby do dalszego przedłużania postępowania. Pamiętać bowiem należy, że po wniesieniu skargi organ administracji ma zapewniony termin miesięczny na jej przekazanie wraz z aktami sprawy do sądu. Biorąc zatem pod uwagę, że zasadniczym celem omawianych środków jest doprowadzenie do jak najszybszego załatwienia sprawy – nieuzasadniony staje się wymóg, aby strona po złożeniu zażalenia musiała czekać na jego rozpoznanie bądź upływ miesięcznego terminu, zwłaszcza że nie wynika to wyraźnie z unormowań ustawowych. Przyjętego stanowiska nie można jednak odczytywać w ten sposób, że znaczenie zażalenia przewidzianego w art. 37 k.p.a. sprowadzone jest tylko do formalnego warunku wystąpienia ze stosowną skargą do sądu administracyjnego. Do decyzji strony powinien być pozostawiony wybór, czy poprzestanie na zaskarżeniu bezczynności wyłącznie na drodze administracyjnej, czy też złoży skargę, ponosząc konsekwencje ewentualnej jej niezasadności. W sprawach w przedmiocie bezczynności i przewlekłości istotne jest to, że sąd podejmuje rozstrzygnięcie przy uwzględnieniu stanu sprawy nie tylko w momencie wnoszenia skargi, ale też w czasie wyrokowania. W rozpoznawanej sprawie wezwanie stanowiące zażalenie na bezczynność złożone zostało 3 stycznia 2014 r., a skarga na bezczynność wpłynęła do organu 10 lutego 2014 r. Z kolei do daty wyrokowania minęły kolejne cztery miesiące, w trakcie których organ nie podjął wymaganych działań. Dodatkowo wskazać należy, że to organ administracji powinien sprawie nadać właściwy bieg i przekazać zażalenie do organu wyższego stopnia. Nieuczynienie tego nie może procesowo obciążać strony, gdyż stosownie do art. 9 k.p.a., to organ administracji ma obowiązek czuwać nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Z tych wszystkich względów domaganie się przez organ odrzucenia skargi było niezasadne. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny orzekł zgodnie z art. 184 p.p.s.a.