I SA/Wa 1739/13

WyrokWSA w Warszawie2014-04-17

Skład orzekający: Gabriela Nowak, Jolanta Dargas, Włodzimierz Kowalczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność decyzji uwłaszczeniowej, wydana na podstawie braku prawa własności Skarbu Państwa do gruntu, została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co uzasadniałoby jej uchylenie?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja stwierdzająca nieważność decyzji uwłaszczeniowej została wydana prawidłowo, ponieważ kluczowy dowód w postaci opinii geodezyjnej jednoznacznie wykazał, że sporne działki nie były przedmiotem orzeczenia o wywłaszczeniu i w dniu uwłaszczenia nie stanowiły własności Skarbu Państwa. Brak własności Skarbu Państwa do gruntu stanowił rażące naruszenie art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "P.", co uzasadniało stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej w tej części.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi P. S.A. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, która utrzymała w mocy decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody dotyczącej uwłaszczenia przedsiębiorstwa państwowego "P." gruntem. Skarżąca kwestionowała prawidłowość stwierdzenia nieważności, podnosząc, że sporne działki były objęte wywłaszczeniem i stanowiły własność Skarbu Państwa. Sąd rozpoznał sprawę w kontekście prawidłowości stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi P. S.A. w W. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), po rozpatrzeniu wniosku P. S.A. w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] znak [...] stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] znak [...] dot. uwłaszczenia przedsiębiorstwa państwowego ,.P." działką nr [...] z obrębu [...] położoną w W. w rejonie ulic [...],[...] i [...] - w części odnoszącej się do dawnej działki nr [...] z nieruchomości Miasto [...] blok nr [...] i dawnej działki nr [...] z nieruchomości Miasto [...] blok nr [...], utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że Wojewoda [...], działając na podstawie art. 34 i 35 ustawy z dnia 8 września 2000r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "P." (Dz. U. Nr 84. poz. 948 ze zm.). § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "P." gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. Nr 4, poz. 29) oraz art. 4 pkt 1 i art. 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 86, poz. 789), decyzją nr [...] z dnia [...] znak [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem [...] przez przedsiębiorstwo państwowe "P.'" prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w W. w rejonie ulic [...],[...] i [...] oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] m w obrębie [...] oraz nieodpłatne nabycie własności budynków, budowli i innych urządzeń znajdujących się na tym gruncie. Działka nr [...], w świetle wypisu z rejestru gruntów z dnia [...] składała się z działek lub ich części wchodzących w skład nieruchomości: Cegielnia [...] bloki [...], Miasto [...] bloki nr [...], O., Folwark [...] blok nr [...]. Rzeźnia w [...] blok nr [...] oraz KW [...] KW [...] zbiory dokumentów wymienione w tym wypisie i grunty niehipotekowane. Ww. decyzja Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] uległa kasacji (stwierdzenie nieważności) wobec braku prawa własności Skarbu Państwa, w części dotyczącej: działki nr [...] z nieruchomości Miasto [...] blok nr [...], co wynika z decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] znak [...] działek nr [...] i nr [...] oraz działki pod ulicami z nieruchomości Miasto [...] blok nr [...], co wynika z decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] znak [...] działek nr [...] i nr [...] (część) z nieruchomości Miasto [...] blok nr [...] i działki nr [...] z nieruchomości Miasto [...] blok nr [...], co wynika z decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] znak [...]