I FZ 240/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. sp. z o.o. w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 maja 2014 r. sygn. akt I SA/Po 194/14 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 31 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za I, II, III i IV kwartał 2009 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 14 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Po 194/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił M. sp. z o.o. w P. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że M. sp. z o.o. w P. (dalej jako "strona skarżąca") nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. W stanie faktycznym sprawy jako powód uchybienia terminu wskazano fakt, iż w dniu, w którym doręczono wezwanie - jak też w dniu upływu terminu - do uzupełnienia braków formalnych skargi, J. A. przebywała na zwolnieniu lekarskim, B. D. przebywała na urlopie wychowawczym, a M. T. korzystała z urlopu wypoczynkowego. Wezwanie zostało jednak odebrane przez pracownika M. sp. z o. o., a więc osobę do tego upoważnioną. Zdaniem Sądu, powyższy stan rzeczy nie może być uznany, jako obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca skarżącej uzupełnienie w wyznaczonym przez Sąd terminie braków formalnych skargi. Powoływanie się na tego rodzaju okoliczności, wskazuje raczej na brak dbałości strony skarżącej w prowadzeniu swoich spraw związanych z wykonywaną przez siebie działalnością. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła strona skarżąca, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), porzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że w aktualnym stanie faktycznym brak jest podstaw do przywrócenia terminu do uzupełniania braków formalnych skargi (złożenia odpisu z KRS) ze względu na winę po stronie zarządzających M. sp. z o.o. w doprowadzeniu do uchybienia terminowi. W związku z powyższym wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej jako "P.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Oprócz złożenia stosowanego wniosku, warunkiem przywrócenia uchybionego terminu jest również (między innymi) zachowanie siedmiodniowego terminu liczonego od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a także uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak jej winy. W doktrynie przyjmuje się, że o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2009, str. 257-258). Uprawdopodobnienie braku winy oznacza zatem wykazanie takich okoliczności, które mimo spełnienia obowiązku zachowania należytej staranności uniemożliwiły wnioskującemu terminowe dokonanie czynności, bowiem były nie do przewidzenia lub nie do przezwyciężenia, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie SN z 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679), a samo działanie strony należy oceniać według obiektywnego miernika staranności. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji stroną skarżącą i jednocześnie wnioskodawcą jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, co musi rzutować na wyższy stopień staranności jaki nakłada się na profesjonalnych uczestników obrotu. W spółce oprócz dwuosobowego zarządu (prezesa i wiceprezesa zarządu) został ustanowiony także prokurent. Należy podkreślić, że profesjonalny uczestnik obrotu gospodarczego, jakim jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością powinien w taki sposób organizować swoją działalność, aby sytuacje takie jak urlopy, czy choroba nie uniemożliwiały prawidłowego prowadzenia spraw spółki. Należy również powtórzyć za Sądem I instancji, że od strony wszczynającej postępowanie należy wymagać, zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, nawet bez odwoływania się do profesjonalnej wiedzy prawniczej, antycypowania możliwego toku czynności procesowych. Sam fakt wszczęcia postępowania sądowego przez stronę skarżącą powinien stworzyć u niej świadomość o możliwości pojawienia się korespondencji, jej odbioru oraz udzielenia na nią odpowiedzi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego strona skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że nie wyłącza zawinienia strony udanie się na zaplanowany urlop i jej nieobecność wywołana tym faktem (postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2006 r., sygn. akt I FZ 283/06, Legalis). Prokurent spółki M. T. miała świadomość planowanego wyjazdu i skoro strona skarżąca zainicjowała postępowanie sądowoadministracyjne wnosząc skargę, na czas pobytu na urlopie wypoczynkowym mogła i powinna ustanowić pełnomocnika do reprezentowania jej przed WSA w Poznaniu. Zaniechanie tego obowiązku świadczy zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego o niedochowaniu należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw i tym samym o winie strony skarżącej. Nie znajduje również uzasadnienia fakt podnoszony przez stronę skarżącą w zażaleniu, że pismo z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zostało odebrane w dniu 20 marca 2014 r. przez pracownika M. Sp. z o.o., a osoba odbierająca pismo nie poinformowała prokurenta spółki M. T. bezzwłocznie po jej powrocie z urlopu wypoczynkowego. Należy mieć bowiem na uwadze, że skutki zaniedbania osób którymi się strona posługuje obciążają ją samą. Ponadto podkreślenia wymaga, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą NSA tylko nagła choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jednak muszą zostać spełnione określone warunki. Przede wszystkim choroba musi mieć charakter niespodziewany lub nagły, czyli musi wystąpić takie pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć. Poza tym strona musi wykazać, że stan zdrowia w danym okresie uniemożliwiał jej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności osobiście, jak również wykluczał możliwość posłużenia się inną osobą. Na okoliczność zaistnienia nagłej choroby uniemożliwiającej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności powinno być przedstawione stosowne zaświadczenie lekarskie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, choroba prezes zarządu J. A. nie nosiła znamion nagłej, niemożliwej do przewidzenia przypadłości, a skarżąca nie wykazała, że w okresie, w jakim doszło do uchybienia terminu przybrała ona taki charakter, że uniemożliwiała jej nawiązanie kontaktu z profesjonalnym pełnomocnikiem. Nawet najpoważniejsza bowiem choroba o charakterze przewlekłym, o ile strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. J. A. bowiem nawet nie mogąc osobiście dochować terminu dla złożenia skargi, mogła skorzystać z pomocy osoby trzeciej, a zatem mogła podjąć działania mające na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Z przedstawionych przez skarżącą dokumentów nie można bezpośrednio wywnioskować, iż choroba uniemożliwiła jej zachowania terminu do dokonania czynności procesowej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powołane wyżej okoliczności jednoznacznie wskazują, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Podniesiona przez Sąd I instancji argumentacja jest trafna, a samo orzeczenie odpowiada prawu. Nie doszło zatem do naruszenia art. 86 § 1 P.p.s.a., w związku z tym zażalenie strony skarżącej jako bezzasadne podlegało oddaleniu. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.