. Skarga P. S.A. na ww. decyzję została oddalona prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 23 czerwca 2009 r. sygn. akt 1 SA/Wa 390/09, działki nr [...] z nieruchomości Miasto [...] blok nr [...], co wynika z decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] znak [...]. Skarga P. S.A. na ww. decyzję została oddalona prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 23 listopada 2009 r. sygn. akt 1 SA/Wa 1338/09, działki nr [...] z nieruchomości Miasto [...] blok nr [...] i działki nr [...] z nieruchomości Miasto [...] blok nr [...], co wynika z decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] znak [...], działki nr [...] z nieruchomości Miasto [...] blok nr [...] i terenu pod ulice z nieruchomości Folwark [...] blok nr [...], co wynika z decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] znak [...]. Skarga P. S.A. na ww. decyzję została [...] oddalona prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2011 r. sygn. akt 1 SA/Wa 1994/10. Pismem z dnia [...] uzupełnionym pismami z dnia [...] i z dnia [...] P. J. S. wniosła o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] - w części odnoszącej się do dawnej działki nr [...] z nieruchomości Miasto [...] blok nr [...] i dawnej działki nr [...] z nieruchomości Miasto [...] blok nr [...] wskazując, że w tym zakresie Skarb Państwa nie posiadał prawa własności. Decyzją z dnia [...] znak [...] Minister Transportu. Budownictwa i Gospodarki Morskiej stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] znak [...] o uwłaszczeniu przedsiębiorstwa państwowego "P." działką nr [...] z obrębu [...] położoną w W. w rejonie ulic [...],[...] i [...] - w części odnoszącej się do dawnej działki nr [...] z nieruchomości Miasto [...] blok nr [...] i dawnej działki nr [...] z nieruchomości Miasto [...] blok nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż nieruchomości oznaczone jako działka (plac) nr [...] z nieruchomości Miasto [...] blok nr [...] i działka (plac) nr [...] z nieruchomości Miasto [...] blok nr [...] nie zostały uprzednio wywłaszczone, w tym samym dniu [...] nie stanowiły własności Skarbu Państwa lecz własność osób fizycznych. Nie było więc podstaw do stwierdzenia uwłaszczenia P. tymi nieruchomościami. Pismem z dnia [...] P. S.A. w W. wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] znak [...]. We wniosku podniesiono, iż brak jest podstaw do przyjęcia, iż dawna działka nr [...] z nieruchomości Miasto [...] blok nr [...] i dawna działka nr [...] z nieruchomości Miasto [...] blok nr [...] nie były wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa skoro numeryczne oznaczenie wywłaszczonych działek odnosiło się tylko do nieruchomości nieustalonych właścicieli, a J. D. została wyraźnie wskazana w orzeczeniu wywłaszczeniowym. Odwołujący wskazał, iż organ nie ustalił, czy J. D. posiadała jakiekolwiek inne nieruchomości na tym obszarze. We wniosku wskazano ponadto, iż w sytuacji, gdy przedmiot roszczenia nie jest geodezyjnie wydzielony, orzekanie o nieważności decyzji uwłaszczeniowej, stanowi naruszenie uprawnień podmiotu uprawnionego z decyzji uwłaszczeniowej, poprzez możliwość pełnego dysponowania swoim prawem zgodnie z decyzją uwłaszczeniową. W ocenie wnioskodawcy grunt objęty roszczeniem winien być wydzielony geodezyjnie - w celu uniknięcia rozbieżności co do granic nieruchomości. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wskazał, że w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w trybie nadzoru o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, organ prowadzący to postępowanie ma obowiązek rozpatrywać sprawę w granicach określonych w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, to znaczy, że nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty w granicach określonych orzeczoną decyzją. Celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest jedynie ustalenie, czy dane orzeczenie dotknięte jest jedną z wad enumeratywnie wymienionych w przepisie art. 156 § 1 Kpa. Podkreślił, iż stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest instytucją procesową stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, wyrażonej w art. 16 Kpa i w związku z tym wymaga jednoznacznego ustalenia zaistnienia przesłanki nieważności, określonej w art. 156 § 1 Kpa. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 34 i 35 ww. ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "P.". Zgodnie z art. 34 ww. ustawy z dnia 8 września 2000 r., grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego P. Natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością P. Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich. Zasadniczą przesłanką wynikającą z niniejszego przepisu, warunkującą możliwość uwłaszczenia P. była własność gruntów Skarbu Państwa. Uwłaszczenie P. nie jest bowiem możliwe, gdy grunt nie stanowi własności Skarbu Państwa, a ponadto uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich. Wojewoda [...] w zaskarżonej decyzji nr [...] z dnia [...] uznał, iż prawo własności Skarbu Państwa wynika z orzeczenia o wywłaszczeniu Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] znak [...], sprostowanego orzeczeniem z dnia [...] Z akt sprawy wynika jednakże, iż orzeczeniem tym nie objęto nieruchomości oznaczonej jako działka (plac) nr [...] z nieruchomości Miasto [...] blok nr [...] i działka (plac) nr [...] z nieruchomości Miasto [...] blok nr [...]. Położenie dawnej działki nr [...] o pow. [...] m' z nieruchomości Miasto [...] blok nr [...] i dawnej działki nr [...] o pow. [...] m2 z nieruchomości Miasto [...] blok nr [...] obrazuje " PIan sytuacyjny gruntów nieruchomości ziemskiej nieruchomość Miasto [...] części bloków Nr [...] z projektowanym podziałem w gminie [...] powiecie i województwie [...] położonego" w skali 1:2000. sporządzony w [...] przez mierniczego przysięgłego. Położenie działki nr [...] ujętej w decyzji uwłaszczeniowej organu wojewódzkiego obrazuje mapa - wyrys z mapy ewidencyjnej skala 1:500 ze zmianą skali 1:1000 z dnia [...] sporządzona przez Urząd Gminy [...]. Z porównania ww. map wynika, że ww. dawne działki nr [...] i [...] wchodzą w skład działki nr [...]. W wykazie tabelarycznym nieruchomości dla działki nr [...] ujętym na ww. mapie ewidencyjnej z dnia [...] dawna działka nr [...] stanowi część poz. [...], a dawna działka nr [...] stanowi część poz. [...]. Z opracowania sporządzonego przez uprawnionego geodetę w dniu [...] wynika jednoznacznie, iż działka nr [...] z nieruchomości Miasto [...] blok nr [...] i działka nr [...] z nieruchomości Miasto [...] blok nr [...] nie były przedmiotem orzeczenia o wywłaszczeniu Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] znak [...], sprostowanego orzeczeniem z dnia [...]. Powyższe wskazuje, że nieruchomości oznaczone jako działka nr [...] z nieruchomości Miasto [...] blok nr [...] i działka nr [...] z nieruchomości Miasto [...] blok nr [...] nie zostały wywłaszczone i w dniu [...] nie stanowiły własności Skarbu Państwa. Skoro zaś uwłaszczeniu podlegały jedynie grunty Skarbu Państwa, to decyzja Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] została wydana w rozpatrywanej części z rażącym naruszeniem art. 34 ust. 1 ww. ustawy z dnia 8 września 2000r., w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Odnosząc się do zarzutów wniosku, wskazano, iż ww. opinia geodezyjna została oparta na szkicu z [...] Nr [...] gruntów projektowanych do wywłaszczenia oraz rejestrze pomiarowym wykonanym w dniu [...] i dotyczącym gruntów nieruchomości Miasto [...] i Cegielnia [...] zajętych w latach [...] co pozwoliło na ustalenie, iż wywłaszczona ww. orzeczeniem z dnia [...] część nieruchomości J. D. nie obejmowała ww. działek nr [...] z bloku [...] i nr [...] z bloku [...] Miasta [...]. Ponadto należy stwierdzić, iż ww. orzeczeniu wywłaszczeniowym z dnia [...] nie wskazano, aby wywłaszczeniu podlegały inne grunty będące własnością J.D. poza nieruchomością określoną jako "Cegielnia [...]" (również będąca jej własnością), co tym samym potwierdza ustalenia geodety, iż wywłaszczeniu nie podlegały nieruchomości J.D. pochodzące z nieruchomości Miasto [...] blok [...] i [...]. Wnioskodawca nie przedstawił, ani nie powołał się również na jakikolwiek inny akt, wskazujący na prawo własności Skarbu Państwa do spornej nieruchomości. Podkreślono, iż w postępowaniu nadzwyczajnym, jakim jest postępowanie nadzorcze w trybie art. 156 § 1 Kpa., organ nie rozpatruje sprawy co do istoty, tak jak to czyni się w postępowaniu zwyczajnym wszczętym na skutek odwołania, oceniając jedynie ewentualne wystąpienie którejkolwiek z przesłanek umożliwiających stwierdzenie nieważności decyzji. Oceniana jest zatem sama decyzja i jej skutki prawne. Wskazano, iż organ nadzoru nie gromadzi nowych dowodów w sprawie, które prowadziłyby do nowych ustaleń faktycznych. Oceny legalności decyzji ostatecznej dokonuje tylko i wyłącznie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej, tak więc badany jest stan faktyczny i prawny z daty wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie nieważności. Późniejsze zmiany prawne i faktyczne jakie zachodziły na nieruchomości nie mają wpływu na ocenę, czy przy wydawaniu decyzji doszło do rażącego naruszenia prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25.05.201 lr. sygn. akt 1 OSK 1096/10, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Skoro zatem przedmiotem niniejszego postępowania jest decyzja Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] znak [...] o uwłaszczeniu działki nr [...] w części objętej roszczeniem, to dokonanie podziału ww. działki wykracza poza przedmiot niniejszego postępowania nadzorczego. Ponadto wskazano, iż analogiczne rozstrzygnięcia organu nadzoru, dotyczące tej samej decyzji uwłaszczeniowej, były poddane ocenie sądu administracyjnego, który potwierdził prawidłowość podjętych rozstrzygnięć (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 23 czerwca 2009 r. sygn. akt 1 SA/Wa 390/09, z dnia 23 listopada 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1338/09, z dnia 8 kwietnia 2011 r. sygn. akt 1 SA/Wa 1994/10). Skargę na tę decyzję złożyły P. S.A. z/s w W. Zaskarżonej decyzji zarzucono: - naruszenie art. 7 i 77 § 1 kpa - naruszenie art. 107 § 3 kpa - naruszenie art. 34 i 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "P." ( Dz. U. nr 84. poz. 948 ze zm. ). W uzasadnieniu skargi wskazano, iż w treści decyzji o wywłaszczeniu z dnia [...] na stronie pierwszej Prezydium Rady Narodowej orzeka o wywłaszczeniu na własność Państwa z przeznaczeniem na cele użyteczności publicznej nieruchomości położone m.in. we wsi [...] i wymienia w treści nazwiska osób, którym własność zostaje odjęta. Wśród tych osób znajduje się również ob. D. J. Dalej w treści decyzji wymienia się działki nieustalonych właścicieli, ze wskazaniem numeru bloku i działki oraz powierzchni ogólnej. Wobec powyższego brak jest podstaw do przyjęcia, iż dawna działka nr [...] z nieruchomości Miasto [...] blok nr [...] i dawnej działki nr [...] z nieruchomości Miasto [...] blok nr [...] nie była objęta wywłaszczeniem w ramach tej decyzji. Przeciwnie, przodkowie wnioskodawców, jako właściciele nieruchomości, zostali w decyzji wskazani, jako właściciele ustaleni, gdyż odnośnie nieustalonych właścicieli dokonuje się wywłaszczenia opisując nr bloku, nr działki i podając powierzchnię ogólną w m2. Zdaniem skarżącej ob. D. J. opisana w sentencji orzeczenia została wywłaszczona z posiadanych nieruchomości. W decyzji Ministra nie rozważono, czy ob. D.J. posiadała jakiekolwiek inne nieruchomości na tym obszarze. Wówczas dopiero można wskazywać, iż objęte orzeczeniem nieruchomości stanowią konkretnie oznaczoną działkę wg obecnych zasad ewidencji gruntów, co wykluczyłoby stan niepewności, jakich konkretnie nieruchomości dotyczą nieruchomości oznaczone w orzeczeniu z dnia [...]. Uzasadnienie decyzji winno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa a także związek pomiędzy oceną stanu faktycznego a rozstrzygnięciem sprawy. W tej sprawie występuje sytuacja, w której na przestrzeni określonego czasu doszło do zmiany oznaczenia dziełek w terenie, którego dotyczą decyzje, ponadto w wyniku podziału działki nr [...] utworzono szereg działek ewidencyjnych i nadano im odpowiednią numerację. W sytuacji, gdy podnoszone roszczenie nie jest geodezyjnie wydzielone i oznaczone ewidencyjnie, orzekanie o nieważności decyzji [...] stanowi naruszenie uprawnień podmiotu uprawnionego z decyzji uwłaszczeniowej - w konsekwencji czego P. SA zostaje pozbawione możliwości pełnego dysponowania swoim prawem zgodnie z decyzją uwłaszczeniową. W stanie faktycznym po wydaniu decyzji z dnia [...] nie będzie wiadomo, jaka dokładnie powierzchnia gruntu objęta decyzją nr [...] pozostała w dyspozycji P. SA. W tej sytuacji w toku prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie rozpatrzenia wniosku spadkobierców dawnych właścicieli, grunt objęty roszczeniem winien być wydzielony geodezyjnie - w celu uniknięcia rozbieżności, co do granic przedmiotowej nieruchomości użytkowanej przez P.SA i inne osoby lub podmioty. W decyzji administracyjnej obok jej zgodności z prawem ważna jest jej wykonalność. W sprawie mamy do czynienie z sytuacją, w której określony w decyzji stan (dawna numeracja działek) nie jest zgodny ze stanem rzeczywistym (aktualnej numeracji działek) co wiąże się z problemem jej wykonalności. Nie może być bowiem niepewności co do stanu praw i obowiązków wynikających z decyzji administracyjnej. Nadmienić również należy, iż nieruchomość, której dotyczy decyzja nr [...] z dnia [...] zabudowana jest infrastrukturą kolejową przeznaczoną do zarządzania i obsługi przewozu rzeczy układem torowym. W ocenie Skarżącej wszystkie powyżej omówione okoliczności i uwarunkowania nie zostały wzięte przez organ pod uwagę w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zarówno zaskarżona decyzja jak również poprzedzająca decyzja nie naruszają prawa, a stan faktyczny ustalony w sprawie nie budzi wątpliwości. Na wstępie należy zauważyć, że postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się w trybie nieważnościowym. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym. Przedmiotem tego postępowania jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Celem tego postępowania jest zbadanie, czy decyzja, której nieważność zarzucono, dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Organ orzekający o nieważności nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty. Zaskarżona decyzja została wydana w trybie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, zgodnie z którym, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji która została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2007 r. (II OSK 1032/06, LEX nr 368207) rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Przepis ten ma służyć wyeliminowaniu z obrotu prawnego wadliwych rozstrzygnięć nie tylko z powodu, że naruszają one w sposób oczywisty regulacje w przepisie powołanym jako podstawa prawna tych rozstrzygnięć, lecz dlatego, że nie dają się pogodzić z systemem obowiązujących norm. Rozstrzygające dla oceny, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, jest stan prawny z dnia wydania decyzji. Na taką ocenę nie może mieć wpływu ani późniejsza zmiana prawa, ani tym bardziej zmiana interpretacji prawa (vide wyrok NSA z 29 czerwca 2001 r. ISA 2134/99 LEX 54120). W wyroku z dnia 13 czerwca 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie I OSK 996/06, LEX nr 354687, stwierdził, że przy ustaleniu cech rażącego naruszenia prawa należy uwzględnić obowiązującą zasadę ogólną trwałości decyzji administracyjnej oraz istotę zastosowania sankcji nieważności decyzji administracyjnej, której zastosowanie powoduje pozbawienie mocy prawnej decyzji ze skutkiem ex tunc. Nie każde zatem naruszenie prawa jest naruszeniem rażącym. Rażące naruszenie prawa to naruszenie normy prawnej, nie budzącej wątpliwości interpretacyjnych. Zatem gdy norma prawna wymaga wykładni, a wynik tej wykładni może być różny, przyjęcie określonej wykładni nie może zostać zakwalifikowane jako rażące naruszenie prawa. Podstawę materialnoprawną decyzji Wojewody [...] z dnia [...] dotyczącej uwłaszczenia przedsiębiorstwa państwowego "P." był art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "P." (Dz. U. Nr 84, poz. 948 z późn. zm.) Zgodnie z treścią tego przepisu, grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 27 października 2000 r., z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego P. (ust. 1), natomiast w ust. 4 tego artykułu stwierdzono, że nabycie praw, o których mowa w ust. 1 nie może naruszać praw osób trzecich. Zasadniczą zatem przesłanką wynikającą z tego przepisu warunkująca możliwość uwłaszczenia P., było to, że grunty te musiały stanowić własność Skarbu Państwa, a uwłaszczenie nie mogło naruszać praw osób trzecich. Wojewoda [...], decyzją nr [...] z dnia [...] znak [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem [...] przez przedsiębiorstwo państwowe "P.'" prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w W. w rejonie ulic [...],[...] i [...] oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] m w obrębie [...] oraz nieodpłatne nabycie własności budynków, budowli i innych urządzeń znajdujących się na tym gruncie. W uzasadnieniu tej decyzji Wojewoda stwierdził, że przedmiotowy grunt stanowi własność Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] o wywłaszczeniu z dnia [...] znak [...]. Zdaniem Sądu należy podzielić stanowisko Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, że powyższym orzeczeniem nie były objęte nieruchomości oznaczone jako działka nr [...] z nieruchomości Miasto [...] blok nr [...] i działka nr [...] z nieruchomości Miasto [...] blok nr [...]. Kluczowym i niepodważonym skutecznie dowodem w tej materii jest opinia sporządzona uprawnionego geodetę w dniu [...], z której wynika jednoznacznie, iż działka nr [...] z nieruchomości Miasto [...] blok nr [...] i działka nr [...] z nieruchomości Miasto [...] blok nr [...] nie były przedmiotem orzeczenia o wywłaszczeniu Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] znak [...] sprostowanego orzeczeniem z dnia [...]. Powyższe wskazuje, że nieruchomości oznaczone jako działka nr [...] z nieruchomości Miasto [...] blok nr [...] i działka nr [...] z nieruchomości Miasto [...] blok nr [...] nie zostały wywłaszczone i w dniu [...] nie stanowiły własności Skarbu Państwa. Rację ma także Minister twierdząc, że w aktach przedmiotowej sprawy nie ma również żadnego innego orzeczenia, ani decyzji wskazującej, aby Skarb Państwa stał się właścicielem powyższych działek, a skarżący nie wskazał też żadnego innego dokumentu mogącego potwierdzić własność Skarbu Państwa do tych nieruchomości. Zdaniem Sądu organ prawidłowo ustalił, że skoro sporny grunt nie stanowił własności Skarbu Państwa, to decyzja uwłaszczeniowa Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] znak [...] dot. uwłaszczenia przedsiębiorstwa państwowego ,.P." działką nr [...] z obrębu [...] położoną w W. w rejonie ulic [...],[...] i [...] - w części odnoszącej się do dawnej działki nr [...] z nieruchomości Miasto [...] blok nr [...] i dawnej działki nr [...] z nieruchomości Miasto [...] blok nr [...] zawiera wadę o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, gdyż rażąco narusza prawo tj, art. 34 ust 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. Odnosząc się do zastrzeżeń strony skarżącej co do wykonalności zaskarżonej decyzji należy wskazać, że trudno mówić o niewykonalności decyzji stwierdzającej nieważność. Nie można też uznać, że stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] było niemożliwe z powodu nieodwracalności skutków prawnych decyzji. Skutki prawne wskazane w przepisie art. 156 § 2 kpa oznaczają, to, czy organ administracyjny na podstawie przepisów kpa oraz przepisów prawa materialnego, przy zastosowaniu indywidualnych aktów administracyjnych, nie może odwrócić, cofnąć lub znieść skutki prawne wadliwej decyzji. Przy czym należy podkreślić, że nakłady poczynione na nieruchomość nie można ocenić jako zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych. Nakłady te podlegają jedynie rozliczeniu w postępowaniu cywilnym. Niewątpliwie nie możemy mówić o nieodwracalności skutków prawnych decyzji Wojewody [...] z dnia [...]. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło